Ký ức người lính 356. Phần 3

[Vixuyen-hg]

Tiếp.....
Người sặc mùi thuốc súng thất tha thất thểu trông như ma làm ý giờ tìm chỗ tắm lọ mọ ra thác nước âm phủ tắm nhá bữa trước hành quân qua mún nhảy xuống tắm .giờ cầu được ước thấy tôi ôm súng cả người lẫn súng cùng tắm dòng thác nước đổ từ trên cao xuống nước tung bay mù tít những giọt nước nhỏ li ti bay lơ lửng bám vào mặt mát dịu xua hãi hùng đi xóa đi bụi đất còn vấn vương cứ thế nặn hụp quên cả cởi bỏ quần áo còn gì đâu mà không ướt rồi cũng phải tắm tiên thôi tắm trong thác âm phủ nghe rợn tóc gáy
Cởi bỏ súng mũ giày quần áo ném lên bờ giờ tắm tiên nước trong mát bụi nước bay bay bám vào làn da trắng trinh Nguyên cuả tuổi 19 (hồi đó da tôi trắng lắm ) trông thơ mộng lắm giữa trưa hè nắng nóng của 17/4/84
Mà chỉ có mỗi mình tôi tắm với đôi giày giặt xong đôi giày mang ra phiến đá buộc hai sợi với nhau vắt qua phiến đá sợ trôi mất rồi xuống âm phủ mà tìm giặt xong quần giờ tới áo trong túi áo còn 2 trái lựu đan ướt sũng ngâm nước từ lúc nhảy xuống tắm rồi vứt lên giờ vò thấy móc ngồi tắm nghĩ cải thiện không biết trong sâu thác nước có cá không vỉ tít trên núi cao nước đổ xuống rồi từ đây nước lại đổ từ trên cao xuống nữa  cá làm sao lên được móc ra nén lên bờ tý nhặt giờ tới cái mũ đội theo minh suốt che nắng che mưa che mặt lúc ngủ tránh bụi tránh muỗi mũ bị bẹt một chút chắc va quyệt hay lúc năn Lê bò toài
Giờ tới súng không biết lúc xuống tắm gỡ ra bỏ đâu tìm không thấy hơi nước mờ mịt mò mẫn mãi mới thấy ngay cạnh chỗ tắm lúc cởi quần áo tưởng ném lên bờ đá ai dè bỏ trong suối cho tắm từ nãy giờ tháo đạn lấy Thông nòng súng moi móc bùn đất rửa sạch lại ngon lành cành đào tắm xong người sảng khoái khỏe hẳn lên quần ảo vắt kiệt nước mặc vào lên bờ xong đi lại trạm phẫu xin bữa cơm trưa chờ chiều tối xem có ai cùng đon vi ra chờ hoài mà chẳng thấy ai chỉ thấy thương binh nhiều quá tử sỹ cũng nhiều xếp hàng dài tôi còn ngồi đếm nữa mong ít ít thôi gần 45 người nằm dài cứng đơ có bọc tròn có bọc ngăn ngắn (giờ thấy hối hận sao mang về ít thế còn rất nhiều rất nhiều các anh vẫn nằm lại cánh rừng Nậm ngặt )
Đau lòng qua nước mắt lại rơi...
 Còn nữa

[ngoc180561]

Gởi các bác ccb f356 Hà Giang ca khúc "NƯỚC MẮT VỊ XUYÊN" do nhạc sỹ Quỳnh Hợp vừa mới sáng tác nhân ngày TBLS 27/7 sắp đến.
Nhạc: nhạc sỹ Quỳnh Hợp
Lời: nhà thơ Đỗ Thị Hoa Lý
Thể hiện: ca sỹ Trang Nhung
Nói thật với các bác, tôi nghe mà xúc động đến nổi da gà.
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Nuoc-mat-Vi-Xuyen-Trang-Nhung/IWA8FZ6B.html

[Tiengiao]

Chào các bác 356, vừa đọc ben Hà Giang được nghe bài hát của bác Ngọc180...  bài hát phù hợp với tâm trạng anh em mình, định sang bên này mách các bác thì thấy bài của bác Ngọc 180. Cảm ơn bác
Bác Vi Xuyen-hg tôi đã đọc nhiều bài, trong đó có bài của bác

Tiếp.....
Rời bình độ 600 tôi lại tụt xuống phía dưới (7 tháng sau tôi lại trở lại đây ngủ tiếp nha ngủ  đến mùa hoa gạo nở đỏ thắm vùng biên luôn từ tháng 2đến tháng 4/85 sau nảy tôi xin viết )mò māi mới tới cái cầu treo lắc lẻo khó đi anh em vận tải bao tốp đi qua mà tôi thất tha thất thể mãi mới qua rồi cũng qua lên được cọc 6 trạm phẫu của trung đoàn nơi đây tiếp nhận thương binh xa xa chút là nơi đặt  tử sỹ nhìn mà tái tê trong lòng muốn khóc mà không khóc được...........đau lòng quá
Còn nữa

Bây giờ tôi cũng vậy nhớ được lúc thức, nhưng không nhớ được mình đã ngủ ra sao. Đoạn viết về hoa gạo tuy ngắn nhưng hay đó bác. Mong bác viết tiếp.
Chúc các bác luôn vui khỏe.

[ngoc180561]

Thân gởi ad quansuvn và binhyen1960. vì lý do tìm thấy ca khúc "Nước Mắt Vị Xuyên" quá hay, quá ý nghĩa nên ngoc18561 tôi đành chấp nhận phạm quy gởi đăng cùng lúc ca khúc này lên nhiều topic để các anh em ccb từ BGPB cho đến BGTN đều được chia sẻ. Mong được ad quansuvn và binhyen1960 thông cảm.

[ngoc180561]

Ngày này cách đây 30 năm, Bộ tư lệnh Mặt trận Hà Tuyên mở hội nghị rút kinh nghiệm về Chiến dịch MB - 84. Đề nghị anh Đặng Việt Châu kể lại cho anh em đồng đội nghe một chút về những kết luận của Bộ tư lệnh Mặt trận Hà Tuyên đánh giá về Sư đoàn ta ngày đó cho anh em được rõ hơn, vì anh là người Chính trị viên tiểu đoàn trực tiếp tham dự hội nghị.

Gởi bạn Biên cương:
Những chiến sĩ con dân đất Việt/ Tuổi xuân đâu tiếc/ Lưng trần, cắp súng xung phong/ Đạn xé toác vai, đạn cày rách mặt/ Súng cầm tay rực lửa/ Xông pha giữ đất biên thùy... Cựu binh Đặng Việt Châu - nguyên chính trị viên Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 876, Sư đoàn 356 - bùi ngùi đọc lại những vần thơ ông viết ngày 2-9-1984, khi đơn vị làm giỗ 50 ngày cho các đồng đội đã hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang.

Khúc bi tráng trên cao điểm 772
Theo tư liệu của Sư đoàn 356, trong trận đánh lịch sử chống quân Trung Quốc (TQ) ngày 12-7-1984, hơn 600 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Tiểu đoàn 3 khi ấy do đại úy Nguyễn Hữu Thanh làm tiểu đoàn trưởng, ông Châu là chính trị viên, có nhiệm vụ phối hợp tấn công và chiếm lại tuyến phòng ngự Đ3 ở cao điểm 772 từ quân TQ.
"0 giờ ngày 12, đại úy Thanh cùng mũi xung kích tiến lên phía trước theo bộ phận đặc công. Bốn giờ, súng bắt đầu nổ, mặt đất ầm vang. Đến 6 giờ 5 phút, ở khu đồi Đ3, tiếng hô xung phong vang động át cả tiếng đạn bom... Đến tận giờ, nhớ lại giây phút đó, tôi vẫn thấy nôn nao" - ông Châu xúc động.

Tuy nhiên, tình hình diễn biến không thuận lợi. Quân TQ co cụm chống đỡ chờ tiếp viện. Sau đó, hỏa lực TQ bắn vào trận địa ta mỗi lúc càng ác liệt hơn. Lực lượng bộ binh ém sẵn của TQ tràn lên tấn công giành giật các vị trí với ta. Thương vong bắt đầu xảy ra với Tiểu đoàn 3...

"Đại úy Thanh dẫn đầu một mũi quân đánh thọc lên khu vực sở chỉ huy của TQ ở cao điểm 772. Quân TQ chống trả dữ dội. Anh Thanh bị trúng đạn rất nặng nhưng vẫn bình tĩnh tiếp tục chỉ huy tiểu đoàn, sau đó đã anh dũng hy sinh. Nơi anh nằm xuống chỉ cách hầm chỉ huy của phía TQ khoảng hơn 10 m" - ông Châu ngậm ngùi.
Từ sáng đến trưa 12-7-1984, lực lượng ta đã tổ chức hàng chục đợt tấn công nhưng đều bất thành. Hỏa lực của phía TQ từ trên cao dội xuống hầu như không lúc nào ngừng. Trong tình thế khó khăn, bộ đội ta vẫn quyết tâm tấn công đánh chiếm lại mục tiêu...
Nhắc lại trận đánh năm xưa cùng những đồng đội của mình, ông Châu không giấu được niềm tự hào và xúc động. "Đại đội trưởng Nguyễn Văn Minh bị thương nặng vẫn giữ vững vị trí. Khi bị thương lần 2 nặng hơn, Minh được anh em đưa khỏi cao điểm 772 rồi bị lạc trong rừng. Mãi đến sáng 18, sau nhiều ngày tìm kiếm, đơn vị mới thấy anh. Khi đó, Minh đã rất yếu vì mất nhiều máu, vết thương nhiễm trùng. Nhận ra tôi, Minh chỉ nói được tiếng "anh" rồi ngất lịm" - ông Châu bồi hồi.

Còn nhiều, rất nhiều cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 356 đã bất chấp tính mạng để giành lại từng tấc đất biên cương của Tổ quốc. Trung đội phó Nguyễn Văn Hà bị đạn pháo tiện đứt một cánh tay nhưng vẫn dùng tay còn lại ném lựu đạn về phía quân TQ. Xạ thủ B40 Nguyễn Văn Gấm mặc cho mảnh pháo và đất đá bay như mưa rào vẫn rướn người bắn liên tiếp 2 quả khiến hỏa lực bên kia câm bặt. Trung đội trưởng Trần Văn Tuyến bị trúng đạn và hy sinh trong tư thế nhào lên tiến công...

Tuổi xanh gửi lại chốn này

Cựu binh Tiểu đoàn 3 Nguyễn Văn Kim cho biết chỉ riêng đơn vị của ông đã có trên 180 người ngã xuống trong trận đánh ngày 12-7-1984. "Đến nay, hàng trăm hài cốt liệt sĩ thuộc Sư đoàn 356 vẫn còn nằm rải rác ở các vị trí chiến đấu năm nào. Dù đã rất cố gắng nhưng đồng đội vẫn không thể nào tìm và mang về hết thi hài của anh em" - ông nghẹn ngào.

Gần 30 năm đã trôi qua nhưng những cựu binh tham gia trận đánh ngày nào vẫn không thể nào quên các địa danh ác liệt ở mặt trận Vị Xuyên: "Ngã ba cửa tử", "thung lũng gọi hồn", "cối xay thịt"... "Nhiều người lính còn rất trẻ. Họ đã ngã xuống, tuổi xanh gửi lại Vị Xuyên đến tận giờ. Sau này, các đơn vị thường xuyên cử người trở lại tìm kiếm đồng đội nhưng không được bao nhiêu hài cốt" - ông Kim day dứt.

Những ngày ngay sau trận đánh, những chuyến đi tìm đồng đội đã để lại những ký ức khó phai. Ông Kim cho biết suốt một tuần liền, khi đêm xuống, những người lính Sư đoàn 356 đã lặng lẽ tìm thi thể đồng đội. "Nước mưa và nước mắt của người lính đã hòa trộn trong những ngày tháng 7 dầm dề bên thung lũng Nậm Ngặt. Mỗi tấc đất, ngọn cỏ vùng Thanh Thủy - Vị Xuyên đều thấm đẫm máu xương của bao cán bộ, chiến sĩ" - ông Kim bồi hồi.

Ông Nguyễn Đình Thắng - cựu binh Trung đoàn 153, Sư đoàn 356 - cho biết khi ấy, đưa được một thương binh hoặc tử sĩ từ trận địa ra là vô cùng gian khổ. "Mỗi cáng thương phải ít nhất 4 người khiêng. Dốc cao, đường trơn, vừa đẩy vừa kéo từ dưới thung lũng Khe Cụt ngược lên đến sở chỉ huy rồi trở ra bản Nậm Ngặt... Vừa đi vừa canh chừng đạn pháo, các ổ phục kích của quân TQ" - ông Thắng nhớ lại.
Theo ông Đặng Việt Châu, tìm kiếm thi thể đồng đội trong lúc đạn bom còn khốc liệt là việc không hề dễ dàng. "Trước hết, mình phải sống thì mới có thể mang được đồng đội trở về. Vì thế, việc tìm kiếm đồng đội được tính toán hết sức thận trọng, chỉ những người trực tiếp chiến đấu, thông thuộc địa hình, địch tình mới được cử đi. Do mưa nhiều nên thi thể nhiều anh em đã nhanh chóng bị phân hủy. Tìm thấy đã khó, đưa được thi thể anh em trở về còn gian nan bội phần" - ông Châu cho biết.

[sắn lùi]

 Mùa xuân năm 1984 không khí tết còn phảng phất đọng lại trên những nụ đào còn sót lại đua nhau nở .Cũng là lúc đợt tòng quân mùa xuân bắt đầu, ở đâu đài báo cũng đưa tin thắng trận rồi TQ lại chiếm những cao điểm mà ta vừa giành lại được .Khí thế hừng hực bảo vệ miền biên cương của tổ quốc,tôi chẳng còn đầu óc nào tập trung vào bài giảng của thầy cô được nữa.Tôi luôn nghĩ mình phải làm đc diều gì đó cho tổ quốc, phải mang sức trai trẻ của mình ra chiến trận để thử sức .
  Tôi quyết định viết đơn tình nguyện ra nhập ngũ và vinh dự được đứng trong hàng ngũ QĐNDVN .Ngày 6/3/1984 mẹ tôi dậy từ tờ mờ sáng chắc hẳn đêm qua mẹ tôi không    ngủ , ngăn dòng nước mắt. Mẹ dịu dàng dặn tôi :con còn quá nhỏ chiến trận thì ác liệt cầu cho hòn tên mũi đạn xẽ tránh con của mẹ, để con của mẹ hoàn thành nhiệm vụ bình yên trở về con cố gắng lên con nhé !Rồi mẹ quay đi tay run run châm nhang thắp lên bàn thờ tổ tiên .
Bố tôi đã chuyển bị sẵn một ba lô con cóc mà ông gìn giữ từ thời kháng chiến chống Pháp ,sắp đồ cho tôi , 1 quyển sổ bìa màu đen (tôi còn nhớ mãi) 5 thếp giấy và những con tem.Nhìn chiếc ba lô vuông vắn nhưng chỉ được 1/3 còn đâu là rộng hoác (ngày ấy nhà tôi nghèo lắm ,chạy Tầu 17/2/79 về Yên Bái nên nhà chẳng còn gì cả) .Bố tôi đèo tôi trên chiếc xe đạp cũ kĩ,ra sân vận động đầu tỉnh để tập trung ,bạn bè tôi cũng có mặt đông đủ để đưa tiễn tôi lên đường.
   Chuyến tầu 11h trưa 6/3/1984 rời ga Yên Bái đưa chúng tôi lên đến ga Phố Lu trời đã tối sẫm, chúng tôi hành quân đi bộ vào Sơn Hà -Bảo Thắng. Đêm đầu tiên xa nhà mọi điều còn quá mới mẻ với tôi, sáng hôm sau bắt đầu một cuộc sống quân ngũ . 5h sáng báo thức dậy tập thể duc,vệ xinh cá nhân, gấp nội vụ, ăn sáng đọc báo,7h30 ra thao trường huấn luyện . Tôi mới hiểu thế nào là đời lính ,bài tập đầu tiên lăn lê, bò toài , đêm về mệt nhoài,vừa đặt lưng xuống say xưa ngủ,mơ về lớp học ,chùm phượng vĩ(thằng PhươngK hái tặng cái PhượngT ) . Thì giật mình báo động di chuyển đơn vị, tất cả quân tư trang mọi thứ sẵn sàng lên đường ,  hành quân đêm suốt mấy tiếng đồng hồ quanh xã Sơn Hà ,người đau nhức , mệt mỏi . Mọi háo hức về bộ đội trong tôi tan biến , tôi chỉ mong sao nhanh kết thúc khoá huấn luyện để đc vào đơn vị chiến đấu .
  Thế rồi hơn 45 ngày huấn luyện cũng kết thúc kết thúc , chúng tôi chuyển lên C10 Cả đơn vị hành quân đi bộ trong đêm lên làng Bo , Bến Đền , chính thức vào đơn vị chiến đấu của E876 . Ngày 30/4/1984 lại được lệnh di chuyển , màn đêm buông xuống cả đơn vị lên chiếc xe zin 57 hành quân sang Hà Tuyên, trưa ngày hôm sau xe dừng lại nghỉ trưa tại km 10 Yên bái quê hương tôi, đúng giờ tan học, nỗi nhớ nhà ,nhớ trường lớp trong tôi lại ùa về tôi nhìn thấy Quỳnh, Hương hai dứa bạn thân nhất, tôi vội cởi chiếc đông hồ bônrôt( bố tôi tặng )gửi về nhà. nhìn em tôi không nói được gì thực ra ở lớp tôi dành những tình đặc biệt cho em thế mà giờ phút chia xa tôi vô cùng bối rối tay chân thừa thãi chẳng biết nói điều gì.  Lệnh tiếp tục hành quân xe lại chuyển bánh bóng em nhỏ dần rồi khuất hẳn tôi mang hình ảnh em vào chiến trận từ đó mỗi khi hành quân hay canh gác tôi luôn giữ hình ảnh em trong trái tim mình để làm động lực cho tôi hoàn thành nhiệm vụ

Đọc hết bài của các anh rồi, em quay lại đọc lại từ phần 1 thấy bài này của anh Nguyễn Minh Sơn - Yên Bái tình cảm quá, bịn rịn quá. Hình ảnh hai người phụ nữ - Một mẹ - một người yêu đều để lại cho người lính những nỗi nhớ đặc biệt và là động lực tinh thần lớn mạnh cho họ vượt qua mọi khó khăn.

[Biên cương]

Tôi và các đồng đội ở Hà Giang hôm nay lại ngược về Thanh Thủy để thắp hương tri ân cho các đồng đội, dự buổi họp mặt với các gia đình chính sách của xã Thanh Thủy kỷ niệm 67 năm ngày Thương binh liệt sỹ. Cùng đi còn có phóng viên Nguyễn Ngân, Lương, Dương của VTV1 và Linh của Báo Lao động. Chúng tôi đã về với Thanh Thủy với ký ức của 30 năm vè trước...

[Linh Quany]

    Mời các bác xem tiếp bài báo mới nhất trong hôm nay, theo đường link này :

    http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/30-nam-tran-danh-vi-xuyen-qua-hoi-uc-cuu-binh-3019323.html

[quangden149]

đọc bài báo mà nước mắt chảy ròng thương đồng đội.những người con của đất việt đã hy sinh tuổi trẻ để bảo vệ từng tấc đất biên cương.

[ngoc180561]

Câu chuyện cảm động thắm đẩm tình đồng đội của các bác f356, mình vừa đọc được trên vnexpress.net, xin gởi tặng các bác nhân ngày 27/7 năm nay.

NGƯỜI LÍNH VỊ XUYÊN NỐI DUYÊN CHO VỢ VÀ ĐỒNG ĐỘI

Trước giờ ra trận, người sĩ quan trẻ dặn rằng nếu anh hy sinh thì đồng đội còn sống hãy tiếp tục chăm lo cho gia đình, vợ con anh.

Trận đánh Vị Xuyên (Hà Giang) trôi qua 30 năm, liệt sĩ Lê Nam Hòa (quê Yên Bái) cũng về với đất ngần ấy năm. Mộ của ông nằm ở nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, bàn thờ được vợ chồng ông Hà Hữu Thân và bà Nguyễn Thị Minh Nga thờ cúng chu đáo tại nhà riêng ở xã Ngọc Quan (Đoan Hùng, Phú Thọ). Ông Thân từng là đồng đội chiến đấu còn bà Nga vốn là vợ của liệt sĩ Hòa.

Năm 1980, hai người lính Lê Nam Hòa và Hà Hữu Thân thân thiết với nhau khi ở cùng một đơn vị tại Lào Cai. Năm 1984, cuộc chiến chống quân Trung Quốc xâm lấn biên cương ngày càng ác liệt, cả hai được điều về Trung đoàn 149, Sư đoàn 356. Ông Thân là đại đội trưởng, còn ông Hòa là đại đội phó Đại đội 1, Tiểu đoàn 7.

 Những lúc nhớ nhà, ông Hòa thường kể cho đại đội trưởng nghe về người vợ tên Nga đang làm hộ sinh tại Bệnh viện Trấn Yên (Yên Bái) và cậu con trai 7 tháng tuổi. Vì nhiệm vụ cấp bách mà trước khi hành quân lên Hà Giang, ông Hòa không được gặp vợ con.

Rạng sáng 12/7/1984, Việt Nam mở màn chiến dịch giành lại các điểm cao bị Trung Quốc chiếm trái phép. Trước giờ xuất kích, anh em ngồi nói chuyện với nhau dưới gốc đa hang làng Lò (Vị Xuyên, Hà Giang). Ông Thân còn nhớ rõ, đêm đó là 14 âm lịch, mưa tầm tã nhưng vẫn lờ mờ có bóng trăng. Suối Thanh Thủy cuộn lên đục ngầu sau những trận mưa rừng.

Ông Hòa tâm sự: "Anh Thân này, ra trận thì người còn người mất. Nếu chẳng may có người hy sinh thì người còn sống có trách nhiệm thay người nằm xuống chăm lo cho gia đình, trước là vợ con, sau là bố mẹ". Ông Thân ngăn người đồng đội, bảo đừng nói gở miệng.

Thế rồi họ chia tay nhau, tất cả vào vị trí. Bước vào trận đánh cao điểm 685, ông Hòa trúng đạn pháo và hy sinh. Ông Thân cũng bị thương nặng, được chuyển về tuyến sau điều trị vết thương. Tin liệt sĩ Lê Nam Hòa hy sinh báo về, người vợ trẻ ôm con khóc ngất. Bà Nga trở thành vợ liệt sĩ khi mới 27 tuổi. Cuộc sống quá khó khăn, bà xin phép bố mẹ chồng đưa con về quê ngoại ở Đoan Hùng sinh sống.

Năm 1987, ông Thân chuyển công tác về đơn vị gần nhà bà Nga. Nhớ đến lời đồng đội trước lúc hy sinh, ông cùng vài người bạn đến thăm hai mẹ con. Anh em trong đơn vị cũng hay ra thăm ông cụ thân sinh ra bà Nga, vốn là thầy giáo, được nhiều người kính trọng.

Bà Nga khi đó làm ở Trung tâm y tế Đoan Hùng, thường đi sớm về khuya, con trai ốm yếu hay được ông ngoại cõng đi chữa bệnh. Hoàn cảnh mẹ góa, con côi khá vất vả. Ông Thân xin phép được qua lại, chăm sóc hai mẹ con. Cậu bé Lê Nam Duy, con trai liệt sĩ Hòa, rất quấn quýt mỗi khi thấy chú bộ đội Thân. Nhưng bà Nga tránh tiếp xúc ông Thân vì sợ những lời đàm tiếu của người đời.

Ông Thân phải tìm cách nói chuyện, rồi được mọi người vun vén thêm, hai năm sau bà Nga mới đồng ý lấy đồng đội của chồng khi cảm nhận được sự chân thành của ông. Đầu năm 1989, hai người làm mâm cơm cúng, thắp hương xin phép liệt sĩ Hòa nối mối nhân duyên, trở thành vợ chồng. Ông cũng hứa chăm sóc và thương yêu bé Duy như con đẻ của mình.

 Khi ngỏ lời với bà Nga, ông Thân không nhắc tới câu chuyện ở gốc đa trước cửa hang làng Lò năm xưa. "Tôi không muốn bà ấy tủi thân, nghĩ tôi bị ràng buộc bởi lời hứa với đồng đội. Hơn nữa, tình cảm khi đó tôi dành cho hai mẹ con là thật lòng", ông chia sẻ. Người đàn ông 59 tuổi chưa bao giờ hối hận về quyết định của mình. Ông bảo đó là trách nhiệm với người đồng đội đã ngã xuống và cũng vì tình cảm của chính mình.

Cuối năm 1989, ông bà sinh thêm một cậu con trai nữa, đặt tên là Tùng. Không cùng cha nhưng hai anh em Duy - Tùng rất thương yêu và hợp tính nhau. Cả hai người con trai kính trọng gọi "bố Thân, bố Hòa", coi như hai người cha ruột của mình. Vợ chồng ông Thân vẫn qua lại thăm nom bố mẹ liệt sĩ Hòa ở Yên Bái. Ông Thân xin làm con trai nuôi của gia đình, cùng đỡ đần khi có công việc. Mỗi ngày giỗ của liệt sĩ Hòa, ông đều cúng cẩn thận, rồi làm cơm tập hợp anh em đến cho cửa nhà thêm đầm ấm.

Trải qua bao sóng gió, bà Nga cũng tìm được bến bình yên. Nỗi đau trở thành góa phụ có người san sẻ, cuộc sống đời thường có người chung vai gánh vác. Bà kể, vợ chồng có lúc cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt, nhưng chưa bao giờ thấy ông Thân nói nặng lời hay quát mắng con trai.

Nhắc đến liệt sĩ Hòa, bà xúc động nhớ lại chuyện xưa. Cưới nhau hai năm nhưng vợ chồng chỉ sống với nhau tính theo ngày. "Làm vợ khi đất nước có chiến tranh thì người chồng không còn là của riêng gia đình nữa mà là một phần của đất nước. Anh Hòa hy sinh mới là người thiệt thòi nhất", bà rưng rưng nước mắt.

Tháng 7 hàng năm, vợ chồng ông Thân lại cùng những người lính Sư đoàn 356 về lại chiến trường xưa, thắp hương cho liệt sĩ Hòa và đồng đội đã nằm xuống. Những cựu binh đều biết câu chuyện xúc động ấy. "Chúng tôi luôn kể cho nhau nghe câu chuyện của ba người như lời nhắc nhở về nghĩa tình đồng đội", cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim chia sẻ.

Câu chuyện về mối nhân duyên ấy sẽ có hậu hơn, hạnh phúc sẽ trọn vẹn hơn nếu như năm 2010, tai nạn không cướp đi người con trai duy nhất của bà Nga với liệt sĩ Hòa. Ông Thân lại một lần nữa dành hết yêu thương, lo lắng để giúp vợ nguôi ngoai nỗi đau. Nhiều lúc bà chỉ biết khóc: "Tôi chẳng còn gì, chỉ còn lại ông ấy với đứa con làm niềm an ủi cuối cùng giữa cuộc đời quá bất hạnh này"... Gian trên cùng của ngôi nhà ba tầng có thêm bàn thờ người con trai trẻ. Bốn năm nay, ông Thân vẫn cùng vợ ngày ngày lo hương khói cho cả hai cha con liệt sĩ Lê Nam Hòa.

Nhiều năm qua, ông vẫn khói hương thờ phụng, làm giỗ cho người đồng đội đã ngã xuống. (Ảnh: Hoàng Phương)