Bệnh của lính và di chứng

[anhtho]

 
   Các cụ nhà mình có nói " Sơn ăn tuỳ mặt, ma bắt tuỳ người " tuy hàm ý chỉ một nghĩa bóng khác nhưng đúng là vậy đấy ạ. Em chứng kiến nhiều người khi xem thợ mộc pha sơn, chỉ là loại nhựa khi mua về trộn với mùn cưa để làm keo dán các khớp nối, mộng giường, tủ...đều mang ra sau nhà để pha chế, vô ý có người nào bị mẫn cảm với nó ngồi đấy lập tức ít phút sau sưng mặt luôn. Tuy nhiên cũng không phải dùng thuốc gì cả mà để một hai hôm cũng tự khỏi ( Đấy là người bị nặng ).
   Còn về phần Chị Thơ trả lời bác Vanson thì trên em gọi là bị ma tịt, em thấy họ toàn lấy xô màn cũ hoặc vó rách ( vó màn ) hơ lửa hoặc sao nóng trên chảo gang xong xoa khắp người giống như bị phỏng dạ ( nổi thành mảng ) ở trẻ em. Chán quá bây gìơ em mới được bày cách chữa vừa vệ sinh vừa...hay.
  
  

Ý kiến của Linhquany  "Sơn ăn tùy mặt......."  Xét về nghĩa đen cũng đúng vì tùy người có cơ địa mẫn cảm với các tác nhân không thuận lợi, thì nó mới xuất hiện triệu chứng dị ứng. Nhưng Anhtho đã chứng kiến có anh kia bị (Sơn ăn) mặt sưng mọng, nứt nẻ, chảy nước vàng và bị nhiễm trùng cơ hội. Phải đi bệnh viện điều trị đấy các bác ạ.
Vấn đề thứ hai: người ta dùng vó rách, dẻ màn cũng đúng và phổ biến ở nông thôn, mà còn mang chút xíu ấn tượng như một mẹo chữa. Thực ra cơ chế của nó cũng dễ hiểu. Bình thường các tế bào dưới da luôn có sự hiện diện của thụ thể Histamin ( H1 Reseptor) không hoạt hóa. Khi có tác nhân ngoại lai kích hoạt thì nó mới hoạt động nhưng cấu trúc hóa học của dạng này không bền vững, dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ thích ứng. Do vậy chúng ta dùng vải gì cũng được miễn là mềm để không kích ứng thêm các mạc đoản thần kinh dưới da, nhưng giữ được nhiệt để phá hủy cấu trúc H1 và vô hiệu quá trình hoạt hóa thành công.

[anhtho]

Bổ xung thêm thông tin về chuyện "Sơn ăn"
- Cây sơn (Rhus succedanea) có chất nhựa, được nhân dân ta chế ra “sơn ta ” để gắn gỗ, làm đồ thủ công mỹ nghệ sơn mài. Chất laccol trong sơn ta  kích thích gây dị ứng mạnh đối với da. Có khi chỉ ngửi thấy hơi sơn, đun củi có lẫn cây sơn... đã bị lở sơn. Người ta vẫn chưa biết loại da nào hay bị lở sơn, loại da nào không bị lở sơn. Trên thực tế thì có người bị lở sơn, còn một số người khác lại không bị. Người ở vùng trồng cây sơn hoặc sử dụng sơn ta làm sơn mài ít bị lở sơn. Trái lại những người có cơ địa dị ứng có khi chỉ ngửi thấy đã bị lở sơn và lở nặng.
.

Cách xử trí khi bị lở sơn: Trước hết, phải tránh rửa nước lã, tránh gãi hoặc chà xát lên các chỗ da bị tổn thương. Dùng các dung dịch làm dịu da và diệt khuẩn như thuốc tím pha loãng 1/4.000, nước muối sinh lý, dung dịch 0,9%. Có thể uống các thuốc kháng histamin chống dị ứng, giảm đau rát, giảm ngứa. Liều lượng và cách sử dụng do bác sĩ chỉ định.
Trong dân gian có nhiều bài thuốc chữa lở sơn đơn giản và hiệu quả. Bệnh nhân có thể dùng phương thuốc sau đây, kết hợp thuốc uống trong với thuốc rửa ngoài:
Phương thuốc uống trong: Hoa kim ngân 20 g, cam thảo đất 12 g, sài đất 40 g, thổ phục linh 20 g, bồ công anh 20 g. Cho các vị vào ấm, đổ 500 ml nước, sắc còn 200 ml. Người lớn uống cả một lần. Trẻ em tùy theo tuổi chia làm 2 - 3 lần uống.

Về thuốc rửa ngoài, dùng một trong các bài sau:
- Lấy 200 g lá khế chua cả cành non và hoa, vò nát, nấu với 4 lít nước, khi nước sôi bỏ vào một ít muối mà xông. Xông xong dùng nước này để tắm, mỗi ngày một lần.
- Lấy 1 kg lá sen khô, sắc lấy nước đặc rửa chỗ lở sơn ngày 2 - 3 lần.
- Thanh đại 25 g, thạch cao sống 50 g, hoạt thạch 15 g, vỏ núc nác 20 g. Đem tất cả tán thành bột mịn, trộn với dầu vừng bôi vào chỗ đau. Trường hợp có nước chảy nhiều, cho thêm bột mai mực.


Tác giả: BS. Phạm Thanh Sơn
Nguồn: Báo Sức khoẻ & Đời sống số 204 ngày 23/1

[vetran]

Các bác kể chuyện ngoài chiến tuyến hoài, cũng phải nghĩ lại thời buổi chập chững bước vào nghề . Một kỷ niệm thời kỳ thực tập ngoại bụng ngực xảy ra. Buổi sáng tập trung hai tổ của tiểu đội 1 theo dõi khám hội chẩn bệnh nhân Nguyễn Văn Xứng 37 tuổi học viên Y 13 với triệu chứng đau bụng. Các kết quả cận lâm sàng nghèo nàn. Về lâm sàng : không sốt, cơn đau dữ dội hai giờ trước đó, có ói, bí tiểu, dấu hiệu Macburney+. Kết luận viêm ruột thừa cấp. Quyết định mổ. Sau khi rửa tay vô trùng, hai tổ học viên tiếp cận quanh bàn mổ khoanh tay theo dõi. Thượng úy bác sĩ Nguyễn Chơn phẫu thuật viên chính, trung úy y sĩ Hùng phụ mổ và kíp phục vụ của khoa ngoại tiến hành. Với mấy nhát rạch điểm Macburney trên cái bụng khá phì nhiêu, một tảng mỡ vàng nhạt bị loại, lúc ấy mới bộc lộ được khu hỗng hồi tràng nhưng…ruột thừa không có dấu hiệu viêm. Bác sỹ Chơn phó chủ nhiệm khoa ngoại quyết định cắt bỏ ruột thừa vì nỡ mở ổ bụng rồi. Sau đó vì hết thời gian thực tập ngọai khoa nên thời gian hậu hậu phẫu chúng tôi không được tiếp tục theo dọi bệnh nhân cũng là đồng môn và việc giải quyết hậu quả của ca mổ nhầm chắc chắn cũng nhẹ nhàng trong tầm của các thầy ở khoa ngoại. Những gì đến với chúng tôi thời gian qua trở thành kỷ niệm khó quên kể cả khía cạnh nhân bản trong hoàn cảnh chiến tranh. Sau này gặp lại bác sĩ Xứng, anh cho biết: nửa năm sau lại xuất hiện cơn đau và chẩn đoán lần này là sỏi bàng quang, ứ nước thận phải, không loại trừ lần đau trước và bị mổ là do một (xá lị) nằm ở eo gấp niệu quản vắt qua bờ ngoài xương chậu trùng điểm Macburney mà không phát hiện ra do gặp toàn (bác sỹ giỏi). Tiếp theo là thời gian đi thực tập lâm sàng tại bệnh viên về nội tổng quát. Với mấy tháng khá vất vả vì phải rồng rắn cuốc bộ từ trường theo đường Nguyễn Tri Phương nối dài, qua mấy ngã tư ngã năm ra đường Nguyễn Trãi tới quân y viện 7A ngày bốn lần. Ngày nắng ngày mưa rất cực dưới sự hướng dẫn của thượng úy bác sỹ Thu Hồng, chủ nhiệm khoa nội nhiễm (chị Hồng là con gái thiếu tướng Đồng Văn Cống, dù là lá ngọc cành vàng nhưng rất tâm lý và tận tình với học viên) và lần thứ hai (sau lần ngửi mùi hoại thư sinh hơi ở QYV 115) chúng tôi phải ngửi mùi phân lỵ trực trùng, là căn bệnh khá sẵn ở khoa này.

[BS-812]

Cám ơn bác vetran về bài viết. Cái sướng của lính là được "ốm tha ,già thải", nhưng cái khổ của các bác quân y là khi lính ốm, lính thương vong, thì các bác ấy lại chịu nhiều vất vả; Trong muôn vàn thiếu thốn của ngày xưa ấy, người lính quân y ở chiến trường, vì tình thương đồng đội phải nổ lực hết mình, cố gắng hết mình để cứu chữa cho đồng đội; Và tôi tin rằng, trong mỗi người lính quân y trở về sau cuộc chiến, là chiếc ba lô đầy ắp những kỹ niệm khó quên, rất mong được các bác chia xẻ.

[Linh Quany]

   Em góp một câu chuyện thời còn huấn luyện tân binh. Có một anh trung đội trưởng khi ra thao trường hướng dẫn lính mới cách làm bộc phá. Miếng bộc phá chỉ khoảng to hơn bao diêm thôi, khi công đoạn cuối cùng là lắp nụ xòe vào đầu dây cháy chậm không hiểu sao phát nổ, làm bay mất mấy ngón tay của anh B trưởng nọ và sợ hơn là da tay bị tướp lên tận cườm. Bác ấy có đeo một chiếc nhẫn vàng khoảng hai chỉ thì phải ( nghe đồn thế ) đúng bàn tay bị cụt ngón làm lính lác tụi em ra kiểm tra hiện trường suốt.
   Lúc đó em chưa đi học quân y nhưng cũng nghe là y tá đại đội xử lý lúng túng mãi không biết cầm máu , băng bó kiểu gì. Đây là vết thương chắc là xác định do hỏa khí phải không ạ ! Vậy nếu xử lý không kịp thời thì sau này có phải tháo thêm bàn tay đi không ( do nhiễm trùng vì đầy đất cát vào ). Mong các bác quân y và cựu binh đã từng ở chiến trường trả lời cho em với. Vì những vết thương do hỏa khí gây ra thời bình không bao giờ có và em cũng mong là như vậy .

[vetran]

Thưa các bác tham gia topic. Linh quany thắc mắc về vết thương do hỏa khí, thì vetran tôi chịu chết không tham gia được. Thật ra năm 78- 79 lúc còn trong trường, chỉ được học nhận diện các tổn thương đã được xử lý ban đầu, thôi thì đủ kiểu dáng, đủ mức độ thiếu hụt mất mát trên cơ thể của anh em chiến binh. Tôi nhớ là chiều nào cũng nhận thương binh từ Sân bay Tân Sơn Nhất về, qua thời gian vào hai phòng trung phẫu thì hai chị hộ lý sẽ khiêng  ra vài rổ lớn đậy xăng trắng đưa qua vạt đất trống khu C bệnh viện 115 chôn nhưng không để lại dấu tích trên mặt đất. Cái vụ phẫu thuật chấn thương này chắc phải nhờ đến bác LUCPET ABC và các chuyên gia ngoại khoa giải thích. kính

[Quincy]

Xin chào bác SVNMARINESVN qua câu đặt vấn đề của bác với bác Binhyen. Tôi xin trao đổi với bác mấy vấn đề về sốt rét như sau: Cách đây hơn ba mươi năm, chúng tôi được học về dịch tễ, lâm sàng và điều trị sốt rét theo giáo khoa y văn trước những năm 70 TK trước, tất nhiên có cập nhật thông tin mới nhưng chung qui lại, đó là những bài cơ bản, phản ánh những biểu hiện cổ điển của căn bệnh này đó là: gai gai trong mình, nhức đầu, tay chân rã rời, hai vai mỏi rũ và bắt đầu lạnh. Cái lạnh này là do phản ứng của cơ thể khi hàng loạt hồng cầu trong máu bị vỡ cho nên người ta nói lạnh trong xương lạnh ra và các cơ run bần bật. Lúc đó bác đắp năm cái chăn cũng như không đắp cái nào. Nếu có đồng đội, người thân khỏe hơn, ôm và đè cứng xuống giường thì ta cảm thấy dễ chịu hơn. Sang giai đoạn sốt thì đúng là cơ thể nóng nhu hòn than. Đây cũng là thời gian phản ứng của cơ thể đối với các chất thải ra từ hồng cầu vỡ và chuyển hóa dở dang trở thành chất lạ kích thích lên trung khu điều nhiệt trên não bộ và gây cơn sốt kinh hoàng. Chừng mười phút thì cơn nóng rét lui dần để đến hôm sau theo chu kì lặp lại khi kí sinh trùng SR chui vào và phá vỡ loạt hồng cầu mới. Tuy nhiên do các yếu tố dịch tễ, do việc sử dụng thuốc không đúng chỉ định về liều lượng, loại thuốc, thời gian và sự quyết tâm của bệnh nhân nên triệu chứng diễn ra con sốt rét biểu hiện rất đa dạng không theo y văn cổ điển mô tả nữa, thậm chí thời gian bên K, tôi thấy anh em chỉ sốt nhẹ, uể oải, nếu không tống Chloroquine hoặc Nivaquine thì không bao giờ hết các triệu chứng đó. Riêng về cảm nhận chủ quan cái sốt nóng lạnh còn là triệu chứng chung của nhiều nguyên nhân bệnh sinh như: sốt do ve cắn, sốt mò, sốt Dengue.v.v. Tuy nhiên mình đang sống trong vùng sốt rét nặng thì trước các triệu chứng sốt thì bao giờ quân y cũng nghĩ đến và điều trị sốt rét trước đã. Và như vậy, các triệu chứng bác SVNMARINESVN mô tả là sốt rét chắc. Xin chào tất cả các bác tham gia topic

Chú Tran,

Trong chẩn đoán và điều trị sốt rét lúc đó các cô chú có dủng đến những hổ trợ cận lâm sàng không? như phết tế bào máu ngoại biên, peripheral blood smear. Vì  ký sinh trùng sốt rét  Plasmodium có đến 4 chùng khác nhau : P.vivas, P.malariae, P. ovale, P.falciparum. Khi người ta gửi mẫu máu đến con làm hai loại smears là dày và mỏng . Loại dày thì con nhuộm Giemsa stain . Ưu điểm của thick smear thì KST cô đặc hơn, dể thấy hơn nhưng nhưng điểm là mình không phân biệt được chúng nào cả. Còn thin smear con nhuộm Wrigh stain để tìm hình thể morphology, trophozoir, ring forms, schizont, n gametocyte. Vì mỗi chủng có những điểm riêng nên dùng thin smear rất dể xác định các chuìng. Cũng trên tế bào máu ngoại biên khi thấy parasite tấn công loại hồng càu nào mình cũng giúp cho mình xác định được như P.falciparum thì affect tất cả các loại hồng càu, P.ovalve và P. vivas afect các hồng cầu non, reticulocyte, và P.malariae afect các hồng cầu già. Khi xác định được chắc chắn chũng nào thì con gửi kết quả cho BS, còn cái nào con không sure thì con gọi mấy ông pathologist xuống review dùm.

Về mặt bệnh học thì con thấy các chũng khác nhau cũng có biểu hiện lâm sàng khác nhau như những cơn bộc phát, paroxysm khác nhau , P.malariae thường gây triệu chứng thận hư, nephrotic syndrome, và P. falciparum gây sốt rét ác tính, suy gan, suy thận, nước tiểu đen, black water và ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương.

[Linh Quany]

   Chào bác Quincy !
   Rất vui khi thấy bác tham gia vào ngôi nhà chung của nhưng người Cựu - Lính - Quân - Dân -  Y . Trong lúc chờ bác chủ nhà đón khách và Bác Vetran cùng mọi người trao đổi với bác về chuyên môn thì mong bác có thể kể hoặc ôn lại một số kỷ niệm trong công việc của mình.
  Chúc bác luôn mạnh khoẻ và mong có một ngày bác về tham gia chương trình Ai là triệu phú có dịp anh em được giao lưu, gặp mặt!

[linh thong tin]

Hỏi thăm các bác sĩ quân y: thuốc mà đã hết đát thì có thể dùng cố được mấy tháng nữa với điều kiện không mốc, không bị ẩm, không thay đổi mùi vị, nghĩa là vẫn như lúc còn đát? Người VN mình vốn có tính tiết kiệm mà!

[lucpet-abc]

Thưa các bác tham gia topic. Linh quany thắc mắc về vết thương do hỏa khí, thì vetran tôi chịu chết không tham gia được. Thật ra năm 78- 79 lúc còn trong trường, chỉ được học nhận diện các tổn thương đã được xử lý ban đầu, thôi thì đủ kiểu dáng, đủ mức độ thiếu hụt mất mát trên cơ thể của anh em chiến binh. Tôi nhớ là chiều nào cũng nhận thương binh từ Sân bay Tân Sơn Nhất về, qua thời gian vào hai phòng trung phẫu thì hai chị hộ lý sẽ khiêng  ra vài rổ lớn đậy xăng trắng đưa qua vạt đất trống khu C bệnh viện 115 chôn nhưng không để lại dấu tích trên mặt đất. Cái vụ phẫu thuật chấn thương này chắc phải nhờ đến bác LUCPET ABC và các chuyên gia ngoại khoa giải thích. kính

  ************88
  Chào các bác .
 Lucpet xin tham gia cùng về vết thương hỏa khí theo hiệu triệu của vetran , tại chiến trường K .
  Đây là loại VT phức tạp nhất trong các loại VT mà con người chúng ta gặp phải .
 Đặc biệt ở chiến trưòng K , vấn đề VT  Mìn là kinh khủng nhất . Rất khó khăn phức tạp do điều kiện tác chiến dã ngoại : Từ việc sơ cứu ban đầu tại trận địa , tới cấp cứu  xử trí  từng bước ở các tuyến C , D , E , F , Đội Điều trị , B/V tiền phương , B/V tuyến sau - hậu phương bởi : Vết thương MÌN ( hỏa khí nói chung ) không bao giờ có thể xử trí xong chỉ trong 1 vài lần can thiệp dao kéo , bởi VT phải luôn để mở cấm khâu kín . Thậm chí còn phải mở rộng VT nhiều hơn ranh giới các tổn thương mà ta nhìn thấy bằng mắt thường Các tổn thương vi thể cấp độ tế bào này sẽ xuất hiện dần ở các cấp tuyến sau và hậu phương qua 1 thời gian nhất định . Ở E mới cắt cổ chân , về Mặt trận phải cắt lên cẳng , rồi QKhu , Tổng cục  thì tới đùi ... là như vậy . Nó cứ hoại tử dần , leo dần lên như vậy đó .
   Bởi vì VT do mìn phải chịu rất nhiều tác nhân phá hoại : Cơ năng ,Động năng , Hóa năng , Nhiệt năng ... . Áp suất rất cao , nhiệt độ rất lớn  nhưng diễn ra trong khoảng thời gian cực ngắn chính là yếu tố làm cho các mô các tổ chức từ từ chết dần hoại tử dần ngày càng  xa VT ban đầu , đây là điều không mấy bác sỹ có thể dự kiến tiên lượng trước được . Quyết định cắt đến đâu , mở rộng VT đến đâu là hợp lý  sẽ thể hiện tay cao hay thấp của BS ngoại dã chiến , chỉ có bằng kinh nghiệm thực tế không thể dạy nhau được , biết vậy để mà cân nhắc khi quyết định thôi .