Trong cơn gió lốc

[danhthanh]

Chương Mười Tám
I
Đêm nay sư đoàn vượt sông Ba,( từ đoạn này về xuôi đã bắt đầu có tên gọi khác : Sông Đà Rằng), để tiến về giải phóng vùng đồng bằng ven biển Phú Yên.
Trăng đang lên. Mặt sông lấp lóa anh vàng. Núi Trùm Cát dựng sừng sững bên bờ sông thành một khối tím thẫm uy nghiêm, trầm mặc. Dưới anh trăng,dòng  sông sáng rực lên, những con sóng nhỏ lăn tăn, gợn đều, mơn man vỗ nhẹ vào hai bên bờ cát. Sau một ngày ồn ào náo động, đêm đang lắng dần ; không gian như loãng ra , thấm đượm hơi sương, thoảng chút ngọt ngào của hương cây, hương cỏ.
Các phân đội đi đầu đã gói buộc xong đồ đạc và bắt đầu vượt sông. Bóng các chiến sĩ đổ dài trên bãi cát. Những tiếng quẫy nước ùm ùm, nghịch ngợm. Tiếng cười nói ồn ã. Mặt sông như rung lên. Gió thổi mát lộng.
Trung đoàn trưởng Thuần leo lên một chiếc  xe tăng M.41 bị bắn cháy ngay trên bờ sông, ngồi một mình hút thuốc và xem bộ đội vượt sông. Tự nhiên ông thấy lòng mình dịu xuống. Bao nhiêu lo toan, bao nhiêu nỗi niềm cũng như  đang   lắng cả xuống. Trong ông đang xôn xao những con sóng kỷ niệm, những ký ức xa xôi. Ông thấy mình cũng giống như dòng  sông kia, sau khi chồm qua bao nhiêu ghềnh thác, len lỏi qua bao nhiêu  vùng núi non hiểm trở, giờ đây thanh thản đổ xuống đồng bằng. Chưa phải đã hết gian lao, sóng gió, nhưng phải chăng cũng như dòng  sông kia, ông đã nhìn thấy cái đích của mình phải đi tới.
Quê hương ! hai tiếng thiêng liêng ấy vang dội trong lòng ông. Bây giờ thì nó vang lên bằng một âm điệu ngọt ngào, nhưng đã bao lần nó gào thét, nó cồn xoáy trong lòng ông.
Trên bãi cát, các chiến sĩ của ông vừa gói buộc đồ đạc chuẩn bị vượt sông vừa vui đùa, cười nói râm ran. Họ vui quá và họ còn trẻ quá. Ông ao ước một tuổi trể như thế. Phải, nêu ông có được một sức trẻ như thế để trở về với quê hương ! chiến tranh sẽ kết thúc, sớm muộn gì nó cũng sẽ kết thúc. Khi ấy, liệu ông còn làm được gì nữa cho quê hương ? « Mình già rồi, tuổi trẻ của mình đã đi qua mất rồi ». Nghĩ tới đó ông khẽ thở dài.
Có một người  đang đi lại phia ông, bóng anh ta xô về phía đằng trước vẻ tất bật ; tiếng anh ta oang oang :
-   Gói buộc cho cẩn thận vào kẻo tới giữa sông chìm nghỉm thì khốn. Này, anh nào còn ngồi vắt vẻo hút thuốc lá trên kia. Có phải lính đại đội ba không ?
Trung đoàn trưởng khẽ cười, hỏi vọng xuống :
-   Mánh đấy hả ?
-   Tôi đây – Anh trung đội trưởng "trung đội gió lốc"  dừng lại hỏi với lên – Ai thế nhỉ ?
-   Tớ đây, Thuần đây mà.
-   A…Thủ trưởng ! Tôi lại cứ ngỡ lính của đơn vị tôi.
Mánh vừa trả lời vừa tiến lại bên chiếc xe M.41.  trung đoàn trưởng Thuần vẫy tay ra hiệu cho anh ta tới bên mình rồi hỏi :
-   Các cậu chuẩn bị xong chưa ?
-   Xong cả rồi ạ, chỉ còn đợi lượt là ào qua.
-   Trung đoàn trưởng rút bao thuốc lá trong túi ra đưa cho Mánh nhưng anh vội xua tay rồi chìa ra một chiếc điếu cày bằng đuya – ra :
-   Tôi có cái này rồi, thủ trưởng ạ.
Anh nhồi một điéu thuốc vào nõ điếu, mồi lửa rồi rít xeo xéo. Trung đoàn trưởng cười, hỏi :
-   Cậu vẫn nghiện thuốc lào ?
-   Bỏ hai ba bận mà chẳng xong, thủ trưởng ạ. Khốn thế, nhiều lúc điêu đứng vì nó đấy.
Như vô tình, Mánh quay sang hỏi tiếp :
-   Sắp về tới quê thủ trưởng rồi đấy nhỉ>
-   Đây cũng là quê hương mình rồi !
-   Thích nhỉ ? Tôi cho là…cái cuộc kháng chiến của mình kỳ lạ thật…
Mánh định nói một điều gì đó nhưng anh không tìm ra lời để diễn đạt. trung đoàn trưởng dường như cũng không chú ý đến câu nói vừa rồi của anh. Ông  vẫn ngồi yên, trầm ngâm suy nghĩ một lát rồi đột nhiên hỏi :
-   Cậu có nhớ hồi mình rút lui khỏi Công Tum không ?
-   Nhớ chứ - Mánh vui vẻ đáp – Hồi đó thật điêu đứng, thủ trưởng nhỉ ?
-   Cậu còn giận mình vì…chuyện ấy không ?
Mánh chợt ngẩn người. Không ngời thủ trưởng vẫn nhớ chuyện cũ, một câu chuyện chẳng lấy gì vui vẻ.
-   Tôi càng ngày càng thấm thía, thủ trưởng ạ.
Tôi vừa kể câu chuyện ấy cho anh em trong trung đội nghe hôm qua. Trong những lúc chiến thắng giòn giã, vui vẻ thế này cần phải nhớ lại tất cả. Nhơ lại những ngày ấy…
… Ngày  ấy, chiến dịch tiến công thị xã Công Tum gặp khó khăn, sư đoàn buộc phải dừng lại rút lui sang phía tây sông Pô Cô vì  mùa mưa đã ập tới. Đó là cuộc rút lui gian khổ nhất và nhiều hy sinh nhất của sư đoàn.
Các đơn vị đã bị thiệt hại nặng nề sau hơn một tháng thủ trời chiến đấu, uể oải rút lui dưới trời mưa tầm tã. Bọn tướng ta quân đoàn 2 ngụy hí hửng vì đã phá vỡ được một cuộc tiến công lớn của ta, chúng tuyên truyền rùm beng là đã tiêu diệt sư đoàn Chiến Thắng. Truyền đơn chiêu hồi rải trắng rừng, máy bay lên thẳng nghênh ngang bay lượn, gọi loa khiêu khích. Máy bay, pháo binh địch dồn dập đánh phá các khu rừng, các ngả đường mòn khả nghi sư đoàn sẽ hành quân qua. Hễ phát hiện ra một bến vượt nào bên sông Pô Cô là chúng không tiếc bom đạn.
Sư đoàn vẫn lặng lẽ rút lui.
Mưa mỗi ngày mỗi lớn, tầm tã ngày này qua ngày khác. Nước sông Pô Cô dâng lên cuồn cuộn đục ngầu, gầm éo và cuốn phăng phăng những khúc cây lớn, những bụi nứa khô. Thiên nhiên như phụ hoa với địch, quyết chặn đứng con đường rút lui của sư đoàn.
Đến lượt  trung đoàn 6 vượt sông thì nước sông dâng to quá, không thể vượt  qua được nữa. Một nữa  trung đoàn bị nghẽn lại bên bờ phía đông.
Gạo ăn đã hết nhẵn. Các đơn vị bắt đầu phải nấu rau môn thục cho bộ đội ăn trừ bữa. Nhưng, môn Thục cũng chỉ có hạn, vài ngày sau, các chiến sĩ đành phải nhịn đói, ngồi nhìn mưa, sốt ruột sốt gan chờ nước sông rút xuống.
Nhưng mưa vẫn mỗi lúc mỗi to. Núi rừng như tối sầm lại. Con sông Pô Cô vẫn hung dữ gào thét.
Trung đội của Mánh lúc đó chỉ còn lại năm người. Cũng như tất cả các đơn vị khác, Mánh và các chiến sĩ của anh cũng phải nhịn đói ngồi chờ con sông ác nghiệt kia hạ mức nước xuống để qua sông. Nhịn đói một ngày còn khả dĩ ; bước sang ngày thứ hai, thứ ba thì mọi người đều như kiệt sức. Tình thế thật tuyệt vọng. Đã có người sợ chết đói, liều lĩnh vượt ào xuống sông định bơi qua. Rốt cuộc, người ta không bao giờ còn gặp lại họ nữa.
Trong khu vực giấu quân chỉ còn có một loại cây có thể ăn được. Đó là cây búng báng,  một loại cây to như cây dừa, mọc rải rác bên các bờ suối. Để giữ bí mật khu giấu quân và  bến vượt,  trung đoàn đã ra lệnh nghiêm cấm chặt loại cây này. Ngày nào bọn « trực thăng » địch cũng chà xát hai bên bờ sông, chỉ cần một vài dấu vết khả nghi là lập tức bom đạn sẽ giội xuống.
Đó là một đêm cực khổ nhất trong cuộc đời Mánh. Năm chiến sĩ của trung đội anh đều còn trẻ, đang sức ăn sức lớn. Họ ôm nhau trong một chiếc hầm lộ thiên, khóc thút thít. Lòng Mánh như có ai xát muối. Anh ngồi bó gối lăng nge tiếng mưa rơi, tiếng nước sông gầm réo, nghe tiếng khóc thút thít của mấy cậu lính trẻ mà xót xa. Rồi, cầm lòng không được, anh bật dậy quát khẽ :
-   Thôi ! Đừng khóc nữa, một thằng đi theo tao.
Một chiến sĩ còn khỏe nhất theo anh lần xuống bờ suối. Hai người đánh vật suốt đêm với một cây búng báng. Tới gần sang thì mọi việc xong xuôi. Anh em xì xụp che võng, che tăng đun nấu ăn uống. Suốt đời, chưa Mánh chưa thấy bao giờ mình ăn ngon như cái đêm hôm ấy, mặc dù chỉ có ruột cây búng báng nấu với muối trắng.
Sáng hôm sau tai họa liền ập đến. Bọn « trực thăng »  vũ trang địch hâu như nhớ rõ từng gốc cây, ngọn cỏ hai bên bờ sông liền phát hiện ngay ra dấu vết con người.
Bom đạn giội xuống như mưa suốt hai tiếng đồng hồ. Kết quả thật khủng khiếp : sau đồng chí hy sinh, mười người khác đã bị thương vì một cây búng báng.
Mánh đau xót, quằn quạ dằn vặt. Chiều hôm đó, anh lên gặp ban chỉ huy  trung đoàn xin nhận kỷ luật.
Trung đoàn trưởng Thuần cũng bị thương, quấn băng trắng trên đầu trông như một vòng khăn tang, trừng trừng nhìn anh như nhìn một kẻ khốn nạn. Rồi đột nhiên ông nghiến răng, vung tay lên…
Mánh chờ đợi một sự trừng phạt… nhưng không trung đoàn trưởng nặng nề hạ tay xuống và, ông bỗng ôm mặt khóc rưng rức như một đứa trẻ. Điều đó đối với Mánh còn đáng sợ hơn tất cả.
Anh bị mất chức trung đội trưởng và đáng lý một ngày sau anh đã được kết nạp vào Đảng, quyết định đã gửi về đến chi bộ nhưng việc tổ chức kết nạp đã bị đình lại vì « vố » kỷ luật này. Kỷ luật như vậy là nặng, là xứng đáng. Nhưng anh còn sống, còn có cơ hội lập công chuộc lại lỗi lầm.
Mỗi khi nghĩ tới những đồng chí đã hy sinh vì lầm lỗi của mình, anh lại xót xa như có ai cứa vào gan ruột. Kỷ luật đó đối với anh mới là đáng kể, nó đi theo anh suốt đời không có cách gì xóa đi nổi…
-   Tôi làm sao quên được chuyện đau xót đó thủ trưởng. Nhất là mỗi khi đứng trước một dòng  sông như thế này…
-   Mình cũng vậy. Mình cứ băn khoăn mãi, tại sao lúc đõ mình lại nỡ..
-   Đừng băn khoăn về điều đó nữ, thủ trưởng ạ…
Trong chiến tranh có bao nhiêu điều lớn lao phải nghĩ đến, những chuyện nhỏ nhặt như vậy..
-   Nhỏ…nhưng nó là những bài học lớn.
-   Vâng !...
Họ im lặng nhìn ra mặt sông. Trăng mỗi lúc một sáng hơn. Nhìn rõ từng tốp chiến sĩ đang bơi nhấp nhô, quẫy nước tung tóe. Trung đoàn trưởng  đứng dậy vươn vai, vặn mình mấy cái rồi quay sang nói với anh trung đội trưởng vẫn đang ngồi tư lự :
-   Sắp tới đơn vị cậu vượt sông rồi đấy.
Mánh như sực tỉnh. Anh vội đứng dậy chào thủ trưởng rồi nhảy xuống đất chạy về phía trung đội mình đang tập trung đợi đến lượt vượt sống. Trung đoàn trưởng nhìn theo cái bóng thấp nhỏ của Mánh và khẽ thở dài, chép miệng :
-   Ngày ấy mình thật quá đáng. Cậu ấy cũng đau khổ lắm chứ. Vậy mà mình lại nỡ…. 

[danhthanh]

II
Trăng vẫn sáng vằng vặc. Dường như càng về khuya bầu trời càng xanh trong, trăng càng sáng. Có thể nhìn thấy cái dáng xiêu xiêu của mấy anh chàng xạ thủ DKZ vác nòng pháo kềnh càng đi trên đầu hàng quân khi đơn vị bắt đầu vượt qua dãy đồi trọc cuối cùng.
Con đường đá sỏi rung lên bở nhịp bàn chân bước. Thỉnh thoảng trên mặt đường lại lóe lên những vệt sáng trắng nhỏ và mỏng, khiến nhiều anh lầm tưởng những chiếc kẹp tóc của mấy của mấy cô du kích dẫn đường đánh rơi. Khi cúi xuống nhặt thì hóa ra là những mảnh đá mã mão có nhiều tinh thể trắng sáng lấp lánh.
Bỗng như có một làn gió mát thổi tới khiến cả hàng quân xôn xao.
-đồng bằng
-  tới đồng bằng thật rồi
- Tiến về đồng bằng, ta quét sạch giặc thù….
- ….
Tiếng xôn xao truyền đi, nối dài mãi. Những anh chàng đang vừa đi vừa ngủ gật bỗng tỉnh hẳn, nghiên đầu dòm dáo dác rồi chun mũi hít hà :
-   Đâu ? đồng bằng đâu các cha ?
-   Thì sắp tới ! trên kia họ thấy đồng bằng cả rồi.
Trung đội trưởng Mánh sốt ruột hơn cả. Anh khao khát được nhìn thấy đồng bằng, nhìn thấy những cánh đồng bát ngát, những xóm làng ẩn hiện sau lũy tre. Khao khát được ngửi thấy mùi bùn đất, rơm rạ. Đối với anh đồng bằng là đất đai, là sự trù phú ; là những quần tụ họ hàng, làng xóm ; là  cây đa, giếng nước, mái đình… . Trong những năm đi đánh giặc, nỗi nhớ đất đai, nhà cửa, ruộng vườn thỉnh thoảng lại cháy lên trong lòng anh. Đó là những buổi trưa Trường Sơn vắng lặng, thâm nghiêm bỗng vang lên một tiếng gà gáy ; những buổi hành quân bỗng bất chợt gặp một đàn bò rừng nhởn nha gặm cỏ… Những lúc ấy, lòng anh lại cồn cào, xao xuyến . Nhớ những ngày mùa nhôn nhịp , làng xóm vào mùa tấp nập như mở hội, khắp đường thôn ngõ xóm thoảng hương lúa mới ; nhớ những ngày tháng sáu nóng như thiêu như đốt, Thục bàn chân xuống ruộng tưởng như lột cả da thịt… anh nhớ cả  cái xe Công Nông của anh có hai cái cánh tay lái vênh vang như đôi sừng hươu. Khi nào hết giặc, anh lại trở về lái máy kéo. Biết đâu, lúc đó hợp tác xã của anh đã có những chiếc máy kéo Bông Sen hẳn hoi rồi. Như vậy thì thú biết mấy…
Tiếng xôn xao lại nổi lên khi đoàn quân đã tới  đỉnh dãy đồi trọc cuối cùng ngăn cách những dải đồng bằng trù phú với vùng đồi đá sỏi. Mánh chợt thấy choáng ngợp bởi sự thoáng đãng, rộng tãi đang trải ra trước mặt, trong ánh trăng.
-   Đồng bằng thật rồi !
Đến lượt chính anh reo lên như thế. Lòng anh rưng rưng, tưởng như có thể phát khóc lên được . Bao nhiêu năm lăn lội với núi rừng mới có đêm nay…Thiên nhiên cũng như chiều lòng người nên trăng bỗng sáng vằng vặc. Một luồng gió mát thổi tới. Mánh đã nhận ra trong gió cái hơi hướng quen thuộc của đồng bằng.
-   Chú Mánh !
Anh chợt quay lại thấy Nguyên đi song song với mình tự lúc nào.
-   Tới đồng bằng  rồi, chú nhỉ !
-   ờ… tới rồi !
-   chú ơi ! Nguyên ngập ngừng – chú có nhớ nhà không ?
-   nhớ chứ ! nhớ
-   cháu cũng vậy. Nhớ quá ! cứ có cảm giác như mình đi trên đường về, mỗi lúc một gần nhà vậy.
-   dịp này ngoài ta chuẩn bị gặt lúa xuân rồi !
Nguyên khẽ cười :
-   mau quác chú nhỉ ? Mới hôm nào cháu về phép gặp chú bành bạch cái xe Công Nông. Vậy là đã năm năm rồi. Thống nhất chú lại về lái máy kéo chứ ?
-   điều đó thì đã hẳn. Còn cháu, cháu  định làm gì khi chiến tranh kết thúc ?
Nguyên  trả lời quả quyết :
-   cháu sẽ tiếp tục ở lại xây dựng quân đội. Cháu xin đi học thêm để nắm vững lý luận quân sự cơ bản.
trung đội trưởng Mánh vẫn bước đều bên Nguyên. Anh chuyển khẩu súng sang vai trái cho đỡ mỏi rồi hỏi lại :
-   chú hỏi thực nhé. Có thực cháu say mê hay ngại  ra khỏi bộ đội phải về làm ruộng hay đi học một ngành ngề mới.
Nguyên mỉm cười. Một câu hỏi hóc búa đấy. Anh co cẳng nhảy qua một cái rãnh, suy nghĩ giây lát rồi trả lời :
-   cháu say mê. Thực sự là như vậy. Bởi vì cháu nghĩ, quân sự cũng là một bộ môn khoa học. Tổ chức một trận đánh, một chiến dịch hay nghiên cứu một cuộc chiến tranh cũng là những công tác khoa học. Đối với một đấnh nước  như đất nước ta, ở trong tình hình hiện nay, vấn đề xây dựng quân đội trở thành một quân đội chính quy, hiện đại luôn luôn sẵn sàng chiến đấu là cần thiết lắm chứ.
-   ấy đấy- chú Mánh cười vui vẻ-  chú không nghĩ sâu sắc được như cháu. Chú chỉ nghĩ đơn giản là, hễ làm bất cứ việc gì, dù nhỏ hay lớn mà không say mê thì đều thất bại hoặc có thành công cũng chẳng đâu vào đâu. Và, nêú không có sự say mê thì sẽ không có niềm vui trong công việc.
Nguyên khẽ kêu lên :
-   chú nghĩ như thế mà bảo là không sâu sắc ? chú nêu ra một quan niệm hẳn hoi đấy. Mà thôi… chú cháu mình nói chuyện xa xôi quá, lính của chú đang cười đấy.
 Hưng đi sát ngay sau trung đội trưởng, vội lên tiếng :
-   không ai cười đâu thủ trưởng ạ. Anh em  chúng tôi vẫn chăm chú nghe đấy. Vấn đề anh Mánh nêu ra hay lắm. Có điều cho anh em giải lao một chút đi thủ trưởng ơi. Mỏi nhừ người ra rồi.
anh nào đó đi phía sau cũng lên tiếng  gợi ý :
-   có con sông máng ở trước mặt ta kia kìa. Được nằm lăn lóc trên bờ sông ấy một lúc thì khoái phải biết.
Nguyên liếc nhìn đồng hồ. Chết thật, anh đã để đơn vị đi gần hai tiếng đồng hồ rồi, mải vui quên cả giờ giấc. Anh vội đứng tách ra ngoài hàng quân rồi ra lệnh.
-   Nghỉ giải lao mười phút. Ngồi thưa. Không hút thuốc và nói chuyện to.
Tiếng khẩu lệnh ran lên. Lát sau, toàn tiểu đoàn đã hạ ba lô. Nguyên tiếp Thục đi vượt lên đầu hàng quân.
Tới đội hình của tiểu đoàn bộ, anh đặt ba lô. Và, cũng như mọi người, anh ngả lưng trên cỏ, đầu gối lên ba lô, mặt hướng về phía đông, nơi đơn vị  đang đi tới. Bầu trời rất yên tĩnh, không có một tiếng máy bay, không một vệt đèn dù. Bên  kia cánh đồng là những xóm làng lơ mơ sương phủ. Từ đó, thỉnh thoảng vọng lại một vài tiếng chó sủa  vu vơ. Những chú vạc đi ăn đêm bay trên cao thẳm, thỉnh thoảng lại buông một vài tiếng vác… vác tẻ ngắt.
Gió thổi phóng khoáng ! hình như dưới cánh đồng, lúa đang làm đồng. Thoảng trong gió những làn hương chỉ có riêng của lúa, ngọt và say. Quện lẫn với hương lúa là mùi bùn đất tanh nồng, mùi phân trâu trộn với rơm rạ hoai mục. Tất cả những thứ đó làm nên hương vị đồng ruộng, gợi lên  những nỗi nhớ man mác, xa xôi….
Hai cô du kích đưa đường cho tiểu đoàn đã thôi rủ rỉ trò truyện. Thấy mọi người xung quanh đều im lặng, một cô ngạc nhiên hỏi :
-   Sao các anh không nói chuyện đi cho vui ?
Chưa tới khu vực cần tuyệt đối im lặng mà !
Chính trị viên Khẩn cười, trả lời :
-   Anh em họ đang nhớ nhà đấy, các cô ạ.
-   Nhớ à ? thiếu chi lúc nhớ mà lại nhớ lúc ni, mấy anh ?
-   Dây chính là lúc nhớ nhất, cô bạn ạ. Hầu hết anh em chúng tôi đều con nhà nông, lớn lên ở đồng bằng Bắc Bộ.
Nguyên mỉm cười mơ hồ khi nge chính trị viên trả lời hai cô du kích như vậy. Phải, các cô chẳng hiểu được đâu. Chúng tôi đang nhớ nhà. Người chiến sĩ thì trước hết vẫn là con người, vẫn có một trái tim để rung động, để buồn vui, thương nhớ. Chúng tôi đang nghĩ đến hai tiếng giản dị « đồng bằng ». Hai tiếng ấy đối với những người  lính bao năm lăn lôn trên Trường Sơn thiêng liêng lắm. Những năm chiến đấu trên cao Nguyên, chúng tôi hằng thao thức nhớ về đồng bằng. Đồng bằng không chỉ gợi cho chúng tôi những kỷ niệm của thời thơ ấu, gợi nỗi nhớ những gì thân thuộc ; mà đồng bằng còn là một cái đích chúng tôi khao khát đi tới. Thỉnh thoảng chúng tôi vẫn có những khao khát nho nhỏ, nhưng thương lắm. « Khi nào về đồng bằng… ». Chúng tôi thường nói với nhau như vậy. Anh bạn thân nhất của tôi, trong một trận vây ép trên một điểm cao hơn ngàn mét ở phía tây sông Pô Cô đã nói với tôi : « Khi nào về đồng bằng, mình sẽ đi mò một bữa trai về, hai thằng nấu cháo ăn. Cháo trai ! chà ít có thứ sơn hào hải vị nào khiến mình có thể quên được nó ». Sáng sớm hôm sau thì anh bạn tôi hy sinh, mang theo cả cái ước mơ giản dị ấy. Điều đó cô không biết được, nhưng chính vì những điều ấy khiến những người lính thích sống sôi nôi, ồn ào như chúng tôi bỗng đột nhiên im lặng như lúc này, trước một dải đồng bằng thân yêu. Nhưng còn điều này thì có lẽ các cô hiểu : « Không dễ gì đưa được một sư đoàn chủ lực xuống đồng bằng. Phải có thời cơ của cách mạng và phải có quyết tâm ». Bà con Phú Yên chờ chúng tôi lâu lắm rồi, phải không cô ?

[danhthanh]

III
Khi đơn vị bắt đầu rời những vạt đồi lúp xúp sim mua, ướt đẫm sương đêm, rẽ xuống một con đường cát mịn, cô du kích dẫn đường đột nhiên dừng lại, chờ trung đoàn trưởng Thuần đi tới sát bên mình rồi thì thào :
-   Lịnh cho bộ đội tháo giày dép ra, thủ trưởng hè !
Trung đoàn trưởng ngạc nhiên hỏi :
-   Để làm gì ?
Cô du kích chợt ngẩn ngơ rồi đột nhiên cười khúc khích :
-   Cháu lẩm cẩm, bác hè ! Thói quen của du kích vùng ven mà. Cháu cứ nghĩ..Ờ nhỉ ! Đấyt là vì mọi khi tụi cháu vô thị xã luôn phải nhớ không được để lại một dấu vết gì, dù là một dấu dép cao su. Ôi, không thể tưởng tượng được ngày mai, trên mảnh đất này sẽ không còn chúng nó.
Trung đoàn trưởng Thuần bỗng bồi hồi, sao xuyến. Niềm vui nhỏ của cô du kích lần đầu tiên đi vào thị xã mà không phải lo tháo dép để không để lại một dấu vết, đã truyền sang ông một niềm vui lớn, một hạnh phúc. Thương biết bao những bạn bè, đồng chí, trong đó có vợ con ông, đã bao năm đi về âm thầm, lặng lẽ, để chuẩn bị cho ông cuộc trở về lớn lao này. Mười năm, hai mươi năm sau, nhắc tới ngày này, con cháu ta hẳn chỉ kể về những tiếng đại bác rền trời, những đoàn  xe tăng giải phóng ầm ầm lao trên đường, những đoàn chiến sĩ  áo xanh chiến đấu dũng cảm, giành giật từng ngôi nhà, góc phố ; mấy ai đã biết đến niềm vui nhỏ nhặt này của  cô du kích vùng ven, mấy ai hiểu hết những hy sinh lặng lẽ, âm thầm của những người chiến sĩ cách mạng bao năm kiên trì bám đát bám làng, củng cố niềm tin cho nhân dân. Không ! Sau này phải có cách gì mà ghi nhớ, mà truyền lại cho cháu con tất cả những điều ấy. Để cho những thế hệ mai sau đừng có nghĩ rằng : chiến tranh chỉ có nghĩa là những cuộc đọ sức bằng súng đạn.
Trung đoàn trưởng vừa nghĩ vậy vừa muốn nói với cô du kích dẫn đường cho đơn vị mình một câu gì đó mà chưa tìm ra lời nào cho thích hợp. Một lát sau ông mới ngập ngừng nói được một câu mà thâm tâm ông không ngờ rằng mình lại nói ra điều đó :
-   Cháu ạ !  Bác cũng là ngừơi  Phú Yên đấy.
Cô du kích không hề ngạc nhiên về điều ấy, cô chỉ khẽ « dạ » một tiếng nhỏ nhẹ, rồi nói :
-   Cháu biết , chỉ nge tiếng bác đã biết liền là dân Phú Yên. Nhưng, cháu không dám hỏi. Chị Tư đã dạy chúng cháu : điều gì không liên quan tới công tác của mình thì không nên hỏi, hoạt động  bí mật phải rèn được thói quen như vậy.
Trung đoàn trưởng vừa bước sát tới bên cô vừa hồi hộp hỏi :
-   Cháu vừa nói chị Tư…chị Tư nào vậy ?
Cô du kích ngập ngừng :
-   Dạ…chị Tư… chị Tư An đó bác.
Trung đoàn trưởng giật mình, một chút nữa thì ông buột miệng : « Tư An là vợ tôi đấy »… nhưng ông đã tự ghìm được lòng mình. Lòng ông  như ấm lại. Một ý nghĩ mới mẻ lại vang lên : « Hăn cũng như bao đêm An âm thầm đi về trên con đường này. Nếu An biết đêm nay người chồng thân yêu của mình cũng đi trên con đường ấy để trở về, nhưng không phải một mình âm tầm lặng lẽ, mà trở vể với cả một đoàn quân ? ».
-   Nhà bác ở gần đây không ạ ?
-   Gần đây thôi cháu ạ. Bên kia sống Đà Rằng thôi mà !
Cô du kích vui vẻ hẳn lên :
-   Làng cháu  cũng ở bên đó. Không ngừng …cháu ở Đông Tác đó bác.
Cô định hỏi thêm : « Bác có phải người làng đó không ? », nhưng cô vội kìm câu hỏi tò mò ấy lại. « Chị Tư đã dặn… ». Cô lại nghĩ tới điều đó. Còn trung đoàn trưởng, ông cũng muốn hỏi cô thật nhiều. Những câu hỏi về quê hương, làng xóm và những người thân yêu lúc nào chẳng vang lên trong lòng ông. Nhưng lúc này đâu phải là lúc rảnh rỗi để mà nghĩ tới  điều đó. Một trận đánh đang ở phía trước, trận đánh trên quê hương thân yêu của ông. Chỉ còn hai tiếng đồng hồ nữa, khi mặt trời lên, nó sẽ bắt đầu. Từ bây giờ tới lúc đó, ông biết mình sẽ bồn chồn, xao xuyến lắm, « Phải tỉnh táo ! Phải thật tỉnh táo ». Ông  vừa lâng lâng bước đi  vừa tự nhủ lòng như vậy.
Trăng vẫn sáng, sáng đến bồn chồn. Một vài tiếng gà eo óc gáy. Những xóm nhỏ ngoại thị vẫn chìm trong giấc ngủ mê mệt. Tiếng lá dừa khua lanh tanh, tiếng ếch nhái ềnh oang ngoài đồng. Và, vang đội hơn là cả tiếng sóng biển. Tiếng sóng lúc lắng xuống, lúc trào lên cồn cào, trăn trở.

[danhthanh]

Chương Mười Chín
I
Pháo vừa chuyển làn, đại đội trưởng Quảng liền ra lệnh :
-   Mở cửa !
Hưng ấn mạnh cần điểm hỏa. Một loạt mìn ĐH.10 nổ tung, quét trắng một mảng của ba lớp kẽm gai bao quanh khu nhà ga. Vụn dây kẽm bay lên trời lả tả cùng đất và khói. Đại đội bảo an đóng chốt trong khu vực nhà ga chưa kịp hoàn hồn vì đợt pháo kích vừa qua thì xung kích đã ập tới. Tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ ran.
"trung đội gió lốc" như một mũi dao nhọn vun vút lao qua cửa mở. Bóng các chiến sĩ thấp thoáng trong màn khói. Tiếng trung đội trưởng Mánh nhoài trong màn khói. Tiếng trung đội trưởng Mánh nhòa trong tiếng đạn nổ :
-   Hưng ! dẫn tiểu đội đánh vòng bên phải.
Tặc…tặc…tặc….
Tặc…tặc…tặc….
Tiếng đại liên địch rít trên đầu. Hưng lăn phải một vòng rồi bật dậy, lựa thế tung liền hai quả lựu dạn vào một ụ chiến đấu hình tròn. Kén kê trung liên bắn quét sườn, tạo một hành lang an toàn cho tiểu đội phát triển. Cái dáng lùn tịt của Lúa vẫn nhấp nhỏm sau một dãy bao cát. Chỉ nge thấy tiếng  Lúa la lên:
-   Nó ném lựu đạn ra đấy!
Hưng và Kén nằm bẹp xuống. Bốn năm trái lựu đạn cùng nổ bung. Kén vừa nhổ đất cát vào miệng phì phì vừa kéo lê khẩu súng trung liên tới một mảng tường đổ rồi kê súng lên đó bắn từng loạt dài, chắc nịch.
Hưng cũng vừa từ một ngôi nhà đổ lóp ngóp chui ra, bống nghe “huỵch” một cái. Một thằng địch, không hiểu từ xó xỉnh nào chui ra vừa định chồm vào anh thì Ổn vọt tới, nắm lấy cẳng nó giật mạnh. Thằng địch ngã sóng soài. Hưng nhảy lùi trở lại, thuận tay vung báng súng lên: Cốp! Hự! Ổn cũng dùng đầu nhọn của B.40 đập thêm một phát nữa vào gáy thằng địch. Nó kêu ự một tiếng, chân tay dúm lại, run bần bật một cái rồi cứng đơ.
Hưng và Ổn nép vào tường, nhìn nhau, thở. Đạn đại liên địch lại rít trên đầu, găm xoang xoảng vào mái tôn của căn nhà đổ. Bọn địch ở dãy nhà đối diện đã nhìn thấy họ, chúng dùng hỏa lực bịt chặt cả lối tiến lẫn đường lui. Đội hình của trung đội đột nhiên bị cắt làm hai mảng.
Hưng vừa nép vào tường vừa quan sát địch và tính nước. Một lát sau anh quay lại, ra hiệu cho Ổn chuẩn bị rồi nằm rạp xuống, trườn dọc bờ tường, chui vào một chiếc lô –cốt chất bằng bao cát vừa bị đánh trốc một mảng lớn. Trong lô –cốt, ba thăng địch nằm chồng lên nhau, mau me lênh láng. Anh vội lật xác mấy tên địch lên, gỡ lấy khẩu  đại liên M.60 còn Nguyên một băng đạn dài, máu bết vào đỏ lòm. Xong xuôi, anh đẩy đổ bớt những chiếc bao cát trước mặt cho vừa tầm quỳ bắn vào chiếc lô –cốt lớn trước dãy nhà đối diện, nơi có cái lỗ châu mai đang xòe ra những đường đạn đỏ lừ, quét gần sát đất, cản đường tiến của trung đội. Đợi cho tiếng súng ắng đi một tí, anh hét lớn:
-   Ổn, chuẩn bị B40. lô –cốt trước mặt!
Xong xuôi, anh nghiến răng siết cò. Khâu đại liên rung lên trên vai anh. Phía mục tiêu, đạn găm chiu chíu quanh lỗ châu mai đen ngòm, bụi cát bay mù mịt. Hưng vừa bắn vừa sốt ruột chờ khẩu B.40 của Ổn lên tiếng. Phải một lúc lâu, khi khẩu M.60 sắp sửa nhai nốt những viên đạn cuối cùng mới nge dậy lên một tiếng “oàng”. Mục tiêu  của Hưng nổ tung, khói ục lên. Hưng vơ vội khẩu tiểu liên. Quay lại, nhìn thấy Ổn nhe răng cười, anh vui sướng hét to:
-   Khá lắm! tiếp tục tiến.
Cả đại đội tràn vào khu nhà ga. Những tiếng thét, tiếng gọi hàng ran lên, xen giữa những loạt tiểu liên bắn găm ngắn, gọn. Hưng thoáng nhìn thấy đại đội trưởng Quảng tay tiểu liên, tay lựu đạn, vọt qua trước mặt, theo sau là chiến sĩ thông tin vô tuyến điện đeo cái máy bộ đàm to bè có cây ăng-ten vắt vẻo trên lưng. Tiếng anh ta vang lên xen trong tiếng đạn nổ:
-   Hương Giang đâu! Xê ba cập bến thứ nhất….trước mặt có sóng…
Chiếm xong khu nhà ga, đại đội được lệnh tiến sang khu vực xưởng cưa.   "Trung đội gió lốc" tràn qua đường dưới làn hỏa lực của pháo binh chi viện, khẩn trương chiếm khu vực bãi gỗ làm bàn đạp để yểm hộ cho mũi thọc sâu của đại đội vào xưởng.
Bọn địch vừa bỏ khu vực này rút vào cố thủ bên trong : súng đạn, ba lô, mũ sắt , quần áo đàn ông, đàn bà vẫn còn ngổn ngang, bừa bộn khắp nơi. Mấy con gà bị nhốt trong những chiếc lồng sắt, đang thi la lên quang quác.
Tất cả các cớ hỏa lực địch tập trung giội vào khu vực bãi gỗ. Đạn đại li rít trên đầu, đạn cối 62, 81 nổ bung trước mặt. Lựu đạn cay, đạn pháo phân tuyến dăng một màn khói đặc sệt, ngăn cách giữa ta và địch. Cũng may, trời đang có gió, thành ra khói cứ xo cả về phía chúng, mù mịt như một đám cháy lớn.
Tuy vậy, hỏa lực địch vẫn dày đặc. Các chiến sĩ "Trung đội gió lốc" vẫn bị găm cứng tại chỗ. Đại đội ra lệnh điều DKZ lên để bắn sập mấy ngôi nhà hai tầng, tạo thời cơ cho bộ đội xung phong.
Bỗng một loạt DKZ nổ dậy đất. Ngôi nhà hai tầng mé bên phải đổ loảng xoảng. Mánh bật dậy, thấy các chiến sĩ của mình đang nhấp nhổm chờ lệnh.
Lại một phát DKZ nữa gầm lên.
Mánh đứng dậy, thét lớn:
-   Xung phong
"Trung đội gió lốc" tràn lên, chiếm ngôi nhà thứ nhất rồi trụ lại, dùng hỏa lực chi viện cho trung đội bạn phát triển. trung đội bạn chiếm xong ngôi nhà thứ hai cũng trụ lại, kiềm chế hỏa lực địch cho đội hình sâu đo, chiếm dần khu vực xưởng cưa…
Bọn địch bị dồn vào dãy nhà cuối cùng. Cả  Đại đội tập trung công kích hai lần nhưng đều bị hỏa lực địch từ các cửa sổ, trên ban – công, của tầng hai đánh bật trở lại. Giữa lúc ta tạm ngừng tiến công, từ trên  ban – công của tầng hai, một mụ đàn bà tóc tai rũ rượi, mặc áo ki- mô –nô  mỏng dính,dứng dạng cẳng, hai tay chắp sau lưng, rít lên xoe xóe:
-   Ê ! Việt Cộng! Bà thí xác với chúng mày đấy!
Rồi mụ vung tay, tung liền hai quả lựu đạn xuống. Bọn địch vừa la hét, vừa bắn ra như điên. Con giặc cái vẫn đứng trên ban – công, cười sằng sặc.
Mánh giận tím mặt, nâng súng lên.
-   Cho con quỷ cái này về chầu Diêm vương!
Nhưng anh chưa kịp bóp cò  thì con mụ đàn bà đã trúng đạn, loạng choạng rồi ngã vật xuống.
Đại đội trưởng Quảng hét lên:
-   Tất cả DKZ và B.41 chuẩn bị!
Bỗng từ tầng dưới của ngôi nhà, hai người lính lao vút ra, hét lớn:
-   Tôi …xin hàng
-   Tặc…tặc…tặc….
Hai người lính lảo đảo, quay tròn, mắt trợn trừng nhìn về phía ngôi nhà.
Tặc…tặc…tặc….
Hai người lính khốn khổ ấy rú lên những tiếng thất kinh rồi ngã vật xuống, chân tay quều quào trên cỏ.
-   Bắn !
Hơn chục khẩu vừa DKZ vừa B.41 cùng nổ một loạt. Ngôi nhà lớn vỡ bung ra từng mảng, khói mù mịt. Vôi cát, gạch ngói bắn vung vãi, rơi rào rào như một trận mưa đá.
Cả đại đội bật dậy, xung phong.
Khi đã giáp mặt, họ mới biết mình đang quần nhau với bọn biệt động chứ không phải bọn bảo an. Thảo nào, bọn chúng ngoan cố đến vậy là phải.
Mánh đánh giáp lá cà với một tên địch. Nó tứ một khung cửa mù mịt khói lao ra, đâm sầm vào anh. Một lưỡi dao găm lóe lên. Mánh vung tay, gạt mạnh. Lưỡi dao sạt qua cánh tay trái. Một cảm giác đau đớn dội lên. Mánh gầm lên một tiếng rồi né người, đạp một phát vào  giữa bụng thằng địch khi nó đang đà lao tới. Hự…huỵch ! Thằng địch bắn trở vào tường. Con dao găm loáng qua trước mặt Mánh rồi cắm phập vào tường đối diện.
Thằng địch rũ ra dưới chân tường. Nó đã hoàn toàn bất lực. Họng tiểu liên của Mánh đã chĩa thẳng vào ngực nó. Nó run rẩy kêu lên một tràng : Ối…ối..ối.. ! Rồi, bỗng nhiên, như cuồng dại, nó bật dậy chồm về phía anh. Mánh nghiến răng, siết cò. Rồi, chẳng buồn nhìn xác tên địch, anh lảo đảo bước dựa vào tường, thở dốc. Cánh tay trái của anh tê dại, máu rỉ ra âm ấm. Vừa lúc đó, Hưng từ phòng bên chạy sang, thấy trung đội trưởng của mình mặt tái xanh, đang thở dốc từng hồi, anh hốt hoảng la lên :
-   Sao thế anh Mánh ?
Mánh lắc đầu nhăn nhó :
-   Thằng chó chết ! Nó…đâm mình…vào tay…
Hưng vội vàng tiến lại, lột áo của trung đội trưởng ra xem. Vết dao găm của thằng địch đâm vào khá sâu. Từ đó, máu đang túa ra, nhuộm đỏ cả cánh tay anh. Hưng vội vàng xé băng vết thương lại cho trung đội trưởng.
Trong khi đó Mánh vẫn đứng tựa vào tường , ngó trân trân địch thủ của mình nằm sóng soài trên nền nhà. Hắn còn trẻ, dễ chừng chưa đến hăm lăm tuổi. mặt mũi sáng sủa thế kia mà sao nó chết ngu ngốc thế không biết ? nếu mày hàng tao thì có phải bây giờ mày vẫn đang được thở hít khí trời không ?À... sao mày giắt nhiều lựu đạn quanh người thế mà không biết sử dụng ? Nếu mày « anh hùng » một chút thì cả tao lẫn mày đều toi mạng cả rồi. nhưng mày không có gan, phải không ? Thôi được, để số lựu đạn đó tao xài hộ. Mày còn « biết điều » vì chỉ đâm trúng tay trái tao. Vậy là tay phải tao vẫn còn bắn súng, ném lựu đạn được. Không hề gì, phải không anh bạn ?
Băng cho trung đội trưởng xong, Hưng ái ngại bảo:
-   Anh lui về phía sau đi, anh Đạt sẽ thay anh chỉ huy trung đội.
Mánh trợn mắt quát :
-   Đừng nói bậy ! Cậu chỉ huy tớ đấy hẳn ? Về nắm lấy tiểu đội của cậu đi.
Hưng lắc đầu, nhìn trung đội trưởng rồi xách súng chạy ra ngoài. Mánh  bước tới, lần lưng tên địch lấy tất cả số lựu đạn của nó giắt vào dưng lưng của mình. Anh nháy mắt với cái xác một lẫn nữa rồi bước ra ngoài. Lúc đó, trận đánh ở khu xưởng cưa cũng vừa kết luận.
Chiếm xong khu xưởng cưa, Nguyên cho tiểu đoàn nghỉ lấy hơi một chút và đợi lệnh phát triển của trên. Biết tin chú Mánh bị thương, anh vội chạy xuống đại đội 3 xem sự thể ra sao.
Thấy Mánh đang ngồi hút thuốc lào ở một góc tương, Nguyên vội tiến lại hỏi :
-   Thế nào, chú bị thương rồi à ?
Mánh vừa nhả khói, vừa cất tiếng cười vang :
-   Đấy !...Đúng ! Chú bị thương… từ mấy năm nay chú cứ nghĩ rằng « Quái thật ! Chẳng lẽ mình lại không thể bị thương ? Bom đạn nó nể mình chắc ? ». Trong khi những người xung quanh chú lần lượt ngã xuống hoặc bị thương  tới năm lần bảy  lượt mà chú thì vẫn cứ nhẵn thín(!). Không thể được, phải không ? chiến tranh rất công bằng. Sau này chú đã có cái chỗ này mà vạch ra, vỗ bồm bộp và nói với thím mày : « Đây này ! Thấy chưa ? Đúng là khói lửa chưa ? Một thằng nó đâm dao găm vào hẳn hoi, chứ không phải bị trúng mảnh pháo vớ vẩn trên đường đi lấy gạo hay đi hái rau tàu bay đâu nhé ! ».
Nge chú mình say sưa nói về vết thương bằng cái giọng hài hước và rất đỗi bình thản ấy, Nguyên mỉm cười quay đi, rân rấn nước mắt. Anh cũng chợt hiểu rằng, nếu không muốn chú phật lìng thì hãy cứ để yên cho chú chỉ huy trung đội, ít ra cũng phải xong trận này, chứ đừng có nói gì tới chuyện mời chú về tuyến sau trong lúc đơn vị còn đang tác chiến.

[danhthanh]

II
Hưng nằm gián mình xuống nền đường. Đạn bắn rát trên lưng. Anh có cảm tưởng chỉ cần thằng xạ thủ đại liên chúc nòng súng xuống một chút nữa là những viên đạn nóng bỏng ấy sẽ cày thành những đường dọc sống lưng mình. Trên người anh, mồ hôi đang túa ra, nhớp nháp đến khó chịu. Mắt anh vẫn mở căng, nhìn không chớp vào chiếc lô – cốt  xi- măng đằng sau hàng rào kẽm gai, án ngữ vào dinh tỉnh trưởng.
Trung đội trưởng Mánh  nằm bên vệ đường, kẹp lá cờ bên nách, tay phải lăm lăm khẩu súng ngắn chiến lợi phẩm. Thỉnh thoảng anh lại hất hàm về phía Hưng, ra hiệu cho anh tìm cách đưa hỏa lực lên, thanh toán cho nhanh chiếc lô – cốt   này.
Cối 61, 81 ly của địch bắt đầu bắn vào đội hình của đại đội. Một vài chiến sĩ đã bị thương vong. Đại đội đang ở trong tình thế khó khăn, cứ để bộ đội nằm dài trên những tràn ruộng, những bãi cỏ như thế này thì sẽ thương vong hết mà rốt cuộc vẫn không hoàn thành được nhiệm vụ.
Hưng vẫy tay ra hiệu cho Ổn. Ổn  nhúc nhích rồi nhấp nhỏm bò. Bỗng, một loạt đạn M.79 nổ bung trước mặt. Ổn kêu “ối” một tiếng rồi bưng lấy mặt, gục xuống. Hưng vội trườn trở lui về phía Ổn. Thấy anh chuyển động, khẩu đại liên trong lô – cốt   lại rít lên từng tràng dài. Những khẩu M.79 của địch lại “cạch oành” bắn ra. Đạn nổ trước, nổ sau lưn… Mặc anh vẫn thoăn thoắt trườn lui để tới bên Ổn.
Ổn nằm ngửa. loay hoay băng vết thương trên trán, nhưng cuốn băng cứ xổ tung ra. Lần đầu tiên bị thương, lại bị vào đầu, Ổn cuống cả lên. Thấy Hưng tới, Ổn mếu máo:
-   Vào thật rồi anh Hưng ơi. Nhức quá khéo vỡ gáo thật rồi!
Hưng trườn tới, lật chiếc băng bết máu, kiểm tra lại vết thương rồi vừa băng lại vừa an ủi:
-   Không sao đâu. Đầu cậu cứng lắm. Sau này chỉ kém đẹp giai đi một chút vì cái “huân chương” bất đắc dĩ này thôi. Yên tâm, chưa chạm xương đâu mà lo.
-   Ổn lại nhăm mặt, rên rỉ:
-   ối giời! có cái sẹo giữa trán thì còn ra làm sao? Mả cha cái thằng bắn phóng lựu!  Ông mà tóm được thì  ông xé nhỏ…
Băng cho Ổn xong, Hưng trao khẩu AK cho Ổn rồi ôm B.40 vào lòng, nhúc nhắc bò lên. Khẩu đại liên địch lại xổ đạn. Hình như thằng xạ thủ đã nhìn thấy nguy cơ nếu để đối phương bò được vào tầm bắn có hiệu quả của B.40 nên ráng sức ghìm nòng súng xuống. Đạn đại liên bay rờn rợn trên lưng anh. Nhìn lại phía sau, Hưng thoáng nhìn thấy khẩu đội DKZ cơ động về phía vườn mía. Anh mừng thầm nghĩ bụng: “Nó mà thổi cho mấy phát thì đỡ quá. Dẫu chưa trúng ngay, thằng địch cũng hết hồn. Mình sẽ có thời cơ tiếp cận”.
Bỗng một loạt cối 81 nổ trùm lên khu vườn mía. Trung đội trưởng manh hét lên:
-   khẩu DKZ bị rồi!
Hưng giận sôi lên. Anh băm mội lại kiên quyết bò tiếp. Phía bên phải, Kén cũng nhô khẩu trung liên lên, bất chấp nguy hiểm, bắ từng loạt dài yểm hộ cho Hưng. Đường đạn của Kén chắc nịch, chụm quanh lỗ châu mai. Khẩu đại liên địch bắn chuệch choạc hẳn. Hưng lợi dụng thời cơ, trườn thoăn thoắt như một con thằn lằn. Bỗng khẩu trung liên của Kén sững lại. Kén hét lên một câu gì đó rồi vật ngửa khẩu súng ra, lấy đá đập choang choang.
-   Bỏ mẹ! trung liên bị hóc rồi.
Khẩu đại liên địch lại hạ nòng, găm từng loạt dài. Cối 61 và  đạn phóng lựu của địch thi nhau nổ xung quanh Hưng. Mặc! Hưng vẫn gan góc bò tới. Chỉ cần mười thước nữa thôi.
Phía sau, cả đại đội hồi hộp theo dõi anh.
Phía trước, bọn địch như phát điên lên, tất cả các cỡ súng đều lên tiếng, đều nhắm vàoa nh mà bắn như mưa.
Cuối cùng Hưng đã tới được cự ly bắn hiệu quả cả B.40. Anh quay lại nhìn về phía sau như nói với đồng đội: “tôi bắn đây”. Rồi, bằng một quyết tâm sắt đá, anh bật dậy phóng một trái B.40 về phía lô – cốt   địch.
Phát B.40 lao vút đi, nổ như một tiếng sét.
Sau đó tất cả bỗng lặng ngắt. Bọn địch đang bị choáng. Chúng chưa biết số phận khẩu đại liên ấy ra sao. Nhưng chỉ vài giây sau, khẩu đại liên địch lại rít lên. Tất cả các họng súng địch, cùng một lúc phụ họa theo, như reo mừng.
Hưng lại lau mồ hôi trán, nghĩ thầm” Mình quỳ bắn, đường đạn vọt lên hơi cao. Không được! lần này phải đứng hẳn dậy”. Thoáng nghe thấy tiếng trung đội trưởng Mánh hét lên:
-   Hưng! Không được liều!
Hưng chợt thấy như có vật gì va mạng vào đầu, mắt anh hoa lên. Anh đưa tay lên vuốt mặt. bàn tay anh đỏ lòm những máu. “Mình bị rồi! tránh sao được? Chúng nó bắn như mưa ấy. Anh bỗng thấy bình tĩnh, tỉnh táo lạ lùng. Lúc này, anh chỉ nghĩ tới một điều: “Miễn sao chúng nó không quật đổ được mình trước khi mình kịp bắn quả thứ hai”.
Tiếng trung liên của Kén lại nổ giòn bên cánh phải. Hưng vui mừng thốt lên: “khá lắm! chi viện rất kịp thời”.
Trong khoảnh khắc ngắn ngủi, hình như vào đúng lúc tên xạ thủ đại liện của địch vội chúi đầu xuống khi thấy nhưng luồng đạn trung liên của Kén nổ tung tóe quanh lỗ châu mai; các chiến sĩ ở phía sau bỗng thấy Hưng đứng thẳng dậy. liền sau đó là tiếng nổ vang rền và một luồng lửa màu da cam lao thẳng vào chiếc lô – cốt   xi – măng. Nổ bung. Khói cuộn lên mù mịt.
Tiếng thét xung phong đột ngột vang lên. Lá cờ trên tay trung đội trưởng Mánh mở bung ra, như một ngọn lửa.
Hưng ngã vật bên vệ đường. Đầu óc anh quay cuồng, cảnh vật quanh anh chao đảo ngả nghiêng. Trước khi đôi tròng mắt dại đị, phủ một lớp sương mù trắng đục ,anh còn kịp nhận ra màu đỏ như lửa của ngọn cờ. anh còn nghe vang dội tiếng thét xung phong của đồng đội. Và, ở đâu đó, rất xa, tiếng ào ào như tiếng sóng biển.

[danhthanh]

III
-   Hưng chết rồi!
bên tai Mánh vang lên những tiếng ấy. Để trả lời, từ lồng ngực anh bật lên thành tiếng thét dữ dội;
-   Trả thù cho Hưng !
cánh tay bị thương kẹp chặt lá cờ, cánh tay còn lành của anh tới tấp vung lên. Những trái lựu đạn vừa chạm đất liền nổ tung. Bóng những tên địch nhòa trong khói đạn.
-   Hưng ơi!
Anh vừa phất cao lá cờ, lao tới, vừa nghẹn ngào thốt lên. Một dòng nước mắt nhòa trên má anh, chảy xuôi xuống môi, mằn mặn.
Anh đạp qua một lớp rào, nhảy vọt vào vườn cây cảnh phía sau dinh tỉnh trưởng. Thoáng thấy ba bốn tên địch nhấp nhô sau những hòn núi giả, cánh tay chưa bị thương của anh lại vung lên. Một tên địch, xác chưa bị xé tướp, nằm vắt lên hòn núi giả. Một tên khác chưa chết, kêu rống lên như bò. Điên tiết, Mánh chĩa khẩu súng ngắn vào ngực nó, lẩy một phát. Rồi anh quay lại, hét lên:
-   Tiến vào! Đánh bỏ mẹ chúng nó đi!
Kén kê trung liên lên, bắn thốc vào lối lên cầu thang. Ổn ôm khẩu súng còn đẫm máu Hưng, phóng một trái B.40  vào bọn địch đang ùn lại dưới chân cầu thang. Khói chưa tan,  trung đội phó Đạt đã dẫn Phùng, Cầu, Tự, Lành… lao vút tới.
Cả đơn vị  ào ào tiến vào khu vực mục tiêu. Không một sức mạnh nào cản nổi.
Mặc cho bọn địch còn đen đặc ngoài sân và ở tầng dưới, "Trung đội gió lốc" vọt lên  chiếm tầng thượng, chiếm điểm cao.
Tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ trong những căn phòng nghe càng âm vang, dữ dội. Có tiếng một chiến sĩ nào đó hét lên:
-   Anh Mánh! Đi theo lối này!
Mánh ôm lá cờ lao theo chiến sĩ ấy. Họ chạy dọc theo hành lang bừa bộn những giấy tờ rồi ngoặt lên một cầu thang hẹp.
-   Khói quá! Đứa nào đấy?
-   Tôi đây, Lúa đây.
-   Sao khói thế?
-   Chúng nó đốt tài liệu sổ sách.
-   Sư cha nó! Chuồn cả rồi à?
-   Không thấy bọn ngụy quyền đâu. Toàn lính là lính.
Bỗng một tráui lựu đạn vụt tới, lăn lộc cộc trên cầu thang. Lúa hét lên « lựu đạn !» rồi vung chân đá vụt xuống. Quả lựu đạn nổ bung ở lưng chừng cầu thang. Lúa kéo trung đội trưởng nép vào tường rồi cũng rút lựu đạn, giật chốt rồi tung lên sân thương. Vừa nghe tiếng lựu đạn nổ, Lúa liền vọt lên, quét một tràng tiểu liên. Trung đội trưởng Mánh bám theo. Lá cờ gặp gió mát lộng ùa tới, anh mở tung lá cờ ra. Lá cờ gặp gió bay tung, phần phật  reo trên đầu. Anh vác cờ, chạy tới sát lan can,huơ lá cờ trên đầu để các chiến sĩ còn đang đuổi địch phía dưới nhìn thấy. Tiếng anh vang lên :
-   Các đồng chí ơi ! chiếm được dinh tỉnh trưởng rồi.
các chiến sĩ  "trung đội gió lốc"  lần lượt chạy lên, họ rưng rừng xúc động khi thấy trung đội trưởng của mình đứng sừng sững như một cây cột cờ, cánh tay còn lành lặn nâng lá cờ cho nó tung bay trước gió. Họ nhìn ra  phía biển và cùng vui sướng reo lên : « Biển kia rồi !. Mẳt biển sáng như gương. Muôn ngàn con sóng gối nhau ào ạt xô vào bờ. Họ phóng tầm mắt nhìn ra thật xa, thật xa, tới tận cái vệt thẫm của đường chân trời.
Tiếng súng đã ngớt dẫn. Họ bắt đầu nghe thấy tiếng gào thét vô hồi của sóng biển. cả trung đội đứng lặng bên nhau, dưới lá cờ, mắt đăm đăm nhìn ra biển, trông như một nhóm tượng đài. Họ đứng như vậy rất lâu và im lặng. Im lặng cho tới khi anh trung đội trưởng của họ quay lại, nói với mọi người bằng giọng nghẹn ngào :
-   Các cậu ơi ! chúng ta trở lại với Hưng đi.

[danhthanh]

CHƯƠNG HAI MƯƠI
Hưng vẫn nằm đó, gương mặt thản nhiên như đang trong giấc ngủ say sưa. Mái tóc anh xòa ra trước trán và hình như vẫn còn lấp lánh những giọt mồ hôi.
Cả trung đội đứng lặng bên anh. Có tiếng ai đó thút thít khóc. Gương mặt trung đội trưởng Mánh sắt lại, đôi quai hàm bạnh ra, nghiến chặt. Anh đang cố ghìm nén để khỏi bật thành tiếng khóc. Bởi vì, nếu anh khóc thì cả trung đội sẽ khóc theo, như thế còn ra làm sao nữa ? Không ! Không nên khóc. Người hy sinh không muốn vậy. Hãy nhìn kia : Đôi môi anh vẫn hé mở, tưởng như anh sắp sửa mỉm cười và nói với mọi người : « Đừng khóc ! Tôi vẫn đang ở bên các anh đây ».
Trung đội phó Đạt cúi xuống, dốc nước ở bi đông ra dấp ướt khăn mùi xoa rồi lặng lẽ lau mặt cho Hưng. Xong xuôi, anh vẫn ngồi đóm thầm thì điều gì đó với người dã khuất. Một lát sau, anh đứng dậy, nói với mọi người :
-   Các đồng chí ! chúng ta đưa Hưng ra biển một chút đi.
Mọi người nhìn nhau rồi nhìn trung đội trưởng. Hiểu được ý các chiến sĩ, Mánh khẽ gật đầu :
-   Phải đấy ! Đưa cậu ấy ra biển đi.
Lúa chạy đi một lát rồi mang về một chiếc băng ca và một chiếc chăn len màu đỏ. Họ đặt anh nằm lên đó, phủ lên mình anh chiếc chăn màu đỏ.Khi mọi việc chuẩn bị đã xong, trung đội trưởng cúi xuống bên chiếc cáng, nói khẽ với Hưng :
-   Anh em sẽ đưa cậu ra biển, anh em đều biết cậu yêu biển lắm.
Rồi anh quay lại, nói với các chiến sĩ :
-   Nào, chúng ta đi.
Đạt và Phùng mỗi người khiêng một đầu cáng, toàn trung đội khoác súng, lặng lẽ đi hai bên. Họ bước chậm và đều. Bàn chân họ lún trong cát mịn. Gió lồng lộng. Mặt trời rực rỡ trên đầu. Những hàng dương vi vút hát trước đất trời những khúc ca bất hủ của mình. Gió lùa vào mái tóc Hưng. Gương mặt anh như xao động. Tưởng như anh đang mỉm cười và nói :
-   « Các bạn ơi ! Tôi rất biết ơn các bạn ».
Chiếc cáng như trôi nhẹ. Họ bước chậm và đều. Trong tiếng sóng, tiếng gió, tiếng vi vút của hàng dương, họ như nghe thấy lời tâm tình thủ thỉ của anh…
-   Vậy là anh đã ra tới biển, tới nơi đã hò hẹn cùng em. Biển của em đẹp, hùng vĩ, trong sáng và dễ hiểu thôi phải không em ? hình như, chỉ khi nào đứng trước đại dương, người ta mới thấy hết sức giàu đẹp tuyệt với của đất nước mình ; mới hiểu hết giá trị của những hy sinh, gian khổ mà dân tộc và mỗi con người đã trải qua để giữ lấy đất trời, sông biển của Tổ quốc. Đứng trước sự trong sáng của đại dương, con người bỗng hiểu mình hơn : mình trong sáng hay tối tăm, mình lớn lao hay nhỏ bé ?  phải không em ?...
Biển đáp lại lời anh bằng tiếng ầm ào vô tận của sóng. Gió lồng lộng thổi. Mặt trời rực rỡ trên đầu. Đồng đội vẫn đi bên anh. Họ bước chậm và đều.Đội hình vẫn như lúc hành quân vào trận, có thiếu ai đâu ?
-   …  Anh và đồng đội đã trở về đây, soi bóng mình trước đại dương bao la và không hề hổ thẹn. Anh đã hy sinh trong cuộc trở về này, nhưng anh không hề chết. Trên cõi đời  này chỉ có tình yêu và chiến công của những người anh hùng được coi là bất tử. Tình yêu ! Khái niệm lớn lao đó được cụ thể hóa bằng mối tình của những lứa  đôi trong đó có mối tình của chúng mình. Phải không em, cô gái miền quê biển ? Anh và em đều ngã xuống trong cuộc chiến tranh này, nhưng tình yêu không bao giờ chết. Trở lại, sự hy sinh của chúng ta đã góp phần nhắc nhở lòng người : « Muốn có hạnh phúc thì phải biết cầm vũ khí phải biết hy sinh… »
Đồng đội đã đưa anh ra tới bờ cát trắng phau. Cát ôm lấy bàn chân họ, âu yếm vuốt ve. Họ đi những bước lặng lẽ, đều đặn. Gió lồng lộng thổi. Mặt trời rực rỡ trên đầu.
 Tới gần mép nước, họ từ từ đặt anh xuống. Trung đội phó Đạt gấp tấm chăn len lại, kê lên đầu anh để anh có thể nhìn ra xa, nơi đại dương trải ra màu xanh thăm thẳm, không cùng. Từ sâu thẳm lòng mình, biển xanh cũng bồi hồi, xao động. Biển bồn chồn, bức bối như muốn hét to lên một câu gì đó. Nhưng, biển đã có cách nói tiếng của mình, biển gửi gắm nỗi lòng mình vào từng con sóng. Những con sóng cồn lên, díu vào nhau như thắt lại, xô đẩy vào nhau lớp lớp  để rồi vật vã nhảy ùa lên bãi cát, như muốn vươn tới tận chỗ anh nằm.
Mái tóc anh bay phơ phất. Gương mặt anh, qua ánh phản chiếu của đại dương bỗng sáng ngời lên. Tưởng như anh đang mỉm cười, nụ cười bình yên, thanh thản của một người đã đi trọn vẹn một chặng đường dài đầu chông gai ; giờ đây thảnh thơi nằm nghỉ bên bờ sóng.
-   … em thân yêu ! buổi sáng xuân nay mới đẹp làm sao ? gió lồng lộng thổi. Mặt trời rực rỡ trên đầu. Biển lấp lánh trăm màu như một lăng kính khổng lồ, huyền ảo. Bờ cát trắng phau như một làn may vừa đậu nhẹ xuống bờ biển thân yêu của Tổ quốc. Anh đnag nằm trên làn mây trắng ấy. Thanh thản và nhẹ nhàng. Có lẽ, chỉ một lát nữa thôi, làn mây ấy sẽ nâng anh sẽ nâng anh bay lên, tới vô cùng vô tận. Ở đó, lúc nào anh cũng có thể soi mình xuống đại dương bao la để hiểu rằng mình sẽ sống tới muôn đời và tâm hồn mình luôn luôn trong sáng…
-    Anh đã sống rất trong  sáng và chết rất anh hùng. Chúng tôi không bao giờ quên  anh đâu, anh Hưng ạ. Bên bờ biển này, trước linh hồn anh, chúng tôi xin thề…
Tiếng trung đội trưởng Mánh vang vang trong tiếng sóng biển ầm ào. Các  chiến sĩ "trung đội gió lốc" bỏ mũ, lặng lẽ đứng nghiêm trang trước thi hài người đồng chí thân yêu của mình ; bàn tay họ nắm chặt, đưa lên ngang đầu, ánh mắt họ sáng long lanh…
Trung đội phó Đạt chĩa tiểu liên lên trời siết một loạt dài. Tiếng súng của anh vang lên, quện vao với tiếng sóng, tiếng gió ; lan xa, lan xa, tưởng như không bao giờ dứt…

[danhthanh]

CHƯƠNG HAI MƯƠI MỐT
I
Cơn mưa đầu mùa, từ phía biển ầm ào lướt qua rồi tạnh ngay, như là đùa giỡn. Mặt đường nhựa nghi ngút bốc hơi. Những tàu dừa, tàu chuối nhoáng nước, bóng lên như gương. Bầu trời trở lại trong xanh, nhẹ nhõm. Chỉ có gió là vẫn thổi mạnh. Ngoài kia biển động. Tiếng sóng âm vang, theo gió dội sâu vào đất liền. Ở xa bờ biển vài ba cây số vẫn nghe thấy những vang dội, ầm ào của sóng biển. Còn ở đây, ngay bên bờ biển, tiếng sóng nghe càng bồn chồn; khiến  những người chiến sĩ chưa quen với biển luôn có cảm giác như mình đang đung đưa, đung đưa theo nhịp sóng và nghĩ rằng : nếu tiếng sóng cứ dội vào bồn chồn, sôi nổi như vậy thì có lẽ mình cũng sẽ “say sóng” mất.
Nhân dân trong thị xã tản cư ra vùng ngoại thị tránh đạn đang lũ lượt trở về. Xe hon-đa, xe Lam-bét-ta, xe đạp, xe hơi các loại chất đầy đồ đạc và người chạy tới, chạy lui như mắc cửi. Cầu Đà Rằng nhộn nhịp người qua, kẻ lại. Nam nữ thanh niên mặc quần áo nhiều màu, dắt nhau đi hàng bốn, hàng năm trên đường, cười nói ríu rít.
Nguyên đi một mình, tha thẩn trên đường, thỉnh thoảng anh lại mỉm cười, gật đầu chào một người nào đó. Đôi lúc anh muốn rảo bước hoặc chạy vung lên, nhưng như thế thì kỳ cục quá, vả lại  cũng chẳng vội gì. Vì vậy, anh cứ tha thẩn bước như người say.
Anh đi qua chợ Đông Mỹ. Chợ đã họp bình thường, đông nghịt, ồn ào huyên náo. Trên nóc ngôi nhà lớn của khu chợ, một lá cờ khổ rộng phấp phới bay. Cờ nhiều quá, ở đâu cũng thấy cờ. Cờ giải phóng và cả cờ đỏ sao vàng. Những lá cờ may vội, không giống nhau, thậm chí  không đúng kiểu cách, kích thước; cái thì nền đỏ ở trên cái nền xanh ở trên; có cái không phải là hình chữ nhật mà vuông chằn chặn, nom thật vui mắt.
Một tốp thanh niên đang cặm cụi dùng vôi trắng quét đi lá cờ ba sọc sơn trên bức tường của một ngôi nhà lớn. Họ quét đi cả những khẩu hiệu chống Cộng, những câu ca dao hạng bét cổ động cho cuộc “cách mạng hành chánh” mị dân của chính quyền Thiệu, kiểu “Dân làm cán giúp ai ơi. Cách mạng tấn tới, người người ấm no”.
Nguyên rẽ vào trường tiểu học Đông Mỹ, nơi cơ sở chỉ huy trung đoàn đóng quân tạm thời.
Trên sân trường đông nghịt những người. Gần chục chiếc xe lam chất đầy rau, củi, trái cây, ga lợn đỗ trước sân. Một con lợn ma lanh vừa phóng như có đám cháy. Cánh thanh niên hò hét đuổi theo. Một lát sau, họ dồn được con lợn bướng bỉnh ấy vào một góc tường. Cùng đường, con lợn phóng bừa vào giữa cái vòng người đang vây quanh nó.
-   Mày chết rồi!
Tiếng cười ran lên. Một anh thanh niên to lớn xách hai cẳng con lợn chạy lại ném vào thùng xe. Những chú lợn còn lại trong xe kêu eng éc, nhảy loạn xị.
Những chiếc xe chất đầy rau quả, gà lợn đó là quà của các tổ chức nông hội, phụ nữ, hội mẹ chiến sĩ của các thôn ấp xung quanh mang tới úy lạo bộ đội giải phóng. Đoàn đại biểu của các thôn đến khá đông, mỗi đoàn liền cử ra vài người vào để “có mấy lời với các cấp chỉ huy”.
Ban chính trị trung đoàn bố trí một phòng học rộng để làm nơi đón tiếp bà con. Chính ủy Tâm trực tiếp rộng chủ trì cuộc gặp gỡ. Nguyên được mời tới cùng tiếp khách với chính ủy. Anh hơi bị bất ngờ nên có lúng túng đôi chút, nhất là khi thấy mấy cô đại biểu còn trẻ  và xinh quá, cứ nép vào vai nhau, thập thò không ai dám vào trước.
Sau khi mọi người đã yêm vị, một ông già đầu tóc bạc phơ bó trong chiếc khăn nhiều màu hồng điều, mặc áo chùng thâm, trịnh trọng đứng lên:
-   Thưa các cấp chỉ huy bộ đội giải phóng. Bà con tui đại diện cho các khóm ấp và đoàn thể  địa phương tới giải phóng  hoàn toàn tỉnh  nhà. Bà con tui xiết kể mừng vui. Bao nhiêu năm bị thằng giặc kềm kẹp, o ép, hôm nay mới lại được tự do. Bà con tui không biết lấy chi để tri ân các liệt sĩ, thương binh, tri ân anh em chiến sĩ. Gọi là có chút quà nhỏ mò mọn, cây nhà lá vườn, bà con tui quyên góp để các chiến sĩ ta thêm phần sức khỏe. Anh em chiến sĩ ta còn nhiều gian lao, vất vả. Mong các cấp chỉ huy xá cho chút tình nhỏ mọn của bà con cô bác.
Chính ủy Tâm bước tới, trịnh trọng bắt tay  ông già rồi quay lại, vui vẻ nói với mọi người:
-   Thưa các ba, các má, các chị, các anh … Bà con cô bác đã có lòng tới viếng thăm anh em chiến sĩ. Chúng tôi xin thay mặt ban chỉ huy và toàn thể anh em cảm ơn sự chăm sóc tận tình đó của nhân dân.
Mọi người lộp độp vỗ tay.
-   …Tôi cũng xin thay mặc ban chỉ huy và toàn thể anh em chúc mừng bà còn ta đã được giải phóng. Xin gửi lời các vị đại biểu về thăm hỏi bà con khóm ấp, thăm hỏi các gia đình thương binh, liệt sĩ và các gia đình có công với cách mạng trong hai cuộc kháng chiến vừa qua.
Tiếng vỗ tay lại ran lên. Các cháu thiếu niên bu kín các cửa sổ cũng hò  rei vỗ tay theo. Đợi cho tiếng vỗ tay ngớt, chính ủy mỉm cười, tiếp tục nói:
-… bà con đã có lòng quyên góp rau quả, thực phẩm để tặng anh em bộ đội, chúng tôi xin thay mặt anh em nhận tất cả..
Tiếng vỗ tay bỗng ào lên và kéo dài. Các mà vừa nhai trầu vừa cười móm mém. Các chị, các cô ý tứ nhìn nhau. Mấy  ông già phấn khởi gật gù…
Tiếng chính ủy bỗng trầm xuống:
-   Nhưng… bà con ta bao nhiêu năm sống dưới ách thống trị của bè lũ bán nước và cướp nước. Cơ khổ đã nhiều. Bị vơ vét bóc lột đã nhiều. Bây giờ được giải phóng mới bắt đầu lại cơ nghiệp, đẩy mạnh tăng gia sản xuất để cho dân giàu, nước mạnh. Tuy còn nghèo khổ nhưng bà con ta thương bộ đội như con cháu ruột thịt mình nên không hề  tiếc công, tiếc của. Anh em  chúng tôi xin nhận tất cả quà bà con gởi tặng. Nhưng cũng xin đề nghị bà con cô bác cho anh em được sử dụng những món quà đó sao cho thật hợp lý, thật có lợi.
 Ông già mặc áo chùng thâm cười vang:
-   Bà con tui đã mang tới thời tuy anh em sử dụng chớ sao?
-   Vâng- chính ủy cười nhìn mọi người- Vậy tôi xin trình bày  dự định của ban chỉ huy đơn vị  như sau: rau quả, trái cây, trà, kẹo, thuốc lá chia đều cho các đơn vị . Còn gà, lợn và hình như có cả một con bò phải  không ạ? Vâng, tất cả những loại gia súc, gia cầm đó thì như thế này. Anh em chúng tôi xin gửi lại bà con nuôi giùm, để rồi một con sinh ra mười, mười con sinh ra trăm. Tới khi chính quyền địa phương địa phương bán cho nhà nước thì bà con bán giùm. Bởi vì bà chó nhà nước rồi nhà nước cũng để nuôi bộ đội, mà như vậy thì có lãi; có lãi thì dân giàu, nước mạnh. Bà con cô bác  tính xem như vậy có được không?
Mọi người ngơ ngác nhìn nhau rồi một bà má đứng dậy:
-    Ông chỉ huy nói vậy là không nhận heo gà của bà con tui úy lạo chiến sĩ?
-   Dạ, thưa má, có nhận đấy chứ ạ! – chính ủy ôn tồn giải thích- Nhận, nhưng anh em chiến sĩ bận đi đánh giặc nên phải gửi  lại các má, các chị nuôi giùm.
Một bác nông dân chít khăn đầu rìu nói oang oang:
-   Mần thịt cho anh em nhậu một bữa, gọi là mừng chiến thắng, có sao?
Bà má vừa nói xong đưa khan lên chấm nước mắt, giọng nghẹn lại: -
-   Tụi nó trên xanh cực khổ hoài rồi…
Một cô gái trạc tuổi đôi mươi, bận bộ bà ba đen, đội mũ giải phóng mới tinh đứng dậy rụt rè thưa:
-   Thưa chú chỉ huy! Vậy…heo của ấp cháu mần thịt rồi, nuôi sao đặng? Cháu mang về thời ba con la rần lên, cháu biết tính răng?
Chính ủy mời cô gái ngồi xuống, suy nghĩ một lát rồi nói:
-   Vậy thế này nhé! Heo của ấp cháu lỡ thịt rồi thì ban chỉ huy xin nhận. Số thịt ấy sẽ đưa về đơn vị  quân y  để anh em thương binh bồi dưỡng, được chứ?
Cô gái mừng húm, gật đầu cười tươi như ho. Bác nông dân chít khăn đầu rìu chép miệng tiếc rẻ:
-   Biết vậy tui cũng cho ấp mần thịt đi cho rồi.
Mọi người cười ồ, vui vẻ.  Ông già mặc áo chùng lại trịnh trọng đứng lên:
-    Ông chỉ huy đã nói vậy, bà con tui cũng chẳng biết nói sao nữa. bộ đội ta thương dân còn nghèo nên tìm cớ thoái thác vậy thôi. Chỉ có bộ đội Cụ Hồ mới thương dân tới vậy. Chớ ba cái thằng ngụy, chưa về tới đầu ấp nó đã hạch sách, đòi ăn, đòi nhậu rồi. Bà con tui xin nhận lờiồig chỉ huy về nói lại với bà con khóm ấp. Bà con tui đã nhận lời xin nuối cho nó sinh năm đẻ bảy, đặng rồi nộp lại cho Chánh phủ ta để Chánh phủ nuôi quân, kiến quốc. Phải không bà con?
 Ông già cười, chòm râu bạc lơ thơ rung lên. Rồi, gương mặt  ông trở lại vẻ nghiêm trang:
-   Quê hương được giải phóng. Tui mừng quá, gọi là có mấy câu nôm na xin hiến tặng các cấp chỉ huy cùng bà con.
 Ông đưa tay lên vê máy sợi râu. Gương mặt  ông chuyển động, giọng  ông run run, trầm và đục:
Hôm nay trở lại làng ta
Xây dựng hạnh phúc nhà nhà ấm no
Tri ân bộ đội Cụ Hồ
Về đây giải phóng giúp cho dân mình
Quân dân cá nước nặng tình
Bên nhau chiến đấu hy sinh tới cùng
Đặng cho non nước trùng phùng
Rạng danh nòi giống anh hùng nước Nam.

[danhthanh]

 II
Đoàn xe chở dân di tản về tới thị xã Tuy Hòa lúc ba giờ chiều.Đây là số dân ở các tỉnh miền xuôi lên làm ăn, buôn bán ở các tỉnh, thị xã vùng cao Nguyên bị mắc kẹt khi chiến sự xảy ra và đã chạy theo quân đội Sài Gòn trong cuộc “tùy nghi di tản” vừa qua. Sau khi thị xã Cheo Reo được giải phóng , ủy ban quân quản đã tập hợp họ lại và tổ chức đưa họ về Tuy Hòa để rồi từ đây họ sẽ tự tìm lấy phương tiện trở về quê quán.
Thanh Mai đã có mặt trong đoàn người ấy.
Khi họ tới nơi thì khu vực tập trung đã đông nghịt  những người. Không phải chỉ có dân Tây Nguyên chạy về mà ở đây còn một số khá đông dân ở các thị xã, thành phố miền ngoài chạy vào. Có những gia đình lếch thếch bồng bế nhau chạy từ Huế vào tới đây. Được sự giải thích của chính quyền cách mạng. Còn lại một số tiếp tục đồng ý quay về quê quán làm ăn. Còn lại một số tiếp tục “chạy” vào các tỉnh miền trong vì họ có gia đình hoặc người thân có thể nhờ cậy, ủy ban quân quản thị xã cũng đồng ý để họ  đi và cấp  cho mỗi người một giấy đi đường để họ dễ dàng vượt qua những trạm kiểm soát của quân giải phóng.
Trong khi chờ đợi đến lượt mình vào làm giấy tờ. Mai tha thẩn đi ra đường, nhìn dân phố đi lại nhộn nhịp. Gương mặt mọi người đều biểu lộ một niềm vui lớn, niềm vui giải phóng. Rõ ràng, đa số nhân dân lao động đã đón quân giải phóng như đón chào những người ruột thịt của mình. Cô cũng bắt gặp những gương mặt sầu muộn, lo toan, thậm chí có cả những gương mặt, những ánh mắt chứa chất sự thù hận. Điều đó có gì là lạ đâu? Cô tin, khi Sài Gòn của cô được giải phóng thì những gương mặt, những ánh mắt ấy cũng không hiếm. Ngay trong gia đình  của cô cũng vậy. Ba má cô không thể tin có một điều gì tốt lành ở cách mạng. Cái ý định kể lại cho ba má nghe về những sự thật mà mình đã được chứng kiến của cô thật ngây thơ. Dù cô có kể đúng như thật, ba má cô cũng sẽ không tin, sẽ không tin, sẽ cho rằng cô đã “Nhiễm Cộng”, đã bị lừa phỉnh, bịp bợm. Cũng may, cô còn có bạn bè, có Tuấn. Cô sẽ kể lại cho họ nghe tất cả những điều mà cô đã chứng kiến. Đối với họ, những điều mà cô đã trải qua còn dữ dằn, giật gân hơn cả những chi tiết rùng rợn thường được miêu tả trong các tiểu thuyết trinh thám ba xu nhan nhản trên các vỉa hè Sài Gòn. Còn Tuấn! Trời ơi, sao em ít nghĩ tới anh đến thế? Anh ở đâu? Bây giờ anh đang ở đâu? Em đang trở về với anh đây. Chỉ có anh là người có thể hiểu em, hiểu thấu những nỗi gian lao, nguy hiểm mà em vừa trải qua mà thôi!
Tự dưng chiều nay cô cảm thấy buồn, mặc dầu cô biết mình sắp được trở về Sài Gòn, gặp lại những người thân yêu. Mỗi khi thấy một người chiến sĩ quân giải phóng mặc đồ xanh đi qua cô lại vội vã nhìn xuống hoặc quay đi, tránh ánh mắt họ. Cô cảm thấy như mình có lỗi, hình như cô đã nghĩ rằng: chỉ ngày mai, khi mình trở về vùng chưa giải phóng, tiếp xúc với những người còn lại phía bên kia là mình đã bội ơn những người đã cứu giúp mình trong cơn hoạn nạn. Mai cũng tự biết mình chưa thể làm gì được để cùng với những người mà cô đã bắt đầu yêu mến, tin cậy đẩy lùi cuộc chiến tranh  này về quá khứ. Cô mới chỉ đi đón họ được thôi chứ không thể đi cùng họ. Nhưng cô mong sẽ có ngày đón họ được thôi chứ không thể cùng với họ mà tiến vào Sài Gòn.
-   “Không! Không bao giờ tôi quên các anh đâu. Về Sài Gòn, tôi sẽ kể cho bạn bè nge về các anh, giúp  họ hiểu  các anh hơn, để khi các anh tiến vào Sài Gòn sẽ có thêm những bạn bè của tôi vui mừng chào đón các anh”. Trong lòng  cô vang lên những lời ấy và cô tự tin ở lòng mình. Điều ấy khiến cô vui hơn và tự chủ hơn, cô mạnh dạn bước lên nhìn những chiến sĩ  đi tới bằng ánh mắt trìu mến, như ánh mắt của nhân dân thị xã này vừa được các anh giải phóng.
Bất chợt cô nhìn thấy một gương mặt quen thuộc trong tốp bộ đội đang đi tới. Tim cô đập rộn lên vì hồi hộp. Khi người chiến sĩ ấy đi ngang, cô ngập ngừng  cât tiếng gọi:
-   Anh Đạt!
Người ấy đúng là Đạt, anh  trung đội phó của  "Trung đội gió lốc"  quen thuộc, người đã trực tiếp chỉ huy các chiến sĩ giải phóng giúp đỡ dân tị nạ khi họ vừa được cứu ra khỏi khu rừng khô rang, đầy đe dọa chết chóc. Anh dừng lại, ngỡ ngàng nhìn cô gái giây lát rồi mỉm cười:
-   A! chào cô Mai. Cô cũng đã về tới đây rồi cơ à?
Mai mừng rỡ khi thấy anh nhận ra mình:
-   Dạ..em…mới về chiều nay.
-   Nhanh nhỉ
Anh  trung đội phó chợt cất tiếng cười:
-   Thế nào, cô đã biết nấu cơm chưa?
Mai bẽn lẽn lắc đầu :
-   Chưa ạ…nhưng em sẽ học..
Mai chợt thấy mắc cỡ khi nhớ lại ngày hôm ấy…Cái ngày mà cô vừa trải qua những cơn khủng khiếp. Khi vừa ở dưới sông lên thì cô gái ở dưới sông lên thì cô gặp ngay anh cán bộ này. Anh đang nói với đồng bào tị nạn : « Bây giờ chúng tôi sẽ mang gạo tới cho bà con. Ai còn khỏe thì chịu khó nấu cơm, cho những người ốm yếu cùng ăn ». Rồi anh quay sang chỉ luôn Mai :
-   Cô này đảm nhiệm nấu một nồi, được không ?
Mai hoảng hốt đáp :
-   Dạ…em.. chưa…nấu cơm bao giờ !...
Anh lắc đầu, cười :
-   Con gái mà không biết nấu cơm…hỏng thật !
Suốt đời cô quên không lời trách móc nhẹ nhàng nhưng thấm thía ấy. chiều hôm cô ngồi nhìn các chị phụ nữ khác nấu cơm với vẻ ngượng ngùng. Nhưng cô lại càng xấu hổ hơn khi thấy mấy anh bộ đội xúm lại giúp các chị làm bếp. Ôi, nếu lúc đó có một cái lỗ, hẳn cô đã chui xuống cho đỡ ngượng rồi !
-   Cô về đây rồi về Sài Gòn chứ ?
Anh  bộ đội chợt hỏi. Mai giật mình, đáp lúng túng như kẻ có tội :
-   Dạ…em về Sài Gòn…
Nhưng anh bộ đội giải phóng dường như không quan tâm  tới vẻ lúng túng của cô. Anh chỉ cười, bảo :
-   Biết đâu, chúng ta lại gặp nhau ở Sài Gòn.
Cô ngẩng lên, nhìn anh vui vẻ đáp :
-   Em cũng mong như thế !
Anh bộ đội đã có ý muốn chào cô để đi. Mai buột miệng hỏi:
-   Xin lỗi anh!...EM muốn hỏi…
-   Gì vậy cô?
-   Cái gì…sinh viên sư phạm ấy…?
Anh bộ đội giải phóng chợt im lặng. Mai hồi hộp chờ đợi. Lát sau, anh mới ngẩng lên, nói khẽ:
-   Anh Hưng. Anh ấy hy sinh rồi!
Mai giật mình ngơ ngác:
-   Anh ấy…
-   Anh ấy hy sinh rồi ạ. Hy sinh  ngày hôm qua, ngay bên bờ biển này.
Mai lặng lẽ cúi đầu. Từ trong lòng cô, một nỗi đau xót chân thành dấy lên. Cô nhớ tới gương mặt trong sáng, hiền dịu của anh, những lời nói chân tinh của anh… Vậy ra, những người tốt, rất tốt cũng vẫn có thể chết đi, vĩnh viễn mất đi một cách nhẹ nhàng như vậy ? Cô không hiểu nổi, cô cảm thấy như có một điều gì thật vô lý.
-   Thôi, chào cô nhé. Đừng buồn, cô bạn ạ. Chúng ta còn nhiều người tốt, những người mà đất nước và nhân dân có thể tin cậy.
Anh ấy đã đi khuất nhưng Mai vẫn như còn nghe văng vẳng bên tai những lời an ủi của anh. Vậy là anh biết rằng cô đã biết thực sự khi biết tin một đồng đội của anh hy sinh. Như vậy là anh đã tin vào sự chân thành của tình cảm cô. Anh ấy có đủ lý do để tin rằng cái vẻ buồn bã, thương xót của cô chỉ là giả tạo. « Nhưng anh ấy tin ! lạ thế, anh ấy tin »… Mai bồi hồi xúc động khi nghĩ tới điều đó. Cô vừa mệt mỏi bước trở về nơi tập trung vừa lẩm nhẩm mấy tiếng ấy « anh ấy tin ! lạ thật. Anh ấy tin »…

[danhthanh]

III
Không ! Mai hoàn toàn không ngờ lại có cuộc gặp gỡ này. Mặc dù cô đã nhận ra, đã cất tiếng gọi thảng thốt, bàng hoàng : « Anh Quang ! ». Đã tựa vào vòng tay anh, nhưng Mai vẫn chưa tin là thực.
-   Trời ơi ! anh..
Quang vội suỵt khẽ, kéo em gái ra một góc,nói nhỏ :
-   Không được gọi anh bằng tên thực. Bây giờ anh là Hiếu, một giáo sư trung học, em hiểu chưa ?
Mai vẫn chưa hết bàng hoàng :
-   Nhưng !... sao anh còn sống ?
-   Phải sống chứ! – quang chợt bặm môi, ánh mắt lóe lên những tia lạnh ngắt – phải sống, em hiểu chưa? Cốt yếu bây giờ là em đừng có chộn rộn. Họ mà biết anh là sĩ quan thì khốn.
Đến lúc ấy Mai mới như tỉnh ra. Phải, cô không hề nhầm lẫn. Anh cô đấy! Vẫn dáng vẻ ấy, con người ấy. Nhưng hôm nay, tự nhiên cô như thấy anh cô khác hẳn. Cái vẻ hồn nhiên, tươi vui của anh cô  đã biến đâu mất; thay vào đó là vẻ mặt ưu tư, lì lợm. Anh cô đã thay đổi cách ăn mặt, thay đổi cả tên tuổi, nhưng anh cô vẫn là thiếu tá Quang, vẫn còn những nét mà cô đã chợt nhận ra ở phòng thẩm vấn hôm nào.   Sau những phút mừng vui gặp lại anh, biết anh còn sống, Mai bỗng như bị bước hẫng. Cô lén nhìn những người chiến sĩ giải phóng đang đi lại, cười nói với đồng bào tị nạn và chợt thấy hổ thẹn, tội lỗi. Vậy mà, đã có lúc cô cảm giác như mình đã gần gũi họ lắm. Thì ra cô vẫn ở vị trí của cô, bên anh cô, ngăn cách họ bằng cả một cuộc chiến trường. Cô buồn bã, đau xót khi nhận ra   điều đó.  Cô không thể làm khác được. Không thể tố cáo anh cô.
Quang dìu em ra một góc vắng và hỏi:
-   Sao em còn sống?
Mai định bụng sẽ kể cho anh nghe tất cả, nhưng tư nhiên trong cô bỏ ý định ấy. Hình như cô thoáng nghe trong giọng nói của anh cô một cái gì như tra xét, như hỏi cung.
-   May mắn thôi, anh ạ. Anh Thuận, chị Tám, anh Minh đều chết cả rồi…
-   Vậy mà em còn sống?
-   Vậy đó! Em cũng nghĩ như anh: Phải sống!
Quang bỗng trở nên hoạt bát, sôi nổi:
-   Đúng! Phải sống và tiếp tục chiến đấu, em ạ. Anh sẽ trở về Nha Trang gặp tướng Phú. Phải tìm cho được ổng để hỏi cho ra thằng nào đã ra lệnh bỏ cao Nguyên.
Mai bĩu môi:
-   Thì  ông Thiệu chứ ai?
Quang giận giữ, gục gặc cái đầu:
-    ông nào thì ra cái lệnh ấy cũng là ngu ngốc, là có tội với đất nước.
-   Đất nước! – Mai cười mỉa – anh thì lúc nào cũng nói đến đất nước, quốc gia(!). sống sót về với ba má là phúc tổ rồi, anh còn đòi gì?
Quang lắc đầu:
-   Em lại sắp giỏ giọng gàn. Không có đất nước, quốc gia thì tụi mình sống làm chi?
Mai cười:
-   Nếu rủi Việt Cộng họ làm tới, giải phóng luôn miền Nam thì anh tự tử chắc? Hay bỏ sang Mỹ?
Quang vội xua tay:
-   Khẽ chứ em! Chưa tới nước đó đâu. Anh vẫn hy vọng
-   Em thì thất vọng rồi! em tính anh nên theo em về Sài Gòn với ba má cho rồi.
Quang nhăn mặt, lắc đầu:
-   Đâu có được! như thế là đào ngũ. Anh sẽ ở lại Nha Trang, tiếp tục tử thủ. Thà chết còn hơn đầu hàng Việt Cộng!
Quang nói những điều ấy bằng một giọng sắc lạnh, bằng cả ánh mắt hằn học của gã khi gã liếc nhìn những chiến sĩ giải phóng đang làm nhiệm vụ. Mai khẽ thở dài, không nói được gì nữa. cô biết mình không thể lay chuyển được  ý chí của anh. Lúc này không nên tranh cái với anh ấy. Không thể nói rằng tất cả những điều anh cô hy vọng là hão huyền, phù phiếm. Cái lý tưởng anh ấy theo đuổi là rỗng tuếch. Anh Quang của cô khác hẳn với những tên lính, tên sĩ quan chiến đấu chỉ vì đồng tiền, vì chức vị. Quang vẫn tự cho mình là một chiến sĩ chiến đấu cho tự do, có lý tưởng(!). anh ấy sẵn sàng chết một cách “anh hùng” cho lý tưởng của mình như có lần Thuận đã nói. Vậy thì, đừng nói gì đến chuyện thuyết phục anh đấy trở về Sài Gòn. Hãy  để cho anh ấy theo đuổi cái lý tưởng phù phiếm ấy của  mình cho đến khi chính anh ấy thấy nó phù phiếm. Nhưng lúc ấy liệu có quá muộn không?
Mai buồn rầu ngước nhìn anh và chợt thấy thương hại. Vừa lúc đó, từ ban làm việc của những người chiến sĩ giải phóng là nhiệm vụ giải quyết giấy tờ cho dân tị nạn có tiếng gọi:
-   Lê Thế Hiếu, giáo sư trung học, đi Nha Trang…
Quang bỗng quay phắt lại, thay đổi hẳn nét mặt, ra bộ tươi cười, cất tiếng thưa:
-   Dạ!...có tôi đấy ạ…Dạ!Cám ơn các  ông . như thế này thì chu đáo quá…Dạ vâng, Mai tôi sẽ đi xe đò về Nha Trang  sớm ạ. Thầy đi du lịch  một chuyến mà mất tăm mất dạng, các em học sinh hẳn đang mong. Dạ…cũng vì chiến tranh cả thôi, ai muốn vầy đâu ạ…
Mai chợt phì cười vì cái giọng “kịch” của anh trai mình. Thật đúng “mốt” của một sĩ quan tình báo! Hôm nay, anh cố mới có thời cơ để hiện nguyên hình. Cô ngước nhìn những chiến sĩ giải phóng. Họ vẫn nhìn anh cô bằng ánh mắt vô tư, tin cậy. Họ đã mắc lừa. Cô muốn chạy lại, hét lên: “Không phải! các anh lầm rồi. Hắn là một tên thiếu tá tình báo”. Nhưng chân cô như bị gắn chặt xuống đất và ở đâu đó, trong lòng cô lại vang lên những lời nói khác: “Không! Đó là anh trai mày. Mày không được phản bội. Không được hy sinh người ruột thịt của mày cho bất cứ điều gì”.
… chợt thoáng hiện lên ánh mắt của người vsi giải phóng bị bắt hôm nào… Chợt thoáng hiện gương mặt trong sáng, vô tư của người chiến sĩ đưa cô ra tắm ở dòng sông mát rượi trên cao Nguyên… Chợt vang lên những lời an ủi tin cậy của anh chiến sĩ giải phóng mà cô vừa gặp ngoài đường…
Mai lặng lẽ cúi mặt, cố xua đuổi tất cả những hình ảnh ấy..nhưng, tất cả những điều áy đã in sâu trong lòng cô, không có cách gì xóa được. Cô vội thở dài, quay đi rồi bước tới tựa vào gốc cây. Đầu óc cô quay cuồng bao ý nghĩ trái ngược nhau…Chưa bao giờ  cô thấy buồn vì bất lực như lúc này.
Còn Quang, sau khi nhận giấy tờ đi đường trên tay đồng chí cán bộ quân quản, gã vội quay đi, tắt ngay nụ cười giả tạo của mình. Gương mặt gã đanh lại, ánh mắt gã lóe lên những tia căm giận. Gã bước những bước nặng nhọc tới bên Mai và khẽ rít lên:
-   Chúng mày cứ vui mừng đi! Hí hửng đi! Rồi sẽ có ngày chúng tao treo cổ tất cả bọn chúng mày lên.
Mai giật mình ngẩng lên, không còn nhận ra đó là anh trai mình nữa. Gương mặt Quang như biến dạng đi hừng hực một mối hằn thù.