Bệnh của lính và di chứng

[BS-812]

Chào các bác y lố 302 và bác Trần Vệ; Lâu rồi tôi có đọc về cái bệnh của đàn ông mà chiến sỹ ta ngày xưa ,khi còn trẻ, thường có dính líu. Các chiến sỹ trẻ, mặc dù không nằm trong biên chế của phòng không, không quân, nhưng do sức trai nên nhiều khi thấy máy bay cũng bắn, và rồi cái cảm giác hạ gục được máy bay làm cho anh em phấn khích, không có máy bay cũng bắn, làm cho súng đạn rệu rã (cũng có một số trường hợp thì do trời sinh đã bị thế ); Các nhà y học Đông y,Trung quốc nghiên cứu về tiến triển bệnh như sau ;Đầu tiên ,do dư thừa, nên sinh chứng mộng tinh; Tiếp theo, do lạm dụng ( dưới mọi hình thức ) nên sinh chứng di tinh (không còn kiềm chế được ); Và nếu không điều trị, thì hậu quả cuối cùng là chứng hượt tinh, nghĩa là tinh túy cạn kiệt, chỉ có chết .
 Trong sách đông y của TQ ,còn có quan điểm về tinh túy con người như sau; Tinh dịch là do tinh túy của máu, huyết tạo ra,( nên con người phải biết giữ ), để chứng minh luận cứ trên, người ta cho tinh dịch vào trong 1 cái chén, rồi cho rượu trắng vào, đem phơi sương qua đêm, sẽ thấy có màu đỏ, đó là do tinh dịch đã hoàn lại thành máu (chưa có kiểm chứng   ) .Đông y còn cho rằng, để bồi bổ máu huyết, sinh tinh tốt, thì tinh bột ngũ cốc là món ăn tốt nhất; Do đó, có những người đàn ông trung Hoa, hầm sẳn một nồi nước cháo loãng để uống thay nước cả ngày . Cũng trong đông y, người ta nói Thận ,là nguồn gốc để sinh máu tốt, tinh tốt; Và có bài tập massage Thận như sau; Đầu giờ Tý, khi ấy kinh mạch khởi sự từ Đan Điền, chạy qua xương cụt, đến Thận, nắm bắt thời cơ này, người ta ngồi xếp bằng giống tư thế tọa Thiền, hai lòng bàn tay xoa vào nhau cho nóng, rồi ấp lên 2 quả Thận phía đàng sau lưng (2 quả Thận nằm phía đàng sau, ngang thắt lưng và 2 bên cột sống ), đồng thời cử động miệng,tạo nước bọt và nuốt; Cứ làm như thế 108 lần mỗi đêm sẽ đem lại kết quả tốt.

[vanson307]

   Cám ơn Bác sỹ Vetran, có bác tu vấn, kiểm tra, chăm sóc sức khỏe Ae mặt trận VMH yên tâm chiến đấu lâu dài ở CT rồi. VS kính chúc Bác và gia đình luôn mạnh khỏe và hạnh phúc.

[Linh Quany]

   Em xin nói về bênh tê phù Beri Beri !
   Ngày trước, do điều kiện khó khăn, bộ đội thường là ăn uống không được đủ chất nên hay mắc phải bệnh này. Kể cả thời chúng em, do ăn phải loại gạo lưu kho lâu ngày chuyển từ miền nam ra đã mất hết vitamin B1. Nhiều đơn vị đóng tại vùng sâu vùng xa bị hàng loạt. Từ cán bộ đến chiến sĩ bị tê chân tay, phù nề, mệt mỏi, mất sức chiến đấu. Lúc ấy quân y được phổ biến và cấp phát bổ sung rất nhiều B1 kèm theo Stricnin thì phải, nhằm phòng chống bệnh này.
   Tài liệu hướng dẫn có nói đến sử dụng thêm cám gạo và khi nấu ăn không đựợc vo, xát gạo kỹ sẽ thất thoát vitamin, nhưng cả hai vấn đề này đều không thực hiện đươc vì không đào đâu ra cám gạo với lại gạo sẵn kiểu vậy không vo kỹ cũng mục ra rồi ! Đơn giản là tổ chức uống B1, ai nặng thì tiêm. chịu khó tăng gia cải thiện dùng các loại vitamin trong các thức ăn khác bổ sung.
   Nhưng em lạ nhất là các bác cựu K trong hồi ức hình như không nói đến vấn đề này thì phải, chẳng lẽ bên K trừ lúc đi càn, còn ở nhà các bác toàn ăn...gạo tám phải không ạ ?
   Em mong các cô chú, anh chị trong ngành y bổ sung thêm, trình độ em có hạn, không biết viết như này các bác có cười cho không nên em cũng hơi ngại.
  
  

[BS-812]

 Chào các bạn, chuyện rệp thì tôi có ấn tượng nhất là vào thời bao cấp, trên tàu Thống Nhất Bắc Nam; Nhìn vào các khe ghế ngồi, lúc nhúc những đầu và râu đung đưa dò tìm ,chỉ đợi ta yên vị là bò lên người để hút máu, và thậm chí cả đẻ trứng (vì thời gian ngồi trên tàu khá lâu ); Và đó là nguồn lây khá tốt và lâu dài .
 Bạn Linh Quany thắc mắc về nguồn vitamin B1, mình xin nói là, thường thì cũng không có nhiều nước để vo gạo cho kỹ, chỉ mong đủ nước để đãi sạn và gạo mọt là tốt rồi, nên không sợ hết cám; Còn lính thì thuốc bổ là vitamin C và B1; điều trị sốt rét, kèm C, B1; Điều trị thương, kháng sinh + B1, C .Nói chung là B1, C rất sẳn nên không sợ thiếu.

[anhtho]

Ý kiến của bác BS-812 làm tôi gai người vì đúng như vậy. Cuối năm 1978, lần đầu tiên ngồi trên con tàu xuyên Việt về thăm quê hương, với thời gian gần một tuần trên các cung đường, những sân ga trên các địa danh dọc theo đất nước thì rất vui nhưng đúng như vậy, nhìn qua những khe thanh gỗ ghế ngồi, rệp núc nhúc đưa cái đít ra ngoài màu cánh dán bóng lưỡng cộng với mùi hôi hắc của rệp bị di chết và những nốt sần ngứa hoành hành cũng không phải là điều dễ chịu. và cũng không loại trừ vài chị rệp cái đang trong thời gian mang bầu, nhờ mình làm phương tiện giao thông để về  quê hoặc về đơn vị thân chủ để phát triển dân số ở môi trường mới..

[vetran]

- Nhân đây tôi cũng  có ý kiến với bác BS-812, Linhquany và cac bác tham gia topic về bệnh thiếu B1: Beri beri là bệnh gây ra bởi sự thiếu hụt thiamine (vitamin B1) gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, bao gồm cơ, tim, dây thần kinh và hệ tiêu hóa. Chữ Beriberi nghĩa đen theo tiếng của người Sinhala có nghĩa là "I can't, I can't" (Tôi không thể, tôi không thể), diễn tả tình trạng tàn tật của người bệnh. Bệnh này gặp phổ biến ở khu vực Đông Nam Á, những nơi mà lương thực chính được sử dụng là gạo. Ở Hoa Kỳ, Beriberi thường gặp ở người bị nghiện rượu mãn.
Mô tả:
Bệnh beriberi đã thách đố các chuyên gia y học trong một thời gian dài vì những tác hại của nó trên mọi độ tuổi ở châu Á. Các bác sĩ cho rằng nó được gây ra bởi một chất gì đó có trong thức ăn. Cho đến những năm đầu của thế kỷ 20, các nhà khoa học mới phát hiện ra rằng cám, phần vỏ ngoài cùng của hạt gạo thường bị dân châu Á loại bỏ đi để tạo ra một hạt gạo trắng bóng có chứa một chất gì đó có thể bảo vệ chống lại căn bệnh này. Thiamine là loại vitamin đầu tiên được xác nhận ra.Ở người lớn, có nhiều thể beriberi được chia ra theo hệ cơ quan bị ảnh hưởng nhiều nhất. Beriberi "khô" ảnh hưởng nhiều đến hệ thần kinh; beriberi "ướt" ảnh hưởng đến tim mạch. Cả hai thể thường có thể xảy ra trên cùng một bệnh nhân nhưng có một thể sẽ chiếm ưu thế hơn.
Một thể ít gặp hơn có ảnh hưởng trên tim mạch, hay beriberi "khô", được gọi là "shoshin" có đặc điểm là diễn tiến nhanh và có thể gây suy tim cấp. Thường gây tử vong cao và được xem như là nguyên nhân gây ra đột tử có những lao động trẻ Châu Á có ăn kiêng bằng gạo trắng.
Beriberi thể não, được biết đến với tên gọi là hội chứng Wernicke-Korsakoff, thường xảy ra ở những người nghiện rượu mãn và ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương (não và tủy sống). Nó xảy ra trong những tình trạng làm nặng thêm sự thiếu hụt thiamine, chẳng hạn như những cuộc nhậu nhẹt say sưa hoặc nôn ói nặng nề.
Thể beriberi sơ sinh thường gặp ở những trẻ được nuôi bằng sữa mẹ nhưng mẹ lại thiếu thiamine, thường thấy ở những quốc gia đang phát triển.
Nguyên nhân: Thiamine là một trong những loại vitamin nhóm B và đóng vai trò quan trọng trong sự trao đổi chất cho năng lượng và quá trình xây dựng mô. Nó kết hợp với phosphat để tạo thành coenzyme thiamine pyrophosphate (TPP), được xem là yếu tố cơ bản trong phản ứng tạo ra năng lượng từ glucose hoặc chuyển glucose thành chất béo dự trữ trong mô. Nếu như thiamine không được cung cấp đủ cho cơ thể do ăn kiêng, chức năng chuyển hóa năng lượng cơ bản này sẽ bị gặp trục trặc dẫn đến sự trục trặc của toàn bộ cơ thể. Như vậy nếu theo bác BS-812 là đơn vị bác thiếu nước nên rửa gạo ít thì bác hy vọng còn B1 là không đúng vì ngay trong những năm giữa thập niên 80 thế kỉ trước, đơn vị tôi đóng quân ngay giữa Sài thành hoa lệ mà chúng tôi còn phải ăn gạo từ kho dự trữ phía Bắc có dấu niêm từ những năm 70 thì chỉ giàu nấm mốc chứ B1 làm gì còn cho nên ý của linhquany là xác đáng bác BS-812 ạ. Lưu ý Linhquany là gạo ở các kho dự trữ miền Bắc trong thời chống Mỹ mới KHỦNG vì lưu kho lâu.
 triệu chứng: Ở những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như khi phản ứng chuyển hóa tăng hoạt động quá mức, sốt kéo dài, mang thai và cho con bú, có thể làm tăng nhu cầu thiamine của cơ thể dẫn đến tình trạng thếu thiamine. Tiêu chảy kéo dài hoặc bệnh gan mãn có thể dẫn đến kết quả cơ thể không còn khả năng điều hòa nồng độ bình thường của các chất dinh dưỡng, trong đó có thiamine. Ngoài ra còn có những người nằm trong nhóm nguy cơ bị beriberi khác là những bệnh nhân bị suy thận đang thẩm phân phúc mạc và những người gặp vấn đề trầm trọng về đường tiêu hóa dẫn đến việc không thể hấp thu được các chất dinh dưỡng. Những người nghiện rượu cũng dễ mắc bệnh vì họ dùng rượu thay cơm và việc uống rượu thường xuyên sẽ làm giảm khả năng hấp thu thiamine của cơ thể.
Những hệ cơ quan sau bị ảnh hưởng bởi beriberi nhiều nhất:
•   Hệ tiêu hóa: khi những tế bào cơ trơn ở hệ tiêu hóa và các tuyến không được cung cấp đủ năng lượng lấy từ glucose thì chúng sẽ không đủ khả năng sinh ra nhiều glucose hơn từ quá trình tiêu hóa thức ăn bình thường dẫn đến các biểu hiện như ăn không ngon miệng, khó tiêu, táo bón nặng và thiếu acid hydrochloric ở dạ dày.
•   Hệ thần kinh: Glucose là yếu tố cơ bản để hệ thần kinh trung ương hoạt động được bình thường. Triệu chứng ở giai đoạn sớm là mệt mỏi, dễ bị kích thích, và trí nhớ kém. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến tổn thương các dây thần kinh ngoại biên là mất cảm giác và yếu cơ. Hai chi dưới bị ảnh hưởng nhiều nhất: tê ngón chân và bàn chân có cảm giác bỏng rát; cơ chân đau và chuột rút ở bắp chân, đi không vững và khó đứng dậy khi đang ngồi chồm hổm. Kết quả cuối cùng là cơ sẽ co lại (teo cơ) và mất phản xạ ở đầu gối và bàn chân, bệnh nhân sẽ phải đi khập khiễng.
•   Hệ tim mạch: tim đập nhanh và vã mồ hôi. Kết quả cuối cùng là cơ tim sẽ yếu đi. Do cơ trơn ở các mạch máu bị ảnh hưởng nên những động mạch và tĩnh mạch giãn ra dẫn đến phù chân.
•   Cơ xương khớp: đau cơ lan rộng do thiếu TPP trong mô cơ.
Trẻ được nuôi bằng sữa mẹ có mẹ bị thiếu thiamine thường sẽ có triệu chứng vào khoảng giữa hai tháng tuối đến bốn tháng tuổi. Trẻ sẽ nhợt nhạt, không ngủ được, tiêu chảy, teo cơ và phù ở cánh tay và cẳng chân. Bé sẽ có những tính chất như: đôi khi im lặng, khóc và có thể bị suy tim và tổn thương thần kinh.
Chẩn đoán
Khám lâm sàng có thể phát hiện ra được nhiều triệu chứng sớm của beriberi như mệt mỏi, kích thích, buồn nôn, táo bón, kém trí nhớ, nhưng có thể khó xác định sự thiếu hụt này. Cũng cần thiết phải hỏi thêm thông tin về chế độ ăn kiêng và tình trạng sức khỏe chung của bệnh nhân.
Có nhiều xét nghiệm sinh hóa dựa trên phản ứng chuyển hóa thiamine hoặc chức năng của TPP có thể phát hiện ra được sự thiếu hụt thiamine. Nồng độ thiamine có thể được đo trong máu và nước tiểu và những giá trị này sẽ thấp nếu có sự thiếu hụt thiamine. Nước tiểu 24 giờ có thể được dùng để đo nồng độ thiamine thải ra ngoài. Một xét nghiệm khác cũng đáng tin cậy là đo tác dụng của TPP trên hoạt động của hồng cầu do tất cả thể beriberi đều ảnh hưởng lên chuyển hóa của hồng cầu.
Điện não đồ (EEG), dùng để đo hoạt động điện trong não, có thể được dùng để loại trừ những nguyên nhân do sự thay đổi về thần kinh khác. Quan sát được sự cải thiện của bệnh nhân sau khi được cung cấp thiamine cũng là một cách để xác nhận chẩn đoán.
Điều trị
Điều trị bằng thiamine sẽ làm lật ngược lại tình trạng thiếu thốn của cơ thể và làm ngưng hầu hết các triệu chứng. Thiếu thiamine nặng được điều trị bằng cách tiêm thiamine vào cơ với liều cao hoặc pha với dung dịch và tiêm vào tĩnh mạch trong vài ngày. Sau đó những liều thấp hơn sẽ được đưa vào cơ thể bằng cách tiêm hoặc uống thuốc cho đến khi bệnh nhân hồi phục.
Các triệu chứng tim mạch của thể beriberi ướt có thể đáp ứng với điều trị trong vòng vài giờ nếu như tình trạng bệnh không quá nặng. Suy tim có thể cần được điều trị thêm với lợi tiểu giúp thải bớt lượng dịch dư thừa ra ngoài cơ thể và thuốc làm tăng sức mạch cho tim như digitalis.
Các triệu chứng của thần kinh ngoại biên và những triệu chứng khác của thể beriberi khô có thể cần tốn nhiều thời gian hơn để có thể hồi phục và đôi khi sẽ làm bệnh nhân nản chí. Cần phải giữ bệnh nhân ở tình trạng hoạt động, có thể dùng vật lý trị liệu để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Thể beriberi ở trẻ sơ sinh có thể được điều trị bằng cách cung cấp thiamine cho cả mẹ lẫn con cho đến khi nồng độ trở về bình thường.
Trong hội chứng Wernicke-Korsokoff, thiamine có thể được tiêm tĩnh mạch đầu tiên do khả năng hấp thu của ruột ở những bệnh nhân này có thể bị suy yếu và bệnh nhân rất mệt mỏi. Hầu hết những triệu chứng sẽ khỏi nhờ điều trị tuy nhiên bệnh nhân cũng có thể vẫn còn bị mất trí nhớ.
Lượng thiamine thừa sẽ được thải ra ngoài qua nước tiểu do đó ít gặp những phản ứng phụ do sử dụng thiamine quá nhiều. Thiamine không bền trong dung dịch kiềm, do đó không nên dùng nó chung với các thuốc antacid hoặc barbiturate.
Điều trị thay thế
Điều trị thay thế ở bệnh beriberi bằng nguyên tắc: "chống lại sự thiếu hụt thiamine". Đối với cách điều trị thông thường thì điều trị thay thế bằng những chế độ ăn giàu thiamine và những vitamin B khác, như gạo nâu, ngũ cốc còn nguyên, trái cây sống và rau củ, hạt, đậu và sữa chua. Tránh uống nhiều hơn 1 ly nước trong bữa ăn vì như vậy nó có thể là trôi sạch các vitamin trước khi chúng được hấp thụ vào cơ thể. Uống thiamine mỗi ngày với liều lượng tùy thuộc vào mức độ nặng của bệnh. Cung cấp thêm các loại vitamine B khác, multivitamin và mineral complex, vitamin C cũng được khuyên dùng. Những biện pháp điều trị khác có thể giúp điều trị hết những triệu chứng còn lại sau khi cơ thể đã hết thiếu hụt thiamine.
Tiên lượng
Beriberi có tiên lượng xấu nếu như không được điều trị và tình trạng thiếu hụt kéo dài. Hầu hết các triệu chứng đều có thể được giải quyết và hồi phục hoàn toàn nếu như nồng độ thiamine trở về bình thường và được giữ vững bởi chế độ ăn cân bằng, cũng cần thiết phải cung cấp thêm vitamin khi cần.
Phòng ngừa
Một chế độ ăn cân bằng bao gồm đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu có thể giúp phòng ngừa sự thiếu hụt thiamine và phát triển thành bệnh beriberi. Những người tiêu thụ một lượng lớn những thức ăn gây nghiện như soda, bánh quy, snack, kẹo và những thức ăn giàu carbohydrate được làm từ bột mì không có chất dinh dưỡng có thể bị thiếu hụt thiamine và những sinh tố khác. Những người này cần phải được cung cấp thêm vitamin và cải thiện chế độ dinh dưỡng.
Chế độ dinh dưỡng cần thiết
Nhu cầu thiamine của cơ thể phụ thuộc vào chuyển hóa carbohydrate và được diễn giải bằng thuật ngữ tổng lượng calorie thu vào. Chế độ ăn được công nhận hiện thời là 0.5mg cho mỗi 1000 calorie, và lượng tối thiểu là 1mg kể cả đối với những người ăn ít hơn 2000 calorie mỗi ngày. Trẻ em và thiếu niên cũng tương tự người lớn: 1.4mg mỗi ngày đối với nam trên 11 tuổi và 1.1 mg đối với nữ. Trong khi mang thai thì cần phải cung cấp 1.5mg mỗi ngày. Do gia tăng nhu cầu sử dụng năng lượng và cần phải tiết thiamine qua sữa nên những bà mẹ cho con bú cần 1.5mg mỗi ngày. Ở trẻ sơ sinh là 0.4 mg.
Nguồn thức ăn
Nguồn thức ăn cung cấp thiamine tốt nhất là thịt heo nạc, thịt bò, gan, men bia, đậu hà lan, hạt ngũ cốc còn nguyên, và bánh mì. Thức ăn càng được tinh chế nhiều, như gạo trắng, bánh mì trắng, một số loại thức ăn làm từ ngũ cốc khác, thì càng ít thiamine. Nhiều loại thức ăn được chế biến có giàu thiamine cùng với riboflavin, niacin, và sắt, để phòng ngừa thiếu chất.
Trong lúc xay gạo, gạo được làm sạch và tất cả những vitamin có trong lớp vỏ ngoài của nó đều bị loại bỏ. Nấu gạo trước khi bóc vỏ có thể bảo toàn được lượng vitamin vì khi đó các vitamin sẽ từ vỏ mà đi vào lớp hạt bên trong.
Cũng như những loại Vitamin nhóm B khác, thiamine tan trong nước. Do đó nó sẽ dễ dàng bị lọc ra hết trong quá trình nấu nướng nếu được nấu trong nước và sẽ bị hủy bởi nhiệt độ cao.

[Linh Quany]

   Cảm ơn anh Vệ ngoài phân tích còn dẫn chứng kỹ càng. Em chỉ nhớ khi bọn em nhập ngũ thì có một đợt ăn loại gạo nghe nói miền Nam dự trữ chuyển ra. Ăn hôi hôi, ở nhà không nhầm thì là mọi ngưòi nói là gạo rượu ( tức là đem nấu rượu ấy ). Cũng chỉ một thời gian thôi, sau đó không ai bị cả vì chế độ ăn uống cũng tốt hơn nhiều so với trước anh ạ !
   À mà em đọc Topphic Tản mạn Ngã ba Con voi của anh H3 Hùng ( không nhớ phần nào ). Anh ấy có kể một lần hành quân  bị sốt xong đi ngoài và....Đến bây giờ anh ấy bị di chứng bệnh trĩ vì lần đó. Nếu anh có coi top này thì thử kể lại xem có phải không ! Bác cư tố khổ xem ngành quân y giải thích thế nào !

[Linh Quany]

 Mấy hôm nay trời nóng nực, các bác cũng nhậu quá nhiều mừng ngày lễ rồi, có vẻ căng thẳng. Theo em nên làm tô canh hến cho mát. Loại này cũng là một loại thực phẩm chức năng, ăn có điều độ hình như súng bắn mãi...không hết đạn thì phải . ( Có chứng cứ khoa học hẳn hoi đấy nhé ! )
 Canh hến nấu chua

 Nếu bác nào không thích thì chuyển sang canh hến nấu bầu, tác dụng vẫn vậy

Bà xã em cũng hay nấu lắm. Nên mỗi lần vậy em rất sợ ...đi công tác .

[vetran]

 Chào bác BS-812 và các bác. @linhquany giết người không dao... Chà chà cực ngon, cực hấp dẫn, thèm rỏ dãi. Ngày mai giả bộ mệt để được Anhtho đãi món cháo hến rau răm tiêu hột coi! Không biết có bằng rượu mật nhân không ta? hay linhquany quảng cáo cho mấy vựa hến đây!
Xin các bác tham khảo:Hến là nguồn thực phẩm, cung cấp protein hoàn thiện, chất béo, chất khoáng, vitamin... Hến có tác dụng hoạt tràng, thông khí, mát gan, giải độc, giải nhiệt. Hến nấu bầu là món ăn dân dã nhưng đang được ưa chuộng trong các nhà hàng hải sản hiện nay.
Nguyên liệu: 6 suất
- Hến: 1 kg. Bầu: 500 g. Mỡ nước: 20 g. Nước mắm, muối, mì chính, thì là, hành hoa.
Cách làm:
Chọn hến còn sống (thả xuống nước hến chìm là hến sống), to con, ngâm 6-8 tiếng cho hết nhớt và bùn, sau đó rửa sạch. Lấy khoảng nửa lít nước, đun sôi, thấy hến há miệng thì bắc ra ngay. Nếu để sôi lâu, hến ra hết nước thì thịt sẽ bị dai. Đãi lấy thịt hến để ráo nước, ướp với nước mắm, mì chính. Còn nước luộc hến đem lọc lấy nước trong để nấu canh.
Bầu chọn quả thon dài, vỏ xanh lốm đốm trắng gọi là bầu sao. Dân ta có câu "Bầu sao nấu nước ao cũng ngọt", ý nói bầu sao ngon hơn bầu trắng, bầu nậm. Gọt vỏ bỏ ruột, rửa sạch băm thành sợi nhỏ hoặc thái chỉ.
Phi thơm hành (phần củ của hành hoa), cho hến vào xào qua, nêm gia vị rồi múc ra để riêng. Đun sôi nước hến, cho bầu vào nấu vừa chín tới thì đổ hến đã xào vào, nêm vừa mắm muối mì chính. Cuối cùng cho hành, thì là thái khúc và múc ra bát ăn nóng.
*Canh hến ngọt mát, thơm nhẹ mùi hành thì là, bầu chín tới ăn cùng với cơm, rất hợp trong tiết trời mùa hè.
*Ở nhà tôi thì Anhtho hay nấu món hến rau đay, mồng tơi, với màu nước vo gạo quến với màu xanh tươi của rau sân thượng, húp một muỗng là quên chết. nhưng đặc biệt thỉnh thoảng chúng tôi tới thăm thủ trưởng cũ của ông ngoại Giao Thủy, đồng thời là thầy tôi. Đại tá bác sĩ trần Đại Thành nguyên viện trưởng QYV 115 ở cư xá Đô Thành Q10 thì được bà đãi món cơm hến Huế quê ông, mà theo bà nói: món hến hôm nay là hến chính gốc cồn hến mua ở chợ Đông Ba Huế chuyển vào, tôi quan sát thịt hến nhỏ bằng 1/3 thịt hến trong món canh của vợ Linhquany nấu. Có lẽ giống hến ở quê Linhquany là hến chúa. Xin quí vị đừng nghĩ đến loài (hến) khác nhá.
 
 

[Linh Quany]

 Anh Vệ à, tiếc quá là hồi ở Sài gòn em chưa từng ăn món hến nên không biết nó thế nào, nhưng hồi Đà nẵng em thấy hến ở trong ấy bé tí tẹo. Loại hến họ làm sắn bán từng lon nhỏ một kèm theo một túi nilon nước cốt ( về phải lọc lại không toàn sạn ). Món bánh tráng xúc hến ở Huế cũng nổi tiếng lắm anh ạ. Còn ở ngoài bắc thì to lắm, đúng như anh thấy trong ảnh đấy ! Mùa này đi xúc Sông lô nhiều đến nỗi có lúc giá khoảng 3.000/kg cả vỏ, nhưng phải loại sống lẫn trong sỏi,vỏ màu vàng mới chuẩn anh ạ !
  Hến cũng là một vị thuốc trong các bài thuốc dân gian của Tiến sĩ, thầy thuốc Đỗ Tất Lợi ( không biết em nhớ chính xác tên ông ấy không ). Có tác dụng thanh nhiệt cực tốt như anh nói và thanh trừng ...như em nói !
 Ở trong Nam làm món này hay cho ớt , tiêu và rau răm anh nhỉ, ngoài này nấu có cho nhưng ít thôi.
 Lạc đề một tí nhưng tiện em kể luôn : Hồi là SV học Đà nẵng, do không thích ăn cơm tiệm, ít tiền nữa nên em hàng sáng hay mua hến, cà, chua, bầu nấu canh. Dạ dày ( bao tử ) heo cùng lòng non sống về tự làm, trong đó rất rẻ vì họ không khoái lolotica ( lòng lợn tiết canh ) như ngoài bắc . Chân, cánh gà đem nấu với mộc nhĩ xong tống vô tủ lạnh làm thịt đông ăn dần.
   Cứ chiều đi làm về, đợi trời mát mát làm đĩa lòng nhâm nhi với rượu Bàu đá Bình đinh, ( anh em đi công tác qua cứ xách cho em cả can ). ăn cơm với canh hến nấu bầu và thịt đông, vừa rẻ, vừa đủ chất dinh dưõng vừa đảm bảo sức chiến đấu cho ngày mai. Hì hì