Thượng Đức

[danhthanh]

Chương Năm
1
Ngay từ ngày đầu tiên phối hợp với quân dân tỉnh Quảng Đà đi trinh sát Thượng Đức, Lê Công Phê đã rất mến mộ những con người ở vùng đất này. Là sư trưởng sư đoàn, nhận nhiệm vụ đánh chiếm Thượng Đức, ông vừa mừng vừa lo. Mừng vì cấp trên đă chọn Sư đoàn 304 đến một chiến trường ác liệt đang vô cùng bức xúc về việc địch lấn chiếm vùng giải phóng. Ông rất tự hào về 304 của mình. Sư đoàn có một truyền thông rất vẻ vang trong đánh Pháp. Từ ngày Mỹ vào miền Nam, sư đoàn lại trực tiếp đụng độ với Mỹ ở một chiến trưởng máu lửa: Chiến trưởng Quảng Trị. Ở đây, sư đoàn đã chạm trán với nhiều sắc lính kể cả lính dù và đã cùng quân dân Quảng Trị giải phóng tĩnh Quảng Trị, tạo một thế tiến công to lớn cho cách mạng miền Nam. Đất Quảng Trị mãi mãi ghi dấu ấn những năm tháng gian khó khốc liệt mà sư đoàn đã chịu đựng. Đất Quảng Trị mãi mãi ghi nhận những chiến công hiển hách của sư đoàn. Ông hy vọng Quảng Đà tiếp tục là nơi sư đoàn gặt hái được những chiến công mới.
 
Tuy vậy, ông cũng hồi hộp và lo âu lắm. Đây là một chiến trường mới, lại đang trong mùa mưa. Từ một người lính trưởng thành lên, ông biết rằng sư đoàn chỉ có thể hoàn thành được nhiệm vụ khi được dân đùm bọc, giúp sức. “Tôi không rành các ngón quân sự đâu. Nhưng cần gì tới dân đất Quảng, anh cứ nói với tôi. Người ta bảo: “Quảng Nam hay cãi” là đúng đấy. Tính hơi ngang nhưng trong công việc không chê được à”.' Sáu Nam nói với ông như vậy.
Cách đi đứng nói năng của chủ tịch Sáu Nam đủ để người nghe tin cậy. ổng có nụ cười mỉm dễ ưa. ở một nơi đạn bom ác liệt, sự điềm tĩnh tự tin của ông làm ấm lòng người mới đến.
-   Việc đầu tiên, chúng tôi cẩn đi trinh sát Thượng Đức. Chủ tịch chọn ai đó thật chắc chán, thật gan dạ, được không? - Lê Công Phê nói với ông Sáu Nam.
• Kìa, ông Lê Công Phê đang chê anh chị nhát gan. - Sáu Nam vừa nói vừa quay tìm Hoàng Thủy và Cẩm Linh - những người ông chọn cùng đi trinh sát Thượng Đức.
-   Chỉ sợ các thủ trưởng không dám đi đến cùng thôi. - Thủy nói với ông Sáu Nam và Lê Công Phê.
Đứng cạnh Thủy là Cẩm Linh. Cô gái có cái giọng thật trong:
-   Các thù trưởng cứ giao việc dẫn đường cho con. Con là dân thổ cư. Muốn vào tận trong lòng Thượng Đức cũng được chớ đừng nói...
-   Hay quá nhỉ, bắt tay cái nào. - Toản xăm xăm bước về phía Cẩm Linh. Sau chiến công bắt được thám báo nơi đóng quân của Tiểu đoàn 9, Toản được điều lên ban trinh sát sư đoàn. Cũng không rõ sự điều động là biểu dương thành tích hay cấp trên kỷ luật. Nhưng anh có cảm giác ở Ban không thích hợp với anh. Tất nhiên, nghiên cứu, làm kế hoạch, viết văn bản, chỉ thị không có gì quá sức anh. Hồi đi học, anh thuộc loại xuất sắc về các môn tự nhiên. Văn chương chữ nghĩa cũng chẳng đến nỗi nào. Khổ nỗi, cái sự ngồi bàn làm việc khiến người anh cứ oải ra. Một ngày không chạy nhảy, không làm việc bằng cơ bắp, anh thấy như bị tù tội. Anh tự mắng mỏ mình: Hèn. Tại sao không gặp trưởng ban hỏi cho ra lẽ tại sao điều mình lên đây. Nghĩ thế, Toản sùng sục chạy vào phòng làm việc  của Đỗ Quế. Nghe những lời lẽ tức tưởi của Toản, Quế mỉm cười.
-   Mình có biết trường hợp bắt thám báo của cậu dưới Tiểu đoàn 9. Nghe đâu tiểu đoàn phó sau vụ ấy cũng được điều lên trung đoàn, còn cậu về Ban. Vậy thôi. Còn kỷ luật hay không mình không biết.
-   Sao không biết? Hay anh không muốn nói ra. Quái lạ, không thưởng huân chương cho tôi thì thôi, sao lại kỷ luật. Bắt được một cái lưỡi để sư đoàn tha hồ khai thác mà lại là một cái tội. Không còn hiểu trời đất này là thế nào nữa.
-   Nhưng có ai nói gì về tội nợ với cậu đâu?
-   Cái khó chịu nhất là ở sự ỡm ờ ấy. Công không nói là công, tội không nói là tội. Cứ im im, chẳng biết đâu mà lần. Nếu thấy dưới tiểu đoàn tôi vẫn làm tốt nhiệm vụ mắc mớ chi điều lên đây chớ?
Trưởng ban mỉm cười, đưa tay vỗ vào vai Toản:
-   Cậu thật là... Về Ban khối người mơ ước đó. Cậu tưởng đây là cái nơi chứa những người có khuyết điểm sao? Đây là nơi để phát triển, là nơi đào tạo cán bộ nguồn đấy, cậu hiểu không?
-   Vậy thì anh tìm ngay người thích về Ban mà gọi. Anh cho tôi xuống đơn vị. Ở đó tôi sẽ có ích hơn nhiều.
-   Cậu nói thật đấy chứ?
-   Chả lẽ tôi giả bộ hay sao?
-   Đây là một lời khuyên chân tình. Cậu nên ở lại. Dưới đơn vị vậy là đủ lắm rồi. Cậu thừa biết những gì thường xảy ra mỗi lần đi trinh sát. Nguy hiểm lắm.
 Cám ơn anh. Anh muôn nói đến sự thương vong phải không? Tôi đâu thích chết. Thậm chí nói thật, không thể nào khác tôi mới phải vào nơi bom đạn ác liệt. Ở hậu phương biết mấy công việc còn phải làm cho làng, cho xã, cho gia đình, cho bản thân mình. Nhưng đã vào đây thì nên chọn việc nào hữu ích nhất. Góp phần tích cực nhất sớm kết thúc cuộc chiến tranh...
Tiếng chuông điện thoại trên bàn làm việc của Đỗ Quế kêu ro ro, cắt đứt câu chuyện của hai người. Đỗ Quế ầm ừ một thôi một hồi gì đó rồi bỏ máy, trở lại nói chuyện với Toản.
-   Cậu biết trung đoàn trưởng Nguyễn Quỳ chứ?
-   Biết. Hỏi anh ấy là tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 9, tôi là tiểu đội trưởng tiểu đội trinh sát.
-   Anh ấy đang hỏi thăm cậu rối rít cả lên. sắp tới có những trận đánh lớn, Trung đoàn 6 sẽ đảm nhận chủ công, cần có trinh sát giỏi. Nguyễn Quỳ tha thiết xin cậu về đó.
-   Anh cho tôi đi. Tôi xin anh đấy. Đi trinh sát mới đúng là công việc của tôi.
Ấy vậy là Toản được điều về trinh  sát trung đoàn. Cũng không phải về hẳn mà như trưởng ban nói, chỉ là tăng cường hay biệt phái gì đấy cho chiến dịch. Chẳng sao, miễn là lại về với Nguyễn Quỳ, người rất hợp với Toản. Vụi nhất là lại được tung tẩy với cánh du kích địa phương. Chà, đi trinh sát với các cô thì còn gì bằng. Ở chiến trường phải cố tìm lấy niềm vụi. Bom đạn mù trời, cuộc đời đo bằng gang tấc. Tại sao không sống cho đúng với bản chất của mình chớ?
Toản liếc xéo về phía Cẩm Linh, mỉm cười ý nhị. Cẩm Linh cũng mỉm cười, nhìn Toản như thách thức. Hai người rẽ cây lá ào ào vượt lên phía trước.
Đến chân sườn núi phía nam, Lê Công Phê đề nghị mọi người dừng lại. Ông đã nghe tiếng súng đì đạch từ Thượng Đức. Vả lại, phải lên tới đỉnh núi đá kia chắc bở hơi tai. ông nói với ông Sáu Nam.
•   Anh Sáu, anh quay lại thỏô. Đi với chúng tôi đến được dây là quý lắm rồi. Chiến dịch còn dài dài.
•   Ủa sao lại vậy? Anh không biết Sáu Nam đó thôi. Chưa mùi mẽ gì. Các anh đi tới đâu tôi theo đó chớ bộ.
•   Không chỉ là sức khoẻ anh ạ. cẩn thận mọi chuyện vẫn hơn.
-   Ý anh muốn nói tới sự nguy hiểm phải không? Dân đất Quảng chúng tôi đánh giá người tát người xấu ở chỗ trước bom đạn, thái độ của anh như thế nào. Bữa ni, tôi không theo được các anh đến nơi đến chốn tôi sẽ không ở sở chỉ huy với các anh làm chi. Chỉ vướng bận các anh.
Hôm đó, đoàn trinh sát đã nhìn được cả từng khẩu pháo trong chi khu quận lỵ Thượng Đức. Họ cũng đã nhìn thấy những tên lính đi lại trong đồn. Từ khi làm chỉ huy sư đoàn, hiếm khi Lê Công Phê có những chuyến đi sát đồn thù đến thế. Vậy mà Cẩm Linh còn khoe với ông:
-   Tụi con đi lấy hàng còn men dưới chân đồn chúng nó à, mỗi khi chúng nó bắn, chạy thôi là chạy.
Ngay buổi trinh sát hôm ấy, tướng Nguyễn Chánh - phó tư lệnh Quân khu 5, Lê Công Phê và những người trong đoàn đã quyết định được hướng tiến công chủ yếu là: Hướng tây bắc. Hướng nam bị vách núi đá án ngữ. Hướng đông là nơi hai dòng sông: sông Vụ Gia và sông Côn gặp nhau. Có thể dùng một hướng phụ nữa là hướng tây nam. Hướng này gần với trận địa pháo, đồi núi nhấp nhô, nhiều lau lách cho phép một lực lượng nhỏ gọn luồn lách đánh vào cạnh sườn tây nam. Lê Công Phê chỉ còn băn khoăn chưa nắm thật chắc địa hình bên trong Thượng Đức nhưng Cẩm Linh đã thì thầm vào tai ông:
-   Việc đó con chịu trách nhiệm. Mấy bữa nữa con tìm cách lấy bản đồ về.
Lê Công Phê đang nhìn cô bé nửa tin nửa ngờ thì Hoàng Thủy đã chạy đến nói nhỏ vào tai ông:
-   Cẩm Linh quê ở Hà Tân. Bố ở trong ấp, là cơ sở của ta. Cổ làm được đó... nhưng ai lại... Việc này nên giao cho tôi. Địa hình tôi thuộc. Anh cứ yên tâm. Vợ con tôi cũng đang kẹt trong đó... Tôi sinh ra ở đó, thuộc đường đi lối lại.
-   Chuyện lấy bản đồ là rất hệ trọng, ta sẽ tính sau. - Sư trưởng cắt ngang lời Hoàng Thủy - Việc cần bàn hiện nay là chuyến đi thực địa, làm sao đạt kết quả tát nhất.
Sau cuộc đi trinh sát lần đầu, Lê Công Phê rất hài lòng về cán bộ, du kích Quảng Đà, những người đã và sẽ cùng đơn vị ông đảm nhiệm công việc san bằng chỉ khu quận lỵ Thượng Đức. Không chỉ vì sự nhiệt tình, sự gan góc của họ mà còn vì một khao khát cháy,bỏng: giải phóng Thượng Đức là giải phóng những người ruột thịt của họ đang phải sống trong vòng kiềm toả củạ kẻ thù.
 Khó khăn nhất trong chiến dịch là đường đi- Một trận đánh quy mô lớn phải có đường cho xe pháo vào, cho lương thực, đạn được vào. Huy động công binh và toàn bộ cán bộ chiến sĩ đi làm đường không khó nhưng sẽ bị lộ. Ngoài ra, thời gian cũng không cho phép kéo dài. Thám báo biệt kích đang trà trộn vào dân đi củi, đi đốt than, hóng hớt hoạt động của ta.
• Làm sao đây? - Lê Công Phê hỏi Sáu Nam.
-   Thì anh cứ cho người quan sát trước đi. cần làm những con đường nào trước, anh chỉ ra, ta cùng tính với nhau. - Sáu Nam lẩm nhẩm đọc - “Dễ trăm lần không dân cũng chịu - Khó vạn lần dân liệu cũng xong.” Tôi sẽ huy động toàn bộ đồng bào dân tộc đi làm đường cho anh được không? Đồng bào dân tộc thì khoẻ lắm mà không sợ lộ bí mật. Họ nói tiếng dân tộc, địch không nghe được, ta cũng không nghe được. Ngon chưa?
-   Hay lắm. - Lê Công Phê gật đầu - Đấy, khó khăn thuận lợi thế nào đồng chí Phan nói đi.
Phan là trưởng ban công binh, học xong đại học giao thông vận tải, anh nhập ngũ. Vào Sư 304 anh đã chỉ huy bộ đội mở không biết bao nhiêu đường đất, làm không biết bao nhiêu cầu phà. Dù vậy, chiến trường Quảng Đà đã rõ là không giống những chiến trường anh đã đi qua. Ta địch xen kẽ kiểu da báo như ở đây rất phức tạp. May là lực lượng của tỉnh mạnh, chu đáo nên bước đầu công binh đã sơ bộ nắm được những vấn đề cơ bản.
Theo báo cáo của trinh sát, có thể mở đường vào Thượng Đức theo hai hướng. Hướng thứ nhất: đường từ Thành Mỹ đi cầu Hội Khánh sau đó vượt sông vào áp sát Thượng Đức. ở đây có thể lợi dụng một con đường cũ. Con đường này địch đã bỏ từ hàng chục năm nay. Cây cối mọc lên giữa mặt đường. Bên địch cũng đề phòng ta đi,
bên ta cũng sợ địch dùng lại. Cả hai bên chôn vào đó không biết bao nhiêu các loại mìn. Mìn chồng chất lên nhau. Ngày đầu tiên, tổ trinh sát và công binh đã vấp mìn. Một đại đội trưởng cùng năm chiến sĩ hy sinh không kịp một lời trăng trối. Hướng thứ hai: Từ Trao mở một con đường mới vào bến Hiên. Đường phải làm dài 45 km. Có thể sử dụng 21 km đường địch làm dở, chỉ cần sửa sang lại có thể xe pháo đi được. Đoạn từ Hiên vào Thượng Đức dài 17 km, thám báo ra phục kích thường xuyên.
Phan nói xong, Trần Bình để nghị bỏ hướng thứ nhất. Chưa chi đã làm cán bộ chiến sĩ hy sinh xương máu thế kia. Ở hướng thứ hai, Trần Đình muốn Phan cho biết chỗ nào làm khó nhất. Phan lúng túng chưa biết trả lời ra sao, đưa mắt nhìn Sáu Nam.
- Vâng, tôi xin nói hộ anh Phan. Chúng tôi ở trong này lâu nên rành hơn. Ở hướng thứ hai, đoạn khó nhất là dốc Ngột. Đoạn này phải làm thật gấp, làm ngày làm đêm. Máy bay trinh sát của địch cũng hoạt động thường xuyên. Đá ở đây rất nhiều. Dùng sức người biết mấy cho xuể. Phải dùng mìn thôi, mà dùng mìn là lộ rồi. Đấy, các anh nghiên cứu thử có cách gì không? Một nhánh đường khác cũng rất khó là nhánh đường vượt sông Côn xuống dốc Kiền. Làm được con đường này có thể kéo pháo 130 ly ra làng Vân. Đặt pháo 130 ly ở tây dãy núi Bà Nà nã xuống sân bay Đà Nẵng thì thích lắm. Để có được đoạn đường phải bỏ ra nhiều công sức. Tỉnh sẽ huy động dân, bộ đội địa phương cùng làm với các đồng chí.
Mặt Phan bỗng bừng sáng. Không đợi một lời mời, anh đứng dậy hoan nghênh ý kiến của tỉnh. Anh đồng ý với Bộ tư lệnh bỏ hướng thứ nhất. Anh nói:
- Cái khó nhất là lực lượng làm đường, coi như đã được giải quyết. Còn việc chờ đợi, không đáng ngại. Khi chưa nổ súng, công binh, bộ binh, dân công sẽ vận chuyển mọi thứ bằng đường sông. Khi nổ súng rồi, ai đánh cứ đánh, ai làm đường cứ làm đường. Độ tư lệnh cứ quy định ngày tháng cụ thể, chúng tôi sẽ vận chuyển đủ các thứ cần thiết tới vị trí tập kết.
Một chiến dịch làm đường được triển khai. Hàng nghìn, hàng vạn con người nô nức đổ ra rừng. Người kín đen trên dọc lối đi mới phát. Áo xanh bộ đội nhoà trong nắng đổ lửa. Gió khô khốc rột rột trên da thịt. Đường mở tói đâu, đạn, gạo, pháo chuyển tới đó... Có lẽ chưa lúc nào trên vùng Trưởng Sơn ở khu vực Quảng Đà lại nhộn nhịp và vụi đến thế. Bộ đội chủ lực nườm nượp hành quân về phía Thượng Đức. Súng lớn, súng nhỏ, gạo, lương khô chất ngập xe tải, nối nhau dọc đường. Cán bộ chiến sĩ, nhân dân Quảng Đà vốn nghèo đói, thiếu thốn đủ bề, thấy vậy ngỡ như đang mơ. Sự tấp nập, phồn thịnh trên cung đường đang mở khiến họ thềm tin. Tối đến, bên bờ sông Bung, pháo binh và công binh phối hợp luyện tập. Những chiếc thuyền gấp chế tạo bằng thép được đưa xuống sông ghép hai ba thuyền lại với nhau thành phà nhỏ để chở pháo. Các chiến sĩ công binh cho pháo đi một đoạn sông rồi cập bờ để chiến sĩ pháo binh kéo pháo lên. Mỗi đêm, chuyển pháo đi dưới phà, kéo pháo lên bờ, lặp đi lặp lại năm lần, bảy lượt.
Đường từ Trao đến Hiên vừa làm xong, pháo và thuyền cũng đã có một ở bờ sông Côn chờ xuôi Thượng Đức. Cùng với việc chở pháo, bộ đội còn đóng nhiều bè cây chuối, bề nứa chuyển gạo đạn.
Những ngày tháng 7, nóng nắng muốn ngộp thở nhưng bộ ba: Sáu Nam, Hoàng Thủy và Cẩm Linh luôn túc trực bên sở chỉ huy bộ đội công binh. Người họ rộc rạc. Họ đã bàn với nhau không để bộ đội phải kêu ca gì về lực lượng vũ trang và cán bộ nhân dân tỉnh, số lượng đi làm đường với bộ đội dư tới mức Phan phải đề nghị ông Sáu Nam cho nghỉ bớt. Trong số người bám mặt đường, Hoàng Thủy và Cẩm Linh cũng đã phát hiện ra những người dân lạ mặt. Trên rừng lao nhao người đi đốt củi lấy than. Rất có thể họ là dân ở Thượng Đức được phái ra ngoài để nắm tình hình.
-   Làm răng giờ chủ tịch? - Cẩm Linh hoảng hốt hỏi Sáu Nam.
-   Con điện cho anh Hoàng Văn Lai coi thử. Ánh ấy là trưởng ban an ninh, sẽ bày cách giải quyết.
Nhận được tin, Hoàng Văn Lai đến chỗ Sáu Nam bàn bạc. Họ biết chiến dịch sắp bùng nổ. Bộc phá đánh ầm ào thế kia làm sao giữ được bí mật. Trong số người đang trà trộn với dân và bộ đội ta, không phải ai cũng xấu nhưng nếu để họ về thì không biết việc gì xảy ra.
Thôi cứ giũ họ lại anh ạ! - Hoàng Vàn Lai nói với Sáu Nam.
-   Đông lắm! Hàng trăm người lấy gì cho họ ăn?- Sáu Nam nói.
-   Chậc! Còn nhiều cái khó hơn vẫn làm được.
Thế là hơn hai ngàn người đã được giữ lại ở rừng. Cẩm Linh tất tưởi lo nơi ăn chốn ở cho họ, giải thích chính sách và động viên họ.
Chiều hôm đó, sau khi đã vơi công việc, Cẩm Linh chạy đến với Hoàng Thủy.
-   Thương quá anh à. Nhiều người kêu quá trời. Họ là người tốt chứ không xấu.
-   Biết làm răng được. Vì sự thành công của trận đánh, đành mắc lỗi với họ thôi.
Sau một tháng vật lộn với con đường, đêm 17 tháng 7, các xe pháo đã bí mật kéo. vào thôn Hiên, chờ lệnh nhả đạn.

[danhthanh]

2
Ông Sáu Nam nói với Cẩm Linh:
-   Còn một việc quan trọng nữa ta phải giúp bộ đội trước khi nổ súng.
-   Thì chú cứ nói. Con có từ chối công việc bao giờ. - Cẩm Linh ngúng nguẩy đuôi tóc làm nũng.
-   Chú vẫn biết thế. Nhưng việc nguy hiểm, con lại là
gái.
-   Chớ chú thấy từ mô đến chừ con thua con trai?
Sáu Nam kéo Cẩm Linh vào lòng. Thốt nhiên, ông nhớ đến con gái của mình. Thuý cũng tuổi như Cẩm Linh. Khổ, nó là y sĩ, theo ông lên rừng. Thôi thì chạy khắp nẻo. Khi thì bệnh viện, lúc đi với đoàn này đoàn kia. Mà rất thích đi với bộ đội. Giá còn sống, đánh Thượng Đức chắc Thuý cũng không vắng mặt. Bữa đó, ông đi Duy Xuyên. Thúy đòi đi theo. Đoàn của ông tới nống Ông Tình thì lính Nam Triều Tiên càn tới. Cái thằng Nam Triều Tiên lỳ lợm lắm, dai như đỉa. cả đoàn phải nằm lại, chui xuống hầm. Buổi chiều đó, rồi gần một ngày sau nữa, ông không cho ai lên khỏi mặt đất. Lúc ấy, bọn giặc đã hò nhau rút, nhưng ông biết thằng Nam Triều Tiên rất thâm. Nó sẽ gài người ở lại phục. Cái Thúy cứ đòi lên. Nó còn chê ông nhát nữa. Nó vọt lên khỏi hầm. Súng nổ ngay. Ông nhảy lên theo. Lộ rồi, chỉ còn cách rút thôi. Ông ôm gọn con vào lòng, chạy giữa bao nhiêu là đạn. Đạn mờ mịt, sức cũng cạn rồi, người ông bỗng hụt hẫng. Ông ngã sấp, nằm gọn trong cái giếng cạn. Hết ngõ. Không thể chạy nữa. Đằng nào thằng địch cũng đến. Ông rút lựu đạn chờ đợi. Quái! chờ mãi không thấy đứa nào bén mảng. Tiếng súng của chúng cũng thưa dần rồi im bặt. Thế là rõ. Nó ngõ ông trúng đạn chết rồi. Bọn chúng ma quái lắm. Ngại đụng mìn nên không dám đến  giếng cạn. Bây giờ, ông mới có thời gian xem vết thương cho con. Trời cao đất dày ơi! Đạn xuyên vào ngực nó. Máu ngập người loang hết quần áo ông. Nó yếu qua rồi. Mắt mờ nhìn ông đẫm nước. Hình như nó biêt mình có lỗi- Tội thế. Nó lo đi cứu bao nhiêu người vậy mà bây giờ lặng lẽ nhắm mắt trên tay ông!
-   Chú không muốn con đi chút nào nhưng để anh Thủy đi thì dễ lộ... - Sáu Nam nói với Cẩm Linh.
-   Thôi con hiểu rồi- Vào Hà Tân chớ gì? Con nhận lời từ bữa trước lận. Con đi một mình hay đi với ai? - Cẩm Linh mở cặp mắt đen láy nhìn Sáu Nam chằm chặp.
-   Bên 304 có cử một trinh sát cùng đi. Anh ta có nhiều kinh nghiệm, Điều quan trọng là làm sao gặp được, nhận được bản đồ mang ra, trước khi các anh lên phương án tác chiến.
-   Yên tâm đi chú Sáu.
3
Toản được giao một nhiệm vụ khá nặng. “Nếu không hoàn thành nhiệm vụ sẽ ảnh hưởng đến sự thành bại của trận đánh”. Đó là lời cuối của trung đoàn trưởng Nguyễn Quỳ. Dù sao đi trinh sát vẫn thích hợp với Toản hơn. Những lời xì xào gì đó với Toản không quan trọng. Được đi, được “động” là tốt rồi. Nếu mình lếu láo vô kỷ luật cấp trên đã không dùng. Trung đoàn không nói thật rõ nhiệm vụ lúc đầu, mà phải chờ đợi gì đó. Cũng tốt. Vào ấp vào đồn mới thật là cái thú của anh trinh sát. Công việc nửa kín nửa hở càng hấp dẫn. Chỉ chán là chuyến đi bị động quá. Không biết đường. Không được liên hệ cơ sở. Không nổ súng trừ trường hợp không thể nào khác. Cấp trên chỉ giao mỗi việc bảo vệ cô gái, bảo vệ tài liệu. Toản nhấp nhổm chờ cô gái ở cửa ranh. Hừ! Không biết mặt mũi thế nào đây? Phụ nữ dám vào đồn địch chắc tuổi cũng kha khá, từng trải và nhan sắc hẳn cũng bình thường thôi. Gái đẹp thường nhát. Với lại chăng nõ để cái đẹp phải bươn qua rào kẽm gai. Là nghĩ thế nên khi Cẩm Linh đến, Toản cứ đuỗn mặt ra:
-   Tưởng ai. Hoá ra lại vẫn là anh? - Cẩm Linh nhận ra Toản trước.
-   Anh đi với em thật sao? - Hỏi xong Toản biết là mình ngớ ngẩn.
Hỏi gì mà vô duyên thế! Cẩm Linh nghĩ nhưng không nói ra.
-   Nể thật đây!
-   Cái gì nể.
-   Em ấy mà, trông cứ như sinh viên, vậy mà...
-   Vậy mà sao? Có đi không thì bảo, còn không để báo cáo cấp trên xin người khác.
Vừa xinh vừa đáo để đây. Nghĩ thế nhưng lòng Toản đầy hân hoan. Đi với nàng thì chết cũng bằng lòng. Đời mình hay thế. Muôn năm cái nghề trinh sát.
-   Này.
-   Nói gì thì nói đi. Bắt đầu xuống chân ranh là Cẩm khẩu và phải cách quãng đúng cự ly.
-   Rõ rồi! Nói gì nhỉ? E hèm, em có rành đường không đấy? Chuyến đi có nguy hiểm không?
-   Hỏi vớ vẩn. Không rành ai cử đi. Không nguy hiểm cần gì anh lẽo đẽo theo sau để bảo vệ.
Đanh đá nhỉ? Nhưng mà hay. Con gái thế mới thích. Vui. Dễ thân. Dễ quen. Mà nhỡ có nhỡ tay chân mồm miệng cũng không đến nỗi bị phạt.
-   Anh nói câu này em đừng cho là nịnh nhé.
-   Nói đi.
-   Anh rất mê những cô gái như em. Từ bữa cùng lên sườn H748 ngó về Thượng Đức ấy, cứ thấy lòng rạo rực thế nào.
-   Thì sao?
-   Thì... thì cho ôm hôn chẳng hạn.
-   Còn lâu nhé. Quên đi... có vợ, có con còn tham.
-   Chết rồi!
-   Sao chết? - Cẩm Linh giật mình ngoái lại nhìn Toản.
-   Anh thế nào mà em lại bảo anh đã có vợ, có con nhỉ? Già lắm sao? Vợ con là nghĩa thế nào? Vừa học xong, nhập ngũ liền. Thú thật nhé. Mới có người yêu thôi.
Nhưng chắc gì đã gặp lại cô nàng. Đang đi với em đây, ngày mai có khi đã là người thiên cổ.
-   Dại mồm. Đi với anh dễ xúi quấy, không đi nữa.
Cẩm Linh dừng lại thật. Cô nép mình bên một lùm
cây. Đoạn đường trước mặt trong hoang. Giận Toản nói bậy, nhưng cũng đúng lúc phải dừng lại. Trời còn sáng quá, đi tiếp, lính Thượng Đức có thể nhìn thấy. Toản không biết lý do. Anh xin lỗi. Đừng có mê tín vớ vẩn em ạ! Số sống, đạn bắn vào người không chết. Số chết, nằm ở nhà vẫn bị. Định nói thế nhưng sợ Cẩm Linh giận thêm, đành thôi. Anh xích lại gần hơn, vuốt tóc ,cô, làm lành. Cẩm Linh hất tóc đứng lui ra:
-   Làm cái gì vậy?
-   Khó tính ghê... – Thở dài – Đời lính như bọn anh khổ thật. Cứ đánh nhau là đi đầu, vào đồn vào bốt đi đầu. Đến chết cũng chết đầu tiên, vậy mà đụng đến các em là bị loại ra ngay.
Toản nở từng khúc ruột khi thấy Cẩm Linh quay đi tủm tỉm cười. ôi! nụ cười sao đẹp thế! Nụ cười ơi, sao độ lượng bao dung. Nụ cười làm Toản tự tin và dũng cảm hẳn lên. Anh thấy xốn xang. Trời se se. Sương mù giăng trên núi cao níu kéo nhau tràn xuống chân ranh. Nhìn về phía Thượng Đức chỉ còn lảng bảng một khôi sâm sẩm.
 - Đi thôi. - Cẩm Linh giục.
- Không đi nữa.
 ủa? Sao vậy?
Nhỡ hy sinh không được biết mùi phụ nữ uống lắm.
•   Lại nói năng tầm bậy tầm bạ nữa. - Cẩm Linh bước ra khỏi lùm cây, ngoái lại vẫn thấy Toản đứng đó mặt đờ đẫn.
•   Kỳ cục quá! Đi một mình vậy.
Bước thêm vài bước vẫn thấy Toản không nhúc nhích. Cẩm Lỉnh bèn xuống nước động viên:
•   Thôi hỉ. Xong nhiệm vụ đã về, nếu còn muốn em dành, tha hồ.
-   Không là không. Nhỡ xảy chuyện rủi ro không về nữa thì sao?
ủa! ông tướng ni khéo sinh chuyện. Đi giữa chừng giữa buồi bỗng dưng dở chứng. Không chừng hỏng hết cả chuyến đi. Đất không chịu trời, trời chịu đất vậy. Cẩm Linh quay lại dỗ dành:
-   Em xin! Không đi nhanh lỡ thời cơ đó. Anh cũng chết mà em cũng chết. - Cẩm Linh cầm lấy tay Toản kéo đi.
Ý chí quyết hôn Cẩm Linh đã không còn dùng dằng trong Toản, mặc dù lời lẽ ngọt ngào và bàn tay dịu êm của Cẩm Linh đã làm anh chao chạnh hơn. Nhưng anh không đi không phải vì lý do tình cảm, do yêu thương hay cái gì đó đang dâng lên trong lòng anh. Anh chần chừ vì một lý do khác. Đi, ngượng lắm thôi, Cẩm Linh sẽ cười đến chết. Khổ quá thể. Sao cái “của nợ” của anh lại hư thế không biết. Chướng quá.
Bố Cẩm Linh là một trong ba đảng viên Cộng sản của ta nằm lại ở Thượng Đức để hoạt động. Nghe tín hiệu, ông biết con gái về. Ông cất chiếc đèn dầu trên bàn thờ. Tim đập thình thịch. Mấy ngày nay, địch lùng soát rất rát. Mạo hiểm quá đi mất. Nhiều hoạt động của địch cũng đã thay đồi. Ông chưa có cách gì báo ra được thì con gái đã vào. Nhìn thấy cha, nước mắt Cẩm Linh rân rấn, ông ôm lấy con và cũng không ngăn được nước mắt. Lẽ ra, hai bố con ông không nên thế. Phải tranh thủ trao đồi công việc ngay. Ông có nhiều điều muốn nói về Thượng Đức nhưng khi tan cơn xúc động, ông không còn thời gian, ổng chỉ kịp đưa cho Cẩm Lỉnh chiếc bản đồ và dặn con: “Nói với mấy anh tấm bản đồ mới chưa vẽ được. Ba có vào đồn, có gặp quận trưởng Hùng nhưng không có thời gian quan sát để vẽ. Đại loại bên trong có thay đồi nhưng không nhiều lắm. Nếu gấp quá rồi thì tạm dùng chiếc bản đồ này cũng được. Thôi con đi hỉ.” Ông đẩy Cẩm Linh ra mà lòng thì dằng dứng đau xót. Ông ân hận đã không thật trọn vẹn với các đông chí của mình, với con gái của mình. Ông đã nắm được thóp của quận trưởng Hùng. Ông đã được Hùng và lính trong đồn tin cậy. Giá dấn lên một chút ông đã có thể hiểu kỹ càng hơn về hầm hào, lô cốt, bố phòng của Hùng và Lầu. ông biết rằng, các đông chí ngoài đó tin cậy ông rất nhiều. Nếu ông đáp ứng tốt yêu cầu của tổ chức chắc chắn trận đánh sẽ thuận hơn. Xương máu bộ đội sẽ đỡ mất mát hơn. Thật ra, ông đã làm hết sức mình. Không thể khác, không thể hơn. Không biết tổ chức có thấu hiểu cho ông không? Ông cũng chỉ nghĩ được chừng ấy! Nỗi hồi hộp lo âu đang choán hết tâm trí. ổng nghe ngóng. Một tiếng động nào đó dù nhỏ cũng làm ông giật mình. Thi thoảng, Cẩm Linh vẫn về đây. Cẩm Linh là cầu nối giữa trong và ngoài. Mọi lần ông cũng lo, cũng hồi hộp nhưng chưa lúc nào ông lo và hồi hộp như bây giờ. cầu mong cho con ông thoát ra ngoài nguyên vẹn. cầu mong cho trận đánh sắp tới nhổ được đồn Thượng Đức, quét sạch lũ giặc, ông muốn đoàn tụ gia đình lắm rồi. Ông muốn gặp gỡ đông đội đông chí của ông lắm rồi. Phải đóng vai già Nôm, thân tín với quận trưởng, nhiều khi ông buồn và đau buốt đến tận tim gan. Ông chỉ có thể thanh thản khi nghĩ rằng đây là việc cần thiết, quan trọng mà tổ chức giao. Lần cõng Hùng về ấp quả là ông không biết gì, ông hoang mang. Ông hành động vậy là do suy xét của lý trí. về sau, biết chắc đó là màn kịch do Hùng tạo ra, ông mới thở phào nhẹ nhõm. Việc ông làm đến lúc nào đó rồi cũng lộ. Nếu lộ, ông cũng đã hình dung ra mọi thảm khốc, ông không sợ cho ông, chỉ thương Cẩm Linh. Chính vì vậy ông mong ngóng giải phóng Thượng Đức từng ngày.
Bỗng có tiếng súng loác toác đâu đó. Tim ông muốn ngừng đập. Ông nhẩm tính. Giờ này Cẩm Linh đang ra khỏi ấp. Ông dướn người về phía tiếng súng nghe ngóng.
Vậy là vẫn tiếng súng như mọi khi. Tiếng súng của lính gác cảnh tỉnh người bên ngoài.
5
Lúc tiếng súng nổ là lúc Toản và Cẩm Linh đã ra khỏi ấp Hà Tân một đỗi đường. Đóng kịch giỏi lắm, lính gác mới cho Cẩm Linh đi qua cửa. Toản không có cách nào lọt được vào ấp như ý định. Lính Thượng Đức tăng cường gắt gao cả vòng trong vòng ngoài. Cũng may là mọi việc trót lọt. Đi gần suốt đêm, bây giờ họ mới tối chân ranh.
-   Nghĩ chút đã, mệt muốn đứt hơi. - Cẩm Linh ngồi xuống và nhận ra trời đang tưng mửng sáng.
Toản cũng sà xuống ngồi cạnh Cẩm Linh. Anh ít mệt hơn. Tình huống đến với anh không nhiều. Tính anh không thích những chuyến đi trinh sát êm ả quá. Mà có đi trinh sát quái đâu. Mình đi bảo vệ Cẩm Linh đấy chứ! Dù sao cũng đã hoàn thành nhiệm vụ. Mệt; thì mệt cũng phải tào lao chi khươn một chút cho vui vẻ.
-   Cẩm Linh ơi! Có nhận ra chỗ ta đang nghĩ là thế nào không?
-   Làm sao?
-   Chỗ lúc đi, ta dừng lại và em hứa xong việc sẽ cho anh cái hôn.
 - Không biết dơ. Có người yêu rồi còn tầm bậy. Biết anh lăng nhăng như vậy cô ấy chán lắm đó.
Có gì mà lăng nhăng? Anh kể em nghe. Hồi anh ở Quảng Trị, con gái Huế hay đáo để, rất chiều bộ đội miền Bắc,
• Chiều thế nào?
-   Nghĩa là bức bách quá. Muốn ôm hôn, sờ soạng gì đó các cô không chấp.
-   Thế có mà rồi đẻ cả đống con không có ba?
-   Em buồn cười. Đẻ quái nào được.
Cẩm Linh lích khích cười rồi đứng dậy:
-   Đi thôi, nói chuyện với anh lằng nhằng lắm.
-   Đi là thế nào. Hôm qua em bảo xong việc anh muốn làm gì thì làm.
• Nhăng cuội nào. Hôm qua là quá lắm đó. Bữa ni anh không muốn đi thì ở lại. Em về...
“Xuỵt” ngay lúc ấy Toản thấy phía trước có mấy bóng người mặc áo rằn ri, tay lăm lăm súng AR15 từ phía trên núi đi xuống.
- Thám báo! - Anh khẽ kêu lên và kéo Cẩm Linh chạy.
Lập tức, hàng tràng đạn véo véo đuổi theo. Tiếng bọn thám báo hò hét gì đó. Cả Toàn, cả Cẩm Linh ngã lăn lông lốc. Không thể để Cẩm Linh lọt vào tay địch. Cô còn cầm chiếc bản đồ rất quan trọng. Anh đẩy Cẩm Linh về trước rồi chạy dạt lên mé đồi, dùng súng ngắn bắn trả. Thật ra, anh chỉ nổ súng để kéo bọn địch về phía mình. Súng lại nổ choang choác.Hình như tất cả đang châu nòng về phía anh. Chạy đi Chạy nhanh Cẩm Linh à.
Anh thầm kêu lên như thế. Trong lúc chưa nhìn rõ mặt người, bọn thám báo không thể tinh hơn anh. Chạy ở đồi núi mấp mô chúng không thạo bằng anh. Vội vàng có thể trúng đạn. Anh cúi gập người tìm những chỗ trũng lao tới. Bỗng dưng, ạnh thấy người như tụt từ trên không xuống! Thì ra anh đang rơi vào một chiếc hầm không biết của du kích hay của tụi địch. Chiếc hầm khoét vào chân một khối đá lớn. Yên trí. Bây giờ thì chúng mày có bắn cả kho đạn cũng chẳng đụng được đến tao. Im bặt. Chỉ còn mùi khói súng khét lẹt. Bọn thám báo không dám đuổi theo. Chúng sợ. Toản nhấp nhổm nhìn ra xung quanh. Nỗi lo chợt như cả một vùng gió xoáy buốt lanh xoắn vào người Toản. Không khéo chúng nó bám Cẩm Linh, Cẩm Linh không có súng. Anh leo lên khỏi hầm, trườn bò về phía Cẩm Linh. Lặng ngắt. Sao thế được. Bọn thám báo đâu rồi? Cẩm Lỉnh đâu rồi? Chả lẽ Cẩm Linh không còn. Chả lẽ đám thám báo đã bắt được Cẩm Linh. Toản ngồi hẳn dậy quan sát. Kìa, mấy thằng thám báo đang đi về phía Thượng Đức. Ánh ngày đang xua chúng. Chúng đang chạy. Anh đứng dậy, căng mắt nhìn. Không có Cẩm Linh.
-   Cẩm Linh. - Anh gọi. Giọng se nhở.
-   Cẩm Linh ơí. - Anh gọi to hơn.
Không có ai đáp lại, chỉ có tiếng rì rào của gió mơn man trên cành lá.
Anh cuống cuông chạy quanh quất các bụi cây tìm kiếm. Vừa chạy, anh vừa gọi thê thiết. Anh soi mắt vào từng hô đất, từng bụi cây. Không có máu. Nếu Cẩm Linh bị thương phai có máu dây bám đầu đó. Lòng anh quặn thắt. Anh còn biết làm gì nữa đây. Vùng rừng mênh mông quá. Chỗ nào anh cũng hình dung ra Cẩm Linh đang nằm đó rên rỉ. Chỗ nào cũng hoang vắng giễu cợt anh. Thời gian cứ thế vùn vụt trôi. Quá trưa, hình như anh đang gục đầu cầu khấn gì đó bỗng nghe tiếng Cẩm Linh lanh lảnh: “Anh Toản ơi...”. Anh nhìn ngó. Tiếng em thật hay hồn vía của em? “Anh Toản ơi...”. Tiếng gọi to hơn, gần hơn. Anh đứng dậy.
• Đây rồi. • Tiếng Cẩm Linh như tiếng reo của đồi núi.
Trời ơi! Cẩm Linh thật rồi. Đi với cô còn có Bình, Hạnh trong đại đội trinh sát của sư đoàn. Họ nhào tới ôm lấy anh. Ríu ran. Mừng ơi là mừng. Còn sống. Tốt quá rồi. Bị thương gì không? Bọn thám báo cút rồi chứ?
Thì ra, sau khi bị mấy viên đạn súng ngắn của Toản hù doạ, bọn thám báo quay hết nòng súng về phía Toản.
Khi anh nhào xuống chiếc hầm, chúng tưởng anh trúng đạn. Chúng đùn đẩy nhau đi lên phía anh... Chớp thời cơ, Cẩm Linh thoát vào rừng rồi mải miết chạy về đơn vị. Cẩm Linh biết phía sau cô là Toản. Không biết Toản sẽ ra sao khi bọn thám báo đang châu hết vào anh. Anh có thể bị bắt, bị bắn. Anh có thể hy sinh, bị thương. Không bỏ anh đâu nhưng cũng không ở lại với anh được. Phải về đưa bản đồ cho các anh ngay. Việc này liên quan đến trận đánh Thượng Đức, việc này liên quan đến sinh mệnh hàng nghìn con người. Anh với em có thể hy sinh, có thể bị địch bắt nhưng tấm bản đồ thì không thể không đến tay tổ chức của ta. Em sẽ báo cho mọi người hay trường hợp của anh và dẫn bộ đội đi cứu anh ngay. Thông cảm cho em. Ráng đợi nghe anh. cầu mong anh thoát khỏi tay địch.
-   Không việc gì chứ? - Toản nhìn Cẩm Linh mỉm cười - Lo cho Cẩm Linh quá.
-   Em cũng vậy, lo cho anh quá.
-   Còn nợ anh đây nhé.
-   Biết rồi. Đánh xong Thượng Đức, em sẽ tìm cho anh một cô hết ý.

[danhthanh]

6

Ở cương vị chủ tịch tỉnh, Sáu Nam bộn bề công việc. Vậy mà được thường vụ tỉnh ủy cử vào bộ chỉ huy đánh Thương Đức, ông mừng không còn cỡ nào mừng hơn. Ông chưa bao giờ là người lính chính thống nhưng bây giờ được ngồi với bộ chỉ huy, được tham gia bàn bạc, quyết định những việc nhà binh, ông thấy vinh dự lắm. Cố nhiên, ông không khỏi lo âu, hồi hộp. Ông biết Thượng Đức không thể chống cự được một lực lượng hùng hậu về người, về vũ khí của Bộ. Nếu chỉ là chủ lực của quân khu và bộ đội tỉnh hẳn là ông chưa tin lắm. Chỗ nào chứ chi khu quận lỵ Thượng Đức, ông không lạ. Ông không nhầm thì quá tam ba bận đánh Thượng Đức rồi. Cứ nhìn nó khống chế bộ đội, nhân dân mà tức ứa máu. Nhưng lần nàv thì mày không thoát được đâu. Thượng Đức ơi! Quân của Bộ vào. Sư 304 thì nổi tiếng quá trời. Ông thầm biết ơn Bộ Quốc phòng. Biết ơn Bộ chỉ huy Quân khu 5, biết  ơn Sư 304. Ổng lấy làm vui vì bên tỉnh đội cũng được  tham gia hai tiểu đoàn. Còn lại, bộ đội huyện, dân quân du kích các xã phen này tha hồ trổ tài... Xin các anh cứ tin tưởng ở chúng tôi. Các anh sẽ được chứng kiến sự quyết tâm chiên đấu của quân dân Quảng Đà như thế nào. Vì còn phải giữ bí mật nên họp bàn về ý nghĩa mục đích và phương án tác chiến, Sáu Nam chỉ triệu tập thành phần cơ bản nhất: Bí thư huyện ủy Hoàng Thủy, huyện đội trưởng Công Chiến. Cán bộ chủ chốt tiểu đoàn, các xã đội trưởng, xã đội phó. Tất nhiên, không thể thiếu Cẩm Linh, người ông quý như con gái - người giữ rất nhiều chức vụ: Cán bộ Đoàn, cán bộ phụ nữ, cán bộ lương thực, giao liên dẫn đường. Chỗ nào cần thì điều Cẩm Linh đến.
Với sự sung sướng, tin tưởng đến tuyệt đối vào chiến dịch, ông hăm hở nói với những cán bộ của mình tất cả những gì ông biết về trận đánh sắp tới. Ông vắn tắt giao nhiệm vụ cho các đầu mối. Sau chót, ông liếc nhìn về phía Cẩm Linh:
- Còn việc ni nhờ Cẩm Linh, con giao cho ai đó chuẩn bị một lá cờ thật to, thật đẹp, thêu dòng chữ: “Nhân dân Quảng Nam - Đà Nẵng tặng đơn vị chiến thắng...”. Còn vài dòng nữa cứ để trống đó. Việc thứ hai... Thôi được chú sẽ nói với Cẩm Linh sau;
- Tôi xin ý kiến! - Một thanh niên trạc hai mươi nhăm tuổi, người tầm thước, gương mặt thông minh hăng hái đứng lên. Đó là Công Chiến. Ai cũng biết Chiến quê ở Thượng Đức. Anh có một mối tình rất lãng mạn với cô y sĩ ở quê. Sắp đến ngày cưới thì địch nhận ra Chiến là cán bộ cơ sở của ta. Anh vội vàng nhảy núi và chao ôi, thế là cô người yêu xinh đẹp của anh nay đã là phu nhân mệnh phụ của một viên trung uý ngụy đóng ở Thượng Đức. Anh lao vào làm việc để quên nỗi đau, quên mối tình cợt nhả của mình. Sáu Nam vẫn đánh giá Công Chiến là một trong những cán bộ huyện đội tốt nhất của tỉnh. Nhiều lần, ông khuyên Chiến lấy vợ nhưng không hiếu vì sao anh vẫn lắc đầu quầy quậy. Việc Chiến nhanh nhẩu muốn nói ngay khi ông vừa dứt lời là dễ hiểu. Sáu Nam nghĩ thế và chờ đợi:
- Tôi không được tin như đông chí chủ tịch. Tôi không nghĩ ta đánh được Thượng Đức. Điều tôi nói, anh Sáu và các anh chị ở đây có thể không bằng lòng, nhưng đấy là sự thực.
Phòng họp chợt lặng đi. Mọi người nhìn Chiến rồi nhìn nhau ngơ ngác. Sáu Nam có lẽ là người bất ngờ nhất, tròn xoe mắt, miệng há rộng. Người bối rối lộ ra mặt là Hoàng Thủy. Hoàng Thủy như thấy mình có lỗi. Là bí thư huyện ủy, anh chịu trách nhiệm về tư tưởng của cán bộ trong huyện. Anh đứng dậy, trán xếp đầy nếp nhăn, miệng mấp máy trong đến khổ sở.
 - Anh Chiến! Sao lại nói vậy. Anh dựa vào đâu chớ?
-   Tôi dựa vào chính tôi đây. Ba lần tôi được dự đánh Thượng Đức. Ba lần ta đều thất bại và may mắn đạn còn chê tôi.
Thì ra thế! Sáu Nam đã hiểu phần nào sự dao động trong lòng Chiến. Công tác tư tưởng khó là vậy. Những điều Chiến dẫn ra không sai. Ông cũng đã chứng kiến những lần đánh Thượng Đức. Bộ đội không lọt vô được trong hàng rào. Tổn thất người của đã đành, tổn thất về lòng tin đến nay vẫn còn đóng băng.
-   Tôi thông cảm với anh Chiến. - Ông từ tốn nói - Nhưng những lần trước chỉ có quân khu và tỉnh. Lần này quân của Bộ vào, vũ khí của Bộ vào. Khác trước nhiều đấy anh Chiến ạ!
-   Bộ, tôi càng nghi ngờ. - Giọng Chiến to hơn, gương mặt anh cau lại như người chực cãi nhau - Họ mới vào nên chưa biết Thượng Đức là thế nào đâu. Cứ để rồi xem.
Phòng họp ồn ào. Người ủng hộ Chiến. Người phản đối Chiến. Sáu Nam rơi vào tình trạng khó xử. Huyện đội trưởng mà nói vậy thì còn bàn soạn chi được chớ? Thật hết ngõ rồi. Người phát biểu đầu tiên rất quan trọng. Sự chán nản ở Chiến không khỏi gieo vào lòng người khác. Nhìn vẻ mặt buồn rười rượi của chủ tịch tỉnh, Hoàng Thủy càng ân hận. Chiến là đảng viên, là huyện đội trưởng mà ăn nói không tính. Tư tưởng sớm dao động. Mới bàn đã thế, lúc vào trận, còn ra thể thống gì? May ở đây toàn thành phần cốt cán. Quần chúng nghe được họ cười vào mũi. Người Hoàng Thủy nóng bừng. Càng nghĩ càng ức. Anh nói to, quay mặt về phía Chiến:
- Tôi nói anh Chiến đừng giận. Là cán bộ đảng viên, lại ở cương vị huyện đội trưởng, anh nghĩ vậy, nói vậy không đúng đâu. Cái trò đánh nhau có trận thua trận thắng. Thua thắng đều phải động viên nhau. Anh có thể nghĩ vậy nhưng không được nói vậy. Vai trò của anh với quần chứng ở chỗ nào chớ? Tôi nghe anh Sáu Nam định giao một việc rất quan trọng cho anh. Nhưng ý chí của anh như vậy, làm sao hoàn thành được nhiệm vụ... Tôi đề nghị ta chỉ bàn việc tiến công không ai được bàn lùi. Ai bàn lùi thì đừng phát biểu. Ở đây chỉ bàn cách xáp vào làm. Một chiến dịch lớn, ngoài Bộ tính toán kỹ lám rồi, cân nhắc chán ra rồi, đâu phải chuyện giỡn…
Không đợi Hoàng Thủy nói hết, Chiến đứng dậy, mặt đỏ au, giọng rèn rẹt như tiểu liên:
-   Anh nói chi lạ? Nghe không được. Trước hết tôi hỏi anh có tin không đã.
-   Tin chớ sao không?
-   Anh tin là việc của anh, cũng cho người khác cái quyền không tin chớ? Tôi không phải là cán bộ chính trị. Anh Sáu kêu gọi phát biểu thì tôi phát biểu. Tôi nói thẳng nói thật chớ không dối lòng mình. Không nghĩ một đằng nói một nẻo. Còn việc tổ chức phân công lại khác. Tôi sẽ cố gắng hết sức mình.
-    Cố thế quái nào được khi đã không tin. - Hoàng Thủy lầu bầu trong miệng - Không biết đông chí chủ tịch có dám giao nhiệm vụ cho anh không chứ tôi thì xin chịu.
- ủa sao lại thế được chớ? - Chiến dướn người về phía trước, tay vung lên - Anh Thủy liệt tôi vào loại phản động sao? Ba lần đánh Thượng Đức dù không thắng nhưng trên bảo làm gì tôi vẫn làm và làm tốt. Không tin khác với không muốn đấy anh Thủy ạ! Tôi muốn giải phóng Thượng Đức kém gì anh đâu. Gia đình tôi cũng đang kẹt trong đó. Bao nhiêu bạn bè đông chí của tôi chết, cụt tay, cụt chân vì thằng Thượng Đức. Tôi tin là không thắng nhưng ngay bây giờ anh Sáu Nam bảo tôi phải vào Thượng Đức, dù có phải hy sinh tôi vẫn đi ngay. Không nấn ná, không thắc mắc gì. Công tác tư tưởng của ta từ lâu hay thành kiến với những phát biểu không hợp với mình. Tôi thấy trong hội nghị đa phần nói một chiểu theo lãnh đạo. Người nào gan lắm thì ngồi im. Như vậy thì sao còn gọi là bàn bạc, phát huy sáng kiến, tự do tư tưởng? Các anh bảo làm công tác tư tưởng là lòng có nghĩ vậy cũng không dám nói vậy? Thế thì muôn đời tôi không dám dây vào việc của các anh. Xin anh Sáu Nam, anh Thủy có sai bảo tôi việc gì thì cứ quân sự chạy thôi hỉ?
Thấy Thủy nhấp nhổm đứng lên, Sáu Nam khoát tay ra hiệu cho anh ngồi xuống. Sáu Nam hiểu giữa Thủy và Chiến chưa ai chịu ai. Bao nhiêu con mắt đang nhìn ông. Hình như họ muốn nghe ông phân giải sự đôi co giữa hai người, ông là người không thích những kẻ dĩ hoà vi quý.
Đòi ông chỉ đứng về một phía. Phải trái chi không biết nhưng là phía của ông. Vậy thôi. Thế nhưng trường hợp của Thủy và Chiến ông lại thấy cả hai đều có lý. Cương vị của Thủy không thể khác. Anh làm công tác chính trị tư tưởng mà nói không tin vào trận đánh sắp tới thì mọi người còn coi anh ra gì. Mặc nhiên, cũng như ông, Thủy tin ở trận đánh lắm chớ. Nhưng không vì thế mà bắt Chiến cũng phải như Thủy. Anh ta làm quân sự là chính. Anh ta có quyền nói những điều anh ta nghĩ. Anh ta không tin mà bắt anh ta tin phỏng có ích gì. Giả dụ, anh không tin và anh thoái thác nhiệm vụ? Đằng này không tin đấy nhưng anh ta vẫn tuân thủ sự phân công của tổ chức. Người như thế quý lắm chớ. Tính Đảng cao lắm chứ. Từ trong ruột gan, ông tin là Chiến sẽ làm như đã nói. Con người đó ông từng tiếp xúc nhiều, ông biết.
-   Thôi thế này hỉ? Cái việc tranh cãi của anh Thủy và anh Chiến tính sau. Tôi cũng không thể kết luận. Hoặc cả hai anh cùng đúng hoặc cả hai anh cùng sai chăng? - Ông dừng lại nhìn mọi người, cười hì hì. Hàm răng ông đều, trắng bóng. Cái cười của ông bỗng làm dịu nhẹ những gương mặt đăm chiêu căng thẳng.
-   Chừ tôi muốn hỏi một người ít tuổi nhất trong chúng ta. Cẩm Linh đã nghe rõ cả rồi đó. Anh Thủy bảo tin vào thắng lợi của trận đánh, anh Chiến bảo không tin. Cẩm Linh ủng hộ ai, chọn ai, nói đi.
Không đắn đo, Cẩm Linh đứng dậy nhoẻn cười.
• Chú Sáu. Sao chú lại bắt con phải chọn ý của hai ảnh. Chú đã cho con ngồi dự họp nghĩa là con cũng được bình đẳng như mọi người chớ? Con sẽ chọn đúng ý của con thôi. Nói như anh Thủy con cũng không đông ý. Chưa chi đã tin là thắng dễ chủ quan, ỷ lại. Anh Chiến, lý lẽ của anh đưa ra thiếu thuyết phục quá. Anh bảo Thượng Đức ba lần đánh đều thua nên trận này anh tin là không thắng phải không? Nếu không thua mà thắng thì sao? Ba lần thua, lần thứ tư vẫn có thể thắng chớ. Mà theo con đã không tin là thắng thì không nên tham gia làm gì. Rủi lắm.
Cả phòng họp rộ lên tiếng cười. Nhiều gương mặt bừng sáng. Nhiều tiếng xì xào khen ngơi: “Con nhỏ nói năng hay quá hè”. “Nó học lúc nào giỏi rứa không biết”...
-   Con xin nói tiếp được không ạ?
-   Nói nữa đi. Nói nhiều vào, Cẩm Linh nói hay lắm à! - Một ai đó khuyến khích.
-   Theo con, thắng hay thua còn phụ thuộc vào mình. Nếu chuẩn bị chu đáo, ai cũng quyết tâm thì thắng lợi là cầm chắc.
-   Chú hỏi nhé. Cẩm Linh tin là thắng hay không thắng? Trả lời dứt khoát vào, nói vầy còn chung chung quá.
Cẩm Linh lại mỉm cười. Cô tự tin và hồn nhiên tới mức không ai giận mặc dù thời gian eo hẹp và công việc đang bàn là rất nghiêm túc.
-    Dạ, chú Sáu có hỏi, con ủng hộ ai? Chọn ai phải không hí? Để con trả lời: Con ủng hộ đông chí bí thư ạ.
Còn nếu được chọn, con chọn anh Thủy. - Cẩm Linh dừng lại, cười thành tiếng, cô ngó nghiêng mọi người rồi nói tiếp - Từ bữa được chú Sáu phân công đi với chủ lực miền Bắc bỗng dưng con nghĩ: Nếu trận đánh không thắng thì còn mặt mũi đâu nhìn nhau nữa chớ.
Tất cả lại cười rộ lên. Sáu Nam cười nhiều hơn cả.
- Hội nghị của chúng ta được kết luận rồi đó. Đúng là thắng thua là do ta quyết định. Phải dựa vào thực tiễn. Anh Thủy và anh Chiến có lẽ vẫn còn thiếu cơ sở để tin hay không tin. sắp tới, bên chủ lực có cuộc hội nghị bàn về quyết tâm chiến đấu, tôi sẽ nói với mấy anh mời luôn anh Thủy và anh Chiến cùng dự. Chừ, tôi sơ bộ phân công. Anh Chiến phối hợp với Tiểu đoàn 10 của tỉnh đội giải quyết địch ở các thôn 12, 13, 14, 15; xóa sổ bọn nguy quyền ở đây. Được không? Anh không tin là không tin có thể đánh được cái thằng to, thằng chính, chớ mấy cái nhỏ nhỏ phía ngoài anh tin chớ?
-   Mấy cái đó thì được. Ngon lành. - Chiến có vẻ đắc ý.
-   Còn anh Thủy, việc nặng đấy. Huy động dân đi làm đường kéo pháo. Lo cho mấy nghìn người ở các ấp khi giải phóng xong. Nào nhà cửa, cơm ăn nước uống, chăn mùng, thuốc chữa bệnh... Tôi cũng sẽ phụ giúp với anh.
Thấy gương mặt Thủy lặng đi, buồn rượi. Ông quay qua Cẩm Linh. Cô gái sẽ là người tạo ra không khí sôi động.
- Cẩm Linh thì có vô vàn việc đó. Nhưng bữa ni chưa cụ thể được, Cẩm Linh giữ chân liên lạc giữa tỉnh với phía bộ đội hỉ. Cả chủ lực của Bộ và chủ lực của tỉnh. Rồi làm giao liên dẫn các đoàn của trên của dưới từ phía sau lên phía trước, từ phía trước về sau. Thứ nữa, khi cần chú gọi, anh Thủy gọi, anh Chiến gọi, Cẩm Linh phải có mặt ngay để giúp các việc khác...
-   Dạ được ạ! Con chỉ sợ bây giờ các chú còn nhớ, đến lúc đánh nhau lại quên tiệt. Ấy, nhưng các chú nhớ cho, lịch sử nước Nam ta, đánh nhau nữ cũng nhiều tướng lắm, nhiều anh hùng lắm. Con kể sơ hỉ? Bà Trưng, Bà Triệu, Nguyễn Thị Định... nhiều lắm.
-   Nhiều lắm sao chỉ kể được mấy người. - Một ai đó đế vào.
Cẩm Linh cười, mặt ngẩn ngơ:
-   Lúc ni con chỉ nhớ được vậy.
Tất cả mọi người trong cuộc họp cười ầm.
Ông Sáu Nam cười, nói thêm:
-   Ai dám quên Cẩm Linh. Bây giờ tôi đọc bức thư của tỉnh ủy gửi Sư đoàn 304 ta nghe chung hỉ? Thư này cùng với lá cờ quyết thắng chốc nữa ta sẽ đem đến trao cho sư đoàn.
Ông Sáu Nam e hèm vài tiếng rồi bắt đầu đọc. Giọng ông sang sảng: “Các đông chí sắp ra quân! Thay mặt Đảng bộ và nhân dân tỉnh nhà xin trao tặng các đông chí lá cờ tượng trưng cho ý chí quyết tâm và lòng tin của Đảng bộ và nhân dân trong tỉnh. Mong rằng một ngày không xa, lá cờ này sẽ được phấp phới tung bay trên cứ điểm Thượng Đức giải phóng”.
-   Trao cờ, trao thư ngon lành rứa mà rồi đánh không thắng thì sao hè? - Chiến lên tiếng. Hình như anh vẫn không tin khả năng đánh thắng Thượng Đức của quân ta.
Căn phòng lại ồn ã tiếng nói cười. Khó trả lời câu hỏi của Chiến quá. Một chiến dịch lớn không tin vào chiến thắng cũng kỳ mà khẳng định nhất định thắng, dứt khoát thắng cũng chẳng ai dám. Mọi cặp mắt lại đổ về phía Sáu Nam.
-   Vâng, tôi xin kể mẩu chuyện sau. Nghe xong chắc mỗi người sẽ tìm được câu trả lời cho riêng mình. Bữa đó, tôi đang dự hop với chỉ huy Sư đoàn 304. Bỗng có một ông già râu tóc bạc phơ xin vào gặp lãnh đạo, chỉ huy sư đoàn. Râu tóc vậy nhưng ông quắc thước lắm. Ổng tự giới thiệu ông là già làng của một bản người dân tộc. ổng đi bộ từ Hiên tới đây. Một tay ông vuốt mồ hôi đang túa ra đầm đìa trên mặt, một tay giơ cao chai mật ong đầy ự, vàng ươm, nói to: ‘Tao sẽ tặng phần thưởng này cho thằng nào chỉ huy đánh thắng Thượng Đức”. Ông Lê Công Phê, sư trưởng Sư đoàn 304 cười rạng rỡ đưa hai tay lên đỡ chai mật ong dõng dạc tuyên bô: “Con xin nhận, nhưng mà sẽ sử dụng vào lúc cờ giải phóng cắm trên đỉnh chi khu quận lỵ Thượng Đức. Lúc đó con sẽ hoà mật ong với rượu để mọi người cùng uống mừng chiến thắng". Các đông chí có biết ông già dân tộc nói gì với ông LÊ Công Phê không? "À được, mày khá lắm Thượng Đức chết đến nơi rồi. Chừ mày lấy rượu pha mật ong khao trước mọi người đi. Tao uống với mày một chén. Bữa sau, tao cùng bà con sẽ biếu thêm mấy chai để mày khao quân chiến thắng”. Thế là rượu được mang ra, được pha mật ong. Mọi người đã uống. Một ai nấy đỏ say sở. Đỏ như màu cờ chiến thắng. Có chiến thắng thật không? Mọi người tự trả lời lấy thôi...
Cuộc họp giải tán, để lại trong lòng mỗi người những nỗi niềm khác nhau.
• Tài, ông ấy tài thế. Làm công tác tư tưởng thế mới ngon. - Không biết nghiĩ gì, trên đường về, Chiến cứ khen Sáu Nam rối rít.

[danhthanh]

Chương Sáu
1 -
Bộ tư lệnh Quân đoàn 2 quyết định cử đại tá Hoàng Đan, phó tư lệnh quân đoàn vào Quân khu 5, tăng cường chỉ huy cho Sư 304. Cái tên Hoàng Đan nghe rất quen với nhiều người. Có rất nhiều giai thoại về ông. Đánh giặc hết mình, “nói tục” hết cỡ. Và đối với đàn bà con gái thì... tình cảm dạt dào lắm. Người ta bảo ông là người lắm tài nhiều tật. Giá như không có những cái tật ấy, ông đã phải lên tướng từ lâu.
Những lời đồn đại ấy đều đến tai Hoàng Đan. Ông không mấy quan tâm. Ông không thể bỏ được những ý thích cá nhân của mình, một khi ý thích đó là vô hại. Đã là thằng lính, đừng sợ chết. Ông thường nói với anh em: “Chết có số. Nếu số anh chết thì chui xuống đất sâu, bom đạn cũng theo xuống”. Là nói vui thế để ra trận, anh em đừng bạc nhược, đừng hèn hạ. Không ai muốn chết nhưng nghĩ về nó nhiều quá sẽ chẳng dám làm gì. Cứ như ông, từ thời đánh Pháp đến giờ, bao nhiêu nguy hiểm ác liệt đi qua mà vẫn cứ sống nhăn răng. Phải lạc quan yêu đời, tin là mình không thể chết có khi lại không bao giờ chết. Còn cái sự “nói tục” cũng cần đấy. Một mỏi, căng thẳng, tiếu lâm, làm vơi đi nhọc nhằn vất vả. Tất nhiên, nói tục nói phét cũng phải đúng lúc đúng chỗ. Hội nghị thì không thể văng lung tung. Người ta bảo ông có cả kho tiếu lâm. Họ quý mà nói vậy. Những chuyện để người nghe bò lăn ra, trong bụng ông cũng có lưng lửng. Cái quan trọng hơn là phải biết kể, phải có giọng điệu... Còn cái sự đàn bà con gái, quan trọng là đừng ép buộc người ta, đừng gây ra hậu quả xấu. Chứ việc tự nguyện đến với nhau đem lạỉ lợi ích cho nhau có gì ngại chứ. Đừng phong kiến, đừng bắt mình phải khổ sở một cách không cần thiết. Ông cũrg nghe nhiều người bảo ông “ngang”. Hiểu từ “ngang” thế nào tuỳ từng người. Ông sống theo cách của ông. Ngang là không chịu được sự ngang trái. Mình đúng mà họ bảo sai là không được, phải cãi. Cấp trên sai, không nghe, không làm theo. Không làm quan thì làm lính chứ đừng làm người “gió chiều nào theo chiều ấy”. Hôm được điều lên quân đoàn, ông đã nói hẳn một số quan niệm của ông với tư lệnh trưởng. Làm anh cấp phó thực ra là “hầu hạ” anh cấp trưởng chứ gì đâu. Nhưng ngay từ đầu cũng phải xem ông ta có đáng để mình hầu không chứ. Tư lệnh trưởng không nói gì nhưng đầu gật gật. Thế là được rồi. Đừng bắt ông ấy phải nói ra bằng lời. Ông có đông ý hay không cũng mặc, miễn là ông chấp nhận một cấp phó “ngang” như mình.
Trước khi kết thúc cuộc họp bàn về công tác chiến đấu, tư lệnh trưởng hỏi Hoàng Đan:
- Anh có cần đi ngay với 304 không?
   Đi ngay lấy ai huấn luyện quân sự cho bộ đội? Đang giai đoạn tập huấn chiến thuật nước rút đây.
-   Cần đi anh cứ đi. Tôi cử người khác thay.
‘Thay cùng được thôi nhưng rồi chẳng ra gì đâu”.
Không nói ra nhưng Hoàng Đan ý thức được vai trò
của mình trong quân đoàn. Trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Pháp, đôi bàn chân ông in dấu khắp các chiến trường, nhưng ông không chỉ là người dày dạn trận mạc, đã chỉ huy chiến đấu từ cấp trung đội đến sư đoàn, ông còn được học hành chu đáo ở trong nước và nước ngoài. Công tác giảng dạy ở học viện, nhà trường ông cũng đã trải qua. Ông thích bài bản, thích công việc rành rẽ rõ ràng. Làm anh cán bộ cấp trên, đừng lúc nào cũng ốp áp cấp dưới. Việc gì không cần đến mình thì đừng dính vào. Đừng để cấp dưới ỷ lại. Phải tạo cho họ thói quen chủ động tự tin, phát huy mọi tinh lực. Bộ tư lệnh cử ông vào tăng cưòng chỉ huy 304 là đúng nhưng cũng chỉ cần vào khi làm công tác tổ chức tác chiến: Ông nói với tư lệnh:
- Yên trí anh ạ. Tôi ở 304 từ ngày mới thành lập. Làm sư trưởng ở đó đến tám năm. Tôi hiểu nó lắm. Tư lệnh cứ để tôi chủ động về thời gian. Ốn cả thôi mà.

[danhthanh]

2
Cho tới hôm 23 tháng 7, khi Bộ tư lệnh Quân khu 5 tổ chức họp, nghe các đơn vị trình phương án quyết tâm
chiến đấu, Hoàng Đan mới dẫn một đoàn cán bộ lục tục từ Quảng Trị vào. Tướng Hai Mạnh chủ động đến bắt tay Hoàng Đan và hỏi:
-   Sao anh dẫn đoàn vào muộn vậy?
-   Bận nhiều việc quá anh à! Quân đoàn mới thành lập được một tháng chứ bao nhiêu? Biết mấy việc phải làm. Nào ổn định nơi đóng quân, bổ sung các trang thiết bị, đặc biệt phải tập trung huấn luyện.
-   Tôi biết, nhưng trận đánh sắp tới là trận đánh có ý nghĩa đối với quân đoàn. Phải làm sao đánh thắng bằng được. Đây cũng là yêu cầu thiết thực để xây dựng quân đoàn. Việc huấn luyện anh có thể yên tâm vì có đông chí tư lệnh.
-   Anh Hoàng Văn Thái xuất thân từ cán bộ chính trị anh ạ. Anh ấy là chính ủy trung đoàn, sư đoàn. Ở chiến trường lâu, anh ấy cũng có tích ỉuỹ ít nhiều về mặt tác chiến nhưng chủ yếu là khâu chiến dịch. Huấn luyện cho bộ đội các cấp về chiến thuật anh ấy có hạn chế nhất định nên tin tưởng và ủy thác cho tôi.
“Cũng chưa hẳn vậy đâu. Tôi đây cũng là chính ủy trung đoàn rồi sư đoàn, nhưng hiện tôi đang là tư lệnh quân khu đây. Một người có thể vẫn đảm nhiệm tốt cả hai việc chính trị và quân sự chứ anh?”
Nghĩ là vậy nhưng tướng Hai Mạnh cũng không muốn mất lòng Hoàng Đan:
- Huấn luyện là rất cẩn. Nhưng phải kết hợp với tác chiến cho tốt anh ạ.   
-   Vâng. Vừa huấn luyện vừa chiến đấu là hoàn toàn bình thưòng. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để đơn vị trưởng thành nhanh. Lấy huấn luyện để nâng cao trình độ tác chiến và lấy kinh nghiệm tác chiến để nâng cao trình độ lý luận...
Tưống Hai Mạnh không nói gì, chỉ khẽ nhún vai, cười mỉm: “Chả lẽ tôi không biết như vậy sao?”
Hoàng Đan như đoán được ý nghĩ ấy.
-   Tư lệnh cứ yên tầm. Đâu sẽ vào đấy.

[danhthanh]

3
Ngược với vẻ coi mọi chuyện như không của Hoàng Đan, Lê Công Phê lúc nào cũng đau đáu bên mình nhiệm vụ trước mắt. Gương mặt lo âu, bước đi của ông cũng lo âu. Ông đi đến sa bàn với vẻ dè dặt, thận trọng. Ông e hèm lấy giọng rồi mới thư thả trình bày quyết tâm chiến đấu của sư đoàn. Tiếng của ông nông ấm:
• Về tư tưởng chỉ đạo của chúng tôi là, đánh mạnh, đánh chắc, đánh nhanh, diệt gọn. Tích cực tạo thời cơ, bao vây chặt, liên tục tiến công tiêu hao tiêu diệt từng bộ phận, đánh bại phản kích, phá tề giải phóng dân, làm tan rã toàn bộ quân địch, giành thắng lợi cả về quân sự và chính trị.
Về cách đánh: Tiêu diệt các tiền đồn vòng ngoài, sau đó nhanh chóng tiêu diệt các mục tiêu chủ yếu. Đông thời kết hợp với tiến công quân sự dưói sự chỉ huy theo kế hoạch thống nhất của lãnh đạo, chính quyền địa phương các ấp, xã, phối hợp chặt chẽ cùng quân dân du kích và nhân dồn nồi dậy diệt tề, phá thế kìm kẹp của địch, đưa nhân dân ra khu an toàn.
Khi đánh điểm: Chiến đấu tạo thế, diệt tiền đồn A, B, Ba Khe. Tập trung ưu thế, lực lượng nhanh chóng bao vây công kích mục tiêu chủ yếu, thực hiện triệt phá tiến tới tiêu diệt toàn bộ quân địch trong căn cú Thượng Đức.
Khi đánh địch ứng cứu giải toả, vận dụng linh hoạt các thủ đoạn, hình thức chiến thuật đưa địch vào khu vực dự kiến, liên tục bao vây tiến công, tiêu hao tiêu diệt từng bộ phận quân đich.   
Khi địch phản kích thất bại, bị động đối phó, nhanh chóng tổ chức lực lượng chuyển sang tiếp tục tấn công theo hướng đã định...
Lê Công Phê dừng lại, ngước mắt nhìn mọi người. Ông muốn kiểm tra hiệu quả những lời của ông đối với cấp trên, cấp dưới trước khi trình bày tiếp.
Căn lán im phác. Nhiều ánh mắt nhìn ông với vẻ hài lòng khích lệ. Ông thấy; tự tin hơn, giọng hào sảng hơn:
- Mục tiêu tấn công chủ yếu là Tiểu đoàn Biệt động biên phòng và khu cảnh sát trong căn cứ trung tâm Thượng Đức.
Hướng tấn công chủ yếu: Từ hướng tây tây bắc đánh vào căn cứ. Bây giờ tôi xin trình bày phần thứ 3 - Nhiệm vụ của các đơn vị...
Căn lán bỗng ồn ào. Tiếng xì xào, tiếng chân bàn chân ghế xê xích. Nhiều đơn vị đã tự động nhích đội hình lên gần với chiếc sa bàn. Nhiều cặp mắt hau háu muốn nhìn thật rõ, nhận thật rõ vị trí và công việc mà mình sẽ đảm nhiệm.
- E bộ binh 6 f304 được tăng cường một cB72, một  cA72. Một c súng máy cao xạ 12,7 ly có nhiệm vụ tấn công mục tiêu chủ yếu, tiêu diệt chi khu quận lỵ Thượng Đức. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ để một c ở lại chốt giữ khu vực đã chiếm, đông thời cùng địa phương truy quét tàn quân địch. Đưa một d bộ binh và một bộ phận hoả lực sang mom sông Vu Gia bố trí ở khu vực điểm cao 265 sẵn sàng đánh địch ứng cứu giải toả. Bộ phận còn lại chuyển về An Điền sẵn sàng đợi lệnh.
E bộ binh 3A, f324 được tăng cường một bB72, một bA72 có nhiệm vụ tiêu diệt địch ở Ba Khe, bao vây Hà Sông, chốt giữ điểm cao 12B, phông toả sông Vu Gia đoạn từ Ba Khe... diệt địch rút chạy từ Thượng Đức ra, đánh địch phản kích từ hướng Đà Nẵng lên.
D bộ binh 10 của tỉnh: Bao vây diệt địch ở Gò Cẩm, thôn 12, 13, 14, 15... sẵn sàng đánh địch ứng cứu giải toả.
D bộ binh 1 của tỉnh: Bao vây tiêu diệt địch ở đồi Mồ Côi, Lục Nam, Đông Phước, phối hợp với du kích lùng bắt diệt ác ôn, tàn binh địch từ đông cầu Hà Tân đến hết thôn 15, phong toả ngã ba sông, bức địch ở Mỹ Hoà, không cho chúng thoát chạy, đưa dân về tuyến sau.
E pháo binh 8: Tổ chức thành cụm pháo binh, chiếm lĩnh trận địa theo dọc đường 4 từ cầu Hội Khách đến Khe Cao. Đại đội pháo binh 85 ly bố trí ở Hoàng Phước Bắc, có nhiệm vụ chi viện cho e bộ binh 6 tiến công tiêu diệt địch ở Thượng Đức. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ di chuyển lên Đức Đông, Ngọc Kinh, chi viện cho các lực lượng đánh địch phản kích tái lấn chiếm. Tổ chức kiêm chế pháo binh địch ở khu vực Núi Đất và các đơn vị phát triển chiến đấu.
D pháo cao xạ 37 bố trí bảo vệ cụm pháo C, A72 và súng máy 12,7 ly bố trí ở khu vực Trảng Choi, có nhiệm vụ đánh máy bay, bảo vệ tiểu đoàn pháo, sở chỉ huy săn sàng đánh địch đồ bộ đường không.
Nhiệm vụ của lực lượng chính trị và dân quân du kích: Dưới sự lãnh đạo và chỉ huy của Đảng, chính quyền địa phương theo kế hoạch thống nhất, khi bắt đầu nổ súng tấn công thì các đội công tác cùng với dân quân du kích các xã, các ấp phát động quần chúng nhân dân nồi dậy vây bắt diệt tề trừ gian, truy quét tàn quân, sau đó cử một bộ phận đưa dân sơ tán ra khu an toàn...
Lê Công Phê đẵ trình bày xong, nhường chỗ cho tham mưu trưởng làm công tác hiệp đông. Ngồi ở hàng ghế giữa là bí thư khu ủy Năm Công và tướng Hai Mạnh. Cả hai người cười rang rỡ.
- Anh Lê Công Phê là người thế nào? Sao thấy hiền khô vậy? - Bí thư Năm Công hỏi tướng Hai Mạnh.
- Hiền gì? Gan dạ lắm, cũng là cán bộ quân sự trưởng thành từ trung đội trưởng lên. Trình độ lý luận không kém gì Hoàng Đan, từng học trong nước, ngoài nước và giảng dạy lý luận ở các học viện, nhà trường.
-   Anh thấy phương án tác chiến của anh ta thế nào. Chắc không?
-Chắc chắn, chu đáo, thận trọng. Nhưng từ phương án đến thực tế còn là một khoảng xa lám...
Tướng Hai Mạnh liếc nhìn đông hồ rồi giục:
-   Xin mời phó tư lệnh quân đoàn góp ý bổ sung.
Hoàng Đan từ từ đứng dậy. Ông chậm rãi cầm lay
chiếc gậy chỉ huy. Ông nhìn chiếc sa bàn được đắp rất công phu. Bên này là cụm cứ điểm Nông Sơn - Trung Phước và bên này là cụm cứ điểm chi ‘khu quận lỵ Thượng Đức. Người ông thấp nhỏ nhưng rắn đanh. Gương mặt hoạt. Sự rề rà ông vừa tạo ra như là sự cố ý, buộc mọi người phải chú ý. ông vốn là người nhanh nhẹn  dứt khoát nhưng không phải ở đâu, lúc nào ông cũng có  tác phong ấy. Ở đây, có gì phải vội? Người tự tin từng trải lúc nào cũng ung dung. Trong tất cả những người ngồi đây, ông biết nhất, hiểu nhất và cũng phục nhất chính là sư trưởng Lê Công Phê. Hồi chống Pháp, khi ông là tiểu đoàn trưởng một tiểu đoàn của Sư 304, Lê Công Phê mới là trung đội trưởng. Một lần, ông và mấy cán bộ đại đội đi địa hình. Trời xế chiều, cả tốp hạ trại bên bờ một con suối. Không có gạo còn cô' được chứ không có nước thì rắc rồi trăm bề. Lính của ông đang chuẩn bị nhóm lửa thì có mấy chàng trai trẻ đi tới. Tuổi cán bộ tiểu đoàn với tuổi cán bộ trung đội hồi đó sàn sàn như nhau. Không giới thiệu dễ cá mồ một lứa. Trong số mới đến có một anh cứng tuổi hơn chạy đến chỗ mấy anh lính của Hoàng Đan: “Muốn ăn pháo sao nhóm bếp ở đây hả?”. “Thôi ông tướng, sợ chết thì chuồn đi, nhanh lên. Nói cho mà biết, phía trước không còn suối nữa đâu”. “Ai bảo các anh thế hả?”. Anh ta lấy ra trong túi áo một chiếc bản đồ rồi giăng trước mặt mọi người. “Đây. Đi cố chừng tiếng nữa, không suối là gì? Còn các anh đang đứng ở chỗ này này. Thằng địch đứng ở đây ngó xuống nhìn thấy hết. Khói mà bốc lên, pháo nó giã cho có mà muốn đi cũng chẳng được”.
Thấy người lính cũng bình thường không có gì khác biệt mà lại có bản đồ, lại đọc được cả toạ độ, Hoàng Đan không khỏi sững sờ. Ông đi lại phía anh ta: “Tên anh là gì vậy?”. “Lê Công Phê” anh ta trả lời rất tử tế. ‘Trung đội trưởng của chúng tôi đấy” - Một người lính bên cạnh nói với Hoàng Đan, vẻ tự hào. Tốp lính của Lê Công Phê đi khỏi, Hoàng Đan vội cho bộ đội nhổ trại đi theo. “Thằng ấy mà sống sau này phải làm tướng”. Hoàng Đan nói vội cán bộ dưới quyền như thế.
Hoà bình lập lại, Hoàng Đan được đi học ở học viện quân sự Liên Xô. ở đây, anh gặp lại Lê Công Phê. Cái sự tiếp thu bài vở, lỉnh hội tri thức của thầy giáo thôi thì mỗi anh mỗi cách. Nhưng lóp học ấy anh nào cũng phục sát đất về sự cần cù chịu khó của Lê Công Phê. Tưởng học xong, mỗi người sẽ đi về các đơn vị khác nhau, không ngờ đón ông ở học viện quân sự lại vẫn là Lê Công Phê. Ông được phân công giảng dạy chiến thuật, Lê Công Phê cũng giảng dạy môn này. Học hành thế, thông minh thế nhưng chưa lúc nào Lê Công Phê chỉ huy Hoàng Đan. Ở học viện, Hoàng Đan là trưởng bộ môn. về Sư 304, Hoàng Đan là sư trưởng, Lê Công Phê là sư phó. Lê Công Phê là người gan dạ dũng cảm, một mẫu cán bộ chỉ chăm chăm hoàn thành nhiệm vụ. Hoàng Đan chưa bao giờ thấy Lê Công Phê kèn cựa địa vị. Công bằng ra, cấp trên phải bố nhiệm Lê Công Phê là cấp trên của ông. Lê Công Phê không để ý đến việc đó. Nếu có kẻ gièm pha, ông gạt đi ngay. Khi thành lập quân đoàn, chính Hoàng Đan đề nghị Lê Công Phê lên làm cán bộ quân đoàn. Nhưng cuộc đời vẫn lạ thế, làm phó tư lệnh quân đoàn lại là ông chứ không phải Lê Công Phê. Bây giờ, quân đoàn tăng cường ông về chỉ huy với bộ tư lệnh, sư đoàn có Lê Công Phê. ông cảm thấy mình thừa. Tất nhiên, trong lúc trình bày phương án tác chiến ông không tiện nói ra điều đó. Ông nhấp nhấp chiếc đầu gậy chỉ huy vào sa bàn phía quận lỵ Nông Sơn và nói:
- Mỗi đơn vị có thế mạnh riêng và do đó có cách đánh riêng. Phương án tác chiến anh Lê Công Phê vừa trình bày tôi thấy hoàn hảo, chắc chắn. Tôi chỉ nhấn mạnh thêm, quân đoàn sẽ cho sư đoàn sử dụng tối đa đạn pháo san bằng toàn bộ chi khu quận lỵ Thượng Đức. Qua mấy trận ở Quảng Trị, chúng tôi rút ra một điều: làm sao sau khi pháo bắn, bộ binh chỉ việc lên bắt tù binh, thu chiến lợi phẩm.
 
-   Nhưng nhỡ pháo không tiêu diệt hết hoả lực của địch thì sao? – Tướng Hai Mạnh hỏi.
-   Ngay đợt đầu chúng tôi sẽ cho chúng mấy chục tấn đạn lớn. Nếu địch còn chống cự, chúng tôi sẽ cho chúng mấy chục tấn nữa. Đạn trút lên đầu đến thế chúng không ra hàng tất sẽ thành tro bụi.
-   Nhưng cũng phải mở rào chứ? Hay không cần mở  rào? - Một ai đó hỏi.
-   Vâng! Có mở rào. Nhưng mở rào của chúng tôi không giống Sư đoàn 2 của Quân khu 5. Chúng tôi dùng rồng lửa ( Còn gọi là FR, là bộc phá liên hoàng liên kết bằng nhiều quả nổ để phóng vào hàng rào địch). Rồng lửa đã nổ là cuốn băng tất cả. Bộ đội cứ thế xung phong..
Phụ hoạ với giọng nói sang sảng và gương mặt đầy tự tin của Hoàng Đan, chủ nhiệm pháo binh Hữu đã đứng dậy đưa tay lia một vòng lên sa bàn chi khu quận lỵ Thượng Đức.
-   Phen này pháo binh chúng tôi sẽ cạo trọc đầu chúng nó.
Có tiếng cười rộ lên ở phía dưói. Những người lính
Quân khu 5 trước giờ ra trận không quen nghe khẩu khí quá tự tin, quá lạc quan như vậy.
-   Anh Hữu nói không sai đâu. - Hoàng Đan nghiêm nét mặt hướng về những tiếng cười. Chúng tôi đã chuẩn bị hoả lực, các anh biết thế nào không? Một tiểu đoàn 85 bắn thẳng, một đại đội hoả tiễn bắn điều khiển, một tiểu đoàn bắn cầu vông, một tiểu đoàn cối, có một dại đội cối 160 ly... Thế đấy. Nếu không nói cạo trọc đầu thi cũng đè bẹp quân địch ở đây...
Có những tiếng xuýt xoa. Quả thật, các sư đoàn chủ lực của Quân khu 5 đã từng đánh nhiểu trận nhung chưa bao giờ họ được sử dụng hoả lực mạnh đến như vậy. Tuy nhiên, vẫn có người chưa thật yên tâm. Bởi lẽ: nếu nói về vũ khí thì ta không thể bì với thằng địch. Ta dám đánh Mỹ, đánh ngụy đâu phải vì ta giàu vũ khí hơn chúng. Ta dám đánh, dám thắng là ở cái khác cơ. Không thấy ai nói hẳn ra như thế, nhưng những cái chép miệng đâu đó và những nét mặt tư lự đã bộc lộ phần nào. Hoàng Đan đã nghe, đã nhìn. Ông thấy cần phải thuyết phục họ bằng hiểu biết riêng của mình:
-   Thực tế, chúng tôi đã đánh địch ở Quảng Tri, chúng tôi đã chạm cả với lính dù. Với một trận đánh cỡ này dùng hoả lực mức ấy không thằng địch nào chịu thấu.
- Nhưng cũng coi chừng, ở Quảng Trị khác Quảng Đà đó.
Câu nói phát ra từ dãy ghế dành cho bộ đội, du kích địa phương tỉnh.
Hoàng Đan làm ngơ như không nghe được, nói tiếp:
-   Làm một phép so sánh: Phía ta có hai trung đoàn bộ binh, một trung đoàn pháo. Phía địch chưa tới hai tiểu đoàn. Phía địch có một đại đội pháo, khoảng 18 khẩu 105 ly, ĐKZ, cối 120 ly, 27 đại liên. Dĩ nhiên, là nó ở công sự vững chắc, có không quân. Nhưng nó có máy bay thì ta có cao xạ. Lực lượng phòng không của ta rất mạnh. Một trung đoàn lận... Rõ ràng lực lượng ta nhỉnh hơn lực lượng địch. Nhưng không nói hơn mà nói lực lượng ta và lực lượng địch tương đương thì bao giờ phần thắng cũng về ta.
Lại có tiếng cười đâu đó bên dưới.
-   Tôi nói vậy không phải là không có cơ sở. ở Trung Quốc, Liên Xô cũng vậy, khi lực lượng cách mạng và lực lượng phản cách mạng tương đương thì quân cách mạng nhất định thắng...
Dẫu sao, cũng phải thừa nhận rằng: cách nói của Hoàng Đan là chặt chẽ, kết hợp lý luận, thực tiễn. Anh nói suôn sẻ, hoạt bát và rất say sưa.
Bí thư khu ủy Năm Công dướn người về phía Hoàng Đan:
-   Nãy chừ, anh nói nhiều về pháo binh. Chúng tôi muốn được nghe anh nói thêm về Sư đoàn 304?
-   Riêng Sư đoàn 304, năm 1968 trong trận đầu đã diệt quận ly Hương Hoá. Năm 1972 trong một đợt tác chiến đã diệt hai trung đoàn địch đóng trong công sự kiên cố. Mà thằng địch toàn là dù và thủy quân lục chiến... - Hoàng Đan dừng lại nghe ngóng - Tôi nói vậy để hội nghị yên tâm về khả năng hoàn thành nhiệm vụ của Sư 304.

[danhthanh]

...
-   Tôi xin phép được ngắt lời anh Hoàng Đan một chút có được không? - Chủ tịch Sáu Nam ngồi ở khu vực bộ đội dân quân du kích địa phương hỏi rụt rè.
-   Được chớ! Mời anh.
- Tôi nghĩ các anh nên chú ý vị trí khá đặc biệt của Thượng Đức. Đây là một chi khu quận lỵ được dựng lên sau năm 1954, gồm hai huyện miền núi là Hiên và Giằng. Thượng Đức nằm trên thôn Hà Tân. Tây Thượng Đức dựa vào dăy Trường Sơn. Phía nam có sông Vu Gia án ngữ. Đông và đông bắc có sông Côn. Sông và núi bao bọc Thượng Đức, tạo ra một vị trí chốt điểm cực kỳ lợi hại.
Tôi lưu ý các anh là trong nhiều năm chúng tôi tổ chức đánh Thượng Đức rất khổ sở vất vả về việc tiếp cận. Tôi nghe anh Hoàng Đan nói về pháo của ta, tôi sướng bụng lắm nhưng cũng nhắc anh là vòng ngoài Thượng Đức, địch dồn trên mười bảy ngàn dân ở các xã Lệc Đinh, Lộc Vinh, quanh thị trấn Hà Tân làm lố chắn, chống lại những cuộc pháo kích của ta. Đây cũng là một trở ngại lớn. Bắn gì thì bắn cũng đừng gây tổn thất cho dân.
Điều thứ hai, tôi muốn nói về lực lượng và sự bố phòng của địch. Các anh cũng đã nói nhưng tôi thấy cần bổ sung thêm.
Đúng là lực lượng chính chỉ hai tiểu đoàn. Tiểu đoàn Biệt động 79 và Tiểu đoàn Bảo an 148. Nhưng do hai tiểu  đoàn này hơn mười năm nay chưa hề bị thua, chưa sứt  mẻ bao nhiêu, lại liên tục ở trong Thượng Đức nên khi  xem xét không nên coi nó như những tiểu đoàn địch  khác. Khu cảnh sát và hai mươi trung đội dân vệ ở   Thượng Đức cũng rất đáng kể. về mặt địa phương, chúng tôi sẽ nghiên cứu và tìm mọi cách tiêu diệt quân địa phương của chúng làm sao cho có hiệu quả nhất.
Ngoài số quân, vũ khí nói trên, địch còn xây dựng  Thượng Đức một hệ thống lô cốt và hẩm ngắm bắng bé tông cốt sắt, cùng với hệ thống giao thông hào nối cao điểm này sang cao điểm khác. Từ khu đồn Cẩm Thị đến khu đồn ông Máy, từ đồn Gò Câm đến đồn Lục Nam. Hệ thống sông từ Đại An đến Ba Khe cũng rất lợi hại cho bố phòng của địch.
Mấy lần đột được chân tới hàng rào nhưng rồi bị hoả lực địch quạt phải dạt ra, chúng tôi thấy: Trong lô cốt thép là cả một bức tường thành kiên cố, chúng đặt đại liên 12 ly 7, với cơ số đạn có thể bắn cả tháng suốt ngày đêm. Dưới giao thông hào có những chiếc thang, khi có động tĩnh, chúng trèo lên thành bắn. Khi ta phản kích, nó tụt xuống giao thông hào. Tóm lại là ở phía trong Thượng Đức có những điều phải được nghiên cúu thật kỹ để có cách đánh thích hợp, ta không nên coi thường. Cách đây một tháng, tướng Ngô Quang Trưởng, tư lệnh Quân đoàn 1 đã đến thị sát Thượng Đức. Báo của tụi địch đã viết về nhận xét của Ngô Quang Trưởng như thế này: “Bố trí phòng thủ bên ngoài là khoa học, hợp lý. Còn bên trong, hệ thống phòng thu tất, công sự nằm trên những điểm cao lợi hại, vừa kiêncố vừa thuận lợi cho việc phản kích. Hệ thống hào giao thông nối liền các ổ tác chiến với trung tâm chỉ huy là rất hoàn hảo. Đây là một mẫu hình tiêu biểu của một chi khu quận ly mạnh, các nơi cần học tập. Nếu Việt cộng liều mạng tấn công Thượng Đức, khác chi trứng chọi đá...”.
Ông Sáu Nam dừng lại. Có tiếng cười khúc khắc của Hoàng Đan:
_ Coi chừng nó trộ các anh. Tất nhiên, không coi thường nhưng cần phải biết địch, biết ta! Sức mạnh trong phòng ngự lệ thuộc vào sức sống của các hoả điểm. Diệt được các hoả điểm là có thể đánh chiếm được trận địa địch. Khả năng phản kích của địch khi ta đã đột nhập được vào trận địa rất hạn chế. Đánh trong trận địa tức là đánh giáp lá cà. Lúc đó, ai tinh thần cao, người đó thắng, về mặt tinh thần chiến đấu thì lính địch không thể so với lính ta. Vì vậy, trong kế hoạch tác chiến, để diệt nhanh gọn và ít thương vong là phải tiêu diệt được nhiều hoả điểm của địch. Muốn diệt được nhiểu hoả điểm trưóc lúc mở của, trước lúc xung phông thì vấn đề hàng đầu là đưa được nhiều pháo lớn vào bắn thẳng. Pháo lớn vào bắn thẳng chỉ cần một hai phát đạn là đã có thể diệt được một hoả điểm. Như vậy, vấn đề nổi lên trong kế hoạch tấn công của ta là đưa pháo lớn vào. Muốn pháo lớn vào phải có đường, phải có người kéo pháo. Thời gian có hạn, lực lượng bộ đội cũng có hạn, cần, rất cần sự giúp đỡ của địa phương.
- Vâng. - Sáu Nam nói - Chúng tôi xin cô gắng hết sức mình.
Bí thư khu ủy Năm Công nhìn Hoàng Đan chăm chăm. Phía trong cặp kính viễn khá nặng lộ ra đôi mắt đầy băn khoăn. Ông ghé đầu vào tai tướng Hai Mạnh, hỏi khẽ:
Anh ấy rất hăng hái, nhưng hình như chủ quan. Anh thấy có thể thắng không?
•   Sẽ thắng nhưng trả giá đắt. - Tướng Hai Mạnh điềm nhiên trả lời.
Ông xem đông hồ rồi hướng cái nhìn về phía cán bộ Sư đoàn 2. Cặp mắt tin yêu trìu mến của ông bắt gặp cái nhìn trầm tĩnh, quyết đoán của sư trưởng Nguyễn Chơn.
-   Mời đông chí Nguyễn Chơn, sư đoàn trưởng Sư đoàn 2. Mọi người đang quan tâm nhiều đến cụm cứ điểm Nông Sơn - Trung Phước của đông chí đấy.
-   Vâng.
Nguyễn Chơn nhanh nhẹn bước ra trước sa bàn. Nhiều cặp mắt đổ dồn về phía anh. Là sư trưởng một sư đoàn chủ lực của Quân khu nhưng anh đã nổi tiếng khi mới bước vào quân ngũ. Một ngón chân cái của anh bị cụt. Bố anh không chọ anh đi bộ đội. Anh bảo: “Nếu không cho con đi con sẽ chặt cụt một ngón chân”. Ông bố chỉ tưỏng anh doạ, ai ngờ anh cầm chiếc đục chàng chấn lên một ngón chân, ngọt xớt. Ông bố sợ hết vía, đành cho anh đi. Cái gan của người chưa vào lính đã thế, khi vào lính rồi tất sẽ tạo nên những huyền thoại. Từ một người lính, anh vùn vụt nhảy lên các chức vụ tiểu đội, trung đội, đại đội, tiểu đoàn, trung đoàn và sư đoàn. Lầm lỳ, ít nói nhưng gan cóc tía. Anh thông minh. Dự cảm về mọi chuyện trong đánh giặc như Gia Cát Lượng, xử trí mọi tình huống nhanh và chính xác lạ lùng. Say mê trận mạc, trên bốn mươi tuổi đời, anh chưa hề nghĩ đến chuyện vợ con. Anh không thích ầm ĩ. Được phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang, lại là người chỉ huy táo bạo, có tài, các phóng viên, các nhà văn, các nhà quay phim “săn” anh từng phút từng giờ. Anh trốn họ như chạch lẩn trong bùn.
Ở chiến trường Quảng Nam Quảng Đà, anh thuộc địa hình như lòng bàn tay. Địch ở khu vực này cũng quá hiểu anh, hiểu sư đoàn của anh. Anh không lạ gì đốì tượng tác chiến của sư đoàn. Anh đã chỉ huy bộ đội đánh nhiều trận. Tư lệnh Quân khu 5 tin ở anh, nhưng với Quân đoàn 2 Sư 304, anh biết họ còn nghi ngại nhiều. Anh không lấy làm điều khi họ chưa thật tin Sư 2 đánh Nông Sơn - Trung Phước. Sư đoàn anh và Sư đoàn 304 cùng nổ súng một ngày. Họ lo cho Sư 2 cũng là điều dễ hiểu. Sư 2 không thắng sẽ ảnh hưởng đến cuộc tấn công Thượng Đức của họ.
Toàn bộ cụm cứ điểm Nông Sơn - Trung Phước rải ra trên một khu vực dài hơn 4 km và rộng gần 3 km. Nông Sơn là cứ điểm then chốt của cụm, được xây dựng kiên cố trên một mỏm núi đứng, có ba tầng hoả lực và chỉ có một con đường duy nhất đi lên cứ điểm. Địch ở đây có chừng hai nghìn tên, trong đó có Tiểu đoàn Biệt động biên phòng 78 • một tiểu đoàn mạnh, được trang bị vũ khí tối tân. Chúng cho rằng ta chưa đủ sức tiến công tiêu diệt một cụm cứ điểm được phòng ngự chắc chắn như.vậy.
Nguyễn Chơn trình bày quyết tâm chiến đấu của sư đoàn một cách ngắn gọn, không bài bản như Sư 304 nhưng người nghe lại bị thuyết phục bởi thành tích của sư đoàn trong những trận đánh trước đó. Họ còn bị thuyết phục bởi sự trầm tĩnh và quyết đoán trên gương mặt thông minh kiên nghị của anh.
-   Anh có thể nói kỹ hơn về việc sử dụng pháo binh. - Tướng Hai Mạnh nhắc Nguyễn Chơn. Ông muốn mượn Nguyễn Chơn, người cán bộ mẫn cán ông hết mực tin yêu, truyền đạt những kinh nghiệm thiết thực của Sư đoàn 2 Quân khu 5 cho cán bộ Sư đoàn 304 Quân đoàn 2.
-   Chúng tôi sẽ cho khiêng hai khẩu sơn pháo 75 ly đặt cách Nông Sơn 800 mét. Trong số bốn mươi mốt lô cốt và hoả điểm, pháo binh của sư đoàn phải tập trung tiêu diệt từng cái sau đó mới để cho bộ binh xung phong...
Tướng Hai Mạnh hướng cái nhìn về phía Hoàng Đan với ngụ ý “Sư 2 sử dụng hoả lực vậy đấy, anh thấy thế nào .
Hoàng Đan cười, không nói gì. ông không phản đốì việc pháo binh nhắm vào từng lô cốt, từng ổ hoả lực địch. Tất nhiên, ông nghĩ cách làm ấy cũ lắm rồi. vả lại, ở một sư đoàn của quân khu, bị hạn chế về hoả lực, đành phải vậy thôi. Sư 304 của quân đoàn ông không cần như vậy. Mỗi tấc đất của Thương Đức đều là mục tiêu. Đạn pháo của sư đoàn sẽ biến tất cả thành cám. Không còn cái gì sống sót, không còn cái gì chịu đựng được. Thằng địch ở Thượng Đức sẽ hiểu thế nào là quân của Bộ. Thằng địch sẽ hiểu thế nào là vũ khí của Bộ...

[danhthanh]

4
Hôm Trung đoàn 6 làm công tác tổ chức chiến đấu, sư trưởng Lê Công Phê đến dự. Ông lấy làm lạ là không thấy Ngoãn đầu và cũng không thấy trung đoàn sử dụng Ngoãn vào việc chỉ huy.
Giờ nghỉ giải lao, ông hỏi Nguyễn Quỳ. Ô hay, thì ra chính ủy Lê khi đưa Ngoãn về phía sau đã không hỏi gì cấp trên.
-   Tôi tưởng việc này anh Lê đã báo cáo tư lệnh.
-   Nhưng tại sao? Vì lý do gì mà lại đẩy anh ta đi?
Nguyễn Quỳ nói lại mọi việc với Lê Công Phê.
-   Tròi ơi! Tầm bậy tầm bạ hết sức. Việc bắt thám báo của anh ta có gì mà vô kỷ luật. Có gì mà đối xử không đúng nguyên tác với tù binh chứ? Tôi không nghe ai nói chuyện này, kể cả anh Trần Bình. Chắc có gì cấn cá giữa anh Lê với anh Ngoãn thôi. Trong công việc mà xử trí theo cá nhân là không được đâu. Anh hỏi lại anh Lê xem thế nào và báo cáo ngay cho sư đoàn nghe chưa?
Lê vốn là chính ủy Trung đoàn 6 Sư 304 vừa chuyển đi một sư đoàn khác. Cách đây gần một năm - Quỳ nhớ lại - Lê có nói với Quỳ về trường hợp chuyển Ngoãn về đơn vị phía sau phụ trách một đội chuyên tăng gia sản xuất của trung đoàn. Anh nói rằng việc tự do vô tổ chức của Ngoãn khiến cho sư đoàn rất bực dọc và gây ra nhiều hậu quả xấu. Quỳ lấy làm tiếc về việc này. Nhưng thôi, công tác cán bộ là của cấp ủy, của bí thư. Anh mới về làm trung đoàn trưởng được mấy tháng nên cũng không muốn tranh cãi, mất đoàn kết. Chắc là trên sư đã họp bàn phân tích kỹ lưỡng. Nghĩ thế, anh không để ý đến nữa. Hôm nay, sư trưởng hỏi chuyện Ngoãn khiến anh sửng sốt. Như vậy, Lê đẩy Ngoãn về phía sau không phải vì chuyện bắt thám báo mà chắc còn nguyên nhân gì đó. Anh nhớ lại những ngày đầu anh mới về trung đoàn. Các tiểu đoàn đánh nhau liên miên. Trên chưa bố trí kịp trung đoàn trưởng nên Lê vừa là chính ủy vừa là trung đoàn trưởng. Hình như Lê muốn chứng tỏ cho cấp trên biết anh không những giỏi chính trị mà còn giỏi cả quân sự. Anh đốc thúc bộ đội phía dưới đánh địch liên tục.
Một hôm, ăn cơm chiều xong, Lê gọi điện về tiểu đoàn của Ngoãn. Bữa đó, Ngoãn vừa đi trinh sát ở đồn bãi Le về. Nghe đâu tám người đi, thi năm người hy sinh và bị thương còn ở trong hàng rào. Lê chưa nắm được điều đó nên khi gọi điện thoại cho tiểu đoàn, liền động viên bộ đội mỗi đêm đánh lấy một trận. “Đánh cái con c... Bảo ông ấy xuống mà đánh. Mẹ kiếp! Tao đang bỏ thương binh tử sĩ trong đồn, tối nay phải tìm cách đưa ra đây. Cứ ngồi đó mà ra lệnh - Đánh nhau cái đ... gì mà mỗi đêm một trận". Bên kia đầu dây, Lê vẫn còn giữ máy. Máu trong người Lê sôi lên khi nghe những lời phàm phu tục tĩu của Ngoãn. Lê đặt máy xuống, mạnh đến muốn vỡ tung cả ống nghe. Lê gọi Ngoãn lên trung đoàn ngay, còn dặn mang theo ba lô đồ đoàn.
“Khổ thân mày rồi con ạ! Vạ mồm vạ miệng, ăn nói không cẩn thận" - Sáng nói với Ngoãn thế. “Tớ đâu biết ông ấy còn giữ máy. Nhưng cần quái gì. Tớ có lỗi trong cách nói, nhưng nội dung thì không sai đâu. Ông ấy chấp mình chuyện ấy thì tốt nhất là tránh xa ra. Chúng ta buộc phải cầm súng vì không thể nào khác, đúng không? Chúng ta hy sinh vì nhân dân, vì Tổ quốc chứ còn cho một ai đó thì đừng hòng. Kiểu của ông ta là hám thành tích, là cá nhân chủ nghĩa. Mỗi đêm đánh một trận để làm gì? Đồn không chiếm được, giặc không diệt được thằng nào. Bộ đội thương vong tùm lum. Trời ơi! Máu xương bộ đội chứ có phải nước sông nước suối đâu? Người lính chứ có phải củi trên rừng đâu? Thằng cán bộ là phải tính từng trường hợp cụ thể. Đánh để được cái gì? Hy sinh để được cái gì? Nếu tránh được là phải tránh., Không thể cứ có quyền có chức là hò hét, là ra mệnh lệnh... Nếu tớ không gặp được ông Lê thì nhờ cậu nói lại những điều ấy. Còn cậu khỏi lo cho tớ. Ông ấy kỷ luật tớ là cùng chứ gì, không cho tố đi đánh nhau nữa là cùng chứ gì? Càng tốt, càng khỏi áy náy lương tâm trước cảnh bộ đội thương vong...”.
Sáng hôm sau, Ngoãn bàn giao công việc cho Mao. Anh đi xuống các đại đội chào mọi người, mặt cứ hơn hớn. Tới trung đoàn, Ngoãn đến ngay phòng làm việc của Lê. Không mời thuốc mời nước, cũng chẳng có lấy câu hỏi thăm, Lê nói với Ngoãn lạnh tanh: “Anh xuống nghỉ tạm chỗ vệ bịnh”. Xuống với vệ binh khéo mà hợp với mình đây! Anh nghĩ và bàn ngay với đám lính trẻ, chiều nay kiếm một con chó với mấy củ riềng. “Tội đếch gì! Ở dưới, gần thằng địch quá đành chịu khổ chứ trên này ai bảo chúng mày phải bóp mồm bóp miệng'’. Thế là chó được bắt về. Tiếng lóc cóc của dao thót. Mùi riềng mẻ, mùi thịt nướng ngào ngạt. Có cả chút nước cay cay không biết cậu liên lạc xoay được ở đâu. Chộn rộn, ồn ã. Mới ngả mâm được vài phút bỗng máy điện thoại réo rắt. Dưới tiểu đoàn có người cần gặp Ngoãn. “Mẹ, đã chạy lên đây rồi vẫn không yên” Ngoãn nghĩ thế. Anh vừa càu nhàu vừa đi tới góc nhà cầm lấy ống nghe. Chợt người anh lặng đi, mặt tái mét. Ở đằng kia đầu dây, Sáng cho hay: Mao tiểu đoàn phó thay anh cùng đại đội trưởng Tài, trung đội trưởng Từ đã hy sinh trong trận địch tập kích vào doanh trại sáng nay. Ngoãn thả ống nghe đánh chát vào máy, nước mắt trào ra. Thế đấy! Cứ động viên cố đánh mỗi ngày một trận nữa đi. Anh mếu máo bỏ “cuộc tiệc” thất thểu đi ra ngoài.
5 giờ chiều, anh được gọi lên trung đoàn gặp Quỳ. Phòng trung đoàn trưởng có khác, thuốc Điện Biên để sẵn trên bàn. Tự tay Quỳ pha nước mời Ngoãn, mùi trà thơm ngào ngạt.
-   Tôi vừa nghe tin dưới kia, mất cảnh giác quá. Ai lại để thằng địch đánh vào doanh trại. Mình đang thiếu cán bộ. Tổn thất nặng nề quá anh Ngoãn ạ.
-   Không nhũng thiếu cán bộ, bộ đội cùng không đủ con số. Vậy nhưng đêm nào trung đoàn cũng lệnh đi đánh. Chống lệnh thì không được. Đi đánh kiểu đó thì không có cách chi không xảy ra thương vong. Bộ đội mỏi mệt lắm rồi, đuối sức lắm rồi. Có lẽ vậy nên không chú ý đề phòng.
-   Tôi cũng mới về chưa rõ đầu đuôi ra sao. Tôi sẽ bàn với anh Lê. Chỗ nào thật cần thì tổ chức đánh, đánh chắc, thắng chắc, đỡ tổn thất, chứ thế này không giải quyết được gì.
-   Ô hay! Chính tôi bị trung đoàn gọi lên để kỷ luật vì đề nghị ấy đó thôi. Thật ra tôi cũng có chửi bậy, ngỡ là chính ủy đã gác máy.
-   Không, có ai kỷ luật gì anh đâu? Anh Lê nói với tôi là thấy anh ở dưới, vất vả quá, gọi lên để anh nghỉ ngơi ít bữa. Nhưng tình hình này anh phải về ngay đi thôi.
-   Anh Lê đâu rồi?
-   Anh ấy cũng vừa xuống dưới tiểu đoàn nào đó. Đã đến lúc các tiểu đoàn phải củng cố, huấn luyện thật chu đáo, canh phòng nghiêm ngặt chứ không khó mà hoàn thành nhiệm vụ.
-   Ông Lê nói vậy là không đúng. Ông gọi tôi lên không phải vì thương mà là định kỷ luật tôi đấy. Ông bảo tôi đi, mang theo ba lô và bàn giao công việc cho anh Mao. Tôi biết tôi rời Tiểu đoàn 9 là không thể được. Anh em hiểu tôi, tin tôi. Đấy, khổ chưa? Mới đi được ba tiếng đông hồ mà ở nhà xảy ra bao chuyện rồi. Thôi được, là người lính trung đoàn bảo tôi lên thì tôi lên, giờ bảo tôi về thì tôi vể. Không thể để anh em hy sinh vô lối như vậy được đâu.
Nghe Ngoãn nói, Quỳ hối hận vô cùng. Đúng là thời gian qua anh là người hữu khuynh. Anh giữ gìn ý tứ quá. Anh muốn nắm tình hình thật chắc rồi mới điều hành công việc. Như vậy cũng là ích kỷ. Ở chiến trường, chậm một chút là máu đổ, là mọi việc rối tung rối mù ngay. Anh chưa rõ Lê là người như thế nào nhưng ở cương vị trung đoàn trưởng anh phải tỏ thái độ dứt khoát.
-   Việc của anh và anh Lê tôi chưa rõ ra sao. Nhưng tôi đề nghị anh vể Tiểu đoàn 9 giải quyết các hậu quả, củng cố, động viên bộ đội giữ vững ý chí quyết tâm. Còn việc đi tác chiến hay không chờ mệnh lệnh của tôi. Anh rõ chưa?
-   Thưa rõ! Tôi sẽ về ngay.
-   Sáng mai anh hăy về. Địch đạc lung tung cả, tôi sẽ cử trinh sát đi theo.
Ngoãn không đợi đến sống hôm sau. Anh cũng không để tổ trinh sát đi theo.
-   Cần cái đếch gì. Chúng mày quay lại đi. Lúc lên đây, tớ đi được một mình, lẽ nào khi về lại không đi được hử? - Ngoãn nói với hai trinh sát viên đi hộ tống mình.
Từ bũa đó, công việc dồn dập. Dưới Tiểu đoàn 9 thôi không còn chuyện đi đánh nhau mỗi ngày một trận. Mọi việc yên ổn và Quỳ quên luôn cái việc muốn hỏi Lê cho ra nhẽ. Cho đến khi cái chuyện Ngoãn phục kích bắt được tên thám báo...
Lẽ nào vì một câu xúc phạm vô tình của Ngoãn trong máy điện thoại mà Lê vẫn để nằm lòng và chờ dịp hạ nhục Ngoãn. Bắt anh ta từ tiểu đoàn phó trở vệ phía sau phụ trách một đội tăng gia sản xuất toàn những người ốm đau, bệnh tật, vi phạm kỷ luật. Quỳ lại mắc sai lầm một lần nữa. Lẽ ra anh phải hỏi sư đoàn ngay từ hôm Lê nói với anh. Lê đã đổ lỗi chuyện điều động Ngoãn là của sư đoàn, Anh đã tin. Bây giờ thì Lê không còn ỏ đây. Ngoãn như kẻ bị đầy ải. Còn sư trưởng Lê Công Phê thì không biết mô tê gì. Cũng còn may, sư đoàn vẫn còn nhiều đơn vị tiếp tục hành quân. Ngoãn sẽ đi cùng với họ. Tiểu đoàn 9 không thể thiếu một người như Ngoãn.
Nguyễn Quỳ gọi điện cho Ngoãn. Khổ thân! Cái thằng, tốt rỗ tốt, đánh nhau với địch đến nơi đến chốn, ấy vậy mà bị điều đi như con quay. Thành tích đâu chẳng thấy chỉ độc những chuyện kỷ luật. Mà có đáng kỷ luật gì đâu. Toàn chuyện oan ức. Ngoãn là cấp dưới, ít tuổi hơn anh nhưng tính Ngoãn bất cần. Trung đoàn dù sao cũng có lỗi với Ngoãn. Không biết từ đó đến nay có chuyện chỉ xảy ra với Ngoãn không đây? Một là, không chừng anh ta lặn một hơi về cái làng Vọng của anh ta rồi. Hai là, còn đó nhưng không chịu đi vào đây. Cái ông Lê gàn gàn ương ương kia nữa, không biết bây giờ đang ở đâu? Khi đầy ải được một con người như Ngoãn, ông có thích thú gì không? Mẹ kiếp, cái sự điều động cán bộ từ đơn vị này đến đơn vị kia có cái hay mà cũng nhiều cái dở. Anh tốt, về đơn vị mới, có thể làm cho đơn vị ấy tốt lên. Còn anh xấu thì sao? Anh lại trù dập, lại làm nát đơn vị người ta ra. Khỉ, đã thế thì cứ để nguyên anh ta ỏ đơn vị cũ. Mọi người đã biết rõ anh ta rồi. Trước sau cũng lòi chân tướng
ra thôi. Lê cứ phải để lại đơn vị mới đúng, phải trị cho anh ta một trận. Cầm tổ hợp trên tay mà Quỳ cứ vân vi...
“ôi dào, Ngoãn có mắng đôi câu cũng đành chịu chứ sao? Nó bị đốì xử bất công thế, không phản ứng sao được. Nào!”. Anh bấm số.
-   ơ kìa, anh vẫn nhớ tôi đấy à, anh Quỳ?
Bên đằng kia đầu dây giọng Ngoãn tỉnh bơ.
-   Thành thật xin lỗi, Ngoãn ạ! Đúng là mình không biết cụ thể việc điều động ông về phía sau. Mình tưowrng trên sư đoàn xử trí. Vừa rồi...
-   Thôi, khỏi nói đoạn trường, mất thì giờ mà thêm ngậm ngùi ra. Lại cần tôi vô đó đi đánh nhau phải không?... Thì đi. Ôi! Thằng lính, đã là thằng lính đất nước đang chiến tranh mà lủi thủi ở phía sau chán bỏ mẹ. Đã ở trong kia rồi à. Thế thì tôi đi ngay hôm nay thủ trưởng nhé!
Quỳ đặt máy, thở phào. Đúng là người lính. Thật ra hôm trước hứa với sư trưởng Lề Công Phê, anh cũng chỉ hứa chừng. Biết thế nào. Không ngờ. Anh không ngờ mọi việc lại giản dị thể, tốt đẹp thế. Có thêm Ngoãn ở Tiểu đoàn 9 thì còn gì bằng nữa. Đánh đi thôi. Chuẩn bị thế là đủ lắm rồi. Anh vớ lấy máy gọi cho Lê Công Phê.
- Không biết tại sao cái giờ “G”, ngày “N” của trên tít tắp ở đâu, chẳng thấy động tĩnh gì?
-   Nhưng việc của trung đoàn thế nào rồi. Các tiểu đoàn đã nắm được vị trí, nhiệm vụ của minh chưa? - Lê Công Phê nói với Quỳ qua máy bộ đàm.
- Thế này thủ trưởng ạ. Bữa qua tôi xuống một tiểu đoàn. Tôi không hỏi cán bộ tiểu đoàn cũng không hỏi cán bộ đại đội, mà hỏi một anh lính. Cái câu hỏi mà thủ trưởng vừa hỏi đó. Thủ trưởng biết thế nào không? Anh ta đọc thuộc lòng như bản cửu chương:
“Thượng Đức chia làm ba khu vực - Phía bắc là chi khu quận lỵ. Trước chi khu quận lỵ là sân bay trực thảng. Phía tây bắc là trận địa pháo và ban chỉ huy Tiểu đoàn 79 Biệt động quân biên phòng. Phía nam là khu Bảo an, quận lỵ và cảnh sát.
Quận lỵ gồm: sở chỉ huy hành chính. Chi khu gồm: ban chỉ huy Tiểu đoàn Bảo an và một đại đội Biệt động quân...”
-   Thôi, thôi. Ông im đi cho, lộ bí mật là ông chết đấy nghe. Ông bịa vừa vừa.
-   Ấy, thủ trưởng chịu khó nghe, em nhại nốt bài học nhập tâm của cậu chiến sĩ. Tiểu đoàn 7 đảm nhiệm trên hướng chủ yếu. Từ hướng đông đánh thẳng vào khu vực Tiểu đoàn 79 Biệt động quân. Tiểu đoàn 9 hướng thứ yếu. Hai đại đội từ hướng tây bắc đánh vàọ khu Bảo an và quận lỵ. Một đại đội đánh chặn địch ỏ cầu Hà Tân. Tiểu đoàn 8 là lực lượng dự bị...
Đấy, cậu chiến sĩ đọc làu làu y nguyên thế đấy thủ trưởng ạ. Vậy mà thủ trưởng cứ còn do dự thì không hiểu là thế nào?
-   Này thế đã gọi điện cho cậu Ngoãn chưa?
-   Rồi. Thưa thủ trưởng. Mai hoặc ngày kia cậu Ngoãn sẽ có mặt nhận nhiệm vụ. Bây giờ, tôi tha thiết đề nghị
thủ trưởng phát lệnh đi thôi. Trời đất ạ! Còn phải đánh nhiều trận khác nữa chứ thủ trưởng?
- Này, cậu sốt ruột quá làm chi vậy? Sư đoàn đang cuống lên vì không đủ thời gian đây. Tranh thủ huấn luyện bộ đội đi. Cho các tiểu đoàn chuẩn bị chu đáo vào.
Máy từ tay sư trưởng được chuyển qua cho chính ủy Trần Bình. Thôi chết, lại một phen banh đầu ra mà nhét tư tưởng chính trị vào. Dại. Đúng là dại. Nào có giải quyết được việc gì đâu. Quỳ nghĩ và không khỏi ái ngại.
Sau khi nghe một thôi một hồi những dặn dò, những động viên của chính, ủy Trần Bình, Quỳ đặt máy, mặt buồn rượi. Anh biết rõ thời khắc nổ súng sẽ không còn bao lâu nữa nhưng dứt điểm xong Thượng Đức, địch thế nào cũng phản kích. Và sư đoàn lại bắt đầu một cuộc chiến đấu mới, đánh bại các cuộc tái chiếm của thằng địch, đoạn đó cũng khó lòng để anh tìm cách vù về Quảng Tri...
Càng nghĩ, anh càng rối ruột rối gan. Có còn việc gì để làm nữa đâu chứ. Mỗi lần sư trưởng hoặc chính ủy hỏi về công tác chuẩn bị, anh đều trả lòi: “Tốt rồi ạ! Không có việc gì đâu ạ”.
Anh chưa bao giờ phải chờ đợi một trận đánh dai dăng như thế này. Và nữa, bảy năm nay xa nhà, niềm mong nỗi nhớ có đến cũng chỉ thoảng qua. Nhưng bây giờ, cái mảnh đất làng Cùa có ông già, có Thắm như sợi dây vô hình cột chặt hồn anh. Anh hình dung ra biết bao điều về niềm vui nỗi buồn. Có đêm, sự lo âu canh chừng làm anh không sao chợp mắt được. Đánh thì đánh đi thôi, mấy bố này cẩn thận quá. Một cái chi khu quận lỵ, kéo cả một sư đoàn vào phối hợp vậy mà cứ loanh quanh chuẩn bị hoài. Trong anh, không bao giờ coi cái chi khu quận lỵ Thượng Đức lại có thể gây khó dễ cho trung đoàn anh. Sức mạnh hoả lực của ta đã ’đành, còn sức mạnh của một lực lượng bộ binh đã quen đánh những trận lớn, thắng những trận lớn. Nếu anh có ái ngại là ái ngại cho Sư đoàn 2 Quân khu 5. Đây mới là cái quận lỵ khó gặm. Sư 2 Quân khu 5 sẽ phải đối mặt vối rất nhiều khó khán. Nêu họ không dứt điểm tốt sẽ ảnh hưỏng đến cuộc chiến đâu ở Thượng Đức của trung đoàn anh.

[danhthanh]

Chương Bảy
1
Thế là xa Mộc Hà. Một nơi heo hút nhất trên đất Trị Thiên. Nơi mà Ngoãn biết có người muốn đầy đoạ anh ở đó. Nhầm to. Anh sống thung thăng cùng những người bạn đã một thời đánh đấm khá ra trò ở tuyến trước. Trông lúa, trông sắn, chản nuôi gia súc, tích trữ lương thực cho đơn vị há chẳng là nhiệm vụ. Cũng có người trong bạn bè xui anh tường trình lên trên trị cho tay Lê kia một trận. Đời lính cực nhọc bao nhiêu, phấn đấu bao nhiêu mới lên được cái chức tiểu đoàn phó, chốc biến thành anh đội trưởng chẳng ra lính, chẳng ra quan. Không bao giờ. Ngoãn nghĩ: Là thằng lính, ử cương vị nào anh cũng cố hết sức hoàn thành nhiệm vụ. Có ai bảo anh chọn lấy hai con đường, hoặc làm tướng, hoặc về với vợ con, anh sẽ không một chút đắn đo: về với vợ con. Lão Lê thù anh? có gì mà lão thù dai thế? Anh có lỗi, rõ rồi. Ai lại nói vói cấp trên hỗn hào thế? Cho là ông không nghe được cũng không nên. Anh sẵn sàng nhận kỷ luật. Song
cái việc bắt thằng thám báo mà vu cho anh một đống khuyết điểm như vậy chỉ có lão Lê. Thôi kệ. ông ấy là thủ trưởng của mình, ông ấy xấu, thì có hay gì cho mình. Mà đời có giá cả đấy. Người tốt rồi sẽ được hưởng cái tốt. Người xấu không bị cái này sẽ bị cái kia.
Được gọi về Của cùng đơn vị hành quân, Ngoãn thấy cái triết lý của mình hay hay. Đấy thôi. Còn chiến tranh, nhũng thằng lính như mình đâu thoát được chuyện đi đánh nhau. Toàn bộ lính phía sau nhập lại thành một tiểu đoàn, hành quân về phía đại bản doanh. Trung đoàn trưởng Nguyễn Quỳ còn mập mờ, chưa nói rõ việc đi chiến đấu, nhưng Ngoãn thì biết tởng. Đi sâu vào phía trong là cầm chắc. Không biết lúc nào mới được về. Lần được nghỉ phép trước lại cũng phải cảm ơn lão Lê đấy. Do lão muốn trị mình mà hoá ra gặp may, được về nhà ít bữa. Chuyện gia đình còn nhiều rắc rối nhưng anh cũng đã làm cho vợ được cái nhà ở riêng. Hân được tự do. Gia đình bớt đi cái sự căng thẳng. Nhoáng cái mà đã được năm rồi. Tiếc là trước khi vào cửa tử, trên không cho về nhà ít bữa. về phép vẫn là mong ước cháy bỏng của người lính. Đời lính, mởi anh một hoàn cảnh. Thằng nhớ cha mẹ, thằng nhớ em út. Ngoãn nhớ vợ vô cùng. Hoàn cảnh nhà anh thật lắm éo le. Mởi lần anh về là mởi lần đầy ấp những kỷ niệm. Lần thứ nhất về nhà, anh vội vã cưới vợ rồi đi. Lần thứ hai tưởng gia đình êm ả sẽ được nghỉ những ngày đầm ấm với vợ nào ngờ ầm ĩ cả lên. Bố đánh, ở riêng. Lo đủ trăm bề, đến ôm ấp vợ, ngủ với vợ cũng còn thòm thèm. Chao ôi là đời lính... Hành quân liên miên. Đã có lệnh sẽ dừng lại nghỉ chân ở Rừng Trại. “Cố lên đi, sắp đến nơi rồi đấy” chính trị viên Đoàn động viên. Đúng là sắp đến nơi rồi. Trời ơi! Đây là quê hương của Ngoãn mà. Cuốc bộ ba chục cây số nữa là về đến làng, là được gặp vợ. Không biết Hân dạo này ra sao? Lủi thủi một thân một mình. Nỗi thèm khát được gặp vợ như cứ níu chân Ngoãn lại.
-   Sao thế? - Lại chính trị viên nhắc nhỏ - Bám chắc phía trước chớ?
-   Báo cáo chính trị viên chân tôi bị sưng đau quá. Người nhôn nhốt sốt, có lẽ bị ốm.
Chính trị viên soi mói nhìn Ngoãn:
-   Có ốm tư tưởng không đấy? Cố lên chút nữa, sắp tới chỗ nghỉ rồi tính.
Ngoãn lườm lườm chính trị viên. Mẹ kiếp, thì tớ ốm tư tưởng đây, làm gì nhau nào. Sau cái ý nghĩ ấy, Ngoãn thấy người oải ra, không muốn bước nữa. Anh thấy đời mình sao mà khốn khổ. ở nhà thì vậy, ở đây thì vậy. Chân anh đau, gây gấy sốt mà lão chính trị viên lại nghi anh ốm tư tưởng. Đã thế, anh ốm luôn cho biết mặt. Anh đoán chừng phía trước độ chục cây số nữa là đến Rừng Trại. Lính ta sẽ giăng võng nghỉ đêm ở cánh rừng ấy. Mai lại hành quân tiếp đến nơi đì đùng bom đạn. Đã vào trận không nói mạnh được. Đạn bom đâu có mắt. Có thể hy sinh, bị thương. Có thể vĩnh viễn không gặp lại Hân nữa... Đằng nào trong đầu chính trị viên Đoàn mình cũng là anh ốm tư tưởng. Ngoãn lùi lại cho đến chót hàng quân. Chỉ rẽ ngoặt một cái anh đã tách khỏi đoàn. Về với Hân rồi ra sao thì ra... Đúng là chân anh đau, đúng là người đang sốt vậy mà không hiểu sao lúc này anh đi phăm phăm. Đêm. Tối như bưng mà anh không vấp, không lạc. Anh về đến làng đã nửa đêm. Cũng hay, chỉ có Hân một mình, chỉ có Hân biết anh về. Hẳn là Hân đang cần anh. Thôi đành, chả thiệt gì, có Hân, gần Hân là đủ. Đóng góp cho quân đội, cho đất nước thì biết mấy cho vừa. Mình ở quân ngũ chừng ấy năm là được rồi. Nhà cửa thì vậy, vợ con thì vậy. Mình không lo lấy thân mình, ai lo cho đây? Anh ngậm ngùi thương mình, thương Hân. ở làng Vọng mấy ai có hoàn cảnh trớ trêu như anh và Hân. Cái nhà chưa ra cái nhà. Đồ dùng, vật dụng, cần thứ gì thiếu thứ đó. Tiền chẳng có. Không lúc nào anh không nghĩ tới sự cô quạnh của Hân. vắng chồng, người vợ có thể dựa vào bố mẹ, anh em nhà chồng, vắng chồng người vợ còn có bố mẹ em út bên ngoại. Hân của anh thì chẳng bấu víu được vào ai. Mà anh thì biền biệt. Một năm vài ngày phép, chưa làm được việc gì nên hồn giúp vợ, lại đi. Niềm mơ ước của Ngoãn về một tương lai tốt đẹp ở con đường binh nghiệp không còn. Với anh, cái chức tiểu đoàn phó mà còn trầy trật lúc được lúc không. Anh bướng, hay cãi lại chỉ huy. Nhưng dù có làm tá làm tướng gì trong quân đội cũng không lôi kéo được anh. Làm cái anh nông dân, sớm chiều ở đồng, tối ngày bên vợ có sức hấp dẫn anh hơn nhiều. Anh chẳng còn mong ước gì hơn chóng hoàn thành nhiệm vụ để về với Hân. về với Hân, vợ chồng sẽ cặm cụi làm ăn. Giàu hay nghèo là do hai bàn tay con người. Hân cần cù, chịu khó, biết chắt chiu. Anh là người khỏe mạnh, ham lao động, không lý gì cuộc sống lại quá khổ, quá nghèo khó như hiện tại. Một ngôi nhà ngói, giếng nước, vườn rau, chăn dắt thêm con bò, đàn lợn, đàn gà là niềm mơ ước của anh, của Hân. Rồi anh và Hân sẽ có con. Ríu rít con cái vợ chồng bên nhau, còn gì hơn thế.
Suốt dọc đường hành quân, anh chỉ nhớ vợ, chỉ ước ao được gặp vỢ. Từ lúc chính trị viên Đoàn nghi anh ốm tư tưởng, đầu anh mới nảy ra ý định chấm dứt cuộc đời quân ngũ. Có lẽ đây là lần đầu, anh ý thức được rằng mình đang làm một việc không phải với đồng đội.
Hân chưa ngủ. Có một ngọn đèn dầu leo lét trong ngôi nhà tranh lụp xụp dựng tạm. Chuyện anh ở riêng là do sự hiểu nhầm của bố, sự phong kiến của bố Theo bố, gái đã có chồng thì không được tụ tập chỗ đồng người, phải xa lánh đàn ông... Bố nghi Hân và Nhiêu Trường có tình ý với nhau. Vớ vẩn là thế, nhất định là bố nghĩ sai về Hân thôi. Hân bị oan.Ở riêng, Hân đỡ khổ, đỡ tủi. Nhưng ở riêng mà chồng quanh năm ngày tháng xa nhà cũng tội cho Hân lắm. Lủi thủi một mình, không hiểu Hân sẽ sống sao đây? Ngọn đèn dầu leo lét kia ơi! Hân đang buồn não nề, ngồi viết thư cho anh chăng? Hình như có tiếng người bên trong. Ai vậy? Ai đang nói chuyện với Hân? Bỗng dưng, anh trố nên rón rén, tò mò, hồi hộp.
Ý định quẳng cáỉ ba lô đánh bịch xuống đất, ôm chầm lấy Hân, bế Hân lên giường, biến đâu mất. Anh nghe tim đập thình thịch. Anh đưa tay lên ngực như muốn che chắn bớt tiếng đập đó. Anh đang ở gần sát ngôi nhà.

[danhthanh]

2
Lúc đó, trong căn nhà của Hân quả là đang có một người đàn ông. Không chỉ đêm nay mà nhiều đêm khác nữa, Nhiêu Trường vẫn thường tới đây. Cũng có lúc hai ba người bạn cùng đi, đến chơi bài, chuyện gẫu, nhưng cũng có khi chỉ mình Nhiêu Trường. Từ ngày Hân ra ở riêng, lại ở cuối làng heo hút, Nhiêu Trường cảm thấy những điều mình khao khát đang có cơ với được. Anh không còn phải canh cánh lo sợ ông Ngoãn theo dõi. Anh cũng không còn canh cánh lo sợ bà vợ của anh xịu mặt, bĩu môi. Cưới vợ được một năm nhưng Nhiêu Trường thấy vợ chưa có biểu hiện gì của việc chửa đẻ. Anh cũng không hào hứng lắm trong việc làm tình với vợ; Vợ anh hơn anh hai tuổi, béo quay béo quắt. Anh thậm ghét cái dáng đi của vợ. Đàn bà gì bàn chân to như cái lưỡi cuốc. Chưa thấy người đã nghe tiếng bước chân lạch bạch. Thôi thì cái đó còn khả dĩ chứ cái mùi hôi nách của mụ ta Nhiêu Trường phải chịu đựng như một cực hình. Trong khi đó, Hân cứ phây phây, thon thả, thơm sực, dễ nhìn. Từ ngày lấy chồng đến nay, cô căng quyến rũ biết bao nhiêu. Thật hoài của khi một người như thế lại chẳng ai đùa bỡn vuốt ve, ôm ấp đêm hôm. Nhiêu Trường để ý Hân từ ngày mới về nhà chồng. Những ngày ấy, cô vui hơn hớn. Nhưng về sau, cô cứ ỉu xìu, lặng lẽ như một cái bóng của nhà ông Ngoãn. Nhiêu Trường biết Hân yêu chồng và căng yêu, cô căng rầu rĩ, cô quạnh. Thường những người như vậy rất dễ xiêu lòng khi có thằng đàn ông từng trải, biết tâm lý họ, biết chiêu chuộng, biết khêu gợi... Sự trong trắng thủy chung nào có ý nghĩa gì đối với sự thèm khát cuông dại của người đàn bà xa chồng. Họ cũng tỏ ra giữ gìn vì sợ dư luận. Chọn nơi làm tình thật kín đáo, vô can thì chẳng ai từ chốỉ. Hồi Hân còn ở chung, có nhiều điều bất lợi. ông Ngoãn luôn dòm ngó, vợ anh luôn dấm dẳn khó chịu. Bỏi thế, anh phải nín nhịn, phải giữ một khoảng cách với Hân. Thực lòng, cái nhà ông Ngoãn làm to chuyện lên cũng có lý. Nếu không vì vậy, có lẽ anh đã làm tình với Hân lâu rồi. Nhưng thôi, như thế lại hóa hay. Cũng kỳ cục cho cái nhà ông Ngoãn. Từ hồi Hân ra ở riêng, cấm có lai vãng. Hân không còn phải chịu sự kiểm soát của ai. Phần anh, cũng không sợ bà vợ dòm ngó. Anh là cán bộ, bận họp hành là chuyện bình thường. Kể cả khi mụ béo có nhìn thấy anh vào nhà Hân thì đã sao nào? Anh là kế toán hợp tác xã, Hân là đội trưởng đội kỹ thuật trông lúa thí điểm. Hai người phải gần gụi nhau để bàn soạn công việc. Không gặp gõ trao đổi với nhau thưòng xuyên mới là chuyện khó hiểu, đáng ngờ. Ngôi nhà tranh tạm bợ của Hân cũng là cái cớ để Nhiêu Trường đến đây thường xuyên. Khi anh giúp Hân ken lại mái tranh cho đỡ dột, khi anh buộc lại cửa rả cho Hân, phòng trộm cắp. Cả những bức phên vách, đám trẻ con chăn trâu chăn bò cứ chui thủng để thỏa mãn tò mò cũng đã được anh bịt kín mít.
Và đêm nay, anh thấy mọi sự đã chín mùi. Điều anh chờ đợi đã đến rồi. Phía cuối làng, nhà này với nhà kia cách nhau xa lắc. Hơn nữa, đã quá nửa đêm, mọi người đều đang ngập chìm trong giấc ngủ say.
-   Anh tắt đèn đi nhé. - Nhiêu Trường nói, mắt nhìn Hân đã có phần mê muội, đờ đẫn.
-   ô hay!Sao lại tắt. Anh nói chi lạ.
-   Khuya rồi, định không cho anh ngủ lại đây à?
• Anh nói đùa hay nói thật đấy?
Hân mở to cặp mắt ngơ ngác nhìn Nhiêu Trường. Đôi mắt lấp lánh ngây thơ, quyến rũ đến lạ lùng. Hân không đoán được ý định của mình hay chỉ giả bộ ngô nghê vậy? Mà giả bộ ngô nghê cũng là phải thôi. Thứ đàn bà chủ động xáp vào đàn ông đâu phải là thứ đàn bà đáng để cho anh mất thời gian, mất công mất sức.
- Sao lại không thật? Lẽ ra em phải hiểu lâu rồi chớ? Anh thương em. Anh sẵn sàng bỏ mụ vợ béo của anh để lấy em.
Nhiêu Trường quàng tay ôm lấy Hân, vật ngửa Hân ra giường.
• ối làng nước ơi! Cứu tôi với. Anh này điên, điên thật rồi.
Hân hất Nhiêu Trường ra khỏi giường, vùng đứng dậy chạy ra mở cửa:    Anh ra khỏi nhà ngay. Ra ngay không tôi gọi hàng xóm đến bây giờ.
ở một góc giường, Nhiêu Trường lóp ngóp ngồi dậy.
-   Em đuổi anh thật đấy à?
-   Thật với giả gì? Tôi không ngờ anh lại đổ đốn thế. Có vợ rồi còn giở trò ma cô. Ra ngay. Đừng để tôi phải hô hoán lên.
-   Hô hoán à? Chả ăn thua gì đâu. Giờ này chỉ có ma cô thôi.
Nhiêu Trường nhảy chồm tới, như một con thú dữ, vồ lấy Hân.
Hân vừa dảy ra vừa xô đẩy cật lực Nhiêu Trường ra ngoài:
-   ôi làng nước ơi! Cứu, cứu tôi với. Ai cứu tôi với.
-   Có đây rồi.
Ngoãn đứng ngay ngoài cánh cửa. Anh đã nhìn thấy tất cả, đã nghe thấy tất cả. Anh kéo cửa liếp, nhảy vào túm lấy người Nhiêu Trường. Bằng một sức mạnh dồn nén ngột ngạt, anh quật Nhiêu Trường xuống nền đất. Một tiếng “uỵch” và một tiếng “hự” vang lên trong đêm tĩnh mịch. Hân im như hến, đứng trơ như trời trông. Sự xuất hiện lạ lùng của chồng khiến cô bàng hoàng. Cô không hiểu mình đang thức hay đang mơ. Ngoãn đã ôm chầm lấy Hân, vuốt tóc cô, vuốt lưng cô, hôn lên má cô chùn chụt:
Yên tâm đi, anh đây mà. Anh về với em đây!
Nhiêu Trường cũng đã nhận ra những gì mình đang phải chịu trận. Trời ơi! Sao lại có sự ngẫu nhiên chết người vậy chớ? Bây giờ làm thế nào đây. Mặt Nhiêu Trường xám ngoét. Răng đánh vào nhau lập cập. Anh chưa biết nên nằm yên, hay vùng chạy thì Ngoãn đã túm lấy anh lôi dậy:
-   Quỳ xuống, bò lại chỗ cô ấy mà lạy đi.
-   Anh, anh tha cho tôi... tha... tha...
-   Bò!  Ngoãn nói như quát - Mày là con rệp, hiểu chưa? Một con rệp.
Nhiêu Trường vừa bò vừa chắp tay vái lia lịa trước mặt Hân.
Nhưng Hân đã không còn nhìn thấy gì. Chân tay cô bủn rủn. Mắt Hân lúc mờ mịt, lúc toá ra hàng trăm con đom đóm. Cô đang từ từ ngã xuống. Rất nhanh, Ngoãn dang tay đỡ kịp. Cô ngã vào lòng Ngoãn ngất xỉu. Bây giờ, đến lượt Ngoãn bối rối. Người Hân mềm oặt, lạnh ngắt. Anh cuống quỳt đặt vợ lên giường. Anh lật đồ đạc, túi áo, tìm dầu cao xoa bóp cho Hân. Phải, đó là cơ hội để Nhiêu Trường thoát thân. Khi hai tay của Ngoãn không thể bỏ Hân ra, y lóp ngóp bò dậy lẻn vào bóng đêm.
Từ đó cho đến khi Hân tỉnh dậy, không rõ thời gian là bao nhiêu. Khi Hân mở mắt, Ngoãn mới kịp nghĩ đến Nhiêu Trường. Anh chạy ra vườn. Trời tối đen và yên tĩnh lạ lùng. Hắn chạy đi đâu? Anh quay vào nói với Hân:   Em chờ chút, anh phải vào nhà hắn ngay.
-   Thôi anh. Đời nào hắn về nhà.
-   Không thế cũng phải gặp vợ hắn nói cho cô ấy biết.
-   Thôi mà anh, hay hớm gì. Trời xui quỷ khiến thế nào anh lại về, may ơi là may, mừng ơi là mừng.