Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1945-1954) những sự kiện

[chuongxedap]

• 25 tháng 11 đến 10 tháng 12

Chiến dịch đường số 4 quân dân ta đánh vào Đồng Đăng, Pò Đồn, Khâu Hai, Lũng Vài, Cao Bằng, Na Sầm.

• 28 tháng 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 263-SL sáp nhập huyện Gia Lâm, kể cả thị xã Ngọc Thuỵ (nguyên thuộc tỉnh Bắc Ninh, Liên khu 1) vào tỉnh Hưng Yên, Liên khu 3 về mọi phương diện.

• 6 tháng 12 đến 6 tháng 1 năm 1949

Tại 9 tỉnh thành: Kiến An, Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Hà Đông, Sơn Tây, Hoà Bình, Hà Nam, Hà Nội đã phá 631 hội tề, bắt giữ 1.429 tên, diệt tại chỗ 64 tên tay sai gian ác.

• 8 đến 13 tháng 12

Quân ta diệt gọn một đại đội địch ở vùng Ba Thá (Hà Tây) khi một tiểu đoàn địch càn quét vùng này. Ngày 11 ta diệt thêm 70 tên ở Tế Tiêu, Trinh Tiết và Bến Đục. Hôm sau mặc dù địch có thêm viện binh ta lại tiêu diệt ở Tuy Lai, Hà Xá một đại đội nữa.

• 9 tháng 12

Chặn đánh địch ở Trà Châu khi địch tập trung quân càn quét vùng Ý Yên và tây Nam Định, diệt 100 tên địch.

• 16 tháng 12

Tách khu Hồng Gai ra khỏi địa phận tỉnh Quảng Hồng và đặt thành một đơn vị kháng chiến, hành chính đặc biệt gọi là "khu đặc biệt Hồng Gai" đặt dưới quyền kiểm soát trực tiếp của Uỷ ban KCHC Liên khu 1.

Tỉnh Quảng Hồng nay lấy lại tên cũ là tỉnh Quảng Yên.

[chuongxedap]

• 24 tháng 12

Nhân dân các huyện An Dương, An Lão, Hải An, Kiến Thuỵ, thị xã Đồ Sơn (Kiến An)… nổi dậy phá 458 ban hội tề các thôn xã, trừng trị 72 tên phản động tay sai giặc. Sau khi đánh đổ hội tề, nhiều thôn xây dựng chính quyền kháng chiến chuẩn bị chống địch lập lại hội tề, tổ chức bố phòng, đào công sự chống địch càn quét.

• 1948

Thành lập huyện Bến Giằng thuộc Liên tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, gồm 71 làng cũ, chia thành 13 xã mới: Bến Yên, Bến Trà Lào, Bến Là Dy, Bến A Xá, Bến Tâm Ra Ràng, Bến Tà Pờ, Bến Rà Công, Bến Tà Pưar, Bến La ê, Bến Zaval, Bến Kô mân, Bến Đaktôi, Bến Đakpring.

• 1948

Huyện Thăng Bình (Quảng Nam - Đà Nẵng) hợp xã lần thứ hai. 58 xã cũ (1946) hợp lại thành 19 xã mới: Thăng An, Thăng Phong, Thăng My, Thăng Trường, Thăng Nguyên, Thăng Hưng, Thăng Long, Thăng Khương, Thăng Hoa, Thăng Quang, Thăng Thái, Thăng Tân, Thăng Thanh, Thăng Phú, Thăng Ba, Thăng Vinh, Thăng Việt, Thăng Dương, Thăng Sơn.

• 1948

Huyện Điện Bàn (Quảng Nam - Đà Nẵng) hợp xã lần thứ hai. 37 xã cũ (1946) hợp lại thành 11 xã mới: Điện Dương, Điện Ngọc, Điện Nam, Điện Minh, Điện Hoà, Điện An, Điện Phước, Điện Phong. Điện Quang, Điện Hồng, Điện Tiến.

• 1948

Thành lập huyện Phước Sơn thuộc liên tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, gồm các xã Phước Hiệp, Phước Trà, Phước Gia, Phước Kim, Phước Mỹ, Phước Thành, Phước Chánh, Phước Lăng.

• 1948

Huyện Tiên Phước (Quảng Nam - Đà Nẵng) hợp xã lần thứ hai. 31 xã cũ (1946) hợp lại thành 17 xã mới: Tiên Hồ, Tiên Phong, Tiên Thọ, Tiên Lập, Tiên An, Trà Lương, Trà Sơn, Trà Giang, Tiên Ngọc, Tiên Hiệp, Tiên Lãnh, Tiên Châu, Tiên Mỹ, Tiên Kỳ, Tiên Cảnh, Tiên Sơn, Tiên Quang.

• 1948

Bộ Giáo dục ban hành Nghị định thành lập "Hội giúp giáo dục ở các địa phương" còn gọi là "Hội bảo trợ học đường".

• 1948

Huyện Duy Xuyên (Quảng Nam - Đà Nẵng) hợp xã lần thứ hai, 34 xã cũ (1946) hợp lại thành 12 xã mới: Duy Nghĩa, Duy Ninh, Duy Thanh, Duy Phước, Duy An, Duy Trung, Duy Hoà, Duy Sơn, Duy Bình, Duy Phú, Duy Quang, Duy Nhất.

• Cuối năm 1948 đến đầu 1949

Tại Nam Bộ, chấp hành nghị quyết Hội nghị xứ uỷ mở rộng (tháng 7 năm 1948) và Hội nghị quân sự toàn miền. Với mục tiêu: "Giữ người, giữ của, giành người, giành của với địch", quân và dân Nam Bộ vừa tiến hành phá tề vừa củng cố chính quyền nhân dân ở thôn ấp, trong tổng số 1.024 xã toàn Nam Bộ, chính quyền nhân dân đã làm chủ 693 xã.

[chuongxedap]

1949

• 1 tháng 1

Liên khu 10 mở "Chiến dịch Sông Đà” đánh các vị trí Suối Rút, Xu Đá, La Phù, Gò Thị. Trong "Chiến dịch Sông Đà" ta chỉ tiêu hao được một số địch, phòng tuyến Sông Đà của địch chưa bị phá vỡ.

• Từ 1 tháng 1 đến 15 tháng 1-1949

Ở khu 7, chỉ trong nửa tháng hoạt động, bộ đội và du kích đã đánh 6 trận lớn nhỏ: 9 trận đánh giao thông, 14 trận phục kích, 32 trận đánh đồn bốt và quấy rối, 15 trận chống càn, diệt và làm bị thương hơn 240 lính Pháp, nguỵ.

• 6 tháng 1

Đồng chí Nguyễn Công Mỹ, Tổng giám đốc Nha Bình dân học vụ hy sinh trên đường đi công tác.

Sau đó, cuối 1952 đầu 1953 một chiến dịch diệt dốt mang tên "Nguyễn Công Mỹ" đã được phát động ở các tỉnh Cao Bằng, Lao Cai, Thái Nguyên và Thanh Hóa.

• 9 tháng 1

Tại Vĩnh Long, du kích chặn địch càn và phối hợp với công an xung phong đánh địch ở Rạch La (Mỹ Thuận).

• 11 đến 12 tháng 1

- Tại Bến Tre, bộ đội và du kích phục kích diệt xe và tàu chở đạn trên đoạn sông Bến Tre - Mỹ Long.
- Hạ đồn Binh (trên đường Vĩnh Long - Sa Đéc).

[chuongxedap]

• 14 đến 18 tháng 1

Hội nghị cán bộ Trung ương Đảng lần thứ sáu.

Dự Hội nghị có đại biểu cán bộ toàn quốc và cán bộ cao cấp của Đảng trong các ngành. Hội nghị đã nghe và thảo luận báo cáo của đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng và các báo cáo về quân sự, chính quyền, mặt trận, công tác Đảng. Hội nghị cũng nêu phương hướng và một số công việc cụ thể để chuẩn bị cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II sẽ họp vào đầu năm 1951.

Nhận định tổng quát về cuộc kháng chiến của nhân dân ta, Hội nghị chỉ rõ: "Ta càng đánh càng mạnh", "Pháp càng đánh càng suy nhược". So sánh lực lượng giữa ta và địch đã thay đổi có lợi cho ta. Nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta là phải "nỗ lực chuẩn bị, sẵn sàng đón lấy dịp tốt, tuyệt đối không được bỏ lỡ cơ hội chiến lược". Hội nghị khẳng định: "Bất kể Mỹ dùng cách can thiệp gì, chúng ta cũng không sợ... Mỹ cũng sẽ phải chịu các thất bại đau đớn nhục nhã với thực dân Pháp ở Việt Nam".

Hội nghị chủ trương "động viên mọi lực lượng tinh thần và vật chất của toàn dân vào công cuộc kháng chiến kiến quốc với khẩu hiệu "Tất cả để đánh thắng".

Về nhiệm vụ quân sự, Hội nghị quyết định "Đánh mạnh hơn nữa vào hậu phương địch, đánh vào các vị trí chiến lược, cắt các đường giao thông quan trọng", "Trung tâm công tác lúc này là tiếp tục xây dựng bộ đội chủ lực, phát triển và củng cố dân quân du kích”.

Về công tác kinh tế, tài chính cần phải phát triển bộ phận kinh tế Nhà nước, nhất là công nghiệp quốc phòng, đẩy mạnh sản xuất tự cấp, tự túc trong toàn quốc và từng địa phương, xây dựng hợp tác xã sản xuất nông nghiệp, tiếp tục thi hành triệt để giảm tô, chuẩn bị cải cách ruộng đất.

Về công tác xây dựng Đảng, phải chú trọng việc đào tạo cán bộ, nâng cao trình độ chính trị và lý luận cho cán bộ, đảng viên, củng cố chi bộ.

Hồ Chủ tịch đến thăm và nói chuyện tại buổi bế mạc hội nghị.

[chuongxedap]

• 24 tháng 1

Hai tiểu đoàn 19 và 79 trong 2 trận đánh đoàn tàu hoả và xe quân sự từ Huế vào Đà Nẵng, Đà Nẵng ra Huế đã phá huỷ phá hỏng một đầu máy xe lửa, 12 toa xe, 15 xe cơ giới, diệt và làm bị thương 300 tên địch.

• Từ 24 tháng 1 đến 31 tháng 3

Chiến dịch Quảng Nam - Đà Nẵng (Đông xuân 1949)

Tại địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng do Bộ Tư lệnh Liên khu 5 tổ chức, chỉ huy với quy mô Trung đoàn, mục đích đánh giao thông làm tê liệt đoạn đường Đà Nẵng - Hải Vân - Huế, tiêu diệt sinh lực địch, phát triển chiến tranh du kích.

Qua 2 tháng chiến đấu ta đã đánh 299 trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu 1.600 tên địch, trong đó có 160 lính Âu Phi, bắt 249 tên (19 lính Âu Phi) phá huỷ 8 đầu máy, 22 toa xe, 20 xe vận tải, 2 xe thiết giáp, thu nhiều vũ khí quân trang, quân dụng.

• Tháng 1

Hội nghị chính trị viên toàn liên khu V lần thứ nhất được triệu tập. Đồng chí Phạm Văn Đồng đại diện Chính phủ và đồng chí Nguyễn Duy Trinh, Bí thư Liên khu uỷ đã đến dự. Hội nghị xác định nhiệm vụ của công tác Đảng, công tác chính trị là "góp phần xây dựng lực lượng ngày càng mạnh, thúc đẩy cán bộ tiến bộ về chiến thuật, bộ đội tiến bộ về kỷ luật".

[chuongxedap]

• 1 tháng 2

Thành lập Trường cao đẳng kỹ thuật để đào tạo cán bộ chuyên môn cho các ngành công chính, hoả xa, bưu điện, khoáng chất, kiến trúc, địa chính.

• Tháng 1 và 2

Trung đoàn 36 và các tiểu đoàn độc lập, dân quân du kích đã cùng nhân dân vùng Trung du tiến hành một đợt phá tề, diệt bảo an, chống càn quét.

• 28 tháng 2

Mở đầu Chiến dịch Lao – Hà (Lao Cai - Hà Giang) để phối hợp với hướng chính ở Đông Bắc. Ngày 18-3 ta tiêu diệt vị trí phố Lu (Lao Cai) và 11 vị trí xung quanh Hoàng Xu Phì (Hà Giang). Toàn bộ chiến dịch quân ta đã giải phóng một vùng rộng lớn, cô lập Hoàng Xu Phì. Mở rộng thêm 3.000 km2 vùng căn cứ địa.

• 29 tháng 2

Làng Vật Lại thuộc xã Phú Mỹ (Quảng Oai, Hà Tây) là một trong những làng chiến đấu kiên cường. Từ cuối tháng 11-1948 đến tháng 2-1949, địch tổ chức 4 trận càn lớn vào Vật Lại, trận sau lớn hơn trận trước cả về quy mô và lực lượng. Cuối cùng, ngày 29-2-1949, địch huy động hàng nghìn quân có xe tăng, đại bác, máy bay chi viện, đánh từ sáng đến chiều tối mới chiếm được làng. Vật Lại bị phá trụi nhưng trước khi địch tràn được vào làng, du kích và nhân dân đã kịp rút lui, bảo toàn được lực lượng để tiếp tục chiến đấu.

• Tháng 2

Chính phủ ra sắc lệnh và nghị định Tạm cấp ruộng đất của Pháp và Việt gian cho dân cày nghèo đã có tác dụng làm cho dân cày nghèo có điều kiện sinh sống vững chắc, tích cực tăng gia sản xuất, sẵn sàng hy sinh nhiều hơn nữa cho kháng chiến mau thắng lợi và để chấm dứt tình trạng một số đồn điền, trại ấp lâu ngày không được canh tác.

• Tháng 2

Trên đường tiến lên vận động chiến, lực lượng vũ trang Nam Bộ mở đợt hoạt động Cầu Kè, diệt hơn 300 địch, phá tan hệ thống đồn bốt của chúng trên đoạn đường Cầu Kè - Tiểu Cần.

• Tháng 2

Tỉnh Hà Tĩnh là tỉnh đầu tiên trong cả nước thanh toán xong nạn mù chữ được nhận thưởng danh dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

[chuongxedap]

• 4 tháng 3

Trung đoàn 98 phục kích đoàn xe địch ở Điền Xá, diệt và bắt sống hơn 100 tên, phá huỷ 18 xe. Cùng ngày bộ đội ta đánh chiếm vị trí Ba Sơn, uy hiếp thị xã Lạng Sơn từ phía Đông Bắc.

• Từ 4 tháng 3 đến 27 tháng 4

Chiến dịch Đông Bắc II

Trên địa bàn Đông Bắc Bắc Bộ do Bộ Tổng tư lệnh tổ chức, chỉ huy với quy mô 2 trung đoàn. Mục đích: tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, phát triển và củng cố cơ sở ở Đông Bắc, đánh lạc hướng phán đoán của địch, phối hợp với mặt trận 4 ( chiến dịch Cao Bắc Lạng)

Trong chiến dịch ta đã đánh 40 trận lớn và nhỏ, có trận tập kích vào các thị xã Móng Cái, Quảng Yên. Kết quả địch bị diệt 585 tên, bị thương 52, ra hàng trên 200, bắt 32 tên, thu nhiều súng đạn, quân trang, quân dụng, phá huỷ 1 xe tăng, 1 xe bọc thép, 1 xe giép, 79 ô tô, 2 pháo 105mm, đốt cháy kho xăng.

• 5 tháng 3

Ta mở Chiến dịch Sơn La, dồn hẹp phạm vi chiếm đóng của địch, mở rộng khu tự do, nối Sơn La với Lai Châu và phát triển sang Lào Bắc.

• 6 tháng 3

Đại đội 8 Điện Bàn phục kích tiêu diệt gần 1 trung đội địch trên đường từ Bình Long đi Phong Thủ.

[chuongxedap]

• 8 tháng 3

Ký kết giữa Pháp và Bảo Đại.

Thực hiện âm mưu chia rẽ lực lượng kháng chiến của ta, nhằm cứu vãn tình thế nguy ngập trên chiến trường Đông Dương, năm 1949, thực dân Pháp được sự giúp đỡ của Mỹ đã đưa Bảo Đại về Việt Nam làm Quốc trưởng bù nhìn.

Ngày 8-3-1949, Bảo Đại đã ký với Tổng thống Pháp Ôriôn bản thoả hiệp. Nội dung cơ bản của bản thoả hiệp là:

Về chính trị, Pháp công nhận "Việt Nam có toàn quyền cai trị lấy mình, nhưng phải có cố vấn chính trị Pháp bên cạnh".

Về quân sự, Việt Nam có quân đội riêng, nhưng huấn luyện viên phải là người Pháp, quân đội Pháp được đóng trên đất Việt Nam và được hoàn toàn tự do hành động, lúc có chiến tranh tất cả quân đội Việt Nam đặt dưới sự chỉ huy của người Pháp.

Về ngoại giao đại sứ Pháp đại diện cho Việt Nam.

Về kinh tế đồng tiền Việt Nam phải phụ thuộc vào đồng Phờ-răng nghĩa là quyền phát hành giấy bạc vẫn ở trong tay Ngân hàng Đông Dương.

Về văn hoá, các trường Việt Nam từ tiểu học đến đại học phải học bằng tiếng Pháp, không được dùng tiếng Việt.

Về vấn đề thống nhất đất nước, công nhận Nam Bộ có chế độ riêng, mọi thể chế do Pháp đặt ra sau cuộc khởi hấn ở Nam Bộ năm 1945 vẫn giữ nguyên.

[chuongxedap]

• 12 tháng 3

Bộ Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia Việt Nam đổi tên thành Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia Việt Nam.

• 12 tháng 3

Huyện Kinh Môn trước sáp nhập vào Liên khu 1, nay lại để thuộc tỉnh Hải Dương, Liên khu 3 về mọi phương diện như cũ.

• Từ 15 tháng 3 đến 30 tháng 4

Chiến dịch Cao - Bắc - Lạng

Tại địa bàn các tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn do Bộ tư lệnh chỉ đạo với quy mô tương đương 4 trung đoàn. Muc đích: tiêu diệt sinh lực địch, làm tan rã khối nguỵ binh, buộc địch phải rút khỏi thị xã Bắc Cạn, làm tê liệt đường số 4, triệt tiếp tế của địch trên toàn khu vực Bắc-Đông Bắc.

Chiến dịch chia làm 2 đợt.

Đợt 1 từ 15-3 đến 14-4: tiến công địch trên đường số 4, từ Thất Khê đến Na Sầm.

Đợt 2 từ 25-4 đến 30-4. Ngày 25 ta phục kích đoạn Bông Lau - Lũng Phầy tiêu diệt 1 đoàn xe trên 100 chiếc, diệt 500 lính Âu Phi, phá huỷ 53 xe vận tải, 500 phuy xăng, thu nhiều vũ khí đạn dược.

Trong các ngày 26, 27-4 ta bao vây tiến công một số đồn bốt trên đường Cao Bằng, Trà Lĩnh, diệt đồn Bàn Pái, địch ở đồn Pò Mã, Pò Pạo rút chạy.

Kết quả toàn chiến dịch: ta tiêu diệt, bắt sống trên 1.400 tên địch, san bằng 4 cứ điểm, đánh thiệt hại 9 đồn, bức rút 4 đồn, phá huỷ trên 80 xe quân sự, thu nhiều quân trang quân dụng.

• 21 tháng 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh cử Trung tướng Nguyễn Bình giữ chức Tư lệnh, ông Trần Văn Trà giữ chức Phó Tư lệnh, ông Phạm Ngọc Thuần giữ chức Chính trị uỷ viên - Bộ Tư lệnh Nam Bộ.

• Tháng 3

Đại hội Dân quân toàn quốc lần thứ ba.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới đại hội, góp một số ý kiến về vấn đề dân quân; vai trò của "du kích chiến" trong giai đoạn tích cực cầm cự và chuẩn bị tổng phản công hiện nay; hoạt động của dân quân du kích; vấn đề tổ chức dân quân và quan hệ giữa dân quân và vệ quốc quân.

Cuối thư, Người "đặc biệt gửi lời khuyến khích và khen ngợi các đội du kích lão thành, du kích phụ nữ và các cháu nhi đồng giúp việc trong các đội du kích".

[chuongxedap]

• 4 tháng 4

Ở Quảng Nam, mở đầu đợt tổng phá tề, ta tổ chức đánh vào trung tâm thị xã Hội An, bắt tên tỉnh trưởng bù nhìn Hồ Ngận, khiến hệ thống chính quyền toàn tỉnh rung động.

• 7 tháng 4

Hồ Chủ tịch ký sắc lệnh thành lập bộ đội địa phương. Với sắc lệnh này các đội du kích tập trung được nâng thành các trung đội, đại đội bộ đội địa phương ở huyện và các tiểu đoàn bộ đội địa phương ở tỉnh do Đảng bộ địa phương lãnh đạo.

Sắc lệnh quy định rõ: "Quân đội quốc gia Việt Nam có hai phần: Quân đội chính quy và quân đội địa phương. Bộ đội địa phương có 3 đặc điểm chính là: có tính cách địa phương, có nhiệm vụ tác chiến bảo vệ địa phương, tự trang bị và tự túc về cấp dưỡng".

• 15 tháng 4

Bộ Quốc phòng ra nghị định thành lập đại đoàn 308, đại đoàn chủ lực đầu tiên của quân đội ta.

• 24 tháng 4

Đồng bào Sài Gòn - Chợ Lớn tổng bãi công bãi thị trong 2 giờ để phản đối chính quyền bù nhìn Bảo Đại.

• Tháng 4

Hội nghị kháng chiến hành chính toàn quốc được triệu tập nhằm kiểm điểm công tác 4 năm qua, quyết định phương hướng nhiệm vụ củng cố chính quyền cách mạng trong giai đoạn mới.

• Tháng 4

Bộ tư lệnh liên khu V tổ chức Hội nghị quân sự lần thứ nhất rút kinh nghiệm chỉ đạo, chỉ huy chiến đấu. Hội nghị đặc biệt quan tâm đến nhiệm vụ xây dựng bộ đội chủ lực để tiến hành vận động chiến.

• Tháng 4

Thành lập Bộ tư lệnh Nam Bộ.