Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1945-1954) những sự kiện

[chuongxedap]

1953

• Đầu năm 1953

Quân ta vượt lên đèo Hải Vân, tiêu diệt đồn Đốc Nhất lần thứ 2.

• Từ 13 đến 28 tháng 1

Chiến dịch An Khê

Nhằm mục đích tiêu diệt sinh lực địch, đẩy mạnh phong trào chiến tranh du kích và phối hợp với chiến trường toàn quốc, Bộ Tư lệnh Liên khu 5 đã tổ chức, chỉ đạo chiến dịch An Khê.

Ngày 13-1 ta tiến công tiêu diệt các cứ điểm Cửu An, Eo Gió, Tứ Thuỷ, 21-1 đồn Thượng An bị diệt. Ngày 25-1 ta chặn đánh một đoàn xe 25 chiếc ở tây An Khê, diệt gọn một đại đội. Ngày 28-1 chiến dịch kết thúc.

Kết quả ta tiêu diệt 1 tiểu đoàn Sơn chiến, 4 đại đội ở 4 cứ điểm, đánh thiệt hại nặng tiểu đoàn dù số 1.

• 25 đến 30 tháng 1

Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá II.

Tại Hội nghị Hồ Chủ tịch đọc bản Dự thảo Cương lĩnh của Đảng Lao động Việt Nam về vấn đề ruộng đất. Người nhấn mạnh đến hai vấn đề chính của cách mạng Việt Nam: một là lãnh đạo kháng chiến và chính sách quân sự; hai là phát động quần chúng năm nay triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức để tiến đến cải cách ruộng đất. Về chỉ đạo kháng chiến và chính sách quân sự, Hồ chủ tịch đã nêu ra 10 điểm cụ thể và đã được Hội nghị nhất trí tán thành.

Hội nghị đã kiểm điểm việc thi hành chính sách ruộng đất trong mấy năm kháng chiến và đề ra 5 công tác chính trong năm 1953 là: phát động quần chúng triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức; đẩy mạnh công tác chỉnh quân; tăng cường công tác kinh tế tài chính; công tác vùng sau lưng địch; chú trọng công tác chỉnh huấn cán bộ trong và ngoài Đảng. Trong năm công tác trên, công tác chính số 1 là phát động quần chúng triệt để giảm tô; thực hiện giảm tức.

Hội nghị đã thông qua Dự thảo cương lĩnh của Đảng Lao động Việt Nam về vấn đề ruộng đất.

Hội nghị lần thứ tư của Ban chấp hành Trung ương Đảng đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng việc kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ cách mạng phản đế và phản phong của Đảng trong kháng chiến.

• 27 tháng 1

Trận chống càn An Cư - Kim Húc trên địa bàn nam tỉnh Hải Dương.

Địch bị loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 tên, ta hy sinh 19 đồng chí, bị thương 22, mất tích 14. Ta đã đánh bại cuộc hành quân, càn quét của địch với lực lượng lớn có xe tăng, không quân, pháo binh chi viện mạnh, gây ảnh hưởng chính trị tốt trong nhân dân.

• 28 tháng 1

Để củng cố căn cứ địa Tây Bắc mới giải phóng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 134-SL, thành lập Khu Tây Bắc gồm các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Lai Châu tách ra khỏi Liên khu Việt Bắc.

[chuongxedap]

• Đầu tháng 2

Hội nghị nông vận và dân vận toàn quốc.

Ngày 5-2, Hồ Chủ tịch gửi thư cho Hội nghị, Người nêu rõ: "Nông dân lao động là một lực lượng rất to lớn của dân tộc, một đồng minh rất chắc chắn của giai cấp công nhân", "Muốn kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công ắt phải dựa vào quần chúng nông dân", Người cũng chỉ ra những sai lầm của Trung ương và cán bộ trong việc thực hiện chính sách ruộng đất và nhấn mạnh nhiệm vụ trung tâm của năm 1953 là "nhất định phải phát dộng quần chúng triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức và giành ưu thế chính trị cho nông dân".

Người còn tranh thủ đến thăm và trực tiếp huấn thị cho các đại biểu dự hội nghị. Người chỉ ra những thiếu sót của cán bộ trong công tác phát động quần chúng và nhắc nhở cán bộ lập trường phải vững, tư tưởng phải dứt khoát "lập trường không vững vàng, tư tưởng không dứt khoát, thì nghiên cứu gì cũng không thực hành được cách mạng ruộng đất" Người nhấn mạnh, để làm tốt nhiệm vụ trung tâm của năm nay, cán bộ ta "tư tưởng và hành động phải nhất trí, lý luận và thực hành phải nhất trí, cán bộ trên dưới phải nhất trí, cán bộ và nông dân phải nhất trí, thì mới chắc thành công" và lưu ý một số vấn đề về tổ chức trong phát động quần chúng triệt để giảm tô.

• 2 tháng 2

Phá nghiệp đoàn giả hiệu của địch.

Ban Thường vụ Tổng liên đoàn lao động Việt Nam ra chỉ thị đối phó với đạo dụ của Bảo Đại cho công nhân được tự do lập nghiệp đoàn. Bản chỉ thị vạch trần âm mưu của giặc Pháp và bù nhìn dùng nghiệp đoàn giả hiệu để chia rẽ phá hoại những hoạt động đấu tranh của công nhân, đồng thời để lừa phỉnh, lợi dụng nhằm đàn áp, bóc lột công nhân vùng tạm bị chiếm.

[chuongxedap]

• 25 tháng 2 đến 1 tháng 3

Hội nghị liên tịch giữa Ban Thường trực Quốc hội và Ủy ban Liên - Việt toàn quốc.

Hơn 500 đại biểu đã đến dự.

Trong Hội nghị đồng chí Trường Chinh đã đọc báo cáo: "Phóng tay phát động quần chúng thực hiện chính sách ruộng đất trong năm 1953" nêu rõ chủ trương của Đảng về cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân của ta là cách mạng "phản đế và phản phong kiến", "phương châm chung của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc của ta là trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh... dựa vào nhân dân tức là chủ yếu dựa vào nông dân". Phải định rõ chính sách ruộng đất: ... giảm tô, giảm tức, tạm cấp ruộng đất của Pháp và Việt gian cho nông dân nghèo, chia lại công điền cho công bằng, sử dụng ruộng đất vắng chủ cho hợp lý... "để thoả mãn nhu cầu chính đáng của nông dân là người cày có ruộng”. Hội nghị quyết định công tác trọng tâm năm 1953 là phát động quần chúng thực hiện nội dung chính sách ruộng đất là triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức để bồi dưỡng lực lượng cơ bản của nhân dân là nông dân lao động, nhằm giành ưu thế chính trị cho nông dân lao động ở nông thôn. Ngay tại Hội nghị, đại biểu các ngành các nơi đã phát biểu ý kiến nhiệt liệt hoan nghênh chủ trương "phóng tay phát động quần chúng, triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức" của Hội nghị. Hội nghị đã ra Nghị quyết về 3 vấn đề:

1. Về công tác phát động quần chúng thực hiện chính sách ruộng đất.
2. Về công tác bảo vệ hoà bình thế giới.
3. Về vấn đề củng cố Mặt trận Liên-Việt trong cuộc phát động quần chúng năm 1953.

• Đầu tháng 3

Hội đồng Chính phủ họp thảo luận báo cáo của Phó thủ tướng Phạm Văn Đồng về mục đích, phương châm kế hoạch phát động quần chúng và về nhiệm vụ của chính quyền trong phong trào phát động quần chúng.

HĐCP đã thông qua các văn bản về chính sách ruộng đất và phát động quần chúng.

[chuongxedap]

• 15 tháng 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 147-SL, thành lập doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam.

• 16 tháng 3

Chính phủ ta ra thông tư về việc chỉnh đốn chính quyền dân chủ nhân dân cấp xã qua việc phát động quần chúng nhằm làm cho tổ chức chính quyền được trong sạch, quan hệ giữa chính quyền và nhân dân được chặt chẽ, bảo vệ quyền lợi kinh tế và ưu thế chính trị của nông dân đã giành được.

Nội dung chỉnh đốn chính quyền cấp xã gồm 3 công tác sau:

- Chỉnh đốn thành phần cán bộ
- Thực hiện chia xã.
- Sửa đổi lề lối làm việc.

• 17 tháng 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ toạ phiên họp bất thường Hội đồng Chính phủ nghe báo cáo về tình hình quốc tế và trong nước, thảo luận và thông qua các văn bản chính về chính sách ruộng đất và phát động quần chúng.

• 18 tháng 3

Hội nghị cán bộ phụ nữ toàn quốc họp tại Việt Bắc. Có hơn 40 đại biểu đến dự, Cụ Tôn Đức Thắng, Chủ tịch Ủy ban Liên - Việt toàn quốc đến dự lễ khai mạc.

Hội nghị đã nghe và thảo luận đề án về việc vận động phụ nữ tham gia công tác phát động quần chúng triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức.

Hội nghị vinh dự đón tiếp Hồ Chủ tịch tới thăm, Người đã giải thích cho Hội nghị rõ thêm về công tác phát động quần chúng trong năm 1953, khuyên chị em khi về địa phương phải luôn luôn gần gũi học hỏi quần chúng làm cho quần chúng tin mến.

Đồng chí Trường Chinh đến dự Hội nghị đã phân tích nhiệm vụ cách mạng của ta hiện tại, trình bày chính sách ruộng đất của Đảng và Chính phủ, và vạch rõ những nhiệm vụ của phụ nữ trong công tác phóng tay phát động quần chúng.

Qua hơn 10 ngày làm việc, hội nghị đã thông suốt công tác phải làm trong năm 1953. Hội nghị đã bầu đoàn đại biểu đi dự Đại hội Phụ nữ bảo vệ hoà bình thế giới thời gian tới.

[chuongxedap]

• 19 đến 22 tháng 3

Hội nghị hoà bình toàn quốc Việt Nam lần thứ hai. Mục đích: nhận định sự tiến triển của phong trào bảo vệ hoà bình thế giới, kiểm điểm công tác bảo vệ hoà bình thế giới của nhân dân ta trong 2 năm qua, và quyết định công tác bảo vệ hoà bình của Việt Nam trong năm 1953.

Hội nghị có 355 đại biểu thuộc các thành phần xã hội, các địa phương, các dân tộc, tôn giáo, các nghề nghiệp và các xu hướng chính trị, đảng phái, đoàn thể. Hội nghị đã nâng cao thêm lòng tin tưởng của mỗi đại biểu đối với công cuộc đấu tranh bảo vệ hoà bình, chỉnh đốn mấy quan niệm sai lầm của một số cán bộ, đồng bào ta về công tác bảo vệ hoà bình thế giới; khẳng định bảo vệ độc lập dân tộc và bảo vệ hoà bình thế giới là 2 điều không thể tách rời.

Hội nghị đã đề ra công tác bảo vệ hoà bình thế giới của nhân dân Việt Nam là: Một mặt ra sức thi hành mọi chính sách và công tác kháng chiến, lấy công tác phát động quần chúng triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức làm công tác trung tâm.. phải mau lẹ hưởng ứng mọi hoạt động bảo vệ hoà bình của nhân dân thế giới.

• 30 tháng 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định thả 200 tù binh Bắc Phi bị quân và dân ta bắt trên các chiến trường.

• 3 tháng 4

Biểu tình của nhân dân Khánh Hoà chống địch bắt lính.

Hơn 6.000 đồng bào thị xã Nha Trang (Khánh Hoà - Liên khu V) biểu tình trước nhà tên tỉnh trưởng bù nhìn phản đối giặc Pháp và bọn tay sai Nguyễn Văn Tâm bắt thanh niên vào nguỵ binh. Phối hợp với cuộc biểu tình lớn này, đồng bào khắp thị xã Nha Trang bãi thị, công nhân tổ chức bãi công. Sau đó 1 tuần, ngày 10-4, 1.600 thanh niên bị giặc bắt đi lính tập trung ở trại suối Dầu (Khánh Hoà) lại đấu tranh đòi giải ngũ.

[chuongxedap]

• 4 tháng 4

Bộ đội và du kích đánh bốt Quỳnh Lang (Quỳnh Côi, Thái Bình) thu được 7 trung liên, 2 súng cối, hơn 100 súng trường.

Bốt Quỳnh Lang khét tiếng ở Thái Bình về những hành động bắt bớ tra tấn và giết người của bọn phản động đội lốt Thiên chúa giáo. Điển hình nhất là vụ thảm sát hàng trăm người trong một hầm ngầm dưới đáy lô cốt vào tháng 8-1951.

Sau đó, một tuần lễ "trả thù cho đồng bào bị giết hại ở bốt Quỳnh Lang" được tổ chức rầm rộ ở khắp tỉnh Thái Bình.

• 12 tháng 4

Chính phủ Việt Nam dân chủ công hoà ban hành sắc lệnh và nghị định mới về Chính sách ruộng đất do Chủ tịch Hồ Chi Minh ký

1. Sắc lệnh số 149-SL về Chính sách ruộng đất, gồm 2 chương: Chương I: Nội dung chính sách ruộng đất; có 7 mục chính với 40 điều luật; Chương II: Cơ quan thi hành

2. Sắc lệnh số 150-SL về việc Lập toà án nhân dân đặc biệt ở những nơi phát động quần chúng nhằm bảo đảm thi hành chính sách ruộng đất, giữ gìn trật tự xã hội, gồm 14 điều quy định về mục đích, nhiệm vụ, tổ chức, thành phần, quyền hạn và lề lối làm việc của Toà án nhân dân đặc biệt.

3. Sắc lệnh số 151-SL về việc Trừng trị những địa chủ chống pháp luật (ở những nơi phát động quần chúng), gồm 14 điều quy định những hành động chống lại pháp luật, hình thức và mức độ xử phạt đối với những hành động đó.

Ngày 20-4-1953, Thủ tướng chính phủ ký và ban hành tiếp nghị định số 253-TTg về việc quy định chi tiết cụ thể thi hành sắc lệnh 149-SL về chính sách ruộng đất.

Sau đó Trung ương Đảng đề ra 10 điều kỷ luật của cán bộ phát động quần chúng, đó là mực thước rất rõ ràng cho mỗi cán bộ trong các đội công tác phát động quần chúng.

[chuongxedap]

• Từ 13 tháng 4 đến 18 tháng 5

Chiến dịch Thượng Lào (xuân hè 1953)

Ta phối hợp với bạn Lào tổ chức chiến dịch tại địa bàn Sầm Nưa, Xiêng Khoảng (Thượng Lào) do Bộ Tổng tư lệnh tổ chức, chỉ đạo, chỉ huy. Quy mô đại đoàn. Mục đích: tiêu diệt 1 bộ phận sinh lực địch, giải phóng một phần đất đai, giúp chính phủ Lào xây dựng và mở rộng các căn cứ du kích, tạo điều kiện đẩy mạnh cuộc kháng chiến của nhân dân Lào, phân tán lực lượng địch, phá tan âm mưu củng cố Tây Bắc và bình định đồng bằng Bắc Bộ của địch.

Kết quả địch bị diệt 2.800 tên, bị bắt 1.810. Ta thu trên 1.700 súng các loại, 36 xe ô tô, 70 tấn đạn, 100 tấn quân trang quân dụng, giải phóng khoảng 35.000 km2 với 40 vạn dân. Căn cứ kháng chiến của Lào được mở rộng, nối liền với vùng Tây Bắc Việt Nam.

• 15 tháng 4 đến cuối tháng 8

Đợt thí nghiệm công tác phát động quần chúng tại 22 xã thuộc Liên khu Việt Bắc và Liên khu 4.

- Về chính trị: Đã đánh đổ được uy thế của bọn Việt gian, phản động và cường hào gian ác, bước đầu giành ưu thế chính trị cho nông dân.

- Về kinh tế: Đã làm suy yếu thế lực kinh tế của phong kiến, bồi dưỡng một phần cho nông dân.

• 20 tháng 4

Bộ đội địa phương tập kích thị xã Kiến An diệt 500 địch, phá huỷ 200 ô tô, 13 xe tăng của địch.

[chuongxedap]

• 28 tháng 4

Quân ta đột nhập thị xã Nam Định, tiêu diệt hoàn toàn một tiểu đoàn nguỵ binh, bắt 20 cảnh binh ác ôn, 505 nguỵ binh. Sáng 29 quân ta lại chặn đánh quân tiếp viện của địch, diệt thêm 100 tên. Quân ta làm chủ thị xã suốt 1 đêm, treo cờ, rải truyền đơn khắp các phố.

Tổng cộng ta thu 517 súng các loại, 105 hòm đạn, phá huỷ 5 xe tăng, 21 xe các loại, 1 máy bay và 21 đại bác, đại liên của địch.

• Tháng 4

Theo chỉ thị của Hồ Chủ tịch, Hội đồng Chính phủ ban bố quyết định Về việc cải thiện đời sống của công nhân, công chức và cán bộ. Chỉ thị nói rõ: "... Đối với bộ đội, lâu nay Chính phủ rất chú ý nâng cao đời sống về mọi mặt, và nhờ đó mà sức khoẻ và tinh thần chiến đấu của bộ đội đã được tăng lên nhiều.

Đối với nông dân, Chính phủ đã phát động quần chúng thi hành chính sách ruộng đất, để cải thiện đời sống của nông dân lao động.

Lần này, để cải thiện đời sống của công nhân, công chức và cán bộ làm việc trong các nhà máy và các cơ quan. Chính phủ quyết định:

1. Cấp cho mỗi công nhân, công chức, cán bộ:
    - Một cái màn
    - Một cái chăn
    - Một áo trấn thủ để dùng trong 3 năm.

2. Phát thuốc phòng sốt rét, đủ uống quanh năm.

3. Đối với người ốm:
    a. Người ốm nặng sẽ được đưa đi chữa bệnh tại nhà thương, và ở đó sẽ được cấp dưỡng chu đáo.
    b. Người ốm nhẹ, nằm bệnh xá ở cơ quan, thì mỗi ngày sẽ được cấp thêm tiền ăn.

4. Đối với một số cán bộ lao động trí óc như bác sĩ, giáo sư, kỹ sư... Hồ Chủ tịch sẽ có sự chiếu cố đặc biệt, trong phạm vi khả năng tài chính của nước nhà.

Chính phủ đã ra lệnh cho các cơ quan có trách nhiệm xếp đặt để thi hành quyết định này kể từ ngày 1-5-1953.

[chuongxedap]

• 18 tháng 5

Khảng 700 người tham dự cuộc đấu địa chủ Nguyễn Văn Bính và Phùng Thái Ký, tại một khu rừng xã Dân Chủ, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Bính làm lý trưởng rồi sau làm phó tổng hồi Pháp thuộc. Sau cách mạng Tháng Tám, Bính làm Chủ tịch Ủy ban hành chính kháng chiến xã, rồi UBHCKC huyện. Bính cũng là đảng viên cộng sản đầu tiên ở đây.

Sau trận đấu, Nguvễn Văn Bính phân trần là trước kia làm tổng lý thì sự áp bức và bóc lột nông dân là điều không tránh khỏi. Nhưng sau khi đã giác ngộ thì ông ta tin theo và tích cực phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nếu nhân dân giết thì ông ta chịu, chứ không chịu nhận là phản cách mạng, mưu sát cán bộ như bản cáo trạng đã quy kết.

Phùng Thái Ký là một Hoa kiều địa chủ kiêm công thương nghiệp.

• 19 tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 161-SL, thưởng Huân chương kháng chiến hạng nhất cho bộ đội Kiến An.

• 20 tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 162-SL về việc lấy đồng bạc Ngân hàng quốc gia Việt Nam làm đơn vị tiền tệ trong toàn quốc (trừ Nam Bộ) kể từ ngày 1-6-1953.

• 30 tháng 5

Giải tán các huyện Baroi, Bakmil, Lak Cheo Reo thuộc tỉnh Đắc Lắc.

Thành lập huyện Đông Cheo Reo và huyện Tây Cheo Reo thuộc tỉnh Đắc Lắc. Huyện Đông Cheo Reo gồm các xã phía đông và phía bắc sông Ba. Huyện Tây Cheo Reo gồm các xã phía tây sông Ba.

• Tháng 5

Hội nghị cán bộ Tổng cục cung cấp lần thứ nhất.

Ngày 21-5-1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho Hội nghị. Trong thư, Người bày tỏ niềm vui trước những kết quả đạt được của Tổng cục và căn dặn anh chị em phải luôn luôn nâng cao tinh thần trách nhiệm, phải thật lòng thương yêu binh sĩ, phải chỉnh đốn tổ chức và công tác, mở rộng dân chủ, thật thà phê bình và tự phê bình, gây phong trào thiết thực chống quan liêu, tham ô, lãng phí... nhằm phát triển và củng cố những kết quả đã đạt được.

[chuongxedap]

• 1 tháng 6

Chính phủ ra thông tư số 277-TTg về việc thi hành chính sách ruộng đất ở những nơi chưa phát động quần chúng (vùng tự do, căn cứ du kích và du kích),

Thông tư này định mức độ và phương pháp thi hành chính sách ruộng đất ở nơi chưa phát động quần chúng.

• 18 tháng 6

Quân ta tập kích vào thị trấn Phả Lại (Hải Dương) tiêu diệt 400 tên địch đồng thời phá cuộc chuẩn bị càn quét của địch vào huyện Yên Dũng (Bắc Giang).

• 19 tháng 6

Quân ta đột nhập vào thành phố Hải Phòng phá huỷ một kho lớn chứa bom và đạn đại bác, đốt cháy hai kho xăng dầu gồm 16 bể lớn và 8.000 thùng, phá huỷ 70 xe vận tải và tiêu diệt 31 lính Âu Phi.

• 23 tháng 6

Lớp chỉnh quân chính trị cho cán bộ trung cao cấp khai mạc tại Việt Bắc.

• Tháng 6

Bộ đội ta đánh đổ 1 đoàn tầu, 2 đầu máy và 8 toa xe rơi xuống vực ở cầu Bảo Cả, tiêu diệt một số địch, phá huỷ 6 trọng pháo cùng nhiều vũ khí.

• Tháng 6

Hội nghị cán bộ Y tế toàn quốc năm 1953

Hồ Chủ tịch gửi thư cho Hội nghị vạch rõ tầm quan trọng và mối quan hệ giữa nhiệm vụ bảo vệ sức khoẻ cho cán bộ và nhân dân đối với công cuộc kháng chiến, kiến quốc, nêu rõ nhiệm vụ phòng bệnh cũng cần thiết như trị bệnh. Người chỉ rõ những yêu cầu về chuyên môn chính trị, tổ chức đối với cán bộ y tế và căn dặn mọi người phải: "Thương yêu người bệnh như anh em ruột thịt" "Cần phải tận tâm tận lực phụng sự nhân dân", phải thực hiện "Lương y phải kiêm từ mẫu"