KQNDVN trong CTBG Tây Nam và chiến trường K

[chiangshan]

Trích từ LS dẫn đường KQ:


...
Cuối tháng 5 năm 1975, lợi dụng tình hình chưa hoàn toàn ổn định ở một số vùng mới giải phóng của ta, bọn phản động Khơ-me đỏ đã cho quân xâm lấn một số điểm ở Hà Tiên, Tịnh Biên, Châu đốc... trên biên giới Tây Nam và cố tình chiếm giữ trái phép một số đảo như Hòn Ông, Hòn Bà (đảo Vay ở tây-tây nam Phú Quốc 120 km)... trên vùng biển Tây Nam. Bộ Tổng Tham mưu quyết định sử dụng một phần lực lượng của Quân khu 9, Vùng 5 Quân chủng Hải quân và một phần lực lượng không quân ở phía nam của Quân chủng Phòng không-Không quân, mở chiến dịch tiến công địch, bảo vệ đường biên giới quốc gia và thu hồi đảo. Tư lệnh Không quân chiến đấu Trần Hanh được cử làm Phó Tư lệnh chiến dịch, trực tiếp chỉ huy lực lượng không quân, trợ lý dẫn đường Hoàng Cần được phân công giúp Bộ Chỉ huy chiến dịch thực hiện công tác dẫn đường không quân. Lực lượng không quân tham gia chiến dịch chủ yếu là của Trung đoàn không quân 937, bao gồm 21 chiếc máy bay và trực thăng các loại (10 A-37, 5 UH-1, 1 L-19, 1 U-17, 2 CH-47 và 2 DC-3), tương đương gần một trung đoàn không quân hỗn hợp. Sân bay Cần Thơ được tổ chức thành căn cứ xuất phát của không quân ta. Trung đoàn không quân 917 sẵn sang tham gia chiến đấu khi có lệnh.

Từ ngày 30 tháng 5 đến 4 tháng 6 năm 1975, Trung đoàn 937 lần lượt cho xuất kích 21 lần chiếc các loại, lấy A-37 làm lực lượng chủ công trong chi viện hỏa lực cho các đơn vị bộ binh Quân khu 9 và Quân đoàn 4 phòng ngự, phản kích đánh địch lấn chiếm biên giới ở Hà Tiên và Tịnh Biên, Châu đốc. Tiểu ban Dẫn đường luôn bám sát ý định sử dụng lực lượng của Trung đoàn trưởng Nguyễn Văn Bảy, thực hiện hiệp đồng chặt chẽ với phi công và các cơ quan, bảo đảm cho A-37 đánh trúng mục tiêu, tạo thuận lợi cho các đơn vị bộ binh đẩy lùi quân địch về phía bên kia biên giới. Trung đoàn ra quân trận đầu, đợt đầu thành công đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần vươn lên cho toàn thể đơn vị quyết tâm xây dựng truyền thống vẻ vang đánh thắng ngay từ trận đầu. Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 937 tự hào vì đã được đóng góp công sức của mình cho trung đoàn lần đầu tiên thực hiện thành công cách đánh chi viện hỏa lực cho các đơn vị bộ binh của ta phòng ngự, phản kích đánh địch.

Tại hai đảo Hòn Ông và Hòn Bà, quân Khơ-me đỏ lợi dụng địa hình hiểm trở, rừng già và các bãi đá, đã cho hai tiểu đoàn tổ chức phòng thủ nhiều lớp với công sự vững chắc và hỏa lực mạnh quyết không rời đảo. Chúng còn cho các tàu tuần tiễu vũ trang thường xuyên hoạt động ở ngoài khơi xung quanh 2 hòn đảo trên.

Căn cứ vào ý định tổ chức đánh địch của Trung đoàn trưởng, tiểu ban Dẫn đường đã nhanh chóng xây dựng ngay phương án dẫn đường. Trong đó, tập trung làm nổi bật cách dẫn chi viện hỏa lực cho bộ đội ta tiến công tiêu diệt địch thu hồi đảo; lấy đường bay của A-37 làm trục dẫn chính: Cần Thơ-Phú Quốc-Cô Tang-mục tiêu (đảo Hòn Ông và Hòn Bà) - Phú Quốc-Cần Thơ với tổng cự ly bay là 660km; trọng tâm bảo đảm dẫn đường là: Các đoạn bay trên biển từ núi Hòn Đất ra Phú Quốc, Cô Tang, đến mục tiêu, rồi quay về Phú Quốc, Hòn Đất vì cự ly bay trên biển là 460km, chiếm tới 70% tổng cự ly đường bay; tất cả các phi công và tổ bay phải tự dẫn bay là chính, khi bay trên biển phải giữ nghiêm các số liệu dẫn đường và tăng cường quan sát, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau. Công tác hiệp đồng dẫn đường được thực hiện rất chặt chẽ và tỉ mỉ, đặc biệt là giữa trên không và trên không vì khu chiến cách rất xa căn cứ Cần Thơ và lực lượng UH-1, U-17 và CH-47 còn phải cơ động chuyển sân ra các sân bay trên đảo Phú Quốc và xuống sân bay Kiên Lương (sân bay Hòn Chông, đông nam Hà Tiên 20km).

20 giờ 30 phút ngày 4 tháng 6 năm 1975, tàu hải quân của ta đưa các đơn vị đổ bộ lên đảo. Chiến sự diễn ra rất ác liệt tới 5 giờ sáng ngày hôm sau, quân ta mới chỉ chiếm được một phần của đảo Hòn ông và một phần ba đảo Hòn Bà. Trung đoàn 937 cho UH-1 vũ trang có U-17 chỉ thị mục tiêu, đánh trúng sở chỉ huy và các ổ đề kháng của địch trên đảo Hòn Ông, một số khu nhà ở và bến cảng của đảo Hòn Bà. Đến hết ngày 9 tháng 6 năm 1975, bộ đội ta đã chiếm được một phần tư đảo Hòn Ông và hai phần ba đảo Hòn Bà.

Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định sử dụng A-37 chi viện hỏa lực cho các đơn vị đổ bộ đường biển của ta. 10 giờ 10 phút ngày 10 tháng 6 năm 1975, đôi bay A-37 đầu tiên cất cánh. Các phi công Nguyễn Văn Lục và Hán Văn Quảng dẫn bay chính xác theo đường bay đã được chuẩn bị và được U-17 hỗ trợ, nên nhanh chóng phát hiện mục tiêu. A-37 của ta triển khai đội hình chiến đấu và tiến hành ném bom, bắn súng trúng khu tập kết các phương tiện chiến đấu quan trọng của địch trên đảo Hòn Ông. Tính đến 15 giờ cùng ngày, ta đã xuất kích 20 lần/chiếc A-37 và 8 lần/chiếc UH-1 đánh trúng các mục tiêu trên đảo được giao, đồng thời còn đánh chìm 3 tàu địch, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng đổ bộ đường biển thu hồi hoàn toàn đảo Hòn Bà. Ngay sau đó, CH-47 đã cẩu 2 khẩu pháo 105 mm và vận chuyển 3.000 viên đạn xuống Hòn Bà.

Ngày 13 tháng 6 năm 1975, 9 lần/chiếc A-37 tiến hành đánh dồn dập vào tuyến phòng thủ kiên cố của địch trên Hòn Ông. Các đơn vị hải quân, đặc công và bộ binh tiến công áp đảo, đập tan các ổ đề kháng cuối cùng của chúng. 6 giờ 30 phút sáng 14 tháng 6 năm 1975, quân ta làm chủ toàn bộ cả hai đảo Hòn Ông và Hòn Bà, diệt gọn 2 tiểu đoàn, đánh chìm 4 tàu, bắn bị thương 2 chiếc khác, thu toàn bộ vũ khí và phương tiện chiến đấu của địch ở trên đảo.

Trong chiến dịch này, Trung đoàn 937 đã thực hiện: 46 lần/chiếc A-37, 30 lần/chiếc UH-1, 16 lần/chiếc U-17, L-19 và 3 lần/chiếc CH-47, tương đương gần 5 lần xuất kích trung đoàn (95 lần/21chiếc). Tất cả các chuyến bay đều được dẫn bay chính xác và an toàn, hoàn thành nhiệm vụ chi viện hỏa lực, vận chuyển súng đạn, chở cán bộ và đón thương binh cho các đơn vị hải quân, đặc công, bộ binh chiến đấu đạt hiệu suất cao, thu hồi toàn vẹn 2 đảo Hòn Ông và Hòn Bà.

Do quán triệt tốt ý định tổ chức đánh địch của người chỉ huy, nắm chắc trình độ dẫn bay cường kích, chỉ thị mục tiêu từ trên không và vận chuyển đường không của các phi công và tổ bay, chuẩn bị dẫn đường chu đáo cho từng chuyến bay, hiệp đồng dẫn đường chặt chẽ giữa trên không và mặt đất, giữa trên không và trên không, nên tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 937 đã hoàn thiện một bước rất quan trọng trong cách dẫn chi viện hỏa lực cho các đơn vị bộ đội của ta tiến công tiêu diệt địch thu hồi đảo.
...

[chiangshan]

...
Ngày 21 tháng 5 năm 1975, Bộ Quốc phòng ký quyết định thành lập 4 trung đoàn không quân 917, 918, 935 và 937, sử dụng các loại máy bay và trực thăng hệ 2 làm nhiệm vụ bảo vệ vùng trời phía Nam của Tổ quốc. Trung đoàn 917 trực thuộc Lữ đoàn không quân 919, đóng quân tại sân bay Tân Sơn Nhất và được trang bị hơn 100 chiếc trực thăng và máy bay các loại UH-1, CH-47, U-17 và L-19: trong đó có 57 chiếc tốt đưa vào huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Với trang bị trực thăng hệ 2 là chủ yếu, nên Trung đoàn 917 trở thành trung đoàn không quân trực thăng đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam. Đại úy Lê Đình Ký được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng, đại úy Trần Tấn Sơn, Chính ủy và thượng úy Nguyễn Huy Tứ, Tham mưu trưởng trung đoàn. Đồng chí Nguyễn Viết Quyền giữ chức Chủ nhiệm Dẫn đường trung đoàn. Trong Đại đội bay 1 (sử dụng UH-1) và Đại đội bay 2 (sử dụng cả CH-47 và UH-1) đều có Chủ nhiệm Dẫn đường của từng loại trực thăng.

Ngay sau khi được thành lập, một số tổ bay trực thăng Mi-4, Mi-6 thuộc Lữ đoàn 919, được biên chế về đơn vì đã nhanh chóng làm chủ kỹ thuật lái-dẫn đường UH-1 và CH-47. Các phi công Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Đình Khoa trở thành giáo viên bay UH-1 đầu tiên. Một số phi công Mi-8 vừa tốt nghiệp ở Liên Xô về, đã bay chuyển loại thành công trên CH-47 như các đồng chí Trần Đăng Nguyên, Nguyễn Thanh Mua và trên UH-1 như Nguyễn Lương Bằng, Đinh Gia Dục, Nguyễn Duy Núi. Các bài bay cơ bản luôn được coi trọng, các khoa mục bay ứng dụng chiến đấu thường xuyên đạt chất lượng cao là cơ sở để trung đoàn vững bước vào tham gia chiến đấu.

Có trực thăng vũ trang và vận trịi trong tay, cách đánh trực tiếp tiêu diệt địch, chi viện hỏa lực cho bộ đội ta, cách đổ bộ đường không chiến thuật và cả cách trinh sát chỉ thị mục tiêu từ trên không luôn được Trung đoàn 917 rất quan tâm và tổ chức nghiên cứu thấu đáo. Các phương án dẫn bay cho các bài bay từ cơ bản đến ứng đụng chiến đấu và cho các phương pháp hoạt động chiến đấu đều được Chủ nhiệm Dẫn đường trung đoàn cùng với Chủ nhiệm Dẫn đường UH-1, CH-47 và các phi công U-17, L-19 tính toán kỹ càng và chuẩn bị chu đáo. Sau tháng 8 năm 1976, trung đoàn tiếp nhận toàn bộ UH-1, U-17... của Trung đoàn 937, đội ngũ dẫn đường trên không càng có điều kiện góp sức hoàn thành tốt các nhiệm vụ bay của trung đoàn.

Trung đoàn 918 cũng trực thuộc Lữ đoàn 919 và đóng quân tại sân bay Tân Sơn Nhất, nhưng được trang bị cho các loại máy bay vận trịi C-130, C-119, C-47, C-7A, DC-4... Chỉ riêng tại khu vực Tân Sơn Nhất trung đoàn đã thu hồi được 76 chiếc các loại, số lượng được đưa vào khai thác khá lớn. Thiếu tá Hoàng Ngọc Trung được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng, thiếu tá Lê Văn Lạo, Chính ủy và đại úy Phan Phi Phụng, Tham mưu trưởng trung đoàn. Đồng chí Nguyễn Văn Kính giữ chức Chủ nhiệm Dẫn đường trung đoàn. Trong Đội bay 1 (sử dụng C-119 và C-7A) và Đội bay 2 (sử dụng C-130, C-47 và DC-4) đều có Chủ nhiệm Dẫn đường.

Một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác huấn luyện chuyển loại đã được trung đoàn tháo gỡ thành công, đó là đánh giá chính xác và sử dụng đúng các nhân viên bay tạm tuyển (đã phục vụ cho không quân địch trước đây) để làm giáo viên chuyển loại cho đội ngũ lái chính, lái phụ, dẫn đường trên không và cơ giới của ta. Chủ nhiệm Dẫn đường trung đoàn cùng đội ngũ dẫn đường trên không đã phát huy truyền thống một người dẫn bay thành thạo trên nhiều loại máy bay khác nhau, nhanh chóng làm chủ công tác dẫn bay trên các loại máy bay hệ 2, kịp thời phục vụ dẫn bay vận chuyển đường dài ra Bắc, vào Nam, cũng như chuyên chở bộ đội, vận chuyển súng đạn thuốc men, đưa đón thương binh... theo yêu cầu của các nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới, thu hồi đảo, truy quét địch...

Trung đoàn 935 trực thuộc Bộ Tư lệnh Không quân chiến đấu, lấy một phần lực lượng của Trung đoàn 927 làm nòng cốt, đóng quân tại sân bay Biên Hòa và được trang bị cả MiG-21 và F-5 (chức năng chủ yếu là tiêm kích). Sau khi tổ chức kiểm tra kỹ thuật rất chặt chẽ, 17 chiếc F-5 đã được đưa vào khai thác, gồm: 10 F-5A, 5 F-5E (một chỗ ngồi) và 2 F-5B (hai chỗ ngồi). Thiếu tá Nguyễn Nhật Chiêu được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng, đại úy Nguyễn Trọng, Chính ủy và đại úy Vũ Đức Bình Tham mưu trưởng trung đoàn.

Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 935 do thiếu úy Nguyễn Hữu Văn giữ chức Trưởng Tiểu ban Dẫn đường, có 5 trợ lý là các đồng chí Lê Quốc Báo, Nguyễn Việt Cường, Hoàng Ngọc Hớn, Nguyễn Văn Sửu và Phạm Tường Thuật. Tất cả đều từ hai tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 927 và 923 vào. Tiểu ban vừa phải bảo đảm dẫn đường cho MiG-21 hoạt động trên địa bàn mới vừa phải học tập chuyển loại dẫn F-5. Khi số phi công MiG-21 vào bay chuyển loại F- 5 đợt đầu đạt kết quả cao cũng là lúc tiểu ban nắm vững được cách dẫn F-5 trong các bài bay ứng dụng chiến đấu. Đến giữa năm 1976, khi MiG-21 được chuyển hết ra Bắc và trung đoàn có tới 22 chiếc F-5, gồm: 7 F-5A, 11 F-5E, 2 F-5B và 2 RF-5, tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn không quân 935 mới có điều kiện tập trung nghiên cứu sâu thêm cách tổ chức bảo đảm dẫn đường cho F-5. Trong năm 1976, trung đoàn còn được trang bị thêm máy bay cường kích cánh quạt AD-6, tiểu ban đã nhanh chóng tham gia học tập chuyển loại.

Trung đoàn 937 trực thuộc Bộ Tư lệnh Không quân chiến đấu, lấy Phi đội Quyết thắng làm nòng cốt, được trang bị hơn 200 chiếc máy bay và trực thăng các loại của sư đoàn 4 không quân ngụy trước đây. Trong đó, có khoảng 60 máy bay cường kích A-37 và 140 trực thăng vận tải, vũ trang UH-1, CH-47, máy bay trinh sát U-17, L-19. Sân bay Bình Thuỷ (Cần Thơ) là căn cứ đóng quân chính và trung đoàn còn quản lý các sân bay Lộ Tẻ (gần Cần Thơ), Phú Quốc và Côn Sơn. Thiếu tá Nguyễn Văn Bảy được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng, đại úy Lê Tùng, Chính ủy và thượng úy Phạm Từ Tịnh, Tham mưu trưởng trung đoàn.

Chuyển loại, khai thác các trang bị hệ 2 là một trong những nhiệm vụ rất cấp bách và quan trọng hàng đầu của đơn vị. Được sử dụng máy bay cường kích A-37, Trung đoàn 937 trở thành trung đoàn không quân cường kích đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam, đồng thời còn là trung đoàn không quân đầu tiên áp dụng cách đánh chi viện hỏa lực cho bộ đội ta trong phòng ngự, phản công và tiến công địch.

Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 937 do thiếu úy Nguyễn Đình Bắc giữ chức Trưởng Tiểu ban, có 4 trợ lý là Vũ Ba, Võ Xuân Cự, Vũ Chí Khai và Đỗ Văn Tường. Tất cả đều được điều động từ hai tiểu ban Dẫn đường các trung đoàn 923 và 925 về. Ngay trong thời gian đầu, tiểu ban đã phải bảo đảm dẫn đường cho rất nhiều loại máy bay và trực thăng cùng hoạt động như: A-37, UH-1, U-17, L-19 và CH-47. Sau tháng 8 năm 1976, Quân chủng điều toàn bộ UH-1, U-17... về Trung đoàn 917. Từ đó, tiểu ban chỉ tập trung bảo đảm dẫn đường cho một loại máy bay là A-37.

[chiangshan]

Ngày 30 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập cùng một lúc hai Sư đoàn Không quân 370 và 372 (Quyết định số 157/QĐ-QP, ngày 30 tháng 10 năm 1975 do Thượng tướng Hoàng Văn Thái, Thứ trưởng Quốc phòng ký).
...
Sư đoàn 372 đóng quân tại Biên Hòa, làm nhiệm vụ bảo vệ vùng trời miền Nam, gồm bốn trung đoàn không quân 917, 918, 935 và 937. Trung tá Nguyễn Hồng Nhị được bổ nhiệm làm Tư lệnh sư đoàn, trung tá Chu Mạo, Chính ủy và trung tá Hà Văn Chấp, Phó Tư lệnh - tham mưu trưởng sư đoàn. Ban Dẫn đường sư đoàn do đại úy Hoàng Cần giữ chức Trưởng ban và có 9 trợ lý: Đặng Dũng, Hoàng Đức Hạnh, Lê Thiết Hùng, Nguyễn Văn Hưng, Vương Kính, Đào Văn Phao, Trần Hữu Thăng, Lường Tú Thông và Lương Văn Vóc. Đây là ban Dẫn đường thường xuyên có khối lượng công việc lớn và cường độ làm việc cao, vừa phục vụ bay huấn luyện chuyển loại vừa tham gia bảo đảm chiến đấu.
...
Trung tuần tháng 4 năm 1977, căn cứ vào tình hình, nhiệm vụ và khả năng phát triển của Không quân ta trong giai đoạn cách mạng mới, chủ trương tổ chức lại lực lượng Quân chủng Phòng không-Không quân theo hướng tách ra thành Quân chủng Phòng không và Quân chủng Không quân đang được Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương nghiên cứu và cân nhắc rất thận trọng. Tại phía nam Bộ Tổng Tham mưu đang tổ chức cuộc diễn tập tác chiến hiệp đồng bảo vệ đảo, có một phần thực binh giữa ba lực lượng hải quân, không quân và phòng không với quy mô lớn. Sư đoàn Không quân 372 sử dụng một phần lực lượng của bốn trung đoàn không quân 917, 918, 935 và 937 tham gia diễn tập. Cũng vào thời gian này, tình hình biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia có nhiều diễn biến ngày càng phức tạp. Tập đoàn phản động Khơ-me đỏ vừa xúc tiến tuyên truyền chống lại Việt Nam vừa bí mật điều 5 sư đoàn chủ lực áp sát biên giới ở nhiều khu vực khác nhau, nhưng tập trung hơn cả là đối diện với các tỉnh Tây Ninh, An Giang, Kiên Giang...

Sáng 30 tháng 4 năm 1977, trong lúc quân và dân cả nước ta đang hào hứng, phấn khởi kỷ niệm 2 năm ngày giải phóng miền Nam thì quân Khơ-me đỏ cho 2 sư đoàn tiến công 13 trên tổng số 14 đồn biên phòng của ta trên biên giới thuộc An Giang, đánh vào 3 xã Khánh An (bắc Châu Đốc 25,5km), Khánh Bình (tây-tây nam An Khánh 3,5km) và Vĩnh Tế (tây nam Châu Đốc 5km), chiếm giữ thượng nguồn sông Châu Đốc. Đêm 30 tháng 4 năm 1977, chúng cho quân chủ lực tiếp tục tiến công nhiều khu vực khác nhau trên toàn tuyến biên giới Tây Nam, dùng pháo lớn bắn vào các khu dân cư đọc đường biên của ta gây nhiều tội ác dã man như tại Phú Hội (bắc-tây bắc Châu Đốc 18,5km), Tịnh Biên (trên bờ phía đông kênh Vĩnh) và thậm chí tại cả thị xã Châu Đốc... Nghiêm trọng hơn, chúng tiến sâu vào lãnh thổ nước ta, chiếm giữ một số khu vực từ Tây Ninh đến Hà Tiên.

Ngày 6 tháng 5 năm 1977, Bộ Chính trị Trung ương Đảng phê chuẩn Nghị quyết của Thường vụ Quân ủy Trung ương và đề nghị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc tổ chức lực lượng Phòng không và Không quân thành hai quân chủng: Quân chủng Phòng không và Quân chủng Không quân.

Đúng vào lúc này, căn cứ vào ý định tác chiến của Bộ Tổng Tham mưu, sáng 6 tháng 5 năm 1977, đồng chí Lê Ngọc Hiền, Phó Tổng tham mưu trưởng, giao nhiệm vụ cho Quân khu 9 hiệp đồng với Sư đoàn Không quân 372 tổ chức các trận đánh phản công, đuổi ịch ra khỏi lãnh thổ nước ta. Toàn bộ lực lượng không quân đang tham gia diễn tập được lệnh cấp tốc trở về căn cứ. Các lực lượng đang có mặt tại trại gấp rút xây dựng các phương án tác chiến hiệp đồng. Nhờ có những bài học và kinh nghiệm về dẫn đường trong chiến đấu đã được rút ra từ năm 1975, các phương án dẫn đường rất nhanh chóng được hoàn thành, đáp ứng yêu cầu của người chỉ huy các cấp và kịp thời triển khai đến từng phân đội trực chiến. Ngay chiều 6 tháng 5 năm 1977, 2 UH-1 và 1 U-17 của Trung đoàn 917 từ Tân Sơn Nhất cơ động chuyển sân xuống Cần Thơ cùng với A-37 của Trung đoàn 937 tiến hành công tác chuẩn bị chiến đấu.

5 giờ 15 phút sáng 7 tháng 5 năm 1977, phi công U-17 Mai Chí Lưu cất cánh trinh sát, phát hiện khu vực đóng quân của địch và báo cáo về sở chỉ huy tiền phương Quân khu 9. 5 giờ 50 phút, 4 A-37 xuất kích chi viện hỏa lực cho bộ binh và 5 phút sau, 1 UH-1 cất cánh làm nhiệm vụ sẵn sàng cấp cứu. Tất cả lấy hướng bay về phía khu chiến (Vĩnh Tế). Khi khu chiến đã nằm trong tầm quan sát của A-37 thì U-17 phóng rốc-két khói vào các mục tiêu cần phải chỉ thị. 4 A-37 lập tức lao vào công kích trúng sở chỉ huy dã chiến, doanh trại và một số trận địa pháo của địch. Sở chỉ huy Cần Thơ vừa điều hành các chuyến bay chiến đấu vừa tổ chức tiếp thu các chuyến bay cơ động chuyển sân tiếp theo của Trung đoàn 917, trong đó có thêm 6 chiếc UH-1 từ Cam Ranh xuống Cần Thơ. Ngay trong trận đánh hiệp đồng đầu tiên với các đơn vị bộ binh Sư đoàn 330 (Quân khu 9), kíp trực ban dẫn đường Trung đoàn 937 cùng với đội ngũ dẫn đường trên không Trung đoàn 917 đã dẫn 5 đợt xuất kích chi viện hỏa lực có chỉ thị mục tiêu từ trên không đạt hiệu quả cao.

Ngày 8 tháng 5 năm 1977, không quân ta tập trung đánh vào tuyến giao thông phía sau của địch và ngày 9 tháng 5, cả A-37 và UH-1 vũ trang đã phối hợp đánh tàu thuyền của địch trên phía thượng nguồn sông Châu Đốc.

Trong ba ngày tham gia đánh địch, hai trung đoàn 937 và 917 đã xuất kích 25 lần/chiếc A-37, 13 lần/chiếc UH-1 và U-17, ném 28 quả bom, phóng 581 quả rốc-két và bắn 23 ngàn viên đạn 7,62mm, tiêu diệt 2 trận địa pháo 105mm, phá huỷ 1 kho đạn, 10 khẩu súng 12,7mm, bắn cháy nhiều tàu thuyền trên sông của địch... Các đơn vị bộ binh ta nhanh chóng phản kích, làm chủ thế trận, giành lại các khu vực đã bị địch lấn chiếm. Nhiệm vụ chi viện hỏa lực của không quân cho bộ binh đánh địch bảo vệ biên giới Tây Nam đã trở nên rất cấp bách.

Ngày 16 tháng 5 năm 1977, cùng với Quân chủng Phòng không, Quân chủng Không quân được thành lập. Từ 0 giờ ngày 31 tháng 5 năm 1977, Bộ Tư lệnh Quân chủng Không quân sẽ bắt đầu chỉ huy, điều hành và quản lý các cơ quan và đơn vị thuộc quyền.

Trước tình hình biên giới Tây Nam diễn biến ngày càng xấu, chấp hành mệnh lệnh tác chiến của Quân chủng và chỉ thị của Sư đoàn Không quân 371, ngày 21 tháng 5 năm 1977, Trung đoàn 921 thực hiện cơ động chuyển sân một phi đội MiG-21 vào Biên Hòa để tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Căn cứ vào ý định đánh địch của Trung đoàn không quân 935, tiểu ban Dẫn đường đã xây dựng phương án dẫn đường chiến đấu hiệp đồng giữa F-5 và MiG-21. Đến ngày 30 tháng 6 năm 1977, trung đoàn thực hiện diễn tập thực binh. Qua kiểm nghiệm thực tế, trình độ dẫn đường chiến đấu hiệp đồng của Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 935 đã cơ bản đáp ứng yêu cầu đề ra và các phương án dẫn đường tiếp tục được củng cố, hoàn thiện. Cũng trong thời gian MiG-21 vào Biên Hòa, chấp hành chỉ thị của Sư đoàn 371, một phần lực lượng Mi- 8 của Trung đoàn 916 cũng lên đường vào tham gia phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Đội ngũ dẫn đường trên không hai trung đoàn 917 và 916 sát cánh cùng nhau chuẩn bị các phương án dẫn bay theo từng nhiệm vụ được giao. Phòng Dẫn đường Quân chủng Không quân, ngay sau ổn định tổ chức đã cử 3 trợ lý Đặng Dũng, Phạm Văn Quí và Lương Văn Vóc vào tăng cường cho Ban Dẫn đường Sư đoàn 372.

[chiangshan]

Đầu tháng 7 năm 1977, tập đoàn phản động Khơ-me đỏ huy động lực lượng lớn đánh sang đất ta ở nhiều khu vực thuộc tỉnh An Giang và Kiên Giang. Rạng sáng 12 tháng 7 năm 1977, Trung tá Nguyễn Văn Bảy - Phó Tư lệnh Sư đoàn 372 giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 937 và Trung đoàn 917 tổ chức chiến đấu hiệp đồng với các đơn vị thuộc Sư đoàn 9 (Quân khu 9) tại các khu vực Bảy Núi (các ngọn núi ở phía bắc và phía nam Tri Tôn), Giang Thành (đông bắc Hà Tiên 21km) và Đầm Chít (đông Giang Thành 5km). 6 giờ 30 phút, Trung đoàn 917 triển khai phương án tổ chức hiệp đồng đánh địch, đúng 9 giờ, cơ động chuyển sân 10 UH-1, 2 U-17 và 1 CH-47 từ Tân Sơn Nhất xuống Cần Thơ và sau đó thực hiện hiệp đồng chiến đấu ngay với Trung đoàn không quân 937. 13 giờ 10 phút, Trung đoàn trưởng Lê Đình Ký trực tiếp gần 10 HU-1 bay cực thấp, bí mật cơ động từ Cần Thơ lên sân bay phía trước Thất Sơn (đông nam Tịnh Biên 11km). Tại đây, trung đoàn tiến hành hiệp đồng chiến đấu cụ thể với các đơn vị thuộc Sư đoàn 9 và chuẩn bị bổ sung cho các phương án dẫn bay đánh địch.

Ngày 13 tháng 7 năm 1977, theo lệnh của sở chỉ huy, kíp trực ban dẫn đường Trung đoàn 937 dẫn các biên đội A-37 cất cánh từ Cần Thơ, lên chi viện hỏa lực đúng kế hoạch chiến đấu hiệp đồng với các đơn vị bộ binh thuộc Sư đoàn 9 phản công ở khu vực Bảy Núi, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 600 tên, phá huỷ 1 kho đạn, thu 100 súng các loại, đuổi địch về phía bên kia biên giới.

Ngày 14 tháng 7 năm 1977, lúc 4 giờ 50 phút, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu và Đoàn Hồng Quân cất cánh từ Cần Thơ, lên trinh sát khu vực Giang Thành - Đầm Chít và chỉ thị mục tiêu cho pháo binh của ta. Trong khi đang đảm nhiệm vụ, máy bay đã bị thương, do hỏa lực phòng không 12,7mm của địch bắn nên phải quay về Thất Sơn hạ cánh. Sở chỉ huy Sư đoàn 372 quyết định cho phi công U-17 Trần Văn Lại lên tiếp tục thực hiện nhiệm vụ chỉ thị mục tiêu. Đúng 5 giờ, pháo binh của ta bắn dồn dập vào các trận địa tuyến trước của địch. 5 giờ 30 phút, đội ngũ dẫn đường trên không Trung đoàn 917 dẫn 3 đôi bay UH-1: Lê Đình Ký-Nguyễn Đình Khoa, Hồ Duy Hùng- Nghiêm Xuân Tích và Nguyễn Văn Nhậm-Đào Mạnh Sơn bay ở độ cao từ 10 đến 15m vào đánh trúng các cụm hỏa lực mạnh của địch. Hỏa lực phòng không 12, 7mm của chúng bắn theo đội hình trực thăng của ta. Chiếc UH-1 của lái chính Hồ Duy Hùng bị trúng đạn, lái phụ Nguyền Trọng Hùng bị thương nhẹ. Ngay sau đó, 6 A-37 của Trung đoàn 937 cất cánh từ Cần Thơ theo lệnh gọi của thiếu tá Nguyễn Văn Thọ tại Thất Sơn và được dẫn chính xác vào khu chiến, U-17 tiếp tục chỉ thị mục tiêu. A-37 đánh trúng 2 trận địa pháo và 1 trận địa cối. 3 đôi bay UH-1 vòng lại, bắn mãnh liệt vào đội hình bộ binh địch, đồng thời yểm hộ cho xe tăng của ta, tạo điều kiện cho bộ đội Sư đoàn 9 nhanh chóng vượt kênh Vĩnh Tế, đánh vào tuyến sau của địch, buộc chúng phải rút lui. Đây là một trong những trận đánh hiệp đồng tuyệt đẹp, không chỉ giữa không quân và bộ binh, pháo binh, xe tăng mà còn cả giữa UH-1, U-17 và A-37. Cũng trong thời gian diễn ra trận đánh trên, tổ bay CH-47: Trần Đăng Nguyên-Đàm Ngọc Bến đã bay 2 lần/chuyến vận chuyển súng đạn tăng cường cho tuyến trước của ta, đồng thời đón thương binh về tuyến sau.

Theo yêu cầu của Quân khu 9, ngày 18 tháng 7 năm 1977, Trung đoàn 937 tiếp tục thực hiện chi viện hỏa lực 8 lần/chiếc A-37 ném 30 quả bom trúng 1 sở chỉ huy tiểu đoàn và 2 trận địa pháo 105mm trong hậu cứ của địch ở phía tây bắc Châu Đốc.

Như vậy, trong tháng 7 năm 1977, từ thực tiễn chi viện hỏa lực trên chiến trường của Trung đoàn 937 và Trung đoàn 917, ngành Dẫn đường Quân chủng Không quân đã tích lũy được những kinh nghiệm mới về xây dựng các phương án dẫn bay A-37 từ sân bay Cần Thơ và UH-1 từ sân bay phía trước Thất Sơn lên đánh địch tại hai khu vực Bảy Núi và Giang Thành cách nhau 36km, thực hiện hiệp đồng dẫn đường chặt chẽ giữa Cần Thơ với Thất Sơn, làm tốt cách dẫn bay U-17 chỉ thị mục tiêu cho pháo binh và UH-1 yểm hộ cho xe tăng phát triển tiến công. Riêng qua trận đánh ngày 14 tháng 7 năm 1977, đội ngũ dẫn đường đã rút ra được bài học về các biện pháp bảo đảm cho phi công và tổ bay khắc phục hiệu quả hỏa lực phòng không của địch.

Để bảo vệ, giữ yên biên giới Tây Nam và chuẩn bị cho bước đi tiếp theo trong tổ chức các hoạt động quân sự, Bộ Tổng Tham mưu quyết định điều lực lượng của Binh đoàn Tây Nguyên (Quân đoàn 3) xuống địa bàn Quân khu 7 tham gia tác chiến chiến dịch. Việc cơ động lực lượng được tiến hành rất khẩn trương bằng cả đường bộ và đường không. Bộ Tư lệnh Quân chủng Không quân giao cho Sư đoàn 372 tổ chức vận chuyển đường không một phần lực lượng rất quan trọng của Quân đoàn 3. Với 6 máy bay vận tải quân sự, bao gồm: 2 C-130, 2 C-119 và 2 C-47, Trung đoàn 918 đã thực hiện hơn 100 chuyến bay liên tục trong vòng 24 ngày, từ 19 tháng 9 đến 12 tháng 10 năm 1977, chở 7.000 cán bộ và chiến sĩ, vận chuyển 20 xe chỉ huy và hàng chục tấn hàng cho Quân đoàn 3 từ 3 sân bay nhận quân: Nha Trang, Liên Khương và Hòa Bình (sân bay ngoài thị xã Buôn Ma Thuột) vào sân bay đổ quân Biên Hòa an toàn. Đợt ra quân hoạt động vận chuyển đường không tập trung đầu tiên của Trung đoàn 918 giành thắng lợi, trong đó đội ngũ dẫn đường trên không đã lựa chọn đường bay, phương án nạp dầu, chở quân, chuyển hàng hợp lý và thực hiện dẫn bay chính xác. Có thể nói cách dẫn bay đổ bộ đường không từ sân bay đến sân bay đã được thực hiện rất thành công.

[chiangshan]

Cuối tháng 9 năm 1977, tập đoàn phản động Khơ-me đỏ đẩy mạnh hoạt động lấn chiếm biên giới tại nhiều khu vực thuộc tỉnh Tây Ninh. Trong lúc đó, sau khi chuyển quân từ Tây Nguyên vào, một phần lực lượng của Quân đoàn 3 đang phối hợp với Quân khu 7 tổ chức củng cố toàn bộ hệ thống phòng ngự trên tuyến biên giới được giao. Ngày 25 tháng 9 năm 1977, địch dùng sư đoàn bộ binh 4 đánh chiếm khu vực Xa Mát (bắc-tây bắc Tây Ninh 41km), đồng thời cho sư đoàn bộ binh 3 và một trung đoàn quân địa phương đánh vào khu vực Cây Me (nam Tây Ninh 25km), Bến Sỏi (tây-tây nam Tây Ninh 10km) và Đường 13. Ngày 26 tháng 9 năm 1977, Bộ Tổng Tham mưu quyết định sử dụng lực lượng của Quân khu 7, Quân đoàn 3, Quân đoàn 4 và lực lượng của Sư đoàn Không quân 372 tổ chức tác chiến hiệp đồng, không cho địch tiến sâu vào địa phận của ta.

Để thực hiện nhiệm vụ tác chiến hiệp đồng được giao, ngay trong ngày 26 tháng 9, Bộ Tư lệnh Sư đoàn 372 quyết định tổ chức trinh sát trước 2 lần/chiếc U-17 theo đường bay: Tân Sơn Nhất-Bến Cầu (nam-đông nam Tây Ninh 21km)-Tà Nốt (tây-tây nam Xa Mát 12km)-Tân Sơn Nhất. Các phi công Mai Chí Lưu, Nguyễn Duy Lê và Nguyễn Khắc Tuấn đã mang về những thông tin quý báu cho UH-1 và A-37.

Ngày 27 tháng 9 năm 1977, theo đúng kế hoạch chiến đấu hiệp đồng và phương án dẫn bay đã được chuẩn bị, Trung đoàn 917 cho 4 tổ bay UH-1 vũ trang do các lái chính: Nguyễn Đình Khoa, Vi Quốc Ân, Nghiêm Xuân Tích và Nguyễn Lương Bằng điều khiển, bay theo đường bay Tân Sơn Nhất-Tây Ninh-khu chiến Xa Mát) thực hiện chi viện hỏa lực cho các đơn vị bộ binh Quân khu 7 và Quân đoàn 3; Các phi công U-17: Nguyễn Duy Lê, Nguyễn Hữu Thọ, Lê Văn Do, Nguyễn Văn Sửu (B) và Mai Chí Lưu liên tiếp thay nhau lên chỉ thị mục tiêu.

Trong ngày, không quân ta đã hoàn thành tốt 2 đợt đánh với 8 lần/chiếc UH-1, bắn 24.000 viên đạn và 3 lần/chiếc -17 chỉ thị mục tiêu. Ngày 28 tháng 9 năm 1977, có 4 lần/chiếc UH-1 vũ trang, vẫn do các lái chính đã tham gia đánh ngày hôm trước, tiếp tục thực hiện chi viện hỏa lực. Quân địch vẫn ngoan cố chống trả, không chịu lui. Ngày 29 tháng 9 năm 1977, 8 lần/chiếc A-37 tiến hành chi viện hỏa lực, có 2 lần/chiếc U-17 chỉ thị mục tiêu cũng ở Xa Mát. Hỏa lực của A-37 đã làm cho Sở chỉ huy Sư đoàn bộ binh 4 của quân Khơ-me đỏ ở làng Ph.Lông (bắc-tây bắc Xa Mát 4km) bị tê liệt. Ngày 1 tháng 10 năm 1977, không quân ta lại cho UH-1 vũ trang thực hiện chi viện hỏa lực 2 đợt, mỗi đợt 4 lần/chiếc, đánh mãnh liệt vào quân Khơ-me đỏ và U-17 chỉ thị mục tiêu 2 lần/chiếc.

Như vậy, tại khu vực Xa Mát, hỏa lực của cả UH-1 và -37 đều được phát huy hiệu quả, tạo điều kiện cho bộ binh Quân khu 7 và Quân đoàn 3 tiến công, buộc địch hải rút khỏi các vùng đất đã lấn chiếm. Trước tình hình chiến sự diễn ra ác liệt, với tinh thần trách nhiệm cao, các tổ bay UH-1 vận tải đã nhanh chóng hoàn thành 19 chuyến bay "con thoi" vận chuyển súng đạn, thuốc men lên tuyến trước và đón thương binh về tuyến sau.

Ở khu vực Cây Me, ngày 27 tháng 9 năm 1977, lực lượng UH-1, U-17 do đại úy Trịnh Minh Đức chỉ huy, từ Tân Sơn Nhất lên chi viên hỏa lực cho bộ đội Quân đoàn 4 phản kích địch. Các trận đánh diễn ra rất quyết liệt. Trong 2 ngày 27 và 29, UH- 1 vận tải tiên tục thực hiện 13 lần/chiếc lên Tây Ninh tiếp tế và chở thương binh.

13 giờ 02 phút ngày 1 tháng 10 năm 1977, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Nguyễn Khắc Tuấn cất cánh chỉ thị mục tiêu cho A-37 tham gia chuẩn bị hỏa lực cho bộ binh Quân đoàn 4 ở khu vực Cây Me-Bến Sỏi. 13 giờ 25 phút, biên đội A-37 thứ nhất: Hán Văn Quảng-số 1, Nguyễn Thế Hùng-số 2, Nguyễn Hùng Vân-số 3 và Nguyễn Năng Nghĩa-số 4 rời đường băng Cần Thơ, 13 giờ 56 phút, đến Trảng Bàng và vòng trái về phía Gò Dầu Hạ (Gò Dầu). 13 giờ 57 phút, số 3 báo cáo hỏng động cơ. Sở chỉ huy Sư đoàn ra lệnh vứt bom ở chế độ không nổ và về Tân Sơn Nhất hạ cánh. Phi công Hán Văn Quảng tiếp tục dẫn các số còn lại trong biên đội thực hiện nhiệm vụ được giao. 14 giờ 06 phút, U-17 phóng rốc-két khói và chỉ thị mục tiêu 1. 3 phút sau, 3 A-37 của biên đội thứ nhất bắt đầu vào công kích, rồi thoát ly bên trái về Cần Thơ và hạ cánh lúc 15 giờ 13 giờ 50 phút, biên đội A-37 thứ hai: Tạ Đông Trung- Nguyễn Văn Sinh-Cao Văn Phúc-Nguyễn Văn Quang cất cánh và bay đúng đường bay dự tính. 14 giờ 23 phút, U-17 chỉ thị mục tiêu 2 và chỉ 2 phút sau biên đội A-37 thứ hai tiến vào ném bom, rồi trở về Cần Thơ an toàn.

Sau đợt tham gia chuẩn bị hỏa lực, vào lúc 15 giờ 30 phút, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Nguyễn Văn Sửu (A) lên chỉ thị mục tiêu cho A-37 đánh đợt 2. 15 giờ 44 phút, 3 chiếc A-37 cất cánh. Trên chiếc A-37 bay số 1 có 2 phi công: Tạ Đông Trung và Nguyễn Thế Hùng, số 2: Trần Cao Thăng và Nguyễn Nẵng Nghĩa, số 3: Cao Văn Phúc và Nguyễn Văn Sinh. 16 giờ 02 phút, U-17 phóng rốc-két khói vào mục tiêu lần thứ nhất và sau đó chỉ thị tiếp lần thứ hai. Tốp A-37 lao xuống công kích. Chiếc A-37 bay số 1 bị trúng đạn pháo phòng không của địch, 2 phi công nhảy dù và rơi vào giữa khu vực bốn bề đều có quân Khơ-me đỏ. 16 giờ 10 phút, U-17 xin Sở chỉ huy Sư đoàn 372 cho trực thăng vào cấp cứu. 16 giờ 24 phút, U-17 chỉ thị vị trí phi công của ta cho tổ bay UH-1. 16 giờ 26 phút, lái chính UH-1 Đinh Gia Dục thấy rõ phi công ta, nhưng không thể xuống hạ cánh trong làn đạn dày đặc của địch. Cả 2 phi công Tạ Đông Trung và Nguyễn Thế Hùng đã dùng súng ngắn chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh. Đây là tổn thất lớn đầu tiên của Trung đoàn 937. Đến 16 giờ 30 phút, A-37, U-17 và UH-1 được lệnh rút khỏi khu chiến. Cũng trong ngày 1 tháng 10, Trung đoàn 917 cho 8 lần/chiếc UH-1 vũ trang chi viện hỏa lực cho Quân đoàn 3 ở khu vực Xa Mát.

Ngày 2 tháng 10 năm 1977, không quân ta tiếp tục cho 3 lần/chiếc U-17 do các phi công: Nguyễn Văn Sửu (A), Nguyễn Văn Sửu (B), Nguyễn Duy Lê, Nguyên Hữu Thọ, Mai Chí Lưu và Nguyễn Khắc Tuấn bay chỉ thị mục tiêu cho UH-1 vũ trang và A-37. Nhưng khi UH-1 chuẩn bị vào công kích, do chưa phân định rõ bộ binh địch-ta, nên buộc phải vòng ra. Sau đó, A-37 với 20 lần/chiếc đã ném bom trúng vào các vị trí cố thủ cuối cùng của quân Khơ-me đỏ ở khu vực Cây Me-bến Sỏi. Đến 10 giờ, bộ đội Quân đoàn 4 hoàn toàn làm chủ trận địa. Trước tấm gương của đồng đội, dù phải chịu hy sinh và tổn thất, nhiều phi công của Trung đoàn không quân 937 đã thể hiện bản lĩnh và trình độ của mình, phát huy cao độ sức mạnh hỏa lực của A-37 tiếp tục chiến đấu như các đồng chí: Phùng Công Định, Âu Văn Hùng, Vũ Khởi Nghĩa, Nguyễn Nẵng Nghĩa, Nguyễn Văn Quang, Nguyễn Văn Sinh...

Như vậy, từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 năm 1977, để đáp ứng yêu cầu của các đơn vị bộ binh trong các trận đánh phản công, trong mỗi ngày lực lượng A-37 và UH-1 phải xuất kích nhiều đợt và tổ chức hoạt động trên cả 2 khu vực Xa Mát, Bến Sỏi cách xa nhau khoảng 40km. Các phương án dẫn bay chi viện hỏa lực và trinh sát, chỉ thị mục tiêu của cả hai trung đoàn 937 và 917 đã tập trung giải quyết tốt việc tính toán đường đi, đường về, độ cao chênh lệch và thời cơ cất cánh giữa các tốp. Kíp trực ban dẫn đường tại sở chỉ huy Trung đoàn 937 đã bảo đảm tốt cho A-37 tham gia chuẩn bị hỏa lực đúng thời gian, đúng mục tiêu và phi công U-17 đã dẫn bay chỉ thị chính xác mục tiêu cho pháo binh ta.

Đây chính là sự khởi đầu nhằm chuẩn bị cho việc sử dụng không quân chi viện hỏa lực trong các trận đánh có quy mô lớn hơn. Đội ngũ dẫn đường trên không của Trung đoàn 917 đã thực hiện dẫn bay yểm hộ cho đội hình UH-1 làm nhiệm vụ chi viện hỏa lực đúng yêu cầu chiến thuật, sẵn sàng đối phó khi phát hiện có hoả phòng không của địch bắn lên. Tuy nhiên, đối với A-37 cách xử lý còn chưa đạt yêu cầu Cuối tháng 11 năm 1977, Trung đoàn 918 sử dụng các máy bay C-130, C-119 và C-47 tiến hành vận chuyển 1 trung đoàn đặc công và chở 20 tấn hàng quân sự từ Hà Nội vào Biên Hòa để tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Một lần nữa, cách dẫn bay đổ bộ đường không từ sân bay đến sân bay đã được đội ngũ dẫn đường trên không thực hiện rất hoàn hảo.

[chiangshan]

Đầu tháng 12 năm 1977, bọn phản động Khơ-me đỏ dùng 2 sư đoàn bộ binh đánh chiếm tây Bến Sỏi, án ngữ Đường 13 huyết mạch của ta, hằng ngày chúng dùng pháo 130mm bắn vào thị xã Tây Ninh, và các khu vực khác, gây nhiều tội ác cho đồng bào ta. Chấp hành mệnh lệnh tác chiến của Bộ Tổng Tham mưu, Sư đoàn Không quân 372 quyết định sử dụng lực lượng của Trung đoàn 917 và Trung đoàn 937 vào làm nhiệm vụ chi viện hỏa lực cho các đơn vị của Quân khu 7 và Quân đoàn 4, đồng thời yêu cầu C-130 và EC-47 của Trung đoàn 918 tiến hành trinh sát đường không toàn tuyến biên giới Tây Nam. Trung đoàn 917 sử dụng 10 UH-1, 2 CH-47 và 2 U-17 trực tại Tân Sơn Nhất, chuẩn bị sẵn phương án cơ động lên sân bay Trảng Lớn (sân bay Tây Ninh West, tây-tây bắc Tây Ninh 3,5km), do thiếu tá Nguyễn Xuân Trường chỉ huy. Lực lượng A-37 của Trung đoàn 937 vẫn ở Cần Thơ.

6 giờ 10 phút sáng 6 tháng 12 năm 1977, 4 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Nguyễn Khắc Tuấn và Đoàn Hồng Quân-Nguyễn Hữu Thọ lần lượt cất cánh trinh sát khu vực tây Bến Sỏi và chỉ thị mục tiêu cho pháo binh của ta. Sau khi đã nắm chắc tình hình, 3 tổ bay UH-1 vũ trang: Nguyễn Xuân Trường-Nguyễn Anh Dũng, Nguyễn Đình Khoa-Nguyễn Trọng Hùng và Vi Quốc Ân-Trần Đình cất cánh từ Tân Sơn Nhất, vào chi viện hỏa lực 9 lần/chiếc, đồng thời cho 2 tổ bay UH-1 vũ trang: Hồ Duy Hùng-Đào Mạnh Sơn và Nguyễn Lương Bằng-Nguyễn Văn Tiến làm nhiệm vụ yểm hộ và cấp cứu 8 lần/chiếc. Đến 6 giờ 55 phút, 5 UH-1 từ Tân Sơn Nhất đánh tiếp đợt 2. Sau mỗi đợt đánh ta đều về Trảng Lớn hạ cánh để chuẩn bị cho các đợt đánh tiếp theo. Cùng tham gia chi viện hỏa lực, Trung đoàn 937 sử dụng 16 lần/chiếc A-37 từ Cần Thơ, có U-17 chỉ thị mục tiêu, đánh phá dữ dội vào các phòng tuyến của địch ở tây Bến Sỏi và cơ sở hậu cần của chúng ở ngã tư Nhà Thương. Được không quân chi viện hỏa lực đúng kế hoạch hiệp đồng, các đơn vị của Quân khu 7 và Quân đoàn 4 phát huy sức mạnh của bộ binh, pháo binh và xe tăng thực hiện phản công giành thắng lợi. Trong trận đánh trên, các tổ bay CH-47 đã làm tốt nhiệm vụ vận chuyển súng đạn lên tuyến trước và đón thương binh về tuyến sau.

Đến đầu tháng 1 năm 1978, tình hình trên biên giới, Tây Nam ngày càng càng thẳng, Quân chủng Không quân quyết định cơ động chiến đấu 1 phi đội MIG-17 của Trung đoàn 923 vào Biên Hòa. 2 trợ lý dẫn đường; Vũ Văn Thuyết và Nguyễn Văn Đờn được bổ sung cho Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 935. Ngay lập tức 2 phương án dẫn đường chiến đấu hiệp đồng giữa 2 loại máy bay F-5, MIG-17 và giữa 3 loại náy bay F-5, MIG-21, MIG-17 với các đơn vị phòng không của Quân chủng Phòng không đánh máy bay tốc độ nhỏ và tốc độ lớn của địch đã được Tiểu ban Dẫn đường Trung đoàn 935 đồng thời chuẩn bị.

Ngày 25 tháng 1 năm 1978, Thiếu tá Đồng Văn Song, Trung đoàn trưởng đã ký phê chuẩn cả 2 phương án trên (Phương án số 001 và 002/TM-DĐ. Hồ sơ số 73, phông 16, lưu trữ Quân chủng Phòng không-không quân). Từ ngày 16 đến ngày 19 tháng 1 năm 1978, 6 tiểu đoàn Khơ-me đỏ đánh vào khu vực Phú Cường (An Giang). Tiếp đó ngày 22 tháng 1, địch dùng 3 trung đoàn quân địa phương đánh sâu vào đất ta khoảng 10 km ở khu vực Giang Thành-Đầm Chít (Kiên Giang).

Ngày 28 tháng 1 năm 1978, U-17 cất cánh từ Cần Thơ vào khu chiến trinh sát và chỉ thị mục tiêu cho UH-1, pháo binh và xe tăng của ta. Ngay sau đó, 4 UH-1 vũ trang cất cánh từ Kiên Lương đánh vào sở chỉ huy và đội hình của địch, chi viện hiệu quả cho bộ binh, pháo binh và xe tăng của ta tiêu diệt 1 tiểu đoàn địch, đẩy toàn bộ lực lượng tuyến trước của chúng lùi về phía sau. Ngày 29 tháng 1 năm 1978, UH-1 đánh tiếp trận thứ hai vào hệ thống lô cốt, hầm ngầm của địch. Bộ binh ta tiến công, buộc chúng phải tháo chạy về bên kia biên giới. Tuy bị thất bại, nhưng chúng điều trung đoàn 11 thuộc sư đoàn bộ binh 2 lên chiếm khu vực cồn cát ở Bắc Đay, Phước An (Kiên Giang), xây dựng trận địa phòng ngự kiên cố và gài mìn dày đặc xung quanh các khu vực đóng quân.

18 giờ ngày 2 tháng 2 năm 1978, ba trung đoàn không quân 917, 937 và 935 nhận nhiệm vụ chiến đấu chi viện hỏa lực cho Sư đoàn 330 (Quân khu 9), Sư đoàn 341 (Quân đoàn 4) và một trung đoàn bộ đội địa phương An Giang đánh tại khu vực Bắc Đay-Phước An. Mọi công tác chuẩn bị phải xong trước 16 giờ ngày 3 tháng 2 năm 1978 (tức chiều 26 Tết âm lịch). 15 giờ ngày 3 tháng 2 năm 1978, Trung đoàn 917 thực hiện cơ động chuyển sân 5 UH-1, 2 U-17 và 1 CH-47 xuống Cần Thơ.

Ngày 4 tháng 2 năm 1978, ngay từ sáng sớm, 5 UH-1 và 1 CH-47 đã bí mật cơ động chuyển sân lên sân bay Long Xuyên (đông nam thị xã Long Xuyên 6km) và sẵn sàng chờ lệnh cất cánh. Riêng tổ bay UH-1: Đào Mạnh Sơn-Vũ Xuân Cán tiếp tục chở cán bộ, vận chuyển súng đạn, thuốc men và đón thương binh. Còn lực lượng U-17 ở lại Cần Thơ làm nhiệm vụ trinh sát và chỉ thị mục tiêu theo lệnh gọi từ sở chỉ huy tiền phương của Sư đoàn 372 đóng tại Long Xuyên. 6 giờ 20 phút, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Trần Tấn Bửu lên trinh sát các mục tiêu M1, 3, 5 và 6 trong khu chiến. Sau khi nắm chắc tình hình trên không và thời điểm cần phải chi viện hỏa lực, sở chỉ huy Long Xuyên yêu cầu sở chỉ huy Cần Thơ cho U-17 và A-37 cất cánh đúng thời gian quy định. 8 giờ 05 phút, 2 phi công U-17: Đoàn Hồng Quân-Nguyễn Văn Sửu rời Cần Thơ lên chỉ thị mục tiêu cho UH-1. 8 giờ 25 phút, phi công Mai Chí Lưu báo cáo M1 đã bị các đơn vị của Sư đoàn 330 tiêu diệt và quay về Cần Thơ. Đúng lúc đó, sở chỉ huy Long Xuyên ra lệnh cho 3 tổ bay UH-1 vũ trang: Nguyễn Đình Khoa-Bùi Văn Thuấn, Hồ Duy Hùng-Lê Phúc Cường và Vi Quốc Ân-Đinh Gia Dục cất cánh chi viện hỏa lực và tổ bay UH-1: Nguyễn Lương Bằng-Nguyễn Xuân Anh lên yểm hộ và sẵn sàng cấp cứu. Được phi công Đoàn Hồng Quân chỉ thị mục tiêu chính xác, 3 tổ bay UH-1 vũ trang liên tiếp vào công kích 3 mục tiêu M3, 5 và 6. Các đơn vị của Sư đoàn 330 ào lên tiến công. Do trên hướng đánh của Sư đoàn 341 gặp nhiều khó khăn hơn, 11 giờ 50 phút, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Trần Tấn Bửu cất cánh lần thứ hai để chỉ thị mục tiêu cho A-37. Trong quá trình cất cánh tại Cần Thơ, chiếc A-37 của phi công Vũ Khởi Nghĩa đột nhiên phát sinh hỏng hóc, phải dừng lại. Chỉ huy bay cho phi công Nguyễn Năng Nghĩa tiếp tục cất cánh. Với quyết tâm cao, phi công Nguyễn Năng Nghĩa vào công kích 2 lần đều trúng M6. Đến chiều, từ sau 13 giờ, A-37, UH-1 và U-17 tiếp tục đánh nhiều đợt theo yêu cầu của Tư lệnh Quân khu 9. Sở chỉ huy trung đoàn 11, cụm pháo binh và hệ thống công sự kiên cố của địch đều bị trúng bom và đạn của không quân ta. Các đơn vị của hai sư đoàn 341 và 330 phát triển tiến công rất nhanh. Hơn 600 tên địch bị tiêu diệt và nhiều tên khác bị bắt sống, trung đoàn bộ binh 11 "anh hùng" của quân Khơ-me đỏ bị xoá sổ.

Đây là một trong những trận phản công lớn của bộ đội ta trên biên giới Tây Nam, trong đó các lực lượng không quân đã phát huy sức mạnh của hỏa lực chi viện, đánh đúng các mục tiêu quan trọng được giao, đáp ứng yêu cầu của Tư lệnh Quân khu 9. Đội ngũ dẫn đường đã thực hiện tính toán chính xác đường bay cơ động chuyển sân, thời cơ cất cánh và tham gia điều chỉnh thứ tự đánh các mục tiêu khớp với thực trạng nhịp độ tiến công của Sư đoàn 330 và Sư đoàn 341.

6 giờ 10 phút sáng 26 tháng 2 năm 1978, Trung đoàn 917 cho 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Nguyễn Khắc Tuấn cất cánh từ Tân Sơn Nhất lên trinh sát khu vực tây bắc Bến Sỏi Sau khi nắm chắc tình hình, U-17 chỉ thị cho pháo binh của ta bắn dồn dập vào các vị trí tập kết quân của địch. 6 giờ 55 phút, từ Tân Sơn Nhất 3 tổ bay UH-1 vũ trang: Nguyễn Xuân Trường-Nguyễn Anh Dũng, Nguyễn Đình Khoa-Nguyễn Trọng Hùng và Nguyễn Xuân Anh-Trần Đình cất cánh lên chi viện hỏa lực cho bộ đội Quân đoàn 4 ở tây bắc Bến Sỏi và 7 giờ 05 phút, 3 tổ bay UH-1: Hồ Duy Hùng-Đào Mạnh Sơn, Nguyễn Lương Bằng-Nguyễn Văn Tiến và Đinh Gia Dục-Nguyễn Sĩ Chuyên cất cánh yểm hộ khu vực và sẵn sàng cấp cứu. Trong đợt này ta đã bắn 17.000 viên đạn 7,62mm vào các mục tiêu. Sau đợt hoạt động thứ nhất, tất cả về Trảng Lớn hạ cánh và chuẩn bị cho đợt chiến đấu tiếp theo. 7 giờ 40 phút, 2 phi công U-17: Đoàn Hồng Quân-Nguyễn Hữu Thọ cất cánh từ Tân Sơn Nhất nhằm liên tục bảo đảm cho các sở chỉ huy nắm chắc tình hình địch. Thấy bộ binh phát triển tiến công chậm so với dự tính, Tư lệnh Quân đoàn 4 yêu cầu không quân chi viện hỏa lực vào ngã tư Nhà Thương. Lực lượng không quân ở Trảng Lớn tiếp tục xuất kích: 9 giờ 20 phút, U-17 và 9 giờ 40 phút, 3 tổ bay UH-1 vũ trang cất cánh. Tất cả hướng vào khu chiến, thực hiện chỉ thị mục tiêu và chi viện hỏa lực để bộ binh đẩy nhanh tốc độ tiến công. UH-1 đánh trong vòng 15 phút, phóng hơn 100 quả rốc-két, bắn 23.000 viên đạn 7,62mm vào đội hình địch. Ngay sau đợt chi viện hỏa lực thứ hai của UH-1, bộ đội Quân đoàn 4 tràn lên tiến công làm chủ trận địa, bắt tù binh và thu nhiều vũ khí. CH-47 cũng kịp thời lên tiếp tế và chở thương binh về tuyến sau.

Trong trận này, dẫn đường đã tính toán chính xác đường bay, thời gian cất cánh và độ cao hoạt động, nên sở chỉ huy đã điều hành rất nhanh chóng tất cả các chuyến bay ở Tân Sơn Nhất và Trảng Lớn đáp ứng đúng yêu cầu của Tư lệnh Quân đoàn 4.

[chiangshan]

Đầu tháng 3 năm 1978, 1 trung đoàn Khơ-me đỏ đánh sâu vào đất ta ở Phước Lộc, Phước Lợi (bắc Bến Sỏi) sát hại đồng bào ta rất dã man. Pháo 130mm của địch bắn phá thị xã Tây Ninh và các vùng lân cận, đồng thời cho lực lượng chốt giữ nhiều vị trí quan trọng ở thượng nguồn sông Vàm Cỏ Đông, làm bàn đạp hòng tiến sâu vào đất ta.

Ngày 8 tháng 3 năm 1978, Sư đoàn 372 giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 937 chuẩn bị 8 A-37 với 4 cơ số bom, đạn và rốc-két tại Cần Thơ; Trung đoàn 917, do đại úy Trịnh Minh Đức chỉ huy, sẵn sàng cơ động chuyển sân 5 UH-1, 2 U-17 và 1 CH-47 đến sân bay Dương Minh Châu (đông núi Bà Đen 5-6km). Các lực lượng trên tập trung chi viện hỏa lực cho Sư đoàn 9 (Quân đoàn 4) đánh địch ở khu vực Phước Lộc, Phước Lợi. Ngày 9 tháng 3 năm 1978, Trung đoàn 937 chuẩn bị xong, các lực lượng cơ động của Trung đoàn 917 vào đúng vị trí tập kết.

Ngày 11 tháng 3 năm 1978, đúng 6 giờ, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Trần Tấn Bửu cất cánh từ Tân Sơn Nhất, bay lên Gò Dầu, rồi ngược theo sông Vàm Cỏ Đông vào trinh sát khu chiến (Phước Lộc, Phước Lợi). Vị trí các mục tiêu được báo cáo ngay về Sở chỉ huy Sư đoàn 372. 6 giờ 35 phút, 2 UH-1 vũ trang cất cánh, bay theo đường bay: Dương Minh Châu- Bến Cầu-Bến Sỏi-khu chiến và đánh thẳng vào các chốt của địch ở hai bờ rạch Năng Dinh (tây bắc Bến Sỏi 11km). Tiếp theo 2 A-37 ném bom vào các trận địa của địch ở Xóm Mới và Gò Chùa, trong đó trúng 1 sở chỉ huy. Trong ngày, lực lượng A-37 và UH-1 cùng nhau phối hợp đánh 3 đợt, gây thiệt hại đáng kể về sinh lực và hỏa lực của địch. Hôm sau, ngày 12 tháng 3, 6 lần/chiếc A-37 và 12 lần/chiếc UH-1, được 6 lần/chiếc U-17 chỉ thị mục tiêu, đánh mãnh liệt vào các khu vực tập kết quân và các tuyến phòng ngự vững chắc của địch. Ba trung đoàn của Sư đoàn 9 bao vây, chia cắt và tiêu diệt toàn bộ quân địch ở khu vực Phước Lộc, Phước Lợi.

Trong trận này, các đường bay của U-17, UH-1, A-37 và thứ tự vào đánh đều được dẫn đường lựa chọn và tính toán chu đáo, phi công giữ nghiêm số liệu đã góp phần quan trọng giữ được yếu tố bí mật, bất ngờ và nâng cao hiệu quả đánh địch.

Ở khu vực biên giới Hà Tiên, rạng sáng 14 tháng 3 năm 1978, quân Khơ-me đỏ cho 3 tiểu đoàn tập kích vào thị xã Hà Tiên, 2 tàu 100 tấn tiến vào theo đường biển, đồng thời dùng thuyền nhỏ đưa thám báo, biệt kích đột nhập vào đất liền, tàn sát dã man hơn 1.000 đồng bào ta. Bộ Tổng Tham mưu sử dụng lực lượng của Quân khu 9, Sư đoàn Không quân 372 và lực lượng hải quân đánh bộ, hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ, phản công đánh địch tại khu vực Hà Tiên.

Được sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tư lệnh Không quân, Sư đoàn 372 nhanh chóng hoàn tất công tác chuẩn bị và triển khai cơ động lực lượng. Ngày 14 tháng 3 năm 1978, các tổ bay C-130, C-119, C-47 của Trung đoàn 918 chở 1 000 cán bộ và chiến sĩ hải quân đánh bộ từ Cam Ranh xuống Cần Thơ và Kiên Lương; 4 UH-1 vũ trang, 2 UH-1 vận tải, 2 U-17 và 1 CH-47 của Trung đoàn không quân 917 cơ động chuyển sân xuống Cần Thơ và ngay sau đó U-17 cơ động tiếp xuống sân bay Rạch Sỏi (đông nam Rạch Giá 7km). 1 Mi-6 của Trung đoàn 916 được huy động phối thuộc với Trung đoàn 917. Trung đoàn 937 chuẩn bị xong 12 A-37 và các mặt bảo đảm cho các đơn vị không quân bạn có thể hoạt động dài ngày tại 3 sân bay Cần Thơ, Kiên Lương và Long Xuyên.

14 giờ 05 phút ngày 15 tháng 3 năm 1978, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Trần Tấn Bửu cất cánh từ Rạch Sỏi lên quan sát phía tây núi Xa Kỳ (Hà Tiên), phát hiện các cụm hỏa lực và tuyến phòng ngự của địch, lập tức báo cáo sở chỉ huy tiền phương Quân khu 9. 15 giờ 50 phút, U-17 chỉ thị mục tiêu cho đôi A-37 thứ nhất vào ném bom trúng một số cụm hỏa lực và đôi A-37 thứ hai tiếp tục vào đánh các trận địa phòng ngư của địch. Sau khi A-37 thoát ly, lực lượng UH-1 vũ trang liên tục bắn phá các điểm chốt chủ yếu. Không quân ta chi viện hỏa lực rất hiệu quả cho bộ binh.

Sáng 16 tháng 3 năm 1978, lực lượng UH-1 vũ trang tiếp tục đánh ở Xa Kỳ. Các đơn vị Quân khu 9 phản công, buộc địch phải lui về bên kia biên giới. Tổ bay UH-1: Nguyễn Duy Núi-Đinh Gia Dục đưa đoàn cán bộ Bộ Tổng Tham mưu ra Phú Quốc kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu của bộ đội hải quân.

Đúng vào thời điểm bộ đội Quân khu 9 tiến hành phản công địch ở Xa Kỳ thì quân Khơ-me đỏ cho 1 sư đoàn tiến công vào tuyến phòng ngự của Quân khu 7.

Ngày 14 và 15 tháng 3 năm 1978, chúng cho xe tăng và xe bọc thép đánh vào các chốt của quân ta ở các khu vực Xa Mát, Tà Nốt (tây Xa Mát 14km) và Lò Gò (tây nam Xa Mát 18km). Sau đó địch mưu đồ sẽ tiếp tục điều thêm khoảng 12 sư đoàn từ phía sau lên áp sát tuyến biên giới thuộc tỉnh Tây Ninh, đánh chiếm tuyến phòng ngư của Quân đoàn 3, hòng vượt qua Xa Mát, rồi tiến sâu vào đất ta theo Đường 22.

Để đáp ứng yêu cầu các nhiệm vụ được giao, ngày 24 tháng 3 năm 1978, Sư đoàn 372 thực hiện cơ động lực lượng: Trung đoàn 937 cơ động chuyển sân 10 A-37 từ Cần Thơ lên Biên Hòa và Trung đoàn 917 cho 3 UH-1 vũ trang từ Tân Sơn Nhất lên Dương Minh Châu do đồng chí Nguyễn Lương Bằng chỉ huy, còn U-17 trinh sát, chỉ thị mục tiêu và CH-47 vận chuyển tiếp tế và chở thương binh trực tại Tân Sơn Nhất. Đến 16 giờ cùng ngày, toàn bộ lực lượng không quân đã sẵn sàng vào trận.

6 giờ sáng ngày 25 tháng 3 năm 1978. 2 phi công U-17: Nguyễn Văn Sửu-Nguyễn Văn Khải cất cánh, bay theo đường bay Tân Sơn Nhất-Trảng Bàng-Tây Ninh-ấp Trại Bí (bắc-tây bắc Tây Ninh 23km) trinh sát dọc tuyến biên giới và khu chiến (Xa Mát-Tà Nốt-Lò Gò). Những vị trí khả nghi có trận địa pháo, bãi tập kết xe tăng và khu tập trung quân trong khu chiến đều được báo cáo rất rõ ràng về Sở chỉ huy Sư đoàn 372. 6 giờ 30 phút, theo lệnh của Sở chỉ huy Sư đoàn, 4 A-37 cất cánh từ Biên Hòa vào khu chiến, đánh trong 10 phút vào các mục tiêu do U-17 chỉ thị ở Xa Mát. Cùng thời gian đó, 3 tổ bay UH-1 vũ trang: Nguyễn Lương Bằng-nguyễn Văn Tiến, Nguyễn Xuân Anh-lê Việt Bắc và Mai Trung Cam-vũ Xuân Cán từ Dương Minh Châu bay lên Trại Bí và vào đánh các mục tiêu ở Lò Gò và Tà Nốt. Ngày 26 tháng 3 năm 1978, A-37 và UH-1 tập trung hỏa lực vào các khu tập trung quân của địch ở Lò Gò và Tà Nốt. Trong 2 ngày 25 và 26, không quân ta đánh 22 lần/chuyến đạt hiệu quả cao. Bị đòn giáng trả mãnh liệt của các đơn vị Quân khu 7, Quân đoàn 3 và không quân, sư đoàn địch buộc phải lùi rất sâu về phía sau và chúng không thực hiện được âm mưu tiến sâu vào đất ta.

[chiangshan]

Trung đoàn 11 Khơ-me đỏ, sau khi bị xoá sổ trong trận đánh ngày 4 tháng 2 năm 1978, đã được gây dựng lại với biên chế 9 tiểu đoàn. Đầu tháng 4 năm 1978, với lực lượng trên, trung đoàn 11 và lữ đoàn 10 của địch đã đánh sâu vào đất ta hơn 10km từ Phú Hội (bắc-tây bắc Châu Đốc 14km) đến Tân Châu (Phú Châu). Chúng đốt phá hơn 4.000 nóc nhà, sát hại dã man hàng trăm dân thường.  Chiều 14 tháng 4 năm 1978, Trung đoàn 917 cho 5 UH-1 vũ trang, 2 UH-1 vận tải xuống trực chiến tại sân bay Long Xuyên, còn U-17 và CH-47 tại Cần Thơ. Trung đoàn 7 được sử dụng 12 chiếc A-37 ở Cần Thơ tham gia đánh địch. Các phương án dẫn A-37 và UH-1 chi viện hỏa lực cho các đơn vị bộ binh của Sư đoàn 330 rất nhanh chóng được hoàn thành.

Ngày 15 tháng 4, vào lúc 6 giờ sáng, 2 phi công U-17: Mai Chí Lưu-Trần Tấn Bửu lên trinh sát tìm kiếm vị trí khu tập trung quân, cụm hỏa lực mạnh và trận địa pháo của địch trong khu chiến (Tân Châu). Sở chỉ huy Cần Thơ quyết định cho 4 chiếc A-37 cất cánh và sau đó ra lệnh cho 5 UH-1 vũ trang lên đánh vào các cụm hỏa lực mạnh và hệ thống hầm hào tuyến trước của địch, đồng thời cho 1 UH-1 vận tải cất cánh sẵn sàng cấp cứu. U-17 tiếp tục chỉ thị mục tiêu, A-37 và UH-1 liên tục vào công địch. Các đơn vị bộ binh của Sư đoàn 330 tiến lên chiếm được nhiều vị trí quan trọng. 13 giờ 30 phút, A-37 và UH-1 theo yêu cầu chi viện, đánh đợt thứ hai với cường độ hoạt động như đợt thứ nhất, nhưng tập trung đánh vào các trận địa pháo và lực lượng tuyến sau của địch. Sức đề kháng của địch bị giảm xuống rõ rệt, các đơn vị bộ binh của Sư đoàn 330 đẩy nhanh tốc độ phản công.

Ngày hôm sau, 16 tháng 4 năm 1978, 4 A-37 phối hợp chặt chẽ với 4 UH-1 vũ trang đánh tiếp hai đợt nữa. Sở chỉ huy trung đoàn 11 của địch bị bom của ta san phẳng, 9 tiểu đoàn của trung đoàn này và lữ đoàn 10 bị các đơn vị bộ binh Sư đoàn 330 đánh tan. Trung đoàn 11 Khơ-me đỏ bị xoá sổ lần thứ hai.

Sau thất bại nặng nề ở Phú Hội-Tân Châu, ngày 21 tháng 4 năm 1978, bọn phản động Khơ-me đỏ cho sư đoàn bộ binh 520 lấn chiếm khu vực Bảy Núi và Tịnh Biên. Ngày 29 tháng 4 năm 1978, Sư đoàn 372 tổ chức giao nhiệm vụ cho hai trung đoàn 937 và 917. Do yêu cầu sử dụng và cơ động lực lượng lần này cơ bản giống lần đánh ở Phú Hội-Tân Châu, nên công tác chuẩn bị chiến đấu được hoàn tất ngay trong ngày 30 tháng 4. Cả hai phương án dẫn A-7 và UH-1 đều tập trung đi sâu giải quyết cách phát hiện và vào công kích các mục tiêu của địch trên địa hình đồi núi khá phức tạp, nhằm xử lý thật tốt tình huống nếu địch rút vào cố thủ ở khu vực Bảy Núi.

Liên tiếp trong ba ngày 1, 2 và 3 tháng 5 năm 1978, không quân ta thực hiện gần 30 lần/chiếc, trong đó có 7 lần/chiếc U-17, 8 lần/chiếc A-37, 10 lần/chiếc UH-1 vũ trang, phá tan các trận địa tuyến trước, đánh trúng 1 trận địa cối 81mm, khống chế pháo binh địch. Sau đó ta đánh tiếp các chốt phòng thủ khi chúng lùi sâu vào các triền núi. Sư đoàn 330 và Sư đoàn 9 phản công mãnh liệt, đuổi địch ra khỏi khu vực Bảy Núi và Tịnh Biên, đồng thời giải thoát cho hơn 200 đồng bào ta vào lánh nạn trong các hang động ở Núi Tượng.

Trong thời gian từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 năm 1978, tình hình chiến sự trên vùng biên giới thuộc tỉnh Tây Ninh diễn ra nóng bỏng và quyết liệt. Các lực lượng vũ trang Quân khu 7 và Quân đoàn 3 phải đánh trả các mũi tiến công nguy hiểm của 3 sư đoàn Khơ-me đỏ vào khu vực Đập Đá (tây-tây nam Xa Mát 3km)-Bầu Dung Lớn (tây nam Xa Mát 6km). Chúng còn dựa vào các lực lượng đã tập hợp được khá đông ở phía sau, toan tính tổ chức đánh lớn để tiến sâu vào đất ta.

Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Tổng Tham mưu, Quân chủng Không quân giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 372 tổ chức lực lượng chi viện hỏa lực cho Quân khu 7 và Quân đoàn 3 phản công địch trên tuyến biên giới Tây Ninh, trọng tâm là khu vực Đập Đá-Bầu Dung Lớn. Trung đoàn 937 cơ động chuyển sân 8 A-37 từ Cần Thơ lên Biên Hòa, Trung đoàn 917 đưa ngay lực lượng cơ động vừa tham gia chiến đấu ở Bảy Núi-Tịnh Biên về Tân Sơn Nhất và cho 2 UH-1 vũ trang lên Dương Minh Châu, Trung đoàn 935 sử dụng hai biên đội F-5, hiệp đồng chặt chẽ với A-37 và UH-1 đánh các mục tiêu được giao trong nhiệm vụ chi viện hỏa lực của sư đoàn. F-5 và A-37 sẽ đánh theo kế hoạch, còn UH-1 đánh theo lệnh gọi.

[chiangshan]

Tại Trung đoàn 935, không khí chuẩn bị cho trận đầu ra quân rất khẩn trương. Được sự quan tâm của trung đoàn, tiểu ban Dẫn đường tiến hành rà soát lại các phương án dẫn F-5 nhằm đáp ứng đúng yêu cầu cách đánh của tiêm kích mang bom; kiểm tra, đối chiếu tỉ mỉ các số liệu vào công kích các mục tiêu khác nhau trên mặt đất và thoát ly nhằm bảo đảm độ chính xác cao và an toàn tuyệt đối; hiệp đồng chặt chẽ với các thành phần trực ban trong sở chỉ huy và với các phân đội trực chiến... Kíp trực ban dẫn đường trong ngày được tiểu ban bố trí gồm: Trung úy Nguyễn Văn Nhâm, trợ lý, dẫn trên bàn dẫn đường tại sở chỉ huy và Trung úy Đào Văn Phao, Trưởng Tiểu ban, dẫn trên hiện sóng tại C-51 ở Biên Hòa.

6 giờ 30 phút sáng 6 tháng 5 năm 1978, 2 phi công U-17: Nguyễn Văn Sửu (A)-Nguyễn Văn Khải cất cánh từ Tân Sơn Nhất bay qua Tây Ninh vào trinh sát khu vực từ Đập Đá đến Bầu Dung Lớn, báo cáo đầy đủ vị trí các trận địa pháo và cụm hỏa lực của địch, trong đó có cả pháo phòng không 37mm 2 nòng. 7 giờ, thủ trưởng trực chỉ huy Trung đoàn 935, Phó Trung đoàn trưởng Vũ Đức Bình, sau khi cho sở chỉ huy vào cấp 1 xong, ra lệnh cho đôi bay F-5: Lê Khương và Phạm Hy vào cấp 1. 7 giờ 19 phút 30 giây, đôi Khương-Hy cất cánh từ Biên Hòa, bay theo đường bay: Phú Cường-núi Bà Đen-sân bay Thiện Ngôn (nam Xa Mát 7km)-Xa Mát-mục tiêu. Kíp trực ban dẫn đường Nhâm- Phao tập trung theo dõi chặt chẽ đường bay và độ cao bay của F-5, thông báo chính xác cự ly còn lại đến mục tiêu cho phi công. 7 giờ 29 phút 30 giây, đôi Khương-Hy đến Thiện Ngôn, vòng phải lên hướng bắc, sau khi cải bằng, phát hiện mục tiêu bên trái 5km và xin vào công kích. 7 giờ 30 phút 50 giây, bom của F-5 rơi trúng mục tiêu. Ta thoát ly khỏi khu chiến và về Biên Hòa hạ cánh lúc 7 giờ 57 phút.

7 giờ 31 phút 30 giây, sở chỉ huy Trung đoàn 935 cho đôi bay F-5 thứ hai: Nguyễn Thanh Xuân và Nguyễn Văn Kháng cất cánh, giữ nguyên đường bay, tiếp tục đánh vào các mục tiêu theo kế hoạch. Bom của F-5 lại trút xuống mục tiêu. Đến 8 giờ 07 phút, đôi Xuân-Kháng hạ cánh an toàn tại Biên Hòa. Cũng trong thời gian trên, 4 A-37 của Trung đoàn không quân 937 được Sở chỉ huy Sư đoàn dẫn vào khu chiến đánh trúng các mục tiêu do U-17 chỉ thị. Từ 9 giờ 34 phút đến 10 giờ 37 phút, kíp trực ban dẫn đường Nhâm-Phao dẫn 2 đôi bay F-5: Dương Đình Nghi và Nguyên Văn Kháng, Nguyễn Thanh Xuân và Hoàng Hữu Hiền đánh tiếp đợt 2 . Bom của 4 chiếc F-5 đã rơi trúng vào các mục tiên quan trọng của địch ở bờ bắc suối Đà Ha (tây bắc Xa Mát 1,5km, cắt qua Đường 22).

Không quân nhân dân Việt Nam lại có thêm một loại máy bay nữa lập chiến công. F-5 tiêm kích thu được của địch, nhưng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mang bom đánh mục tiêu trên mặt đất bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Ngày 6 tháng 5 năm 1978 được ghi nhận là ngày đánh thắng trận đầu của Trung đoàn không quân 935.

Trong trận đánh này, với bản lĩnh và trình độ của mình, các phi công: Lê Khương, Phạm Hy, Nguyễn Thanh Xuân, Nguyễn Văn Kháng, Dương Đình Nghi và Hoàng Hữu Hiền đã làm chủ được cách đánh, các sĩ quan dẫn đường sở chỉ huy: Nguyễn Văn Nhâm và Đào Văn Phao đã làm chủ được cách dẫn F-5. Đó là sự đóng góp rất thiết thực vào chiến công chung của đơn vị. Chiến công đầu của Trung đoàn 935 còn là một trong những mốc lịch sử rất quan trọng của ngành Dẫn đường Không quân vì ngày 19 tháng 4 năm 1972, ta đã dẫn thành công máy bay tiêm kích MIG-17 mang bom ném trúng tàu khu trục của Mỹ và đến ngày 6 tháng 5 năm 1978, ta lại dẫn thành công máy bay tiêm kích F-5 mang bom ném trúng các trận địa của quân Khơ-me đỏ. Trong ngày, không quân ta đã sử dụng 8 lần/chiếc F-5E, 4 lần/chiếc A-37 và 2 lần chiếc U-17 ném 16 quả bom và 6 thùng rốc-két chi viện hiệu quả cho các đơn vị của Quân khu 7 và Quân đoàn 3 đuổi địch về phía bên kia biên giới.

Ngày 7 tháng 5 năm 1978, A-37 cơ động chuyển sân về Cần Thơ và cả ba trung đoàn 935, 937 và 917 bắt tay ngay vào chuẩn bị cho nhiệm vụ chiến đấu mới.

Từ đầu tháng 12 năm 1977 đến cuối tháng 5 năm 1978, trên biên giới Tây Nam, bộ đội ta đã tiến hành đánh nhiều trận phản công lớn, làm cho địch bị tổn thất nặng nề cả về sinh lực, súng đạn và cơ sở vật chất bảo đảm chiến đấu, nhưng chúng vẫn không chịu từ bỏ dã tâm lấn chiếm biên giới và tiến sâu vào đất ta. Đầu tháng 6 năm 1978, bọn phản động Khơ-me đỏ lại tiến hành bước phiêu lưu mới, cho 12 sư đoàn bộ binh áp sát toàn tuyến biên giới giữa Việt Nam và Cam-pu-chia. Trên tuyến biên giới do Quân đoàn 3, Quân khu 7 và Quân đoàn 4 đảm nhiệm, thường xuyên có 9 sư đoàn địch hoạt động. Tuy bị ta chặn đánh quyết liệt, nhưng chúng tiếp tục tổ chức lấn chiếm với quy mô ngày càng lớn và ở nhiều khu vực khác nhau, trong đó tập trung nhất là từ Lò Gò tới Xa Mát. Ở địa bàn Quân khu 9, địch lấn chiếm đường biên và đánh sang đất ta suốt từ Hà Tiên tới Tịnh Biên.

Trước tình hình đó, Bộ Tổng Tham mưu quyết định sử dụng lực lượng của Quân khu 7, Quân khu 9, Quân đoàn 3 và Quân đoàn 4; một phần lực lượng của Quân chủng Hải quân và Quân chủng Không quân tiến hành chiến dịch phản công, giáng cho quân Khơ-me đỏ một đòn mạnh, gây cho chúng tổn thất tối đa, đẩy địch ra xa biên giới Việt Nam-cam-pu-chia, đồng thời hỗ trợ lực lượng cách mạng Cam-pu-chia nổi dậy. Chiến dịch sẽ được bắt đầu vào ngày 14 tháng 6 năm 1978.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tư lệnh Quân chủng Không quân, công tác chuẩn bị chiến đấu trong tất cả các lực lượng không quân phía nam tham gia chiến dịch được tiến hành rất hiệu quả. Ý định phân chia sử dụng lực lượng không quân trong tác chiến hiệp đồng là một trong những điểm mấu chốt được Bộ Tư lệnh tập trung nghiên cứu kỹ và quyết định rất sớm đã tạo điều kiện thuận lợi cho cấp dưới nhanh chóng hoàn thành các phương án đánh địch và kịp thời cơ động chiến đấu. Ban Dẫn đường Sư đoàn 372, các tiểu ban Dẫn đường hai trung đoàn 935, 937 và hệ thống Chủ nhiệm Dẫn đường hai trung đoàn 917, 918 đều chuẩn bị chu đáo các phương án dẫn bay, trước hết là các phương án phục vụ cho các hướng đánh trọng điểm trong giai đoạn đầu của chiến dịch. Ngày 12 tháng 6 năm 1978, không quân ta cơ động tập kết lực lượng xong, sẵn sàng chờ lệnh, trong đó có 8 A-37 lên trực chiến tại Biên Hòa.

[chiangshan]

Tại khu vực tác chiến Xa Mát, trong 2 ngày 23 và 28 tháng 6 năm 1978, Trung đoàn 935 sử dụng 5 đôi bay F-5 mang bom CBU-58/B, xuất kích từ Biên Hòa, qua Xa Mát, lần lượt đánh vào các mục tiêu ở khu vực Ph.Lông, trúng tiểu đoàn 154 và trận địa pháo 105mm của địch, tạo thuận lợi cho các đơn vị của Quân đoàn 3 phát triển tiến công lên phía bắc, chiếm được điểm cao 62 (bắc-đông bắc Xa Mát 15km) án ngữ đường 7. Ngày 30 tháng 6 năm 1978, kíp trực ban dẫn đường Trung đoàn 935: Nguyễn Văn Nhâm-Nguyễn Văn Hưng dẫn liên tiếp đôi bay F-5: Dương Bá Kháng-Nguyễn Văn Nuôi và biên đội F-5: Lê Khương-Nguyễn Hữu Lâm-Dương Đình Nghi-Hoàng Hữu Hiền, mỗi máy bay mang 4 bom MK-82, ngòi nổ phát quang, đánh vào khu đóng quân của địch ở Ph.Sa Âm (bắc- đông bắc Xa Mát 13,5km), sát tuyến tiến công của ta. Ngày 2 tháng 7 năm 1978, sau khi củng cố lại lực lượng, địch cho 1 trung đoàn chiếm lại điểm cao 62. Ngày 3 tháng 7, Trung đoàn 917 cho 2 phi công U-17: Phạm Văn Luỹ-Nguyễn Khắc Tuấn cất cánh từ Trảng Lớn lên trinh sát và chỉ thị mục tiêu cho 4 A-37 cất cánh từ Biên Hòa vào tiêu diệt cụm quân của địch ở điểm cao 62, phá huỷ 5 súng 12,7mm, 4 khẩu ĐKZ, cháy 5 xe đạn và diệt nhiều sinh lực địch, tạo điều kiện cho Quân đoàn 3 tiến công chiếm giữ điểm cao 62. Cùng ngày, tại sở chỉ huy Trung đoàn 935 các thủ trưởng trực chỉ huy: Đinh Văn Bồng và Nguyễn Trọng tổ chức cho F-5 đánh theo kế hoạch. Kíp trực ban dẫn đường: Đào Văn Phao tại sở chỉ huy và Nguyễn Văn Hưng trên hiện sóng. Đường bay: Biên Hòa-Phú Cường-núi Bà Đen-kh.Đar (đông bắc Xa Mát 18km, trên đường 7). Mỗi F-5E đều mang 4 MK-82- 500 và nạp đầy dầu. 10 giờ 28 phút, đôi bay F-5E thứ nhất: Lê Khương-Ngô Duy Tuân và 10 giờ 36 phút, đôi bay F-5E thứ hai: Dương Đình Nghi-Hoàng Hữu Hiền cất cánh. Đến Kh.Đar, phát hiện mục tiêu bên trái 60 độ, 8km, từng đôi một vòng trái vào công kích Ph.Sa Âm và cầu Ph.Sa Âm (đông Ph.Sa Âm 1km, trên đường 7) 2 lần, theo hướng từ bắc xuống nam, rồi thoát ly về Biên Hòa. 11 giờ 16 phút, đôi thứ hai hạ cánh. Đợt đánh thứ hai bắt đầu từ 14 giờ 16 phút đến 15 giờ 11 phút, 2 đôi F-5E: Khương-Tuân và Nghi-Hiền tiếp tục xuất kích. Khi đến gần mục tiêu, do ảnh hưởng của mây, cả 2 đôi đều phải vòng cơ động, đổi hướng công kích từ nam lên bắc và đều đánh trúng mục tiêu, giúp bộ binh của ta làm chủ hướng phản công. Trong 2 ngày tiếp theo, 4 và 6 tháng 7 năm 1978, Trung đoàn 935 tổ chức đánh 3 đợt 14 lần/chiếc F-5 theo lệnh, gây cho địch nhiều thiệt hại, buộc chúng phải co cụm cố thủ và lùi sâu về bên kia biên giới.

Đầu tháng 7 năm 1978, tại khu vực biên giới thuộc tỉnh Long An, sau khi đánh sang đất ta, quân Khơ-me đỏ cho 2 tiểu đoàn thuộc trung đoàn 513 của sư đoàn bộ binh 5 nhanh chóng xây dựng hệ thống trận địa phòng ngự kiên cố ở Lò Gạch, Vĩnh Trị (tây bắc Mộc Hóa 25km). Căn cứ vào ý định tác chiến của Bộ Tổng Tham mưu, Quân chủng Không quân giao nhiệm vụ cho Sư đoàn Không quân 372 hiệp đồng với các lực lượng của Quân đoàn 4 (trong đó có pháo binh) và bộ đội tỉnh Long An đánh địch tại khu vực Mộc Hóa nhằm lấy lại các vị trí bị chiếm và đẩy lùi địch sâu về phía bên kia biên giới. Lực lượng không quân tham gia chiến đấu gồm: 2 U-17, 2 UH-1 vũ trang, 2 UH-1 vận tải của Trung đoàn 917, 4 A-37 của Trung đoàn 937 và 6 F-5 của Trung đoàn 935. Công tác chuẩn bị được hoàn tất vào ngày 10 tháng 7 năm 1978.

6 giờ sáng ngày 11 tháng 7 năm 1978, Sở chỉ huy Sư đoàn 372 cho U-17 cất cánh từ Tân Sơn Nhất, tiến hành trinh sát khu vực Mộc Hóa-Lò Gạch-Vĩnh Trị và chỉ thị mục tiêu cho pháo binh Quân đoàn 4. Thời tiết tốt, quan sát địa hình và mục tiêu rất thuận lợi. 6 giờ 40 phút, 2 tổ bay UH-1 vũ trang: Nguyễn Đình Khoa-Vũ Xuân Cán và Đinh Gia Dục-Lê Phúc Cường cất cánh từ Tân Sơn Nhất, đánh địch ở Tây Long Khốt 5km (Long Khốt ở bắc-tây bắc Mộc Hóa 22km) và 7 giờ 02 phút, 4 A-37 cất cánh từ Cần Thơ ném bom các mục tiêu ở Lò Gạch. Còn từ Biên Hòa từng đôi F-5 lần lượt cất cánh, 7 giờ 29 phút, đôi bay thứ nhất: Dương Đình Nghi-Nguyễn Văn Kháng, 7 giờ 37 phút, đôi bay thứ hai: Lê Khương-Ngô Duy Tuân và 7 giờ 47 phút, đôi bay thứ ba: Nguyễn Hữu Lâm-Hoàng Hữu Hiền vào đánh các mục tiêu ở Lò Gạch và Vĩnh Trị sau khi A-37 đã thoát ly. Mỗi chiếc F-5 mang 5 quả bom Mk-82-500 (1 phá và 4 phát quang), riêng máy bay của phi công Lê Khương chỉ mang 5 MK-81 và đôi Lâm-Hiền, mỗi máy bay ngoài 5 MK-82, còn mang thêm 2 quả tên lửa không đối không. Kíp trực ban dẫn đường: Nguyễn Văn Nhâm tại sở chỉ huy và Đào Văn Phao tại C-51 bám sát từng tốp F-5 bay theo đường bay: Biên Hòa-Phú Cường- Mộc Hóa-điểm cuối (tây bắc Long Khốt 9km), độ cao 10.000 feet (1 foot tương đương 0,3048m), tốc độ 350 knot (1 knot tương đương 1,852kmlh). Khi F-5 gần đến điểm cuối dẫn đường liên tiếp thông báo vị trí mục tiêu. Phi công nhanh chóng phát hiện từ xa từng mục tiêu được giao. Tại điểm cuối, từng đôi F-5 tiến hành vòng trái, giảm tốc độ xuống 300 knot, vào đúng hướng công kích 180 độ với góc bổ nhào 30 độ, giữ điểm ngắm 173 ly giác và thực hiện ném bom ở độ cao 5.500 feet, tốc độ 440 knot. Sau đó kéo lên, từng đôi F-5 vòng trái quay lại vào ném bom lần thứ hai, rồi thoát ly về Biên Hòa. Đôi Lâm-Hiền ném bom xong, làm tiếp nhiệm vụ yểm hộ khu vực cho UH-1 đánh và về hạ cánh lúc 8 giờ 30 phút.

Trong đợt 2 từ 10 giờ 30 đến 11 giờ 20 phút, ta chỉ sử dụng F-5. Các thủ trưởng trực chỉ huy Trung đoàn 935: Đồng Văn Song và Nguyễn Trọng cho 3 đôi bay: Nghi-Kháng, Khương-Tuân và Lâm-Hiền tiếp tục làm nhiệm vụ giữ nguyên thứ tự cất cánh, đường bay, độ cao và tốc độ bay, phương pháp vào ném bom và thoát ly cũng như số lượng bom và tên lửa trên từng máy bay, nhưng chỉ thay đổi: tăng bom phá lên 3 quả và giảm bom phát quang xuống còn 2 quả. Kíp trực ban dẫn đường vẫn là Nhâm-Phao.

Đây là trận đánh đạt hiệu quả cao, không quân ta tổ chức thực hiện đúng kế hoạch hiệp đồng với các đơn vị của Sư đoàn 9, pháo binh Quân đoàn 4 và bộ đội tỉnh Long An. Dẫn đường lựa chọn các đường bay và hướng công kích cho UH-1, A-37 và F-5 đều đáp ứng yêu cầu chiến thuật, tính toán các số liệu chính xác, tiến hành hiệp đồng chặt chẽ với các đầu mối, cho thời gian cất cánh, cơ bản đúng ý định của thủ trưởng trực chỉ huy. Phi công giữ nghiêm số liệu và đánh trúng các mục tiêu được giao. Chỉ riêng F-5 đã thực hiện ném 10 quả MK-81 và 50 quả MK-82 vào 5 mục tiêu số 1, 2, 6, 7 và ấp Lò Gạch.