Trong hành trang đời lính : Chuyện chiên đấu ở trận tiền chỉ chiếm một nửa , thậm chí non một nửa . Nhưng còn những câu chuyện của lính với hậu phương , của ngày trước khi đi nhập ngũ , của những ngày trở về từ chiến trường ...chuyện gặp trên đường khi xưa hay chuyện gặp những người thân của lính bây giờ ... chuyện vui buồn của lính thời hậu chiến tất cả đều là chuyện của người lính . Viết về chiến tranh là viết ở những góc khuất mới lột tả hết được chiến tranh . Vì thế , tôi không nghĩ là kể chuyện lính đến một lúc nào sẽ cạn . Không đúng như thế !
Chuyện của chúng tôi trước khi đi bộ đội
Đào Bá Văn học cùng với tôi từ năm 1970, ấy là khi Văn nhuận từ lớp K4K ( lớp CH luyện kim)
Văn nhiều tài lẻ và đặc biệt là chất lãng tử . Quái lạ , hắn không lăng nhăng gái mú . Mà xưa nay những anh văn hoá nghệ thuật lại hay có máu này (!) Hắn cứ hát , cứ đá bóng , đánh bóng chuyền , và ... chuyện kẻ vẽ chữ nghĩa cũng rất tài . Văn để đầu chim sẻ . Nghĩa là vuốt xoáy lại để trước trán có chùm tóc xoăn xoăn .
Hồi mới về lớp tôi , hắn có một định lí rất hay . Ai kém ai cái gì thì gọi là “ dưới sú “ . Thằng này dưới sú thằng nọ thằng kia ... Chẳng nhớ “ dưới sú ’ là cái gì nữa nhưng cái câu nói ấy thì nhớ tới bây giờ .
Trong lớp tôi có chị Trầm . Chị là TNXP chống Mĩ về học . Lúc ấy chị khoảng 27 , 28 tuổi . Trước khi vàoTrường Sơn từ 1965 tới 1968 , chị đã làm ở công trường xây dựng sân bay Yên bái . Chiến tranh khốc liệt , tuổi tác rồi học hành vất vả khiến chị mệt mỏi , thua thiệt nhiều , kém phần mầu mỡ so với những người đàn bà khác . Tuy vậy chị rất yêu thương lũ tôi . Dù nhan sắc khiêm tốn , cái sự nhan sắc ai mà định nghĩa đo đếm cho chính xác được nhưng có lẽ chị hiền và bao dung nên lũ trẻ hay nhờn .
Một hôm , chúng nó đá cầu chinh . Thằng Danh Thơm ( bây giờ ở Cơ Khí Hòn gai – cũng nghỉ rồi ) đá với Văn . Văn vừa đá vừa nói rất to : mày đá sao được với tao . Này thì tâng , này thì móc , này ...này móc này ...
Thơm xút sang Văn . quả cầu bay đến tầm ngang mặt Văn ưỡn lên giữ cầu trên ngực rồi thả xuống gẩy mạnh vào mặt Thơm . Mồm hét to : Mày thấy chưa ! mày , mày dưới sú Bà Trầm.
Từ ấy cái mệnh đề Dưới Sú Bà Trầm lan ra . Nó được dùng cho thằng nào kém cỏi về một vấn đề nào đó .
Nghĩ mà thương chị Trầm . Rồi những ngày sau đó trong sinh hoạt , học hành ai gặp cái gì xui xẻo không vừa lòng cũng lẩm bẩm : Mẹ kiếp mình dưới Sú bà Trầm . Chị Trầm biết , chị lặng im . Tôi thấy chị buồn . Chị bảo chúng mày nghịch quá , nghịch quá .
Rồi chúng tôi đi bộ đội . Lớp K5ME ( chế tạo máy ) chúng tôi đi ngót nửa lớp ( từ 8/70 tới hết năm 72 là 33 người ra đi chiến đấu ) . Những thằng nghịch ngợm đi hết cả . Văn cũng đi , tôi cũng đi . Lớp vắng hoe hoe . Các chị lại buồn . Ngày chúng tôi đi , tịnh không có quà tặng của bạn gái cùng tuổi . Chỉ có quà các chị già mà thôi (!) Chị nào cũng lo cho ít giấy viết thư , mươi con tem một hào hai xu , cái khăn mu soa , mấy viên thuốc cảm . Các chị TNXP tuổi hai tám ba mươi vỗ về bịn rịn mấy thằng con trai hai mươi hai mốt tuổi như em ruột của mình . Các chị đứng khóc ở góc đường đầy bụi trên rừng bạch đàn Thái Nguyên thủa chiến tranh mịt mù xa ngái .
Viết đến đây tôi bỗng thấy hiện lên hình ảnh mấy chị TNXP cặm cụi học suốt đêm ngày , quên ăn quên ngủ . Bên ngoài một lũ con trai nghịch ngợm hò hét tếu táo ở một vùng chiến khu xưa lăng lắc .
( có thể còn nữa )
NTL
@NTL: Những năm bước vào ĐH 1969, 1970 có rất nhiều anh chị em là TNXP và bộ đội chuyển ngành đi học với chúng ta. Lớp đàn anh hầu như đã có gia đình và rất máy móc, suốt ngày kèn kẹt với tụi HS phổ thông chúng mình nhất là từ các TP vào ĐH. Ngược lại các đàn chị hầu như chưa có gia đình có lẽ do tuổi tác 27, 28 thời ấy là quá cao nhưng quả thực các chị ấy sống rất vị tha với lũ trời đánh như chúng ta. Ở K14 ĐHXD có chị Khuyên là 1 người như vậy. Về sau chị về Bộ ĐH công tác. Tình cờ mấy chục năm sau tôi gặp lại chị khi ra giao dịch ở NH, chị vẫn nhận ra tôi.
Sau này về học ĐHSPNN, khoa tôi có rất nhiều bộ đội về đi học và làm cán bộ lớp, nói chung anh em ta lại hay mắc cái bệnh đem kỷ luật trại lính ra áp đặt cho các SV. Tôi là người cực lực phản đối chuyện ấy vì ở ĐH mọi sự đánh giá bằng kết quả thi, các anh già chế độ rưỡi như tụi mình làm sao bằng bọn trẻ được.