Gắng sống đến bình minh

[hoi_ls]

CHƯƠNG BA

Có lẽ làm nổ tung kho là cách tốt nhất, cần chui qua lớp kẽm gai, đặt một khối thuốc nổ có dòng dây dẫn điện dưới đống hàng đó. Phải đánh lạc hướng tên lính gác. Ivanôpxki biết rõ tới một lúc nào đó đại úy Vôlôc sẽ chỉ thị phải tiến hành công việc này ra sao. Có một vài biện pháp, song tốt hơn cả là nên diệt tên lính gác, nhưng nếu mục tiêu quá lớn, không phải một mà nhiều lính gác thì chưa chắc đã tiêu diệt được tất cả chúng.

Không thôi nghĩ về chuyện đó, Ivanôpxki dùng thanh trượt thong thả trượt từ ngọn đồi con mờ nhạt hơi đêm xuống. Trong đêm tuyết anh không nhìn rõ đâu là chỗ gò, đâu là khe mương, anh chỉ cảm nhận điều này qua tác động của thanh trượt lên đôi bàn chân, lúc bỗng thấy nặng trĩu và phải nhờ sức đẩy của gậy mới đi nổi, lúc thanh trượt lại lướt băng băng trên tuyết nhẹ bỗng. Ivanôpxki luôn giữ đúng hướng nam, thỉnh thoảng anh lại kiểm tra theo địa bàn. Trong màn sương mờ mờ, Ivanôpxki khi đi gần con đường có vết trượt tuyết, khi lảng ra xa; một con suối uốn quanh co bên phải và anh nhận ra nó bởi hàng cây mọc không đều ven bờ. Phía trái con suối là đoạn cuối của những gò đống không cao lắm, cắt ngang con đường trượt tuyết.

Ivanôpxki tạm dừng lại sau khi trượt qua bờ sườn dốc tiếp nối nhau thoai thoải. Ván trượt kêu lách cách trong lớp vật gì đó khô khốc, trung úy nhìn hướng để vòng tránh lối đó. Các chiến sĩ đã tới sau anh, từng người từng người một, rồi cùng dừng lại.

- Thế nào? - Ivanôpxki lớn tiếng hỏi. Ở chỗ này chắc không ai có thể nghe thấy.

- Đồng chí trung úy, hãy làm cho người ấm lên đã, - Lucasôp đáp, anh thở nặng nhọc và đến gần Ivanôpxki. Hơi nước trắng tỏa ra từ thân hình nặng nề của anh, ngay trong đêm tối vẫn thấy rõ. Xutnhich vốc vào lòng bàn tay một nắm tuyết, anh dựa trên gậy trượt và nhai tuyết rau ráu. Khakimôp và Craxnacutxki cũng mau chóng đến gần. Không rõ một người nào còn đang tụt xuống sườn dốc.

- Điubin! - Ivanôpxki gọi.

- Có lẽ Điubin đang đi tới, - Mãi sau mới có một tiếng nói. Trung úy nghĩ: nếu đấy là người cuối hàng thì có nghĩa là toàn phân đội đã đầy đủ, và có thể xuất phát

- Đồng chí chỉ huy, giá mà nghỉ lấy hơi một chút? - Craxnacutxki hỏi bằng một giọng than thở.

Ivanôpxki nhìn đồng hồ. Kim lớn đã chỉ tới số 12, còn kim nhỏ chỉ số 1.

- Hãy tạm gác việc nghỉ ngơi lại, - trung úy nói - Chúng ta đang bị chậm.

- Gân khớp gối rung bần bật lên cả rồi đây.

- Cố gắng co vào, co vào, thử xem. Rồi sẽ thấy dễ chịu thôi. Nào, theo tôi, tiến!

Anh sợ nghỉ sẽ làm các chiến sĩ mất khí thế, bản thân anh biết rõ, dừng lại nghỉ ngơi, lúc đi tiếp sẽ khó lấy lại được tiến độ như trước. Quan trọng là giữ cho được tốc độ đã định trên chặng đường đi suốt đêm, và có thể còn phải đi hơn thế nữa. Anh biết: phải tận dụng toàn bộ nguồn tàn lực trỗi dậy lớn hơn nữa, lúc đó mọi người sẽ thấy dễ chịu hơn.

Nhưng dù không muốn, sự mỏi mệt vẫn lấy đi sức lực của bản thân trung úy và anh bắt đầu nhận thấy càng rõ ràng cái nhìn gan lì của anh đã phải nhằm vào mặt đất, để nhận ra trước mắt thấp thoáng đều đều những mũi thanh trượt lướt qua. Lát sau anh ngẩng lên, cố bứt cái nhìn cắm xuống mặt tuyết, và phát hiện thấy phía trước có cái gì xám xịt, giống như bức tường chắn cao của một khu rừng. Đó quả thật là một cánh rừng án ngữ đường tiến của đội, những cây thông cao vút đang rì rào trong gió một giọng điệu buồn tẻ. Ivanôpxki hơi ngạc nhiên, trên bản đồ khu vực này không hề đánh dấu một cánh rừng nào, hơn nữa lại là rừng thông. Anh nghĩ, có thể đã bị trệch hướng, và hấp tấp kiểm tra lại địa bàn. Nhưng không, hoàn toàn đúng hướng, địa bàn vẫn tốt. Hướng đi của anh là 2100, nhưng vì sao lại có cánh rừng này? Hành động thế nào đây; xuyên thẳng qua rừng không thay đổi hướng đi, hay đi vòng? Nếu vòng sẽ phải vòng theo lối nào?

- Đồng chí trung úy, cho dừng hút thuốc chứ? -Từ phía sau, Lucasôp hỏi. Chẳng rõ vì sao Lucasôp lại đến trước cả Xutnhich, còn vì sao Xutnhich lại tụt lại sau khó mà đoán được trong đêm. Điều này đã phá vỡ đội hình qui định trong cuộc hành quân. Ivanôpxki buột miệng hỏi:

- Tại sao đồng chí lại ở đây?

- Cậu công binh ở đằng kia... Tôi đã phát ngấy lên khi cứ phải bám lấy gót cậu ta.

Có lẽ những chiến sĩ của anh đã bị trải dài ra, điều đó thật tệ hại. Ivanôpxki cho rằng, đi theo con đường trượt tuyết sẵn có là tốt nhất. Anh cất kỹ địa bàn vào ống tay áo, suy tính căng thẳng xem cần xử lý như thế nào trước cánh rừng, đồng thời chờ những chiến sĩ còn ở phía sau kịp đến.

Năm phút, rồi mười phút trôi qua kể từ lúc Khakimôp và Craxnacutxki đến bên anh, vẫn chưa thấy những chiến sĩ còn lại tối. Anh sốt ruột chờ đợi, cảm thấy không chịu đựng nổi. Các chiến sĩ mỏi mệt, dừng lại một cách chật vật, họ đè cả thân mình lên đầu gậy trượt cắm ngập trong tuyết. Họ đã nghỉ ngơi như vậy. Tất cả thở mệt nhọc, đứt quãng và dùng tay vốc tuyết.

- Đồng chí trung úy, liệu chừng sắp đến chưa? Craxnacutxki hỏi bằng một giọng yếu ớt. - Đồng chí biết đấy, chẳng còn đủ sức nữa...

- Những người còn lại đâu? - Thay câu trả lời trung úy hỏi, giọng lo lắng.

- Họ vẫn đang đi. Có lẽ Daiat bị rớt lại. Chuẩn úy còn ở lại chăm sóc cậu ấy.

- Còn Pivôvarốp?

- Đấy, có ai đang đi kia kìa.

Từ trong bóng tối lẫn màu tuyết nổi rõ một hình khối sẫm và một bóng trắng lướt ra. Đó là Pivôvarôp.

- Những người khác nữa đâu? Trung úy hỏi.

- Tôi không biết. Hình như phía sau không còn ai - anh chiến sĩ trả lời, giọng nghe dễ chịu. - Ở đấy tôi dừng lại buộc giày vào ván trượt khá lâu...

- Được. Tất cả trượt tiếp.

[hoi_ls]

Ivanôpxki không thể chờ lâu hơn được nữa. Chuẩn úy không phải là một anh lính mới, chắc chắn đồng chí đó sẽ không dừng lại trong những trường hợp không cần thiết. Con đường mòn lại hiên rõ trên tuyết với những vết trượt, chuẩn úy sẽ đuổi kịp thôi. Ivanôpxki rẽ ngoặt sang phải vòng ra phía ngoài rồi đi dọc theo bìa rừng. Anh quyết định không dẫn phân đội xuyên rừng để tránh đụng bất ngờ một khe sâu hoặc một cây đổ chắn ngang ở chỗ nào đó, và như vậy sẽ không bị mắc kẹt giữa rừng dây. Hơn nữa, ban đêm trong rừng mà sử dụng ván trượt vẫn là một việc hết sức khó khăn.

Chưa biết rõ phải đi vòng cánh rừng ra sao, anh dò dẫm từng bước dọc bìa rừng mấp mô ngoằn ngoèo, con đường mòn như lặp lại tất cả những chỗ lượn, chỗ rẽ mà chưa hề được biết. Các chiến sĩ đi thận trọng hơn lúc ở cánh đồng; dưới những gốc thông cao, trong những lùm cây non lúc nào cũng có cảm giác như có những bóng đen thẫm hình người, nhưng tiến lại gần thì đấy chỉ là những cây thông non.

Gió đã mạnh lên và lúc này họ đi ngược chiều gió thổi. Chiếc áo khoác ngụy trang bằng vải thô mỏng căng phồng sau lưng phần phật như cánh buồm. Ivanôpxki cảm thấy tốc độ bị giảm đi rõ rệt và anh hơi ngờ hướng anh đi chưa hẳn đúng, nhưng trái lại anh không thấy ngần ngại. Lúc giật mạnh thanh trượt để lao nhanh, lúc lướt đi bằng những bước nhịp nhàng, trung úy thận trọng quan sát mọi phía. Thỉnh thoảng anh lắng nghe âm thanh phía sau, cố xác định xem liệu Daiat và Điubin có đuổi kịp không.

Điubin đã hoàn toàn không đuổi kịp họ, rừng đột ngột chấm dứt. Sau cùng họ tới được cuối bìa rừng phía tây. Xa hơn là cánh rừng lá nhọn chạy về phía nam lượn dần rồi lệch hẳn về hướng đông nam. Chỉ tới chỗ này Ivanôpxki mới chịu dừng lại chờ. Anh thở phào nhẹ nhõm. Trong lúc đợi, anh cắm chiếc gậy vào tuyết, cần phải xác định phương hướng theo đúng bản đồ.

- Ở đây ai có bạt không?... Pivôvarốp, đồng chí có không?

- Thưa đồng chí trung úy, có!

- Đưa lại đây.

Không tháo ván trượt ra, Ivanôpxki ngồi xổm trên tuyết. Pivôvarốp thận trọng trùm chiếc áo bạt lên người trung úy - màu tuyết trắng thoáng qua rồi sau đó là tối đen và im lặng. Trung úy soi chiếc đèn pin chỉ để lộ một đốm sáng mờ yếu lên chiếc bản đồ rách nát, tất cả đều rõ ràng.

Tới đây con suối uốn khúc rất rộng về một phía, vì vậy anh ta đã không thấy rõ nó trong bóng tối và trạm trán phải rừng. Nhưng hà tất đã là cần thiêt cứ phải đi theo cái dòng chảy uốn lượn của con suối, tốt hơn cả là ngay lập tức theo hướng nam bằng cách cắt ngang con đường vòng vèo khá nguy hiểm này. Quả thực, không có suối, việc định hướng trong đêm khó khăn hơn, đã thế bản đồ lại không chính xác. Rừng thông làm họ phải đi vòng quanh ấy hoàn toàn không được đánh dấu trên bản đồ các nhà đo đạc chỉ thích ghi trên bản đồ những vành đai nhỏ gồm các bụi cây. Trước kia có thể đấy là những bụi cây, còn bây giờ, đấy! Cánh rừng quỉ quái đang vẫy lá, kéo dài trên hai kilômét và suýt nữa dẫn trung úy tới lầm lẫn.

Khi nhận rõ mình đang ở đâu, Ivanôpxki chui ra khỏi chiếc áo bạt và hỏi:

- Không thấy chuẩn úy à?

- Còn chưa thấy. Chúng ta chờ chứ? - Lucasôp hỏi Ivanôpxki nhìn chăm chắm vào bóng đêm với niềm hy vọng cuối cùng, anh lắng nghe, nhưng phía sau chẳng có một ai. Sự vắng mặt của chuẩn úy khá lâu đã gây nỗi lo lắng thực sự cho mọi người, những phỏng đoán khác nhau về điều không may đến với chuẩn úy đã nảy sinh trong đầu trung úy, nhưng anh cố gạt bỏ, anh tin chắc Điubin sẽ đuổi kịp phân đội. Lúc này cần phải hành quân tiếp và cần có một người đi cuối phân đội. Người có quân hàm cao nhất sau cán bộ chỉ huy là trung sĩ Lucasôp, Ivanôpxki quyết định:

- Trung sĩ Lucasôp, đồng chí sẽ đi cuối phân đội. Không để một ai rớt lại, đồng chí rõ chứ?

- Rõ - Lucasôp trả lời rắn rỏi và nhường lối cho những người ở sau đi qua anh lên trước.

- Thẳng tiến! Lao nhanh nước rút, nhằm theo mục tiêu.


... Lúc này họ hầu như chỉ hướng tới mục tiêu.

Trời tối hẳn, tuyết mỏng bắt đầu rơi trên mặt đất ẩm ướt. Yên tĩnh. Tuyết sa nhẹ nhàng, mềm mại. Những bông tuyết như những vân hoa tuyệt đẹp vẽ những đường vòng trong khoảng không rồi uyển chuyển hạ êm trên mặt đất. Sau đó mưa tuyết mạnh dần lên và đến tối những bông tuyết to rơi xuống, treo lơ lửng dưới các cành cây, dính đầy trên đầu, trên vai, trên cánh tay các chiến sĩ. Họ kiên nhẫn ngồi trong lùm bụi và chờ đợi. Ngồi bất động trong vài giờ, tất cả rét run lập cập, Phích được đắp bằng chiếc áo mưa bạt ướt, anh rên khe khẽ trong trạng thái mê man. Trước hoàng hôn, đại úy Vôlôc và một chiến sĩ trinh sát nữa là trung sĩ Balaencô đã xuất phát để quan sát kho hàng bọn Đức mà từ trong bụi rậm đã nhìn rõ đôi chút:

Mười lăm phút sau, Balaencô thở hổn hển chạy về phân đội truyền lệnh của đại úy yêu cầu để Phích và một chiến sĩ nữa ở lại trong rừng, còn toàn đội vận động tới bìa rừng. Các chiến sĩ nhổm dậy, mau chóng tiến tới chỗ người chỉ huy. Từ đây đến kho tưởng có thể với tay là tới, nhưng tuyết rơi và giữa lúc tranh tối tranh sáng, địch không dễ dàng phát hiện ra họ. Đại úy tuyên bố dứt khoát rằng, phải hành động ngay, không thể đợi đến đêm, bởi vì lúc này sự cảnh giác của bọn lính gác giảm bớt và còn vì chúng đã sục sạo suốt cả ngày chưa được nằm. Không một ai phản đối ý kiến của đại úy, họ chăm chú nghe từng lời của anh và lặng lẽ thi hành chính xác. Cuộc tiến công phá hoại này đối với Ivanôpxki còn hoàn toàn mới mẻ và khá đặc biệt, anh hoàn toàn tin tưởng vào đại úy và nỗ lực hoàn thành các mệnh lệnh của đại úy.

- Tuyết rơi thật đúng lúc. - Ivanôpxki nói, khi được bố trí bên cạnh đại úy.

Đại úy quay lại, nét mặt anh có phần lo lắng và chưa thật yên tâm.

- Chưa phải đúng lúc lắm đâu. Chúng không nhìn thấy ta, nhưng ta cũng chẳng nhìn thấy cái đếch gì.

Khó đoán trước là sẽ tốt đẹp hơn, nhưng tuyết vẫn không ngừng rơi, và đại úy quyết định hành động. Đại úy để bốn chiến sĩ và một khẩu súng máy chiến lợi phẩm MG đặt dưới quyền chỉ huy của Ivanôpxki, ngay bên bìa rừng, với nhiệm vụ yểm trợ trong trường hợp rút lui không thành công. Anh và hai chiến sĩ nữa, lựu đạn trong tay, tiến thẳng tới cánh rừng nhỏ, nơi để kho của bọn Đức. Không một lời từ biệt, Ivanôpxki tiễn đưa họ bằng ánh mắt lưu luyến. Ngay sau đó, người nọ tiếp người kia, cả ba biến dần trong bóng hoàng hôn chạng vạng thoáng hiện những nét tối sậm. Khẩu súng máy đã nạp đạn và chờ sẵn ven rừng.

[hoi_ls]

Từ phía trước, tối ập đến lúc nào không hay, những phút chờ đợi nặng nề căng thẳng trong im lặng. Ivanôpxki vẫn theo sát đại úy trong ý nghĩ, anh hình dung phải vượt qua khoảng trống ở cánh đồng ra sao, sau đó tiếp cận ven rừng như thê nào. Đến đấy, có lẽ anh ấy sẽ dừng lại quan sát cái gì đó. Nhưng nó là cái gì mới được chứ?...

Từ bóng đêm lộng gió bỗng vang lên một tiếng kêu khiếp lạ, tiếp ngay là tiếng kêu thứ hai, bao nhiêu ngờ vực quay cuồng trong đầu, và trước khi Ivanôpxki kịp phán đoán sự việc xảy ra thì một phát súng trường vang lên rất gần. Ngay tức khắc một quả pháo sáng bay bổng trên đỉnh những ngọn thông, soi sáng một khoảng đất trắng xóa. Tuyết rơi dày, tuyết che mờ khoảng không gian trong đêm, nhưng Ivanôpxki hiểu: phương án cửa đại úy đã hỏng.

Lẽ ra cần phải bắn yểm hộ và đồng thời thu hút hỏa lực địch về phía mình, nhưng trung úy không rõ đại úy Vôlôc ở phía nào, tại sao ngoài phát súng lẻ loi, không thấy có tiếng súng bắn trả bọn lính gác. Nhưng khi những tràng đạn súng máy quét dữ dội vào con đường dọc bìa rừng, không kìm được nữa, Ivanôpxki giáng trả bằng khẩu MG. Anh bắn hú họa vào trong bóng tối, nơi có những vệt sáng xuất hiện. Anh nóng lòng chờ Vôlôc, và chỉ xả về phía tên xạ thủ súng máy Đức một tràng đạn, những viên đạn hiếm hoi, cả phân đội chỉ còn một băng, cần bắn dè sẻn. Anh chờ mong từ trong bóng đêm hiện ra ba bóng dáng quen thuộc, và lúc đó họ sẽ cùng lui xa khỏi nơi đáng nguyền rủa này. Thời gian cứ trôi đi, vẫn chẳng có một bóng người nào xuất hiện, trung úy đành nán chờ chút nữa. Nằm bên anh trên tuyết là chiến sĩ Tôncachep. Ivanôpxki gọi Tôncachep lại, anh khoát tay chỉ về phía rừng. Anh chiến sĩ nhổm phắt dậy, lao vào cánh đồng phủ tuyết dày.
Những chùm pháo sáng không lúc nào ngớt trên cánh rừng, những đường đạn bên sườn vun vút lao về một địa điểm nào đó đã được xác định. Có lẽ tên xạ thủ Đức đã biết hướng nòng súng máy về hướng nào. Ivanôpxki quỳ gối xả tiếp một tràng đạn hú hoạ nữa, lập tức toàn vùng ven rừng không xa rền vang tiếng súng dường như sự cảnh giới trên toàn tuyến phòng thủ đang bật dậy một cách mãnh liệt. Trường hợp này không thể trùng trình được nữa, cần phải rời nơi này ngay. Song chưa có tăm hơi về đại uý, và một linh cảm không hay như bóp nghẹt lấy họng Ivanôpxki.

Bỗng anh thấy một vật gì đó xuất hiện trên cánh đồng, trong ánh pháo sáng chập chờn in trên mặt tuyết thấp thoáng một cái bóng chuệnh choạng đang cố vượt lên phía trước. Cùng lúc, như có một cái bóng khác, cái bóng này trong nháy mắt qua ánh pháo sáng, lớn vụt lên khủng khiếp đổ xuống, trùm khắp cả cánh đồng. Những luồng đạn súng máy từ hai phía rừng thông đan quanh các bóng đó. Thế nhưng chỉ bằng vài bước nhảy cái bóng này đã tới bìa rừng phía trước, và qua tiếng ầm ầm của đạn nổ, Ivanôpxki vẫn nghe thấy tiếng nói từ phía trước vọng lại:

- Đại uý đã hy sinh!

- Đứng lại! - Trung uý Ivanôpxki kêu lên và nhổm phắt dậy. - Đứng lại!

Đó là Pháctuchơnưi, một chiến sĩ trinh sát không đến nỗi tồi và có lẽ cũng là một chiến sĩ mà đại uý Vôtốc yêu mến nhất, nhưng giờ đây một nỗi sợ hãi không hiểu nổi đang bám riết lấy anh ta. Anh ta chạy bán sống bán chết dưới làn đạn. Nghe anh ta báo tin chẳng lành đó, Ivanôpxki cũng không hề sửng sốt, sự thực anh đã không đợi chờ một cái gì tốt đẹp. Đúng là đại uý đã hy sinh nhưng anh vẫn chưa hình dung nổi sự hy sinh đó.

- Đứng lại. Quay đằng sau!

Chính Ivanôpxki, sau khi nâng khẩu súng với băng đạn lên khỏi mặt tuyết một cách vất vả đã lao thẳng ra cánh đồng. Anh chạy một hơi đến gần một phút vượt qua những đoạn gồ ghề phủ tuyết dày, về hướng Pháctuchơnưi vừa xuất hiện. Không nhìn quanh, nhưng Ivanôpxki biết rằng Pháctuchơnưi sẽ không quay trở lại và nhất định sẽ chạy theo anh, không thể khác được. Pháo sáng vẫn bắn lên dường như từ mọi phía, Ivanôpxki không lẩn tránh pháo sáng, anh dừng lại bắn một loạt đạn dài theo ven bìa rừng thông để buộc bọn Đức phải nằm xuống nấp và phòng thủ. Ngay lúc đó, Pháctuchonưi đã lanh lẹn đuổi kịp anh và chớp mắt đã biến mất sau màn tuyết.

Ivanôpxki cũng chống gối đứng dậy chạy theo Pháctuchơnưi. Dưới ánh pháo sáng bùng lên rực rỡ khắp cánh đồng, anh nhận thấy một vài bóng người đang cúi rạp xuống và tiến lại gần, họ từ đường cái dọc hàng rào kho hàng chạy tới. Anh đoán là bọn Đức. Sợ chúng có thể bắt được Pháctuchơnưi, Ivanôpxki vội vã quạt cả băng đạn cuối cùng, và khi bắn hết đạn anh quăng vỏ băng vào tuyết, ném luôn khẩu súng máy lúc này đã trở nên vô ích với anh. Ivanôpxki rút khẩu súng ngắn TT ⁽¹⁾  ra khỏi bao Nhưng anh đã nhìn rõ hai chiến sĩ của anh đang rạp người xuống, cố sức kéo một người thứ ba. Anh chạy tới phía họ.

- Còn sống không?

- Nằm ở đằng kia! Đã chết - Pháctuchơnưi kêu lên.

- Tên lính gác đáng băm vằm! cần phải...

Vừa bắn trả vừa đổi hướng, luồn lách khá lâu trong các lùm bụi, và chỉ khi đã rời xa khoảng ba kilômet họ mới dừng lại một góc rừng nhỏ nghỉ lấy sức. Đại úy Vôlốc đã hy sinh. Nghĩ không thể mang anh theo được, họ hấp tấp đào khoét lớp đất ấm phủ tuyết bằng dao găm, cào thành một cái hố nhỏ, vội vã phủ qua loa lên thi hài người chỉ huy đất, tuyết, lá và cành cây. Một trong những chiên sĩ trinh sát cùng ra đi với Vôlốc cũng mất tích. Không rõ người chiến sĩ đó cũng bị giết ở chính chỗ ấy hay có thể bị mất hướng lạc ở đâu đó. Nhưng họ không thể đợi được, cuộc truy kích của địch có thể bắt đầu phía sau họ ngay trong từng phút, phải rút khỏi nơi này, và mang Phích theo cũng không dễ dàng gì.

Họ nguyền rủa cái kho độc ác và điều rủi ro ngày hôm nay đến với họ, người chỉ huy Ivanôpxki dẫn toàn phân đội theo hướng bắc tránh cánh rừng đầy bất hạnh, tránh những quả pháo sáng bùng lên trong đêm. Cái ánh sáng quái quỉ của những quả pháo sáng này còn theo sau các chiến sĩ khá lâu. Tâm hồn trung úy tràn ngập nỗi đau buồn, chốc chốc sự căm giận và nỗi thất vọng lại ập đến quấy rầy anh. Không, anh không khiển trách đại úy, vào địa vị anh có lẽ anh cũng sẽ hành động như vậy. Nhưng thật đáng giận đến phát khóc được, một sự ngẫu nhiên mù quáng và vô nghĩa đã tiếp tay cho bọn Đức. Nếu Vôlôc không bất ngờ chạm trán phải bọn lính gác trong trận tuyết rơi, thì có lẽ tất cả sẽ diễn ra theo một chiều hướng khác...

Có nghĩa là cần thận trọng hơn nữa. Ivanôpxki sẽ phải hành động cẩn trọng gấp nhiều lần hơn Vôlốc, từ lúc này anh là người chịu trách nhiệm không chỉ cho riêng bản thân anh...




----------------------------------------------------------
(1) Súng ngắn liên thanh kiểu Tôcarep (do Tôcarep chế tạo). ND (Tất cả những chú thích trong sách đều là của người dịch).

[hoi_ls]

CHƯƠNG BỐN

Rừng đã hết. Ivanôpxki dẫn toàn phân đội tiến ra bãi bồi bằng phẳng ven suối. Các chiến sĩ trượt đi vất vả và khá lâu theo đường thẳng, họ không rẽ theo hướng nào cả. Ở đây không phải lên đồi xuống đốc, đường trượt tuyết bằng bặn, và Ivanôpxki theo đường tuyết dày, luôn luôn cố sức tì mạnh lên gậy trượt. Trong lớp tuyết xốp, cặp ván trượt sục sâu vào tuyết, đi bộ còn nhanh hơn, vì thế chẳng cần trượt ván nữa. Khi mở ra con đường trượt tuyết, Ivanôpxki đã nhận về mình một nhiệm vụ lớn lao nhất trên con đường đó và anh cảm thấy chỉ đến nửa đêm thôi anh sẽ kiệt sức. Toàn thân anh ướt đẫm, chiếc áo lót không lúc nào ráo mồ hôi, hơi thở nóng hổi làm ngực như giãn ra, cơn khát bắt đầu dầy vò. Anh không muốn vốc tuyết ăn, anh biết rõ nước vào chỉ làm mồ hôi tăng thêm, làm giảm đi sức chịu đựng dẻo dai, và không tăng thêm sức lực, cái sức lực anh còn phải cần đến rất nhiều.

Thời gian qua nhanh, riêng Điubin vẫn chưa đuổi kịp phân đội, Ivanôpxki đoán mãi không ra: điều gì đã xẩy đến với Điubin? Rõ ràng cần phải thôi nghĩ về chuẩn uý. Nếu trước đó Điubin đã không đuổi kịp đồng đội thì bây giờ càng không thể theo kịp, toàn phân đội đã vượt qua một nửa đoạn đường, nếu không nói là nhiều hơn thế nữa. Mỗi lần nghĩ về phân đội, về đồng đội cứ ít dần đi, trái tim Ivanôpxki như thắt lại. Chưa tới địa điểm mà đã mất đi một phần tư quân số. Nhưng anh không thể, đúng hơn là không có quyền để mất thời giờ vào việc tìm kiếm và chờ đợi...

Ivanôpxki hãn hữu lắm mới liếc nhìn đồng hồ, anh bắt đầu sợ sự chuyển vận tất yếu của thời gian, và anh dành toàn bộ sức lực cho cuộc hành quân này, cố gắng quên đi những điều khác. Có lẽ vì thế anh không nhận thấy gió đã bắt đầu thổi mạnh lên, đất dưới chân níu chặt lấy đôi chân dường như tuyết bắt đầu rơi. Một vài đợt gió mạnh quất những hạt tuyết lên mặt khiến Ivanôpxki thấy nghẹt thở. Xung quanh trở nên tối sầm và trở nên vắng lặng hơn. Cái khoảng không gian tối đen chật chội dường như đang co lại, tan biến vào buổi hoàng hôn xám xịt và u ám. Những vết đen của đêm đang lan ra mọi phía. Gió ném tuyết vào mặt, tựa như có một trận bão tuyết đang bắt đầu.

“Chẳng đúng lúc rồi”- Ivanôpxki suy nghĩ và lo lắng, anh ấn mạnh đầu gậy hơn và trượt đi. Đôi ván trượt của anh ngập hoàn toàn trong tuyết, chỉ có đầu nhọn của mũi ván uốn cong là nhô trên mặt tuyết. Cố giữ đúng hướng Ivanôpxki hầu như không nhìn xuống tuyết, anh cố căng mắt nhìn thật xa trong đêm, coi đó là trách nhiệm chính của người dẫn đường. Mọi người quan sát chung quanh. Lucasôp, người đi cuối cùng có nhiệm vụ giữ an toàn phía sau phân đội. Tất nhiên, trong đêm tối rất có thể chạm trán với bọn Đức. Nhưng với Ivanôpxki chậm trễ sẽ còn tai hại hơn nhiều nếu phải đụng độ bất ngờ với chúng. Dù bão tuyết đang mưa tầm tã, bằng mọi giá họ phải tới được địa điểm đã định trước khi trời sáng. Đối với các chiến sĩ, ở đây, ban ngày không thể làm gì được.

Nhưng con suối lại chảy sang hướng khác, phía trước bỗng lù lù hiện ra một quả đồi phủ mờ sương trắng. Bão tuyết vẫn lồng lộn trên cánh đồng. Muốn vượt qua nhất định phải xác định được hướng suối. Dẫu sao cơn bão cũng đang ập đến giữa đường rút của phân đội. Ngay lập tức, Ivanôpxki hiểu cần phải làm gì. Từ đây, Ivanôpxki liên tục ghé sát vào chiếc địa bàn để điều chỉnh hướng đi; Xutnhich không hề chậm sau anh một bước. Những chiến sĩ khác vẫn giữ nguyên giãn cách theo đội hình hành tiến.

Vật lôi cuốn sự chú ý của các chiến sĩ từ xa, đến gần té ra chỉ là một công trình xây dựng - một điền trang rìa làng hay là một cái ấp trại gì đó. Giá mà cứ rẽ vào đấy, dù chỉ là để uống cho đỡ khát nhưng Ivanôpxki hiểu không thể làm như thế được, anh lập tức rẽ sang hướng khác. Anh sợ tất cả những gì quyến rũ các chiến sĩ rời bỏ nhiệm vụ chính lúc này và mất đi thời gian cần thiết.

Dưới bầu trời u ám, thật khó xác định được khoảng cách từ chỗ họ tới chỗ ấp trại. Thoáng qua chừng một phút, cái ấp trại đó đã tối sẫm lại như sắp biến mất. Từ đâu đó trong bão tuyết bỗng vọng lại một tiếng kêu. Ivanôpxki chưa kịp hiểu đó là tiếng ai kêu thì ngay sau đó từ phía ấp trại vang lên tiếng chó sủa. Không chờ điều chẳng lành có thể xảy ra, anh nhún mạnh đôi gậy trượt tuyết lao nhanh về phía khác. Ngay lập tức một tràng súng máy nổ phá tan cái im ắng giả tạo của đêm tối, át đi tiếng bão tuyết. Những vạch sáng của đạn lửa đan lỗ chỗ trong bóng tối nhá nhem ngay trên đầu họ, quét sáng mặt tuyết, rồi đan xả về hướng khác. Giật mình vì cú bất ngờ, Ivanôpxki cúi rạp người xuống và dùng hết sức vọt lên, lao tới phía trước. Từ phía bên đèn bỗng sáng rực qua làn tuyết rơi những bông tuyết sáng trắng trong ánh đèn, nhưng đấy không phải là pháo sáng, những chùm đèn pha mau chóng bật lên đây đó. Và rồi đạn lại bắn vào không trung thành những đường dây lửa bện xoắn xít - những loạt đạn dài dày đặc, quét rộng trên khắp cánh đồng. Ivanôpxki ngoái nhìn lại các chiến sĩ trượt tuyết, Xutnhich như thường lệ vẫn bám sát bên anh; phía sau anh những chiến sĩ còn lại đang cúi rạp mình lướt tới. Ánh sáng của ngọn đèn pha đã mờ dần phía xa nhưng cũng đủ soi thấy cánh đồng, nhận ra được dáng hình trắng toát của các chiến sĩ trong bóng đêm xám xịt. Từ cái ấp trại ấy, có lẽ bọn Đức đã nhận ra họ. Những luồng đạn lại loé lên khi họ lại gần, Ivanôpxki hô không to lắm: “Nằm xuống”. Không hiểu sao anh sợ cho cái bao đồ của Xutnhich hơn cả, và chính anh cũng ngả người xuống, nhẹ nhàng ngay bên cạnh. Nhưng đã muộn. Khi nằm trên tuyết, anh cảm thấy mình đã bị thương, phía trên đầu gối của anh thoáng bỏng rát, một dòng máu nóng hổi bắt đầu thấm loang ra quần dài. Chưa cảm thấy bị đau dữ dội, anh nghiến chặt răng thử cử động chân, hình như vẫn có thể chịu được. Bên cạnh anh là Xutnhich đang thở một cách khó khăn, cố trườn trên mặt tuyết.

- Những cái chai! Hãy giữ những cái chai! - Anh thì thào giọng cao dần với người chiến sĩ, anh hiểu rất rõ ràng, nếu chúng bắn trúng vào những cái chai cháy thì ngay lập tức tất cả sẽ bị hy sinh. Khi nằm, Xutnhich đã tháo bao đồ ra khỏi lưng, ấn vào tuyết, lấy mình che kín toàn bộ cái bao đồ nguy hiểm.

Mười lăm phút qua đi, họ nằm lặng trong tuyết.

Khi những luồng đạn đã tắt, không còn pháo sáng nữa, Ivanôpxki thử đứng lên và anh sung sướng vì thấy đôi chân vẫn tuân theo ý muốn. Khom mình trên đôi ván trượt, anh lại tiếp tục lao đi bằng tất cả sức lực, tránh những luồng đạn và ánh sáng chói loè của đèn pha. Cũng may, những trận gió tuyết đã che cho họ, bất kể khoảng không gian hắt sáng phía xa, và Ivanôpxki đã vượt qua được chừng một trăm mét. Cái ấp trại đã hoàn toàn không thấy nữa, những ánh đèn pha nhấp nháy ở mãi xa, chẳng rõ vì sao đã mờ đi, lúc này lại rọi sáng tới đây. Một tràng đạn mới xả vào đêm tối phía sau lưng, nhưng những luồng lửa của nó đã chuyển qua phía khác.

[hoi_ls]

Dường như họ đã thoát ra khỏi khu vực nguy hiểm nhất. Ivanôpxki bỗng sực nhớ ra rằng, anh đã tách khỏi các chiến sĩ của mình. Phía sau, trong bóng tối nhá nhem, một người nào đấy đang loay hoay vẻ ngập ngừng, nhưng rõ ràng anh ta đã không theo kịp, các chiến sĩ đã đi trệch khỏi đường trượt của anh. Ivanôpxki kìm bàn trượt lại, ngồi xuống, anh sẽ gọi người chiến sĩ lại rồi cả hai cùng thong thả lướt nhẹ vào trong bóng tối, tránh xa khỏi cái ấp trại.

Lúc sau, anh đụng phải bìa rừng hoặc một bụi cây, anh dừng lại: cần phải tập hợp các chiến sĩ. Anh thấy chân đau hơn trước nhiều, nhưng vẫn có thể cố gượng được, chắc viên đạn mới phá phần mềm. Cái ấp trại vẫn im lìm. Phía bên cạnh, bụi cây trần trụi phủ tuyết thẫm lại, những cây thông non trong bụi trông đen sẫm, chỗ này có thể ẩn được trong trường hợp bất trắc. Ivanôpxki luôn bị kinh ngạc trước sự cảnh giác của bọn Đức. Dường như lũ chó Đức đã phát hiện ra anh, có lẽ chúng đánh hơi thấy và sủa ông ổng. Song có thể sẽ tệ hại hơn nếu anh không kịp thời thoát nhanh khỏi đây. Tuy thế lũ chó đã không bao vây anh mặc dù chúng không ở xa chỗ anh lắm. Phải làm gì lúc này? Anh cảm thấy vết thương ở chân mỗi lúc thêm nhức nhối, chiếc quần dài và miếng vải lót chân trong ủng sũng máu. Phải băng thôi, những anh vẫn lặng yên và dừng lại chờ các chiến sĩ của mình.

Từ trong bóng đêm, Xutnhich hiện ra bất ngờ, sau đó là thân hình mảnh khảnh của Pivôvarốp. Các chiến sĩ khác đến chậm hơn, họ gập người lại trên đôi gậy trượt, phóng lướt xuyên qua bão tuyết. Tất cả dừng lại quanh người chỉ huy và ngoái nhìn lại phía sau đầy lo ngại. Gió giật từng hồi xoáy tròn trên không làm bay tung những hạt tuyết lưa thưa, rắc đầy lên cổ, lên mặt, lên áo ngụy trang và đôi ván trượt của họ.

- Còn ai chưa có mặt không? - Trung úy hỏi khẽ.

- Không thấy Khakimôp. - Không ngoảnh lại, Lucasôp đáp.

Các chiến sĩ nhìn chằm chằm về phía cái ấp độc ác.

- Đồ chó đẻ! Như vậy là chúng đã đánh hơi thấy chúng ta rồi phải không? Chính vì thế mà chúng mới im hơi lặng tiếng. - Craxnacutxki rủa.

- Còn là tai họa với lũ chó săn này. Giá là lũ chó Đức thì đã đi một nhẽ, đằng này lại là lũ chó Nga của chúng ta.

- Dưới sự nuôi dạy của bọn Đức, chúng đã thành lũ chó săn Đức cả. Ở chỗ này, chúng là kẻ thù đối với chúng ta.

Thử duỗi bên chân bị thương, Ivanôpxki gượng đứng lên, anh im lặng, nín thinh, thấy trời đất như tối sầm lại. Anh hiểu rõ trạng huống nguy khốn của mình và thêm nỗi lo vì thiếu Khakimôp. Sự chậm trễ này rõ ràng anh đã phải trả bằng một giá quá đắt, nhưng anh cũng không thể bỏ rơi một chiến sĩ. Chờ đợi đã khá lâu, trung úy hỏi Lucasôp:

- Khakimôp mất hút ở đâu? Khi các đồng chí nằm xuống thì anh ta ngã à?

- Khakimôp cũng nằm xuống như chúng tôi. Rồi sau đó tôi không trông nom được cậu ta nữa.

- Hãy quay lại tìm đồng chí ấy. Chúng tôi chờ ở đây.

Lucasôp lặng lẽ lướt trên đôi ván trượt lao vào bão tuyết, Ivanôpxki đứng im một lát rồi anh quay lại bìa rừng, luồn dưới những cây thông non tuyết phủ. Gió quay cuồng như từ trong một ống khi động xoáy lên, những đám bụi tuyết bay vun vút vào bóng đêm, và gió lại lồng lên từ mọi phía. Tháo nhanh nút buộc nguỵ trang, trung úy cởi cúc quần, bàn tay lạnh cóng sờ ngay thấy lớp máu đặc dính. Anh xé gói bông băng và buộc chặt phần đùi. Một cảm giác nhói buốt, anh nén chịu, nín thở và mặc nhanh quần áo, chùi tay vào tuyết cẩn thận để không một ai nhận ra anh bị thương. Nói chung vết thương không nặng, và không ảnh hưởng nhiều. Cần nhất là phải im lặng chịu đựng.

Có trời mà biết được điều phi lý tồi tệ này đã xảy ra như thế nào. Điều mê tín của các cụ ngày xưa chợt nhen lên trong đầu: sự việc nào bắt đầu bằng điều bất lợi sẽ khó tránh khỏi một sự kết thúc còn xấu hơn nhiều. Anh đã bắt đầu một điều không may mắn, và rồi kết thúc sẽ là cái gì?

Các chiến sĩ ngồi phệt xuống đất, tay nắm chặt nòng súng cuốn băng, kiên nhẫn đợi chờ. Ivanôpxki cũng như họ, lát sau anh rút đồng hồ xem giờ. Đồng hồ chạy tốt như chẳng có sự cố nào xảy ra với nó: hai giờ ba mươi phút. Một phần dài đêm đã trôi qua. Họ cũng đã đi không ít đường đất, nhưng trước mặt vẫn còn khoảng hai mươi kilômét. Miễn là đừng mất phương hướng. Chạy tới chạy lui trước cuộc truy kích, anh không nghĩ tới một hướng nào, nhưng lúc này cần phải uốn nắn lại tình thế.

Ivanôpxki định hướng địa bàn. Hướng đã quy định trước là 2100, chiếu thẳng vào một bụi cây. Trong đêm bão tuyết không thấy rõ một cái gì cả, song anh quyết định đành phải lách qua các bụi cây rậm rạp để theo đúng hướng. Nói một cách khác, có bị lạc chắc cũng không lâu, nếu không sẽ dễ rơi vào tay bọn Đức.

- Xì!...

Trong bóng tối bỗng vọt đến một tiếng người yếu ớt không rõ rệt. Craxnacutxki đứng trên đôi thanh trượt, rồi anh lại cúi thấp xuống, bước về phía tiếng động vừa phát ra. Hơn năm phút qua đi vẫn không thấy động tĩnh gì, sau đấy có một cái gì đó thoáng vụt qua và một bông trắng kềnh càng chuyển dịch lại. Có tới hai người đang đi tới, họ cúi gò người kéo theo Khakimôp.

Cùng một lúc các chiến sĩ nhỏm phắt dậy chộp lấy gậy trượt tuyết. Song chẳng cần điều đó, Lucasôp và Craxnacutxki đang kéo Khakimôp lại gần và vừa kịp tới nơi họ ngã giúi, đầu gối sục vào tuyết. Lucasôp vừa thở mệt nhọc vừa nói:

- Đấy. Tôi vừa tìm thấy. Một chiếc gậy trượt thọc vào tuyết. Gậy của cậu ấy. Tôi trông thấy cậu ấy đứng sừng sững như trời trồng. Chỉ có khoảng mười bước. Tuyết đã bắt đầu phủ lên người.

- Sao, sống chứ? - Trung úy Ivanôpxki hỏi.

- Sống, nhưng bi đát lắm. Lưng bị đâm, chắc bụng cũng vậy.

Mỗi lúc một khó khăn hơn. Vậy là lại thêm một người nữa! Khakimôp thật rủi ro. Anh vốn là một chàng trai chăm chỉ, chu đáo và năng động là thế. Một con người sáng ý và ít nói, chỉ ngay lần gặp đầu tiên người chỉ huy của anh đã thấy mến. Nhưng biết phải làm sao với anh ta lúc này?

- Thế. Băng bó nhanh lên!

- Ở đấy tôi mới chỉ quấn tạm vậy thôi. Rõ khổ. Cậu ấy ngất rồi...

Trong lúc cả hai người đang loay hoay trên tuyết băng bó cho người bị thương, Ivanôpxki duỗi cái chân đau, anh ngỡ ngàng nhìn vào bóng tối. Đương nhiên cần phải mang theo cả Khakimôp. Nhưng bằng cách nào và đến bao giờ? Ngày mai phải giải quyết cậu ấy ra sao? Tất cả đều khó khăn, đều không rõ ràng và quá sức tồi tệ. Nhưng trung úy cố không để lộ ra những lo lắng, băn khoăn của mình. Tất cả những gì mà họ đã gặp phải anh cần phải hiểu, phải biết cách giải quyết, và trước hết chính anh phải gieo vào lòng mọi người một niềm tin tuyệt đối.

- Thế nào, các đồng chí đã băng bó cho Khakimôp xong chưa? Cởi ván trượt ra đi! Sao, không hiểu hả? Pivôvarốp, đưa lều bạt lại đây. - Ivanôpxki ra lệnh, cố làm ra vẻ tươi tỉnh.

- Chả có lẽ lại kéo đi như vậy? - Craxnacutxki tỏ vẻ nghi ngại.

- Đồng chí sẽ kéo. Tháo dây da khẩu súng trường ra. Nào, ai đưa quần dài của mình ra đây. Cứ tháo tất cả dây da của Khakimôp. Các đồng chí hãy cầm lấy đạn. Rồi, xong rồi, cả lựu đạn dây nữa, cầm lấy. Xutnhich, đồng chí hãy cầm lấy lựu đạn. Bây giờ cả hai hãy nắm lấy. Một người giũ dây da, thế. Pivôvarốp đồng chí hãy giữ phía sau. Nào dũng cảm lên, can đảm lên, đừng sợ.

Đặt Khakimôp khá khó khăn lên trên những dây chằng ván trượt và dây da, họ kéo lê người chiến sĩ bị thương tới mép rừng. Kết quả không tốt lắm, kềnh càng và bập bênh, đôi ván trượt cứ oãi ra trên tuyết, đã thế còn phải luôn luôn cố giữ người Khakimôp khỏi bị lật nghiêng sang một bên. Không biết liệu rồi sẽ kéo như thế này đi xa ra sao nữa.

Nhưng không có cách nào khác. Từ đây đến chỗ trú quân không thể dừng lại ở nơi nào được. Lúc này đây họ còn phải loay hoay mất nhiều thời gian, chưa chắc đã đến kịp trước khi trời sáng...

Do dự đôi chút, họ bò luồn vào một bụi cây. Chốc chốc họ lại dừng để sửa lại thanh trượt tuyết và vất vả giữ Khakimôp khỏi lắc lư. Craxnacutxki kéo, Pivôvarốp gập người lại đẩy, anh vừa giữ cho cân bằng vừa luôn mồm giục giã. Lucasôp đi sau, chốc chốc lại mó tay vào đẩy, anh khẽ thúc giục cả hai. Ivanôpxki vẫn đi phía trước, anh thường xuyên quan sát xung quanh.

Cũng may, lùm cây không dẫn họ vào rừng như điều đã làm Ivanôpxki lo lắng. Nửa giờ sau, họ đã lọt vào một cánh đồng. Gió thoáng mạnh hẳn lên, cơn bão tuyết vẫn đang đùa giỡn. Băng qua mặt bằng tuyết phủ kín, họ chọn chỗ đất sạch và dừng lại nghỉ lấy sức.

- Làm như vậy để làm gì, đồng chí trung úy? - Ở phía sau, Lucasôp lộ vẻ băn khoăn, anh đứng thẳng người lên. - Chả nhẽ chúng ta cứ kéo lê Khakimôp mãi như thế sao?

- Còn làm thế nào nữa? Đồng chí định để xuất điều gì vậy? - Không che giấu nỗi bực tức, Ivanôpxki hỏi lại.

- Có thể chúng ta sẽ để cậu ấy lại ở một nơi nào đó? Chẳng hạn, ở một làng, nào đấy, hoặc chúng ta gửi lại ở một kho chứa củi?

- Không, dứt khoát chúng ta không để lại. - Ivanôpxki nói một cách cương quyết. Đồng chí hãy bỏ lối suy nghĩ như vậy về vấn đề này đi.

- Cũng được thôi, tôi hoàn toàn chẳng có ý kiến gì khác cả. - Lucasôp bỗng đồng tình - Chỉ có điều, có rút xa nơi đây ngay không?

- Muốn thế cần phải nhanh hơn, - Ivanôpxki tươi tỉnh hẳn lên. - Phải cố nhanh nữa vào, đồng chí hiểu chứ?

Ivanôpxki đưa mắt nhìn khắp lượt, anh nhấc bước đi và thấy chân mình hơi khập khiễng. Các chiến sĩ cũng xuất phát theo sau anh.

Tất cả im lặng, mỏi mệt và buồn bã.

[hoi_ls]

CHƯƠNG NĂM

Lúc này họ không thể hành quân khẩn trương như trước nữa mà lê từng bước trong bão tuyết như đoàn người mất hồn. Còn Ivanôpxki thì hầu như chỉ chú ý đến việc làm sao để khỏi lạc đường, chốc chốc anh dừng lại để xem địa bàn và chờ cáng Khakimôp. Craxnacutxki và Pivôvarốp đã kiệt sức. Ngay cả Ivanôpxki cũng mệt đến đứt hơi, anh đi không vững nữa, đầu óc quay cuồng trong gió tuyết, khẩu súng trên vai trĩu xuống, chân mỗi lúc một đau dữ dội. Nhưng cũng như trước, anh vẫn dẫn đầu, còn Xutnhich đi ngay sau anh, khiến một người phải ngạc nhiên. Xutnhich chất lên người đủ mọi thứ: ngoài những chai cháy còn ba quả mìn nặng hàng cân của Khakimôp, khẩu súng trường không ai chịu cho anh vứt đi và chiếc ba lô đựng các thứ khác.

Trên đường đi, trong đêm bỗng hiện ra những đụn cao tuyết phủ. Từ xa, Ivanôpxki đã nhìn thấy, anh liền rẽ về phía ấy và sau ít phút, vai anh đã chạm nhẹ vào lớp tuyết bên ngoài, mùi cỏ khô được nắng bốc ra thơm thơm. Anh dừng lại rồi lăn nhẹ xuống chân đụn cỏ. Mấy giây nằm im, anh nheo nheo đôi mắt và cảm thấy dường như tất cả đều quay cuồng trong một giấc mơ. Sợ cơn buồn ngủ ập đến, anh vội bật dậy. Không một ai nhận thấy giây phút yếu đuối ấy của anh. Lúc đó, Xutnhich vừa trượt đến bên đụn cỏ, rồi chiếc cáng Khakimôp cũng hiện ra, Lucasôp là người cuối cùng mệt mỏi trườn đến. Tất cả lặng im lăn xuống chân đụn cỏ.

- Còn xa không? - Có ai đó hỏi khó nhọc.

- Không xa, không xa. - Làm ra vẻ tươi tỉnh Ivanôpxki nói - Nhưng phải gấp lên. Ở đằng kia là đường nhựa, ta phải vượt đường trước lúc trời sáng. Ban ngày sẽ không đi đâu được.

- Rõ! - Lucasôp đáp - Vậy thì phải đi ngay thôi!

- Đúng. Phải đi ngay. - Ivanôpxki nhấn mạnh nhưng anh không lấy đâu ra ngay sức lực để rời khỏi đụn cỏ ấm, mềm.

- Nào! Đứng dậy. Hai, ba! - Lucasôp ra lệnh. Không phải đến lúc này Ivanôpxki mới thầm nhận thấy người trung sĩ này hoàn toàn tin rằng mình có thể trở thành người chỉ huy phân đội. Trên đường, thỉnh thoảng anh ta lại quát mắng những ai tụt lại, luôn miệng giục họ đi nhanh... Mải xác định hướng đi, quan sát phía trước, cho đến lúc này Ivanôpxki cũng không nghĩ thế là tốt hay không tốt. Tuy vậy, trung sĩ làm anh rất hài lòng anh cho rằng trung sĩ làm như vậy là tốt. Với một người đôn đốc cuối hàng quân nghiêm khắc như thế, chắc chắn sẽ không một ai tụt lại.

- Đứng dậy! Đứng dậy! - Với giọng cương quyết quen thuộc, Lưcasôp nghiêm khắc giục mọi người. Anh đã tề chỉnh, sẵn sàng trượt đi ngay.

Craxnacutxki bật dậy vẻ dứt khoát, buộc dây đeo cáng vào vai. Chỉ còn một mình Pivôvarốp vẫn ngồi, tựa sườn vào đụn cỏ và không hề động đậy.

- Đồng chí làm sao? Chờ một lời mời đặc biệt à? Đồng chí Pivôvarốp!

Pivôvarôp nhúc nhích một cách yếu ớt và vẫn không đứng dậy.

- Đồng chí làm sao thế? - Ivanôpxki hỏi.

- Tôi chẳng làm sao cả nhưng không thể đứng dậy được - Pivôvarốp thành thật trả lời.

- Thế là thế nào? Tại sao lại không thể?...

- Tôi không thể... Hãy để tôi ở lại.

- À... ra thế! - Ivanôpxki ngạc nhiên. - Làm sao, cuộc đời không đùa đấy chứ?

- Ngu xuẩn, chứ đùa gì. - Lucasôp kết tội và quát: - Đứng dậy!

Rõ ràng, anh chiến sĩ gầy gò, yếu ớt này không lường trước được con đường và thật ra cũng đã cố gắng hết sức mình rồi. Liệu có thể đòi hỏi được nữa hay không, nhưng để anh ta ở lại đụn cỏ khô này thì chẳng tiện chút nào.

- Đứng lên! Nào! - Ivanôpxki nghiêm khắc ra lệnh - Trung sĩ Lucasôp, đồng chí hãy đỡ Pivôvarốp đứng dậy!

Trung úy không làm thế nào khác được, ngoài việc dùng quyền lực chỉ huy của mình - chỉ có quyền lực mới có thể có tác dụng. Trung úy hiểu như vậy là nhẫn tâm, không phải tình đồng chí và cũng biết nên đối xử tốt với những chiến sĩ luôn chấp hành mệnh lệnh. Nhưng trên đoạn đường này, Ivanôpxki đã gác cái tình cảm ấy lại và chỉ còn biết dựa vào cái quyền lực cứng rắn của một người chỉ huy.

Lucasôp tiến lại phía người chiến sĩ và giằng cây gậy trượt của anh ta.

- Có nghe thấy không? Đứng dậy!

Pivôvarốp uể oải, nhúc nhắc sau đó mới bắt đầu đứng dậy; dường như anh đang nghĩ ngợi điều gì và khó khăn lắm mới xua đuổi được nỗi mệt nhọc của mình. Bỗng Lucasôp hét lên:

- Hãy chấm dứt cái trò ngu ngốc ấy đi! Đứng dậy!

Nắm chặt lấy cổ áo, Lucasôp toan dựng người chiến sĩ đứng lên, nhưng Pivôvarốp lại ngửa người ra phía sau, chân tuột khỏi đôi thành trượt. Lucasôp còn giật giật mấy cái nữa làm Pivôvarốp sợ hãi co dúm lại trên nền tuyết.

Thấy Lucasôp làm vậy là quá đáng và không kìm được nỗi bực dọc đang bùng lên, Ivanôpxki quát:

- Thôi ngay! Lucasôp.

- Sao lại thôi! Nuông chiều quá đấy!

- Im đi! Đồng chí ấy không giả vờ đâu. Pivôvarốp, nào... uống đi.

[hoi_ls]

Ivanôpxki tháo bi đông nước ở thắt lưng ra. Suốt chặng đường đến đây, anh không dám đụng đến, cố để dành cho sau này: cho ngày mai và chắc là ngày mai sẽ phải trượt nhiều hơn; cho những người bị thương; cho cả lúc trở về, và chắc lúc trở về sức khoẻ sẽ còn tồi hơn. Nhưng cho đến lúc này, các anh chưa bị bọn Đức truy tìm, thậm chí chưa bị bọn chúng phát hiện, đêm tối và bão tuyết đã xóa đi tất cả những dấu vết của các anh. Có thể ngày mai họ sẽ bình tâm nhớ lại cái đêm kiệt sức này. Nhưng hình như ngày mai, ở đấy sẽ không như hôm nay, họ đã không đến kịp và như thế thì ngày mai sẽ không có gì xảy ra cả.

Pivôvarôp nhấp mấy ngụm rồi lại ngồi im, hình như anh vẫn đang suy nghĩ điều gì đấy, rồi anh loạng choạng đứng lên.

- Thế, thế chứ! Đưa tôi mang súng cho. Đưa đây, đưa đây! Đồng chí Lucasốp, mang hộ cậu ta chiếc ba lô, hãy cầm lấy tay đồng chí trung sĩ, cậu ta có ba lô to đấy. Làm gì chuyện vặt ấy. Khi trời sáng ta phải ẩn trong rừng vân sam, tiếp tục quan sát kỹ và đến đêm thì tổ chức trận đánh. Phải mang theo Khakimôp. Đồng chí ấy vẫn còn thở đấy chứ?

- Vẫn thở, thưa đồng chí trung úy! - Craxnacutxki đứng bên cạnh dây cáng nói. - Có thể để đồng chí ấy ở lại đây được không, đồng chí trung úy? Giấu trong đụn cỏ...

- Không được! Ivanôpxki nghiêm khắc nói. Không để lại được. Nếu bỗng dưng bọn Đức xuất hiện và tìm thấy thì sao? Có phải lúc bấy giờ chúng ta thì sống, còn đồng chí ấy bị giết? Thiếu tướng đã nói những gì? Các đồng chí nhớ chứ: phải cứu lấy nhau, không ai được bỏ đồng chí của mình lại.

- Cũng có thể như thế. - Craxnacutxki thở dài. -Vâng, chỉ mong sao đừng phí công, vô ích thôi.

Đúng. Ivanôpxki nghĩ, cũng có thể là vô ích. Sắp tới càng phải khẩn trương hơn nữa, Khakimôp lại bất tỉnh từ lâu rồi. Đường đi lại xóc, lúc lắc, lạnh... đến chết cóng mất. Còn những người cáng nữa, có thể họ sẽ kiệt sức, không còn khoẻ như trước... Lúc ấy lại càng tồi tệ hơn. Chưa dứt khoát được, Ivanôpxki băn khoăn nghĩ tiếp, rõ ràng hoàn cảnh chiến trường đã dần dần biến Khakimôp - một chiến sĩ, một đồng chí tốt thành kẻ hành hạ đồng đội, mặc dầu đó là điều không cố ý.

Dù sao, đây cũng là đồng chí của họ, cũng như Seluđiac, Cuđravet, Khakimôp không may bị giết? Nhưng Khakimôp khác Seluđiac, Cuđravet ở chỗ: Seluđiac, Cuđravet bị giết, hai anh đã để lại trong lòng họ nỗi niềm thương xót và lòng biết ơn, còn Khakimôp thì gây cho họ một tình cảm gì đó hoàn toàn khác hẳn, trong khi ai cũng biết rằng Khakimôp đang ngoan cường chống lại cái chết. Với kinh nghiệm xương máu của bản thân, Ivanôpxki biết trong phân đội có người bị thương sẽ là một tai họa như thế nào cho cả phân đội. Lúc này chắc chắn họ đã chậm, không thế vượt đường khi trời còn chạng vạng và mắc kẹt trên đống tuyết trống trơ, dễ bị bọn Đức phát hiện. Nhưng Ivanôpxki không hề bị viễn cảnh ảm đạm dằn vặt. Anh không thể để mình có ý nghĩ bỏ thương binh lại dọc đường. Nghĩa vụ của người chỉ huy cũng như lương tâm con người buộc anh phải hành động như thế, buộc anh phải ý thức được rằng: khi vẫn còn sống thì số phận của người chiến sĩ bất hạnh này không thể nào tách khỏi số phận chung của họ được. Họ phải làm hết sức mình để cứu sống thương binh và cũng là để cho chính bản thân họ. Đó là quy luật đã dành cho các chiến sĩ trinh sát như Vôlốc trước kia, và bây giờ quy luật ấy đang xảy ra trong phân đội Ivanôpxki.

Cũng như tất cả mọi người, chỉ huy của họ hầu như đã kiệt sức trong cái đêm quỷ tha ma bắt này. Cố nén cái đau âm ỉ từ bên chân bị thương. Ivanôpxki lê từng bước một. Tuy thế, khi giấu được vết thương của mình, trong mắt các chiến sĩ, anh vẫn là người khoẻ mạnh như những người khác, và vẫn giữ được uy tín anh buộc phải làm những nhiệm vụ khác nữa. Tình đồng đội đòi hỏi người ta phải thành tâm chia xẻ với đồng chí mình tất cả những trở lực.

Họ men theo bìa rừng thông và vượt qua bãi bồi. Chỗ này, Ivanôpxki cho rằng không nguy hiểm lắm. Trên bản đồ, đây chỉ là đồng cỏ hoặc là đầm lầy và cũng có thể là vùng cây lúp xúp. Xung quanh đây không có một xóm nhỏ nào, vì thế, ít có khả năng trạm trán với bọn Đức. Họ đã vượt qua hai nhánh đường tuyết phủ an toàn. Giờ đây chỉ còn lại con đường nhựa rộng, lúc nào cũng có người hoặc xe pháo qua lại. Nhưng phải tới năm kilômét nữa mới đến con đường ấy. Trong đêm tối mờ, chuệnh choạng vì mệt Ivanôpxki dừng lại chờ Craxnacutxki.

- Thế nào?

- Sắp đứt hơi rồi. Cho tôi ngụm nước, được chứ?

Trung úy đưa bi đông cho Craxnacutxki.

Craxnacutxki tu liền mấy ngụm.

- Đỡ mệt không?

- Có đỡ ạ. Sắp đến chưa, đồng chí trung úy?

- Sắp rồi, sắp rồi. Nào, tôi giúp một tay, cả hai cùng kéo.

- Cả hai kéo thế nào được! Thế chỉ thêm vất vả. Tôi kéo quen rồi... Hình như bão tuyết đã dịu đi.

Nhìn trời, Ivanôpxki ngạc nhiên nhận thấy cơn bão quả nhiên đã dịu hẳn. Bầu trời ảm đạm cao hơn, không liền với mặt đất như trước nữa. Trong đêm mờ mờ, cánh đồng bằng lặng trải dài, trắng xóa. Phía trước lại xuất hiện những lùm cây lúp xúp xen lẫn những đám vân sam non, thưa thớt. Có lẽ trời sắp sáng. Ivanôpxki thò bàn tay lạnh cóng, tê dại vào túi lấy đồng hồ ra xem. Đã bảy giờ kém mười lăm!

- Ôi! Sắp hết đêm rồi!

Nỗi lo thời gian đi quá nhanh làm Ivanôpxki như có thêm sức lực, đôi thanh trượt dưới chân anh lại lướt nhanh trên tuyết. Các anh trượt dọc theo những lùm cây thấp, mờ mờ. Nỗi bực vì cơn bão tuyết lặng đi không đúng lúc lại bùng lên. Không có bão tuyết sẽ rất khó vượt đường, có thể còn khá hơn cả trường hợp nếu như họ đến chậm. Chắc là họ không còn đủ thì giờ ban đêm để vượt đường, mà lúc này thời gian lại quyết định tất cả. Trong lời dặn dò ngắn ngủi trước lúc lên đường thiếu tướng đã khuyên họ phải tận dụng triệt để đêm tối. Chỉ có đêm tối mới có thể giúp họ thành công, còn ban ngày ban mặt thì bọn Đức sẽ dễ dàng phát hiện ra họ, tất nhiên, lúc ấy chúng sẽ tìm mọi cách tiêu diệt họ, không để sót một người nào, còn đêm thì họ còn có thể vượt đường và đi tiếp. Đúng là như thế. Trung úy dễ dàng ý thức được điều ấy. Nhưng dù sao, anh cũng hiểu rằng sự chăm lo và lời khuyên bảo của ông là dành cho anh, anh cảm thấy tình cảm đó hoàn toàn không phải chỉ là tình cảm của một vị tướng mà còn là tình cảm của một người cha đối với những đứa con, cũng như đối với riêng trung úy. Rõ ràng, mọi chiến sĩ trong phân đội ai nấy đều hiểu rằng: cấp trên đặt hy vọng vào họ tin tưởng họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ. Đêm nay họ là người chủ duy nhất vận mệnh họ. Vì rằng trong giờ phút khó khăn, nguy hiểm không ai có mặt ở đây để giúp họ, chẳng có vị tướng nào, mà cũng không hề có quyền lực của chúa. Nhưng trên suốt chặng đường trong đêm bão tuyết, trung úy đã mang ngọn lửa không bao giờ tắt của vị tướng ấy trong tim và đầy lòng biết ơn sự chăm sóc của ông đối với một người lính, một người chỉ huy như anh. Ngọn lửa ấy đã soi sáng đã hấp dẫn đường anh đi và đốt lên trong anh niềm hy vọng lập được chiến công.

[hoi_ls]

Ba hôm trước, sau khi trinh sát về, Ivanôpxki có mặt tại Bộ tham mưu, anh rất sợ phải gặp thiếu tướng - một tham mưu trưởng hay bắt bẻ, nghiêm thắc và đầy quyền lực này. Chẳng cứ anh mà nhiều người ở Bộ tham mưu khi có việc phải đi ngang qua cửa phòng làm việc của ông cũng rất ngại ngần. Ông nghiêm khắc với những người giúp việc, có lẽ không trừ một ai, ngoài sĩ quan trực tiếp giúp việc ông. Có trời mới biết được vì sao, bất cú lúc nào ông cũng có thể bắt bẻ: ông không chịu được những kẻ lười nhác, những ai ăn mặc không đúng quy định và ngụy trang cẩu thả, những ai không nhanh chóng thi hành hoặc truyền đạt mệnh lệnh của thủ trưởng. Có lần, Ivanôpxki tình cờ chứng kiến cảnh ông quát tháo một đại tá không chuẩn bị đầy đủ những tài liệu về khu vực của cánh quân phía trái và sau đó đến lượt mình, đại tá lại quát tháo người đại đội trưởng đại đội trinh sát vì hai tổ trinh sát của đại đội ấy đáng lý phải trở về rồi nhưng vẫn biệt tăm.

Ở đây, Ivanôpxki là người tình cờ và cũng là người lạ. Trong thời gian phục vụ quân đội, chưa lần nào anh có mặt tại một ban chỉ huy cao hơn cấp chỉ huy sư đoàn. Lúc này đây, anh chăm chú theo dõi quan sát cuộc sống yên tĩnh tại một cơ quan hậu phương. Tuy vậy cũng có hai lần cả căn cứ náo động lên, máy bay “gioong ke” của bọn Đức ném bom xuống căn cứ, nhưng chỉ làm hỏng một ngôi nhà chứa củi trống rỗng và giết chết một con ngựa đã thắng yên cương đang đứng ở ngoài đường, còn người thì không ai việc gì. Nói chung, căn cứ hầu như lúc nào cũng yên tĩnh, bình thản, trừ những khi thủ trưởng cấp trên xuống kiểm tra các bộ phận. Lúc ấy, tất cả các đại tá, đại úy và các trợ lý cần cù đều lo lắng, sợ sệt và cứ cuống cả lên. Nhưng sau khi phê bình, khiển trách những ai còn sơ suất, chưa làm tròn chức trách, thủ trưởng đi khỏi thì căn cứ lại trở lại yên tĩnh, bình thản như mọi khi.

Trung úy Ivanôpxki cùng với hai chiến sĩ thoát chết trong đợt trinh sát từ mặt trận về, đã đến căn cứ. Sau khi đại úy Vôlốc hy sinh thì mọi nhiệm vụ của đội trinh sát đều đổ lên đầu Ivanôpxki, và anh có trách nhiệm phải báo cáo lại những điều đã quan sát được trong suốt hai tuần lễ ở hậu phương bọn Đức. Nhưng vì bận bịu, các sĩ quan tham mưu không chú ý nhiều đến anh cũng như công việc của anh. Nỗi đau xót về sự tổn thất quá nhiều, về cái chết của đại úy Vôlốc, về mọi cố gắng hết sức mình của các chiến sĩ trong hậu phương bọn Đức cứ hiện lên trong óc làm anh chẳng còn bụng dạ nào chú ý đến giấy triệu tập của ban chỉ huy đã bẩn nát trong tay. Anh bước vào ngôi nhà gỗ của bộ phận trinh sát, đi về phía đồng chí đại tá trẻ có bộ tóc vàng nhạt và báo cáo công việc của anh. Nhưng đại tá trẻ ấy nhìn vẻ lơ đễnh và dường như đang nghĩ đến công việc khác. Lúc sau, đại tá bất nhã cắt ngang câu chuyện của trung úy và ra lệnh cho anh phải trình bày tất cả ra giấy. Đồng thời, đại tá còn hỏi trung úy đã đến Đônxêvô chưa, ở đấy có Ban thanh tra quân đội chuyên làm công việc kiểm tra những người từ các vùng hậu phương bọn Đức ra.

Ivanôpxki hết sức bất bình. Anh nói với người đại tá có bộ tóc vàng nhạt ấy rằng, anh chưa đến Đônxêvô, và kho dự trữ của Đức có thể được chuyển đi nơi khác, lúc ấy thì mọi cố gắng, nỗ lực của các chiến sĩ cũng như mọi hy sinh của tổ trinh sát - trong đó có cái chết của đại úy trinh sát tài ba Vôlốc - sẽ trở thành vô nghĩa.

- Vô nghĩa là thế nào? - Có lẽ đây là lần đầu tiên đại tá ngạc nhiên, ông ta nhấc chiếc bút chì lên khỏi tờ giấy đầy những nét kẻ phức tạp, cẩn thận và rất nhiều cột mục.

- Rất dễ hiểu, - Trung úy trả lời - Các chiến sĩ hy sinh một cách vô lý, không mang lại một lợi ích nào.

- Thế đấy! - Đại tá bỗng dưng đứng dậy sửa lại áo varơi đang mặc và ưỡn bộ ngực nở nang. Đồng chí hãy nói cho tôi biết đồng chí từ sư đoàn nào đến đây?

Ivanôpxki nói phiên hiệu sư đoàn và trung đoàn. Đại tá nhăn mặt lại, vẻ cau có.

- Sư đoàn ấy thuộc tập đoàn quân nào nhỉ. Thậm chí cũng không có trong phương diện quân của chúng ta. Vậy thì không được. Đồng chí phải viết báo cáo.

Rút cục vẫn phải viết báo cáo. Ivanôpxki viết hai ngày mới xong. Vì thế anh không được gặp vị tướng hay bắt bẻ theo lệ thường đến kiểm tra mọi công việc sau một thời gian ngắn ông đi công tác.

Ivanôpxki ở tạm tại phòng hành chính của Bộ tham mưu. Tối hôm trước Ivanôpxki cùng với trợ lý hành chính uống hết một bi đông sâm banh. Trợ lý nhường cho anh chiếc giường của mình trong ngôi nhà trống trải dột nát. Trung úy tặng luôn người trợ lý mến khách chiếc địa bàn chiến lợi phẩm cùng với chiếc bi đông. Hai ngày ở đây, trung úy viết xong bản báo cáo dày bằng hai quyển vở học trò. Chắc trung úy sẽ viết nhanh hơn nếu ngày hôm trước anh không bận tới thăm những người trong bộ phận đặc nhiệm của Bộ tham mưu này. Nhưng rồi đâu cũng vào đấy, anh đã viết xong báo cáo.

Khi Ivanôpxki mang báo cáo đến, đại tá như đang có điều gì không vui. Bằng một động tác chính xác, quen thuộc, không cần nhìn, đại tá ném tập báo cáo lên chiếc bàn bên cạnh có viên thiếu tá đang vùi đầu vào giấy tờ.

- Côvalép, đọc ngay đi. Tôi đang bận.

Nhưng chẳng hiểu sao, Côvalép không đọc ngay, còn trung úy không biết là mình phải ở lại chờ lệnh hay được phép ra về. Anh đưa tay lên vành mũ ca lô chào, chờ được phép quay gót thì ngay lúc ấy cửa mở và một người chẳng biết từ đâu bỗng dưng xuất hiện. Đó là người anh rất sợ phải gặp ở đây. Tất cả các sĩ quan đều bật dậy, còn Ivanôpxki chỉ kịp quay người lại và lặng lẽ đưa tay lên vành mũ calô. Có lẽ cái vẻ luộm thuộm lạ lùng của Ivanôpxki với chiếc áo bông của đồng chí trợ lý cho, chiếc mũ calô bằng nỉ dính đầy dầu mỡ, trong khi tất cả sĩ quan tham mưu ở đây đều đội mũ lông cừu đắt tiền, đẹp, đã khiến cho thiếu tướng đặc biệt chú ý. Tất cả cảm thấy không bình thường trong cái nhìn sắc lạnh của vị tướng.

- Ai đây? - Quay về phía đại tá, thiếu tướng hỏi với một giọng trầm trầm pha chút không vui.

- Báo cáo: tôi, trung úy Ivanôpxki, chỉ huy trung đội... thuộc trung đoàn... sư đoàn, - với vẻ linh lợi, can đảm, trung úy báo cáo ngay với thiếu tướng.

- Sư đoàn nào? Sư đoàn nào? - Thiếu tướng hỏi.

Vẻ dứt khoát, Ivanôpxki nhắc lại tên và phiên hiệu của sư đoàn.

- Tôi không biết sư đoàn này. Đồng chí làm gì ở đây?

- Đồng chí ấy mới từ vùng hậu địch ra. - Đại tá nói. Ông ta đứng trước thiếu tướng với tất cả vẻ oai vệ của mình và vẫn tỏ ra kính cẩn. Ivanôpxki đứng nghiêm như tượng. Lần đầu tiên trong đời anh gặp và nói chuyện với một thủ trưởng có quân hàm cao như thế.

- Người vùng tạm chiếm à? Tại sao lại ở đây? Tại sao không ở Đônxêvô?

[hoi_ls]

Cái tên Đônxêvô đáng ghét lại làm cho trung úy khó chịu. Nhưng lúc này tình cảm ấy lại giúp anh không lúng túng nữa.

- Thưa đồng chí thiếu tướng, tôi đến đây để báo cáo về căn cứ hậu cần của bọn Đức.

- Một tin mới! - Thiếu tướng nói. Ông đứng tại chỗ, nghiêng người về phía trung úy. Thiếu tướng nhìn như xoáy vào Ivanôpxki: Căn cứ à? Ở đâu? Vì sao đồng chí lại biết? Đồng chí đại tá đã nghiên cứu chưa?...

- Tôi đã nghiên cứu, thưa đồng chí thiếu tướng. - Với giọng hoàn toàn tin tưởng còn hơn cả giọng trò chuyện lúc nãy, đại tá vui vẻ trả lời. Song trước lời nói không đúng với thực tế của đại tá, Ivanôpxki can đảm hẳn lên, và anh thấy phải nói cho rõ vấn đề.

- Thưa đồng chí thiếu tướng, đại tá không muốn nghiên cứu. - Ivanôpxki buột miệng nói.

Thiếu tướng nhìn trung úy với cái nhìn dò hỏi, sắc lạnh và sau đó lại đưa mắt sang phía đại tá. Ivanôpxki thấy là phải nói một điều gì đấy có tính chất quyết định, anh nói thêm: Đó là một căn cứ pháo binh cách đây khoảng sáu mươi kilômét. Căn cứ còn có một kho đạn dự trữ. Việc bảo vệ rất sơ sài, xung quanh chỉ có một lớp rào dây thép gai. Có thể tiêu diệt được.

- Ra thế! Đồng chí đã trinh sát căn cứ ấy rồi chứ? - Thiếu tướng hỏi và quay cả người trong chiếc áo lông cộc lại phía trung uý. Trên ngực áo thiếu tướng lấp lánh tấm huân chương. Giọng ông như vỡ ra. Trung úy rất sung sướng khi nhận ra điều ấy, anh quyết định trình bày tất cả.

- Có thể làm cho căn cứ nổ tung. Cũng có thể đốt căn cứ làm bọn Đức tiến vào Matxcơva sẽ không có đạn dược.

Ivanôpxki chợt lấy làm tiếc về sự bộp chộp của mình. Có lẽ sự quan tâm của thiếu tướng làm anh nguôi nguôi. Thiếu tướng lẩm bẩm điều gì đấy, chiếc áo lông của ông chạm xuống mặt ghế dài cạnh bàn. Những người khác đứng yên tại chỗ.

- Thế nào? Tự nhiên nổ tung được à? Bọn Đức sẽ thiếu đạn dược? Có thể như thế sao?

- Không hoàn toàn như thế, thưa đồng chí thiếu tướng - Ivanôpxki toan sửa lại sự sơ suất của mình. - Chúng tôi đã trinh sát, nhưng...

- Đã trinh sát rồi? Kết quả chứ? Thế nào?...

- Hai đồng chí hi sinh, trong đó có đại uý Vôlôc.

- Thế đấy, đồng chí trung úy... Đồng chí thấy thế nào? Phải suy nghĩ cẩn thận, phải chuẩn bị chu đáo chứ. Nhưng anh chàng cừ thật, - quay về phía đại tá, thiếu tướng nói. - Nếu thế thì hãy cho anh ta một phân đội. Độ mười người thôi. Hãy nghiên cứu đi. Làm gấp lên.

- Thưa đồng chí thiếu tướng, anh ta chưa được kiểm tra. - Đại tá khẽ khàng nói. Thiếu tướng khó chịu chau mày.

- Làm gì chuyện vặt ấy! Đồng chí ấy đã được kiểm tra rồi. Bọn Đức đã kiểm tra và công việc sắp tới sẽ là lần kiểm tra thứ hai. Tôi sẽ nói với Cliudin. Quay về phía trung úy, thiếu tướng cao giọng nói tiếp: Đồng chí trung úy hãy tổ chức một phân đội công tác. Ngày kia phải chuẩn bị xong. Rõ chưa?

- Rồi! Với vẻ trịnh trọng, Ivanôpxki đáp lại, anh đưa tay lên mũ chào, rồi đẩy cửa bước ra.

Hôm sau, anh càng xúi quẩy hơn. Buổi sáng anh đến gặp đại tá, đại tá cử anh đi gặp một thiếu tá nào đây có tên là Côlômít. Anh phải chờ thiếu tá này cho đến tận trưa. Sau khi đã chờ quá lâu, anh đánh bạo chuyển cho thiếu tá bức lệnh của đại tá. Câu đầu tiên anh nhận được của thiếu tá:

- Khổ quá! Tôi lấy đâu ra người bây giờ? Ở chỗ tôi không còn ai cả, chỉ còn lại một đồng chí đánh xe ngựa.

Cảm thấy một lần nữa tất cả lại tiêu tan, Ivanôpxki không giải thích cũng chẳng thèm van nài gì thêm, anh quyết định đi ngay về phía ngôi nhà cao cao có những ô cửa sổ che rèm xinh xắn. Tất nhiên, không ai cho anh vào. Anh nổi khùng, cãi nhau với mấy đồng chí cảnh vệ ở ngay vọng gác đầu nhà. Cũng chẳng được, anh đã thấy nản thì vừa lúc ấy, cửa ra vào của ngôi nhà bỗng nhiên mở toang và thiếu tướng xuất hiện ở ngưỡng cửa. Ông không nhận ra ngay người trung úy hôm qua. Ivanôpxki phải nói tên mình và với giọng sợ sệt, anh báo cáo cho ông biết việc tổ chức nhóm công tác không đạt kết quả. Thiếu tướng bực, giận tròn xoe đôi mắt, tưởng như chính Ivanôpxki là người gây nên điều ấy.

- Tại sao không tổ chức được?

- Thưa đồng chí thiếu tướng, không có người. Đại tá cử...

- Gọi cho tôi đồng chí Đimencốp! - Thiếu tướng lệnh cho người nào đó đứng sau ông. Đồng chí này nhanh nhẹn biến ngay vào phía trong.

Chẳng nói, chẳng rằng, thiếu tướng cũng theo vào. Ivanôpxki đứng một mình với đồng chí canh VG ơ đau hoi nha.. Đồng chí cảnh vệ lặng lẽ nhìn anh từ đầu đến chân ra ý: Đã bảo mà, đáng đòi chưa! Anh ngoan ngoãn đứng chờ hồi lâu, hai mươi phút trôi qua, cho đến lúc một thượng úy mặc chiếc áo bông cộc xuất hiện:

- Hãy đên chỗ đại úy Dimencốp nhận người. Mười ba giò ngày mai mang báo cáo về việc chuẩn bị một phân đội đặc nhiệm lại đây, thiếu tướng sẽ chò. đồng chí.

- Rõ! - Ivanôpxki đáp. Thậm chí anh cũng không hỏi xem đại úy. Dimencốp là ai, tìm ở đâu, lát sau anh mới nhớ ra, yà phải hỏi thăm một chiên sĩ đang cho ngựa uống nước ở ngoài phô. Đến chiều, thực tê trong tay anh đã có danh sách gồm tám chiến sĩ và một chuẩn úy, anh là người thứ mười trong danh sách ấy.

Trung úy Ivanôpxki bắt tay vào chuẩn bị.

Ngoài số quân ra, anh còn được lĩnh vũ khí đạn dược, chai cháy, thuôc nổ, hai mét dây cháy chậm. Trong chín người thì bốn người áo khoác đã sờn rách, không có áo bông, cần được cấp phát những thứ này. Người trợ lý quân nhu chần chừ, không muốn phát cho anh áo khoác ngụy trang (vì giấy cấp phát không có chữ ký của thủ trưởng quân nhu). Mãi anh mới kiếm được mấy bộ ván trượt tuyết để luồn vào hậu phương bọn Đức. Đêm cuối cùng trước khi lên đường, tranh thủ lắm anh mới ngả lưng được độ vài giờ. Suốt ngày hôm sau vẫn chưa hết vất vả, chỉ ăn qua quít có một bữa, chờ hết hơi mới lấy được ba chỉ thị. Thế nhưng, một rưỡi chiều anh vẫn phải dẫn cả phân đội đến ngôi nhà cao cao có những ô cửa sổ che rèm xinh xắn để gặp thiếu tướng. Lần này cảnh vệ không làm khó dễ nữa, nhưng anh hồi hộp, lo lắng vì phải báo cáo với thiếu tướng: các anh sẵn sàng thực hiện mệnh lệnh chiến đấu.

Thiếu tướng dừng ngay câu chuyện đang nói với đầu dây đằng kia, bỏ ống nói xuống, mặc vội chiếc varơi ra ngoài áo gilê bông. Thiếu tướng lặng lẽ bước ra sân. Ngoài sân, tám chiến sĩ do Điubin chỉ huy đang đứng nghiêm chờ lệnh. Thiếu tướng im lặng tiến đến trước hàng quân, nhìn khắp lượt. Ông không còn trẻ nữa, mặt đã có nhiều nếp nhăn, hai má sệ xuống. Mấy hôm có mặt ở Bộ tham mưu, đây là lần đầu tiên Ivanôpxki nhận thấy người chỉ huy nổi tiếng nghiêm nghị này không hề khắt khe.

Lúc này, trên khuôn mặt ông lộ vẻ mệt mỏi của người đứng tuổi, nhiều lo lắng.

- Những người con thân yêu của Tổ quốc! Thiếu tướng nói và Ivanôpxki cảm thấy tim mình rung lên. - Các đồng chí đã biết các đồng chí đi đâu rồi chứ? Các đồng chí cũng biết sẽ khó khăn như thế nào? Nhưng đi đâu, làm gì, đó là điều cần thiết. Các đồng chí thấy không? Trời thế này, - ông chỉ lên bầu trời đầy mây, xám xịt như sà xuống mặt đất, tuyết bay lả tả, - máy bay không bay được. Tất cả trông cậy, mong đợi ở các đồng chí...

Ông còn dặn dò nhiều nữa, nhất la việc phải đối xử với nhau như thế nào trong những hoàn cảnh khó khăn ở hậu phương bọn Đức, lúc ấy, ngoài đồng chí mình ra không ai có thể giúp mình được. Ông nói với các chiến sĩ rằng, chính ông cũng không giúp gì được, người làm việc đó là trung úy Ivanôpxki. Ivanôpxki có đầy đủ kinh nghiệm chiến đấu ở hậu phương bọn Đức, những kinh nghiệm này anh đã tích lũy được trong hai tuần lần mò khắp nơi trong các cánh rừng vùng Xmôlenxcơ. Tình cảm của thiếu tướng lúc này không còn là tình cảm của thủ trưởng đối với cấp dưới, mà hầu như đã là tình bè bạn, là thái độ đồng cảm đối vối số phận sắp tới của họ. Ngay từ những phút đầu tiên, lời nói của thiếu tướng đã làm Ivanôpxki xúc động. Và lúc này, anh thấy mình có thể làm tất cả để xứng đáng với tình cảm ấy của thiếu tướng. Thậm chí cái chết lúc này cũng không làm anh sợ hãi. Anh sẵn sàng hy sinh tính mệnh cho Tổ quốc.

Có lẽ không phải chỉ mình anh mà các chiến sĩ đang đứng bên anh trong hàng quân ngắn ngủi giữa mảnh sân nhỏ bé, chật hẹp này cũng đều có chung ý nghĩ ấy, ai nấy tràn đầy quyết tâm. Khi Ivanôpxki giơ tay chào thiếu tướng rồi dẫn cả phân đội lên đường, trong tâm hồn anh như đang vang lên tiếng kèn xung trận trang nghiêm. Anh biết rằng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao là nghĩa vụ, tình cảm thiêng liêng, không thể nào khác được. Chính vì thế mà không thể...

[hoi_ls]

CHƯƠNG SÁU

Trên những cây số cuối cùng của chặng đường, trung úy không giục các chiến sĩ nữa. Dù thế nào thì bình minh cũng đã dậy mà họ vẫn còn trên cánh đồng trụi trơ trắng toát sau đêm bão tuyết, và lại ở quãng tiếp giáp với con đường nhựa.

Lợi dụng lúc trời còn chưa sáng rõ, Ivanôpxki trượt thêm được một quãng nữa. Anh định liều mạng lao đến gần mép đường thì cũng vừa lúc ấy anh nhìn thấy mấy chiếc ô tô từ trên đồi bò xuống. Suýt nữa trung úy hét lên vì tức giận - chỉ độ mười lăm phút nữa là anh đã có thể lao đến đấy rồi. Để an ủi mình, anh nghĩ ôtô chạy nhanh thôi, và đúng thế thật, loáng cái, chúng đã biến mất. Ngay sau đó, một đoàn ngựa thồ xuất hiện và sau nữa, từ phía bên kia đồi, hai chiếc máy bay đen trũi nhào xuống đuổi theo đoàn ngựa thồ ấy. Rõ ràng ngày đã bắt đầu, mọi hoạt động đang tăng lên, lúc này băng qua đường lại mang theo những chiếc cáng cứu thương là không thể được, bọn Đức sẽ thấy! Trung úy thoáng nghĩ.

Ivanôpxki chưa đến được mép đường, nhưng cũng không thể đột ngột quay lại vượt lên đồi cây lúp xúp cách đó không xa được nữa. Rõ là: “dở đi vướng núi, dở lại mắc sông”. Nằm dưới rãnh, ngay bên cạnh đường thì không ổn, bất cứ lúc nào bọn lính Đức cũng có thể phát hiện ra được. Còn nếu ẩn mình trên đồi cây kia thì có trời biết, ý nghĩ ấy vụt qua trong đầu Ivanôpxki.

Dùng hết sức còn lại, các chiến sĩ trượt tuyết vượt lên sườn đồi, suýt nữa hất cả thương binh ra khỏi cáng. Nén cơn đau, trung úy cố trượt đến đồi cây gần đó. Nhưng sắp đến nơi thì một chiến luỹ khá cao như từ dưới tuyết hiện ra trước mặt trung úy. Chiến lũy gần như cắt ngang quả đồi và chạy đến đường nhựa. Trung úy chững lại một lát, nhưng rồi anh hiểu ra và sung sướng vẫy các chiến sĩ phía sau: Nhanh lên các đồng chí!

Đó là loại chiến luỹ có hào chống tăng, ở phía dưới đã bị tuyết phủ. Loại luỹ này là một trong những công sự dã chiến dài hàng chục cây số trên đất Xô viết được đào đắp vào những ngày đầu chiến tranh ở những hướng có thể bị bọn phát xít tiến công. Bao nhiêu công sức đã đổ ra ở đấy, nhưng trung úy không sao nhớ được loại lũy ấy đã chặn bước tiến của xe tăng Đức như thế nào. Có lẽ loại công sự vĩ đại này lúc ấy chỉ có tác dụng với hỏa lực mạnh của bộ binh và pháo binh, còn đối với việc ngăn cản bước tiến của xe tăng thì chẳng hơn loại chiến hào thông thường là bao.

Nhưng bây giờ trên ngọn đồi trống trải này nó lại rất tốt đối với họ. Ngay tức khắc, Ivanôpxki băng qua ụ tuyết, trượt chéo xuống lòng hào. Dưới lòng hào rộng và sâu, có vẻ im ắng hơn, gió từ hướng nào đó đã dồn tuyết lại, tạo nên những vật che chắn bên trên. Chỗ này là nơi ém quân rất lý tưởng.

Người này tiếp người khác trượt xuống chỗ ẩn nấp và rất may, đấy là một khúc quẹo. Ivanôpxki cũng lao xuống và người anh dường như dính chặt vào tuyết, gió ngược làm bụi tuyết cuộn lên mù mịt khiến anh thở dốc, một lúc lâu chẳng nhìn được thấy gì. Anh chưa biết từ đâu và làm thế nào để vượt qua con đường đầy bất hạnh kia, anh cũng chưa hình dung được rồi sẽ giải quyết thương binh ra sao. Anh chỉ cảm thấy rằng, đêm qua mọi việc đã diễn ra không như anh định liệu, nó tồi tệ hơn và có thể sẽ kết thúc hoàn toàn không tốt. Nhưng không thể để mọi nỗ lực của toàn phân đội đi đến thất bại, anh nghĩ: phải bằng mọi cách chống lại hoàn cảnh khắc nghiệt như chống lại bọn Đức. Sức lực không được tăng cường nhưng quyết tâm thì chẳng thiếu.

Đã hai mươi phút họ nằm dưới hào, im lặng. Ivanôpxki mệt đứt hơi, không tìm đâu ra sức lực để nói và chỉ định người quan sát. Ý nghĩ trong anh: “bây giờ phải gọi ai đây” dường như cứ được nhắc đi, nhắc lại, nhưng không sao bật ra thành lời. Mặc dầu ai nấy đều đã kiệt sức, nhưng phải có một người nào đấy không được nghỉ, trèo lên mép hào, chịu gió, chịu rét, cảnh giới, không để quân thù bất chợt thấy họ.

- Cần phải cảnh giới, - cuối cùng, Ivanôpxki đã nói được thành lời với giọng ngái ngủ. - Xutnhich đồng chí hãy thi hành nhiệm vụ.

Xutnhich tựa lưng vào thành hào đầy tuyết giống như người đang ngủ, đầu ngửa ra đằng sau và vùi trong chiếc mũ trùm đẫm nước, hai mắt nhắm nghiền.

- Xutnhich! - Trung úy gọi to hơn.

- Có... có.

Anh chiến sĩ từ từ ưỡn thẳng người ra và ngồi dậy. Sau đó, anh chống tay đứng lên, rồi bỗng dưng anh loạng choạng, suýt nữa lại đổ vật xuống.

- Khẽ chứ! Chú ý những chai cháy - Trung úy đâm hoảng và vì thế anh không thấy mệt nữa.

Để đôi thanh trượt ở dưới, Xutnhich trèo lên cao, bờ hào dựng đứng, dưới hào, các chiến sĩ người nọ nằm sát người kia thành từng mô trắng trên nền tuyết mềm.

- Ở đằng kia thế nào? Có nhìn thấy không? Ivanôpxki hỏi.

- Nhìn thấy. Nhưng xa hơn thì không nhìn thấy gì.

Tất nhiên, phân đội không nằm chờ ở đấy, khi Ivanôpxki tìm được một con đường an toàn, tới nơi cần phải tới, phân đội sẽ tiếp tục lên đường tới vị trí đã định để triệt phá khu kho của quân Đức. Bọn Đức đi trên đường kia có mục đích và nhiệm vụ khác hẳn nhiệm vụ của anh. Anh nghĩ: hãy còn may, cạnh đây không phải là trạm trú quân, cũng không phải là bộ phận hậu cần của chúng, nếu là những thứ ấy thì anh chẳng ngồi được lâu trong chỗ ẩn nấp này.

Có lẽ ba mươi phút đã trôi qua, Ivanôpxki thấm lạnh, toàn thân lúc nãy còn đẫm mồ hôi, bây giờ bắt đầu run lên. Ngoài Xutnhich đang ở trên mép hào ra, tất cả hầu như nằm bất động, mệt lử. Ivanôpxki nghĩ thầm: cứ nằm thế này thì sẽ chết cóng hết mất, anh liền ra lệnh:

- Không được ngủ! Tất cả đứng dậy!

Mấy người cựa quậy, rồi Lucasôp đứng lên, anh mệt nhọc nhìn quanh nơi ẩn nấp dưới hào tuyết. Pivôvarốp vẫn không nhúc nhích - anh đang ngủ. Ngẫm nghĩ một chút, Ivanôpxki thấy rằng dù thế nào cũng phải để các chiến sĩ nghỉ ít phút lấy lại sức, nếu không, họ chẳng thể đi khỏi nơi đây. Có lẽ nửa giờ hoặc bốn mươi phút cũng chưa làm họ chết cóng được. Nhưng riêng anh trong trường hợp này thì không có quyền nghỉ và càng không được phép ngủ, dù chỉ là chốc lát.