Tìm hiểu về AC-130 và các biện pháp đối phó

[mig21-58]

Hôm nay đọc lại cuốn chân trần chí thép , thì mới biết cái bị bắn bằng sa 7 rơi , chỉ có 3 phi công đước cứu thoát , còn tử nạn
chắc 3 thằng cứu được thì bác lính xe tăng nom thấy

[chiangshan]

Có lẽ ta nên tổng hợp các trường hợp gunship bị bắn hạ hoặc bắn bị thương để tiện so sánh với các nguồn số liệu của ta.

Liên quan đến AC-119, em mới tìm được 2 trường hợp sau, một bị bắn hạ, 1 bị bắn bị thương:
Tương tự như trang spectre-association.org, hội AC-119 cũng có trang web:
http://www.ac-119gunships.com/

+Bắn hạ
Thời gian: 02/05/1972 (ban ngày)
Địa điểm: An Lộc
Máy bay: AC-119K, biệt danh Stinger-41, số đuôi 826
Nguyên nhân: trúng đạn 37 mm vào cánh phải
Nguồn: http://www.ac-119gunships.com/stories/story3.htm

+Bắn bị thương
Thời gian: đêm 08/05/1970, sáng 09/05/1970 (vào khoảng 1h00 ngày 09/05/1970)
Địa điểm: gần bản Ban, Lào.
Máy bay: AC-119K, số đuôi 883
Nguyên nhân: trúng đạn phòng không (chưa rõ loại, có vẻ là 37 mm) vào cánh phải.
Mặc dù tổ lái hạ cánh an toàn, nhưng 1/3 cánh phải bị bắn đứt rời, về mặt kĩ thuật thì chiếc máy bay này không bay lại được nữa.
Nguồn:
http://www.ac-119gunships.com/stories/story6.htm
và
USAF 1965-73 Fixed Wing Gunships, trang 216 và trang 217,
(link download tại : http://www.vnmilitaryhistory.net/index.php/topic,26070.msg410084.html#msg410084)

Theo phía Mỹ thì Stinger 41 là AC-119 duy nhất bị PK của ta bắn hạ. 4 chiếc khác mất ở VN đều do trục trặc động cơ khi cất/hạ cánh ở rất gần căn cứ.

[qtdc]

An Lộc của Stinger 41 là An Lộc - Bình Long. Còn một địa danh An Lộc (?) nữa nơi rơi chiếc Spectre 22 69-6571 thì lại ở phía nam Sê-pôn cơ.

[qtdc]

Spectre 22 AC-130E 69-6571 biến thể kiểu E duy nhất bị bắn rơi trong chiến tranh Việt Nam theo tuyên bố của phía Mỹ. Đây là một trường hợp đặc biệt vì toàn bộ phi hành đoàn được cứu thoát trong một chiến dịch giải cứu rầm rộ. Vài ngày sau đó là chiến dịch giải cứu rầm rộ nữa để cứu phi hành đoàn chiếc EB-66 Bat 21 bị TLPK SA-2  bắn rơi trên chiến trường Quảng Trị.


Tổ bay Spectre 22.

Theo http://content.yudu.com/Library/A1xvo5/AirCommandoJournalSu/resources/19.htm thì tình huống bị bắn rơi như sau:
- Giai đoạn này Bắc Việt Nam đã được trang bị các pháo 57mm và 85mm có radar điều khiển bắn;
- Đêm 30 tháng 3 năm 1972, Spectre 22 bay săn lùng xe tải và đã bắn cháy 3 chiếc. Trong khi đang tấn công chiếc xe tải thứ 3, để chắc chắn là đã tiêu diệt hẳn chiếc xe này, Spectre 22 đã rơi vào vùng hỏa lực kết hợp của các khẩu đội pháo PK 37mm và 57mm;
- Một loạt pháo 57mm bắn trúng cánh phải Spectre 22, một loạt khác bắn trúng thân bên phải. Dầu chảy ra và gây cháy cánh phải và thân bên phải;
- Các thành viên phi hành đoàn nhảy dù và được cứu vào sáng ngày 31 tháng 3.





Để cứu phi hành đoàn số 13 bay trên chiếc Spectre 22, người Mỹ đã huy động 7 HH-53, 8 A-1 Skyraiders, 3 C-130, 11 phi vụ cường kích phản lực tấn công mặt đất, 4 EB-66s, 6 F-105 Thunderchiefs, 14 NAIL FACs, 3 RAVENs (CIA), 3 Air America Helicopters, 4 AC-130 Spectre Gunships, và một F-4 Phantom Fast FAC (Forward Air Control): http://vietnam.warbirdsresourcegroup.org/ac130-operation.html


Về đến Ubon.

Đây được KQ Mỹ coi là cuộc giải cứu thành công nhất vì họ đã cứu được toàn bộ 15 thành viên phi hành đoàn, trong khi mà chỉ một ngày trước đó tất cả 14 thành viên phi hành đoàn trên chiếc 55-0044 họ đều không cứu được.

[qtdc]

- Ngày 3 tháng 3 năm 1972, gunship 509 bị thương bởi pháo PK 57mm, http://www.spectre-association.org/Lang_Metzger_Page.htm:




- Ngày       gunship 014 bị thương, http://www.spectre-association.org/Lang_Metzger_Page.htm:








- Ngày tháng 4 năm 1970, gunship 628 bị thương bởi đạn pháo PK, http://www.spectre-association.org/vietnam23.htm:


- Ngày tháng năm 1969/1970, gunship 129 bị thương bởi đạn pháo PK http://www.spectre-association.org/vietnam23.htm:

[star]

18/6/1972, một tổ A72 thuộc C2 E241/ lữ đoàn 241 bắn rơi một AC130  ở đông nam Đông Xa (dãy Pađu) thuộc chiến trường tây Thừa Thiên.

Trước đó, ngày 12/05/1972, tại An Lộc, ta cũng đã dùng A-72 (SA-7, Strela) bắn bị thương chiếc AC-130E số hiệu 69-6573, biệt danh Heavy Metal
Nguồn: PAVE AEGIS Weapon System (AC-130E Gunship)., trang 29

Tham khảo thêm một số tài liệu khác thì có 5 phát A-72 cùng bắn vào chiếc máy bay, trong đó có 1 phát trúng phần đuôi. Tuy bị thương nhưng nó vẫn cố bay thoát và hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất.
Sau đó, bọn AC-130 sử dụng pháo sáng làm mồi nhiệt để tránh tên lửa A-72.

[qtdc]

18/6/1972, một tổ A72 thuộc C2 E241/ lữ đoàn 241 bắn rơi một AC130  ở đông nam Đông Xa (dãy Pađu) thuộc chiến trường tây Thừa Thiên.

Trước đó, ngày 12/05/1972, tại An Lộc, ta cũng đã dùng A-72 (SA-7, Strela) bắn bị thương chiếc AC-130E số hiệu 69-6573, biệt danh Heavy Metal
Nguồn: PAVE AEGIS Weapon System (AC-130E Gunship)., trang 29

Tham khảo thêm một số tài liệu khác thì có 5 phát A-72 cùng bắn vào chiếc máy bay, trong đó có 1 phát trúng phần đuôi. Tuy bị thương nhưng nó vẫn cố bay thoát và hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất.
Sau đó, bọn AC-130 sử dụng pháo sáng làm mồi nhiệt để tránh tên lửa A-72.

Pháo sáng đúng là một nguồn nhiệt, nhưng mặt khác nó lại tiện cho cao xạ nhìn thấy mục tiêu.

[quangcan]

Theo phía Mỹ thì ở đường 9-Nam Lào năm 1971 có 24 xe tăng của ta bị gunship bắn cháy, trong đó riêng AC-130 bắn cháy 14 chiếc PT-76. Chú lixeta thấy con số này có chính xác không ạ?

và

He...He...! Bọn nó nói xạo đấy. Chắc bọn này cũng mắc bệnh thành tích nặng rùi .
Tham gia chiến dịch D9- NL có 3 dT (tổng cộng khoảng gần 80 xe các loại): d397 trang bị T34, dT287 trang bị T54, T59 (d này sau vào B3, tiền thân của e 273) và dT198 trang bị PT76. d198 này chỉ có 2 c: 3 và 9, nó đã vào đây từ năm 67, đánh Tà Mây, Làng Vây và vào cả A Sầu, A Lưới rồi quay ra nên nên chỉ còn khoảng 10- 12 xe thôi, lấy đâu ra 14 cái cho AC 130 bắn hạ. ...

Em có một thông tin này về số lượng xe tăng, thiết giáp của ta khi tham gia chiến dịch Đường 9 Nam Lào (tức Lam Sơn 719 theo cách gọi của VNCH):

...Lực lượng xe tăng thiết giáp tham gia chiến dịch này gồm 88 xe của 3 tiểu đoàn tăng: Tiểu đoàn 297 (Trung đoàn 203) gồm các đại đội 2, 7, 12 trang bị 33 xe tăng T-54; Tiểu đoàn 397 (Trung đoàn 202) gồm các đại đội 3, 6, 15 trang bị 33 xe tăng T-34 và Tiểu đoàn 198. Ngay từ tháng 9 năm 1970, Bộ Tư lệnh Thiết giáp đã điều động Tiểu đoàn 297 thuộc Trung đoàn 203, Tiểu đoàn 397 thuộc Trung đoàn tăng 202 vào nam Quân khu 4 diễn tập chiến thuật với lực lượng vũ trang Quân khu đề phòng địch tiến công lên Nghệ An và Thanh Hoá.

Như vậy, nếu trừ đi thì số lượng xe thiết giáp của tiểu đoàn 198/ D198 sẽ là 22 chiếc. Tuy vậy em không biết tham gia đánh bao nhiêu, dự bị bao nhiêu?

- Đúng là trong chiến dịch này, D198 tăng thiết giáp có C3 tập kết ở phía tây Bản Đông và phía bắc Bản Đông là Đại đội tăng 9. Không thấy nhắc đến cụ thể đánh trận nào? chỉ có thông tin C9 khắc phục tại chỗ và cứu kéo 2 xe hư hỏng.

- Tiểu đoàn 297 (cách Mường Chương 7km về phía Bắc trên đường 16) đã tham gia 4 trận đánh lữ đoàn dù 3 trên điểm cao 543 ngày 25 tháng 2 và đánh thiết đoàn 17 ở bắc đường 9.

- Tiểu đoàn 397 (khu tập kết chiến dịch ở trên đường 18 gần bản Ta Cao/Takao) tham gia đánh chiếm Bản Đông và truy kích địch trên đường 9 đến Huội San ngày 21 tháng 3 và tiêu diệt lữ đoàn thủy quân lục chiến 147 trên điểm cao 550 ở nam đường 9.
 
- Tổng số xe tăng được cứu kéo trong các trận chiến đấu là 11 lần/chiếc. Không hề có chuyện AC130 bắn cháy tăng, thiết giáp ta.

[lixeta]

Theo phía Mỹ thì ở đường 9-Nam Lào năm 1971 có 24 xe tăng của ta bị gunship bắn cháy, trong đó riêng AC-130 bắn cháy 14 chiếc PT-76. Chú lixeta thấy con số này có chính xác không ạ?

và

He...He...! Bọn nó nói xạo đấy. Chắc bọn này cũng mắc bệnh thành tích nặng rùi .
Tham gia chiến dịch D9- NL có 3 dT (tổng cộng khoảng gần 80 xe các loại): d397 trang bị T34, dT287 trang bị T54, T59 (d này sau vào B3, tiền thân của e 273) và dT198 trang bị PT76. d198 này chỉ có 2 c: 3 và 9, nó đã vào đây từ năm 67, đánh Tà Mây, Làng Vây và vào cả A Sầu, A Lưới rồi quay ra nên nên chỉ còn khoảng 10- 12 xe thôi, lấy đâu ra 14 cái cho AC 130 bắn hạ. ...

Em có một thông tin này về số lượng xe tăng, thiết giáp của ta khi tham gia chiến dịch Đường 9 Nam Lào (tức Lam Sơn 719 theo cách gọi của VNCH):

...Lực lượng xe tăng thiết giáp tham gia chiến dịch này gồm 88 xe của 3 tiểu đoàn tăng: Tiểu đoàn 297 (Trung đoàn 203) gồm các đại đội 2, 7, 12 trang bị 33 xe tăng T-54; Tiểu đoàn 397 (Trung đoàn 202) gồm các đại đội 3, 6, 15 trang bị 33 xe tăng T-34 và Tiểu đoàn 198. Ngay từ tháng 9 năm 1970, Bộ Tư lệnh Thiết giáp đã điều động Tiểu đoàn 297 thuộc Trung đoàn 203, Tiểu đoàn 397 thuộc Trung đoàn tăng 202 vào nam Quân khu 4 diễn tập chiến thuật với lực lượng vũ trang Quân khu đề phòng địch tiến công lên Nghệ An và Thanh Hoá.

Như vậy, nếu trừ đi thì số lượng xe thiết giáp của tiểu đoàn 198/ D198 sẽ là 22 chiếc. Tuy vậy em không biết tham gia đánh bao nhiêu, dự bị bao nhiêu?

- Đúng là trong chiến dịch này, D198 tăng thiết giáp có C3 tập kết ở phía tây Bản Đông và phía bắc Bản Đông là Đại đội tăng 9. Không thấy nhắc đến cụ thể đánh trận nào? chỉ có thông tin C9 khắc phục tại chỗ và cứu kéo 2 xe hư hỏng.

- Tiểu đoàn 297 (cách Mường Chương 7km về phía Bắc trên đường 16) đã tham gia 4 trận đánh lữ đoàn dù 3 trên điểm cao 543 ngày 25 tháng 2 và đánh thiết đoàn 17 ở bắc đường 9.

- Tiểu đoàn 397 (khu tập kết chiến dịch ở trên đường 18 gần bản Ta Cao/Takao) tham gia đánh chiếm Bản Đông và truy kích địch trên đường 9 đến Huội San ngày 21 tháng 3 và tiêu diệt lữ đoàn thủy quân lục chiến 147 trên điểm cao 550 ở nam đường 9.
 
- Tổng số xe tăng được cứu kéo trong các trận chiến đấu là 11 lần/chiếc. Không hề có chuyện AC130 bắn cháy tăng, thiết giáp ta.

Đúng là trong CZ này tổng số TTG được huy động tham gia là 88 xe/ 3 d.
Tuy nhiên, thực tế số xe tham gia chiến đấu thì không được như thế.
Các trận đánh như QC thống kê trên chưa thật chính xác đâu. Thực ra, nếu tính trận thì TTG chỉ tham gia có 4 trận thôi:
1- Trận tiến công điểm cao 543 của cT9/ d198 phối thuộc cho eBB 64/ f320 ngày 25.02.1971: Theo biên chế, cT9 có 12 xe song thực tế tham gia chiến đấu chỉ có 6 xe (c này vào CT từ năm 57, đánh Làng Vây, sau đó vào A Sầu- A Lưới. Khi chuẩn bị CZ mới kéo ra nên xe pháo cũ nát, hư hỏng nhiều). Tuy nhiên, đây là trận thắng vang dội, bắt sống 4// Thọ lữ trưởng lữ dù 3 ngụy. Xe 555 thành danh "Mãnh hổ đường số 9" trong trận này.
2- Trận đánh địch phản kích chiếm lại 543 của cT7/ d297 và 1bT còn lại của cT9/ d198 phối thuộc cho  eBB 36/ f308 ngày 27.02: Ngay sau khi ta chiếm được 543, địch cho thiết đoàn 17 (gần 70 TTG) ra phản kích chiếm lại. Để thông đường về Bản Đông, ta buộc phải đánh bật chúng ra. Tuy nhiên, do trời mưa, dốc cao nên hầu hết xe của cT7 (T54 và T59) không lên được, chỉ có 3 xe PT76 của cT9 và 1 xe T59 của cT7 (số 328) lên được. Số còn lại của Ct7 ùn lại dưới chân dốc bị máy bay địch đánh cháy hỏng hết. Mặc dù vậy, trận phản đột kích đã thành công. Sau trận này cT9 coi như hết xe, chỉ còn 555 phải rất vất vả mới đưa ra HN dự triển lãm được.
3- Đại phá Bản Đông: Lúc đầu dự kiến sử dụng 5 cT: 3c của 297 và 2 c của 397. Song do gỡ mìn chậm, đường cơ động kém nên khi xe tăng vào đến nơi thì địch đã rút. Lúc này xe tăng chuyển sang truy kích địch theo D9 về đến Huội San.
4- Trận đánh điểm cao 550 của cT3/ d397 phối thuộc cho fBB 324 ngày 22.3.1971.

Đánh giá chung, trận (1) và (4) là 2 trận đánh có hiệu suất cao, tổn thất ít. Trận (2) tuy hoàn thành nhiệm vụ song tổn thất nặng. Trong BT tập 2 mình viết về 2 trận (1) và (2) này khá kỹ. Còn tổng số thiệt hại của TTG trong CZ này cũng chỉ độ trên dưới 10 xe. Mình xin khẳng định lại là trong đó không có xe nào bị AC 130 bắn cháy.

[star]

Theo tài liệu phía Mỹ thì đêm 28/02, sáng 01/03/1971, trong 1 nhiệm vụ, chiếc máy bay AC-119K, biệt danh Stinger-04 đã phá hủy của ta 8 "xe tăng" PT-76 tại Đường 9 nam Lào.

Chi tiết của nhiệm vụ này được viết lại trong tạp chí của hội AC-119, số tháng 10/2010 (dựa trên băng ghi âm cũng như sự tường thuật lại của kíp bay):
http://www.ac-119gunships.com/association/assocnewsletter/Newsletters/Oct_%202010%20Newsletter.pdf

Quá trình địch phát hiện và phá hủy các "xe tăng" của ta có thể xem từ cuối trang 9 đến giữa trang 12. Có thể tóm tắt lại 1 số ý chính như sau:
- Thời gian địch bắt đầu tấn công: 23h50, 28/02/1971
- Thời gian địch kết thúc tấn công: 1h30, 01/03/1971
- Vũ khí: đạn 7.62 mm và đạn 20 mm, bắn từ máy bay AC-119K
- Địa điểm: Đường 9, tọa độ: Xray Delta-463413 (có lẽ là XD-463413), hiện em chưa xác định được chính xác đây là cách biểu diễn tọa độ gì.
- Địch "cho rằng" đây là "xe tăng" chủ yếu dựa trên những đặc điểm sau:
-- Khi địch tiếp cận thì các xe này hầu như không có phản ứng (nghĩa là không nghe thấy tiếng máy bay).
-- Tốc độ di chuyển chậm chạp, kích thước lớn
-- Theo như bài viết (đoạn cuối cùng trang 12) thì sáng hôm sau, máy bay trinh sát đã xác nhận đó là 8 chiếc PT-76.

Dựa trên những bài viết và hồi kí của bác Lixeta trên diễn đàn, đồng thời dựa trên những mô tả của phía Mỹ, em không tin "thành tích" này. Nhất là theo phía Mỹ mô tả thì những chiếc xe tăng của ta không hề có phản ứng lại. Trên mỗi chiếc PT-76 đều có 1 khẩu 12 ly 7. Dù trời tối không nhìn thấy thì cũng có thể nghe thấy, vậy mà trong toàn bộ thời gian công kích (1 giờ 40 phút), kíp lái AC-119 không thấy 1 loạt đạn phòng không nào từ phía các xe này bắn lên, điều này quá vô lý.