Tiêm kích sống bằng chiến trận

[Giangtvx]

        Tôi nhanh chóng thay bộ quần áo bố mới tìm cho, và tôi lấy lại được cảm giác tôi vẫn là thằng bé ngày xưa.

        Bố im lặng theo dõi tôi. Sau đó người đến gần, sờ nắn chân tay tôi.

        - Thực tình, con vẫn nguyên vẹn, không thương tích gì đấy chứ?

        - Không hề có một vết xước nào đâu, bố ạ!

        - Thế làm sao lại được về nhà? - Tôi nhận thấy cái nhìn chăm chú và nghiêm khắc của bố.

        - Con được nghỉ phép ngắn hạn, một ngày rưỡi.

        - Vì vinh dự gì thế?

        - Vì đã bắn rơi năm máy bay của bọn phát xít...

        Mẹ tôi vung tay lên.

        - Có thật không Côlia? - bố tôi hỏi.

        - Thật thế, bố ạ.

        - Ờ, cám ơn con!

        Bố tôi vui mừng, ôm lấy tôi và nói:

        - Giờ thì con đi đi, xuống tắm ở Vonga đi, để cho hạnh phúc của con không bao giờ đổi thay.

        Sau khi hôn bố mẹ, tôi vọt ra đường. Ngay bấy giờ, bà láng giềng Traikina lại hiện ra lần nữa.

        - Cônca, thằng quỷ con! Tại sao lúc nãy mày không nói ngay? Mày mặc quân phục nên tao không nhận ra. Kể đi, mày đã về nơi này như thế nào? Hai thằng con tao cũng đi chiến đấu, vậy mà chẳng đứa nào ngó về cả.

        - À, chỉ là tình cờ thôi... Mai cháu đi rồi!

        - "Tình cờ" là thế nào? - Mắt bà láng giềng đảo quanh - Mày không phải là người đầu tiên trở về. Có cái là, những người kia hoặc là bị thương, hoặc là được thưởng Huân chương. Còn mày thì tao chẳng thấy ở vào dạng nào cả. Một chàng trai hồng hào khỏe mạnh thế kia mà "tình cờ".

        - Cũng hoàn toàn không hẳn là tình cờ - cháu đi nhận máy bay mới, nhân thể tạt về.

        - Sao mày không nói ngay như vậy? Đấy thì lại là chuyện khác. Thôi, đi đi, đi thăm bạn bè đi. Chỉ tiếc là Gienca không có nhà...

        Chà, Traikina! Với bà thì mọi sự phải được cắdt nghĩa rõ rệt, hoặc là được lên thiên đàng, hoặc là phải xuống địa ngục, không thể nào lập lờ được.

        Chúng tôi, những người con của Vonga là như thế!

        Tôi bơi lội, ngụp lặn chán chê rồi nằm ngửa mặc cho dòng nước cuốn trôi. Xung quanh là cả một nỗi im âng đến lạ lùng. Bầu trời tưởng chừng như rất sâu, xanh thẳm.

        Vì sao trước kia tôi lại không nghe thấy được sự im ắng này, không nhận ra được màu xanh thẳm này? Mà đơn giản là không hiểu hết được những giá trị của nó. Điều ấy thường thấy trong tuổi thơ: chỉ biết được sự quý giá của một đồ chơi, một khi đánh mất nó mà thôi. Bình yên và bầu trời - chinh là cuộc sống tuyệt diệu. Mất nó thì sẽ mất tất cả.

        - Côn ca a a, lên đi, tắm đủ rồi!

        Tôi nhìn lên bờ, thấy Xecgây Larin - bạn cũ của tôi đang đứng gọi. Chúng tôi cùng với cậu ta đã từng ở Bataisk. Họ đã chọn cậu ta cùng với một số khác sang bộ binh, cậu ta bị thương và về phục viên.

        Tôi vội vã lên bờ. Sau cái bắt tay thật chặt, Xecgây đã kể lại lần tham gia trận đánh giành Capcadơ, rồi thổ lộ tâm sự của mình: bây giờ mọi người đều được cầm vũ khí, còn cậu ấy thì phải ngồi gẩy máy tính.

[Giangtvx]

        Tôi rất thông cảm với cậu ta, cố an ủi cậu ấy và cùng nhau đi vào nhà máy.
Tôi luôn muốn hỏi cậu ấy xem cậu ấy biết những gì về Masa và có thấy cô ta hay không. Xecgây chừng như cũng đọc được hết những ý nghĩ ấy của tôi.

        - Cậu còn nhớ Marica Kơnhiadepva không? - cậu ấy hỏi.

        - Nhớ chứ, - tôi trả lời dè dặt, - nhưng sao?

        - Không có sao cả, đơn giản là bọn mình tình cờ gặp nhau, mình có nói với cô ta về cậu.

        Tôi thấy có một đợt sóng nóng hổi đập vào tim.

        Liệu tôi có gặp được Masa hay không? Đến nhà thì tôi không dám đến rồi vì chẳng có lý do nào cả - tôi không quen mẹ cô ta. Hơn nửa tôi không muốn tôi lại là khách không mời mà đến. Xecgây có thể giúp tôi được, nhưng... tôi lại không muốn nhờ, nó thế nào ấy.

        Tình thế củng khó xử.

        Một chuyện tình cờ đã cứu giúp tôi: tin đồn chuyến về thăm nhà của tôi lan kháp các xóm ngõ nhanh như chớp. Và nó đã đến tai Masa. Chúng tôi đã gặp nhau trong công viên của thành phố, ở đúng vị trí mà hồi trước chiến tranh chúng tôi cùng đám bạn bè thường tụ hội ở đó.

        Dịu dàng, âu yếm, tóc xoăn xoăn, mặc bộ quần áo giản dị, đi giày gót không cao, Masa nhìn tôi thẹn thùng. Chúng tôi không chạy bổ lại phía nhau. Chúng tôi tự nén mình lại, chỉ chào hỏi nhau, nói vài câu qua quýt, nhưng ánh mắt và con tim chúng tôi thì lại nói với nhau câu chuyện hoàn toàn khác.

        Xecgây tinh ý, viện vào cớ nào đấy nhanh chóng bỏ đi.

        Chỉ còn hai đứa chúng tôi ở lại.

        Những lá cây của công viên Axtrakhan thầm mách bảo chúng tôi rằng, chúng tôi đã yêu nhau rồi. Nhưng chúng tôi lại không dám nói ra điều ấy.

        Khi chúng tôi chợt nhớ đến thời gian - thì đã nửa đêm!

        - Ôi, em chưa bao giờ dám bỏ mẹ đi chơi khuya như thế này cả.

        Trước mặt những hiểm nguy thì bao giờ phụ nữ cũng dứt khoát hơn nam giới chúng ta. Khi chia tay, Masa bất ngờ hôn môi tôi và nhẹ nhàng như một cánh chim bay vào nhà.

        Tôi đứng sững sờ trong nỗi lúng túng, chờ đợi xem rồi Masa có trở ra hay không. Trong cửa sổ, đèn tắt, và tôi - lòng tràn ngập hành phúc, chậm rãi bước về nhà.

        Buổi sáng hôm sau, tôi đợi Masa cho tới tận phút cuối cùng trên -sân ga. Nhưng em đã không tới. Có lẽ, mẹ đã bắt phạt vì tội bửa qua về muộn nên không cho phép.

        Thật buồn bã khi phải rời thành phố thân yêu.

        Liệu tôi còn trở lại nữa hay không?

        ... Trên đường về khóa học, tất cả những chi tiết của lần phép ngắn ngủi vừa qua luôn được tôi hồi tưởng lại. Tôi nhớ lại những câu hỏi có ác cảm của bố, của bà láng giềng về những nguyên nhân chuyến đi của tôi. Điều ấy càng củng cố thêm quyết tâm của tôi là phải bứt ra mặt trận, đến với những bạn hữu chiến đấu bằng được thì thôi.

        Vào đúng ngày quy định, tôi đến trình diện đại tá Mêer - tham mưu trưởng khóa học, trao cho đồng chí giấy tờ công tác, còn chuyện riêng thì tạm thời tôi ỉm đi. Khi nói chuyện, tôi chuyển lời hỏi thăm của Mêlenchep tới đồng chí ấy. Đồng chí mỉm cười:

        - Dĩ nhiên rồi, tôi nhớ chứ, đấy là một trong số những tiểu đội trưởng xuất sắc nhất.

        Khi đến gặp Mêer - tôi đã chuẩn bị lời đề nghị đồng chí ấy trả tôi trở lại mặt trận ngay. Nhưng bỗng dưng tôi hiểu là: sẽ không đạt được gì hết, bởi để thả tôi, tham mưu trưởng khóa học cần phải có lý do chính đáng nào đấy. Đúng, có thể những yêu cầu cụ thể không phải chỉ là người mới. Không, cần phải hành động theo cách khác mới được.

        Ngày hôm, sau - ngày kiểm tra sức khỏe. Thật là tuyệt! Tôi báo cáo ngay với bác sĩ là từ sau cái lần hạ cánh bắt buộc, bị va đập tới nay tôi luôn bị đau đầu.

        Tôi không biết là những báo cáo tương tự như vậy các bác sĩ đã phải nghe quá nhiều lần rồi. Họ làm sao mà quyết định được, tất cả đều phải báo cáo cho tham mưu trưởng.

[Giangtvx]

        Lần thứ hai gặp tôi, Mêer cười thoải mái, bắt tay  tôi:

        - Muốn được trở lại mặt trận phải không?

        - Báo cáo đồng chí đại tá, đúng như vậy ạ!

        Đồng chí ấy suy nghĩ, lật giở các giấy tờ nằm trên bàn. Tôi bạo dạn nói:

        - Thưa đại tá, có mỗi một mình tôi đến đây với quân hàm thượng sĩ mà thôi. Tất cả đều là sĩ quan cả. Tôi chưa có tý kinh nghiệm chiến đấu nào. Tôi cũng chưa bao giờ là phi đội phó. Họ gửi nhầm tôi đến chỗ các đồng chí đấy.

        - Đồng chí nói là gửi nhầm à? - Mêer ngắt lời tôi - Nếu như chúng tôi không thả đồng chí, liệu đồng chí có tìm cách ra mặt trận hay không?

        - Tôi sẽ ra, báo cáo đồng chí đại tá! Bây giờ cần phải chiến đấu.

        Sau khi cân nhâc kỹ lưỡng, đồng chí ấy nói:

        - Thôi, được rồi, chuyển lời hỏi thăm của tôi tới Mêlenchep và nhắn rằng từ nay về sau đừng bao giờ lầm lẫn nửa.

        Tôi trở lại phi đội đúng vào giai đoạn sôi nổi nhất của trận đánh ở vòng cung Cuốc. Mêlenchep rất mừng vì chuyện ấy: vừa chấp hành được mệnh lệnh, lại vừa giữ được người về đội ngủ.

        Thống soái phát xít Manstâynhơ tập trung một quân đoàn tăng ở vùng Prôkhôrôpca. Tôi xuất kích chuyến đầu tiên sau thời gian giãn cách bắt buộc.

        Phải bực bội mà công nhận rằng tôi đã vắng mặt trong thời gian đầu của trận đánh vĩ đại này, rất muốn là bây giờ phải bù đáp lại những gì đã mất mát.

        Trận đánh gần Cuốc đã làm tôi sửng sốt. Đất và trời đều bốc cháy. Có cảm tưởng như mình đang lặn xuống đáy hồ đầy cặn bẩn rồi mở mắt ra, hoặc giống như là trong trận bão cát ấy. Khói khét lẹt và bụi tràn đầy trong buồng lái. Nó làm mất khả năng tìm địch, nhìn số 2 và quan sát toàn cảnh chiến trận.

        Chuyến xuất kích không có gì đáng kể nếu như không tính đến chuyện không giữ được đội ở trên không - Pôpôp, Martưnôp, Ôvchinnhicôp mất nhau và trở về khi đã cạn sạch dầu. Tôi lo lắng cho đồng đội tới mức quên cả thả càng, cứ lao xuống hạ cánh. Tôi thấy pháo hiệu vọt lên bất ngờ nhưng không hiểu gì, vẫn tiếp tục lao xuống. Ngay lúc ấy, tôi thấy nhân viên quan sát càng ở đài chỉ huy nằm ngửa ra chân đạp về tứ phía. Tôi tự hỏi không biết anh ta làm cái trò gì thế nhỉ - tôi tăng cửa dầu, bay lại vòng hai. Đến lúc đó tôi mới nhẹ nhõm: tất cả đã về sân bay nguyên vẹn.

        Phi đội chúng tôi không bị sứt mẻ gì, mặc dù chúng tôi đã giáng cho bọn Hítle tổn thất đáng kể: diệt máy bay trên không và ở dưới mặt đất, đánh phá các mạng giao thông, các điểm chốt của chúng.

        Bọn phát xít dùng mọi lực lượng ngăn cản chúng tôi. Chúng tổ chức một cuộc tập kích lớn vào sân bay chúng tôi và tôi đã suýt toi đời một cách thê thảm.

        Chúng tôi trực chiến ở ngay cạnh máy bay. Buổi trưa thật nóng nực. Tôi đi đến cạnh thùng nước. Môi vừa chạm vào miệng chiếc ca nhôm - thì tôi nghe thấy tiếng kêu cùa thợ máy Madurơ:

        - Chúng nó đến!

        Tất cả đều phải công nhận là Madurơ thính tai một cách lạ lùng: đồng chí ấy lọc được tiếng máy bay địch sớm hơn khá nhiều lần so với các người khác.

        Tôi chạy lại chỗ máy bay đỗ. Tôi đã bay được trên tất cả các loại máy bay khác nhau - chiếc máy bay tôi thường bay thì đang nằm trong xưởng định kỳ kể từ ngày Giriacôp hạ cánh bằng "bụng" khi bay trên máy bay ấy trong thời gian tôi đi vắng. Tất cả phi công đều hiểu là cần phải làm quen với tất cả các máy bay: phải thành thục, phải hiểu được mọi đặc điểm của nó - điều khiển nặng hay nhẹ, động cơ loại gì, lúc cất hạ cánh ra sao... Phải bay nhiều thì bấy giờ mới cảm nhận được điều ấy, mới có được khả năng ây.

[Giangtvx]

        Bây giờ tôi đang phải có chút việc với "cái bọn mất dạy", "muông thú kền kền" này. Sau khi ngồi vào buồng lái, tôi bao giờ cúng chỉ thắt dây lưng mà thôi.

        Tôi với Sêvưrin cất cánh ngay dưới những loạt bom. Một lần nữa, dưới cánh chúng tôi "những con ếch" lại kêu Ồm ộp - đấy là loại bom đặc biệt chỉ nổ khi có vật nào đó chạm vào nó. Những mảnh của nó đã đâm thủng bánh phải của máy bay tôi, nhưng tôi không đình chỉ cất cánh.

        Ngoài chúng tôi ra, không ai kịp lên trời. Tôi với Sêvưrin đành phải lao vào cuộc không chiến ngay trên khu vực Nhidơnhaia Đuvanca. Lần trước, chúng tôi đã chia cắt được bọn địch, vậy còn lần này thì sao? Bọn "Metxer" có 8 chiếc. Tôi vào bám đuôi một biên đội 4 chiếc. Thằng Hítle đi cuối cảm thấy chỉ một chút xíu nữa thôi là những viên đạn chì sẽ xuyên vào hẳn, nó chịu không nổi, chui tụt xuống dưới. Ba chiếc còn lại kéo vọt lên trên. Tôi với Sêvưrin bám theo chúng. Chúng tôi đuổi kịp, tiếp cận dần. Bọn "Metxer" lẩn xuống dưới bằng một động tác vòng gấp. Chúng tôi vẫn theo sau. Các máy bay làm đủ mọi động tác nhào lộn cao cấp, phức tạp. Toàn bộ không gian xung quanh thì bị cát chém bởi các luồng đạn. Mỗi luồng trong số ấy đều dành cho một ai đó, nhưng không ai bị trúng cả.

        Khi bọn Hítle đưa máy bay vào bổ nhào, máy bay tôi vẫn trong trạng thái nầm ngửa: tôi giữ máy bay, bay bằng trong trạng thái ấy để quan sát tình hình chung trên không.

        Lập tức, sự không hiểu biết về tính năng kỹ thuật của máy bay tôi đang bay đã đẩy tôi đối mặt với hiểm nguy. Mỗi máy bay LA-5 đều có thời gian giới hạn cho trạng thái bay ngửa, nếu quá thời gian ấy - lập tức dầu không chảy vào động cơ được nữa. Giới hạn về thời gian lại rất ngần, ai không biết điều ấy chắc sẽ chịu những hậu quả tai hại.

        Tôi đã giữ máy bay bay ngửa quá lâu - động cơ đã bộc lộ nhược điểm của mình. Tôi lập tức bị kéo xuống dưới. Biên đội "Metxer" bám ngay theo tôi. Sêvưrin đá cản chúng lại.

        Tôi cố mở máy, nhưng không thành công. Bọn Đức phát hiện được điều đó liền tập họp thành một đàn bám theo chúng tôi. Và Valentin - người bạn tin cẩn của tôi... đồng chí xoay xở với bầy ó đen này thế nào đây? Tôi làm gì được bây giờ? Độ cao thì chỉ còn có 1.000 m thôi. Có thể đâm vào đất mất. Tôi quan sát địa hình - chẳng có bãi đất nào có thể hạ cánh bắt buộc được, mà bọn phát xít củng không cho tôi tiếp đất nữa kia. Chắc phải nhảy dù thôi. Tôi tính toán sao cho thời gian phải ngồi dưới vòm dù là ít nhất - nếu không bọn nó sẽ bắn ngay khi tôi còn đang ở trên không trung.

        Nhưng chậm trễ quá cũng không nên - có thể sẽ không kịp. Tôi vứt nắp buồng lái, thu chân ra khỏi bàn đạp. Tôi bắt đầu đứng lên và ngay lúc đấy cảm thấy có cái gì đó nhẹ nhõm đến khác thường. Cái gì thế nhỉ? Trong một phần bao nhiêu của tích tắc, tôi rùng mình khi chợt nhớ ra rằng tôi chưa khoác dù! Nếu mà tôi rời khỏi buồng lái - thì ôi thôi, xin đừng nhớ đến chuyện tên tôi là gì nữa. Phải trở lại buồng lái ngay. Nhưng chuyện ấy đâu phải dễ: dòng không khí thổi rất mạnh như muốn lôi tôi ra khỏi buồng lái.

        Tôi cố gắng cưỡng lại, gắng hết sức mới ngồi lại được vào buồng lái, cầm lấy cần lái, giảm góc lao, liên tục bơm dầu.

        Mặt đất đã bơi rất gần.

        Xung quanh tôi là những đường đạn Erlicôn. Sêvưrin chiến đấu dũng mãnh như một con sư tử - không cho bọn "Metxer" ngắm bắn.

        Chà, tao mà mở máy được thì bọn bay sẽ biết tay tao!

        Tôi biết rằng trên đời này rất hiếm khi xuất hiện những điều kỳ diệu... Nhưng điều ấy đã có - động cơ lại làm việc!

        Nào, lủ khốn, bây giờ thì hãy liệu mà giữ lấy thân! Tôi ấn máy bay, bay sát mặt đất. Tốc độ! Tốc độ! Tôi kéo giật máy bay lên thẳng. Bọn địch coi tôi như miếng mồi đã đạt được, bây giờ hốt hoảng bay dạt ra các phía. Valentin nhanh chóng tập họp vào bên cạnh tôi. Chúng tôi lấy độ cao, chiếm vị trí có lợi, đuổi theo bọn phát xít, tiếp cận dần...

        - Vào công kích! - Tôi báo cho số 2 biết.

        Thoát khỏi tai họa, với tất cả lòng phẫn nộ sôi sục, tôi gửi ngay loạt đạn tử hình vào con ó đầu tiên khi nó rơi vào kính ngắm. Nó giật ngược lên tựa như con ngựa đang phi nước đại bị ghìm chửng lại, và rơi vào xoán ốc.

        Phía bên cạnh, thằng "Metxer" thứ 2 củng bay "xiêu vẹo" đến lạ lùng - nó bị Sêvưrin bân bị thương.

        Những gì đã xảy ra với tôi trong trận không chiến ấy, rất nhiều người từng cùng chiến đấu với chúng tôi sẽ hiểu rõ hơn khi đọc những dòng này: những nỗi xúc động nặng nề nhất mọi người chia sẻ với nhau đều là miễn cưỡng. Bấy giờ, một lần nữa tôi lại thấy được cái chết gần kề ngay trước mắt...

[Giangtvx]

        Chúng tôi sẽ còn được tham dự nhiều trận đánh lớn và nhiều trận không chiến nữa, nhưng Prôkhôrôpca với khói bụi ngột ngạt thấm đẫm không khí cùng cái mùi khó ngửi của thứ kim loại bốc cháy mà chúng tôi phải trải qua trong thời gian chiến đấu ở đấy, thì trong thế hệ mình, nó là duy nhất và không thể lặp lại được. Đấy là sự thử thách mà những người lính Xô viết đã giữ với lòng danh dự. Ở đó, trong trận chiến đấu quyết tử, hai bên đã sử dụng gần 1.500 xe tăng và pháo tự hành.

        Thép chọi thép, lửa chọi lửa...

        Chúng tôi tự hào rằng chúng tôi đã đóng góp phần không nhỏ vào kết quả của chiến thắng ấy. Từ ngày mồng 5 đến ngày 16 tháng 7, những phi công của Quân đoàn không quân số 17 đã thực hiện 4.230 chuyến xuất kích, tiêu diệt đến 400 xe tăng, 1.050 xe ô tô, 12 bến phà vượt sông, 84 khẩu đội cao xạ... Trong hơn 80 trận không chiến đã bần rơi 83 máy bay, phá hủy gần 100 chiếc trên sân bay.

        Trong những ngày ấy, tên tuổi của người phi công cận vệ gan dạ - thượng úy A.KGôrôvet đã vang khắp các mặt trận. Trong một trận không chiến đồng chí đã bắn rơi 9 máy bay ném bom của bọn phát xít. Người phi công dũng cảm ấy đã hy sinh trong trận đánh không cân sức lúc quay trở về sân bay khi bị 4 chiếc "Metxer" tấn công. Đồng chí đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

        Ngày 17 tháng 7, bộ đội Phương diện quân Tây nam dưới sự chỉ huy của đại tướng R.Ia.Malinôpski đã chuyển sang tấn công từ vùng Idium sang Barvencôvô. Tập đoàn quân cận vệ nổi tiếng ở Xtalingrat của trung tướng V.I.Truicôp đã vượt Xevernưỉ Đônhets, mở những trận quyết chiến ngay trên bờ sông. Trong thời gian ấy, các phi công của Quân đoàn không quân số 17 tham chiến giữ Benrôpôt, Khareôp, Xlaviansk, Barvencôvô.

        Trung đoàn không quân 164 của chúng tôi lại quay trở lại nơi từng được giao nhiệm vụ đầu tiên. Năm 1942 trung đoàn đã tham gia chiến đấu ở hướng Kharcôp.

        Thời gian này, khi đã tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm chiến đấu, trung đoàn lại thực hiện sứ mạng giải phóng của mình. Nhìn lại chặng đường đã qua, các cựu chiến binh: trung đoàn trưởng, chính ủy, tham mưu trưởng, Bôric Kravets, Grisa Onhiskêvich, Anatôli Môrôdôp, Vlađimia Eptôđiencô không thể không vui mừng.

        Về phần Eptôđiencô, đồng chí luôn bổ sung cho thành tích chiến đấu của mình, là người hành động rất quyết đoán, quả cảm, thường áp dụng cách đánh vỗ mặt. Hai con ó phát xít đã bị đồng chí tiêu diệt ở vùng trời vòng cung Cuốc.

        Thời kỳ ấy, Vlađimia Eptôđiencô được cử làm phi đội trưởng.

        Các phi công khác: Alêchxăngđrơ Belkin, Ivan Alimôp, Xyltan - Galiep, Ivan Cônsôp, Xecgây Sakhbagian củng đã hoàn thiện cho nghệ thuật chiến đấu của mình.

        Ngày 30 tháng 7 năm 1943 là ngày vui mừng: ngày gắn Huân chương Cờ đỏ cho các phi công có thành tích xứng đáng. Vlađimia Eptôđiencô đã được tặng Huân chương cao quý ấy. Tôi củng được tặng thưởng chiếc Huân chương đầu tiên.

        Khi tham gia chiến đấu, chúng tôi không hề nghĩ tới Huân chương. Tôi không ngờ được là sự tặng thưởng lại có thể làm tôi hồi hộp, vui mừng và cổ vũ tôi đến như thế. Thật dễ chịu khi nhận thấy rằng mình đã được đánh giá đúng mức và các thành tích chiến đấu của mình đều được ghi nhận. Trong buổi mít tinh của trung đoàn, trung đoàn trưởng và chính ủy thay mặt những người được tặng thưởng Huân chương đã phát biểu. Chúng tôi hứa rằng từ nay về sau chúng tôi sẽ chiến đấu hết mình, thẳng tay tiêu diệt kẻ thù không đội trời chung ở trên không và ở dưới mặt đất, không hề tiếc máu xương và ngay cả mạng sống của mình.

        Sau cuộc mít tinh là những ngày thử thách khốc liệt. Mỗi ngày chúng tôi xuất.kích 6-7 lần, gặp hàng đàn máy bay ném bom, cắt chéo qua bao làn đạn của lũ "Metxer".

        Bầu trời trên vòng cung Cuốc, Bengôrôt, Kharcôp, Idium, Barvencôvô đã là sân khấu của những trận chiến đấu trên không đẫm máu và căng thẳng. Kẻ địch không chịu để thất bại ở vòng cung Cuốc. Chúng tôi thì cố gắng không cho chúng kịp hồi tỉnh, liên tiếp nện vào đầu vào cổ chúng bàng những đường đạn chính xác, xua chúng ra khỏi lãnh thổ của chúng ta.

[Giangtvx]

        Ngày mồng 5 tháng 8, tại Mátxcơva - thủ đô của đất nước chúng ta đã vang lên loạt súng chào mừng thắng lợi đầu tiên trong lịch sử chiến tranh qua, ăn mừng ngày giải phóng thành phố Orêôl và Bengôrôt, kết thúc thắng lợi trận đánh vĩ đại trên vòng cung Cuốc. Kể từ ngày ấy, những loạt súng chào ăn mừng những chiến thắng lẫy lừng của Hồng quân đã trở thành truyền thống.

        Không ai trong số chúng tôi được thấy và nghe loạt súng chào đầu tiên, nhưng sự thông báo về nó đã làm cho các phi công chúng tôi vô cùng hoan hỉ.

        - Xcômôrôkhôp, có nghe thấy Mátxcơva cám ơn chúng ta như thế nào không?

        - Vôlôđia Eptôđiencô hỏi lúc gặp tôi.

        - Loạt súng chào thật tuyệt vời, ghê thật đấy, - tôi trả lời, - cả thế giới đều biết về nó.

        Bấy giờ, tôi không thể ngờ được rằng, đấy lại là lần gặp gỡ cuối cùng với người thầy chiến đấu của tôi

        Sau năm ngày xuất kích chiến đấu liên tục, sang đến ngày thứ sáu thì Vôlôđia đá phải xếp đôi cánh của mình ở gần vùng Vôrôsilôgrat thân yêu.

        Trong tim chúng tôi chừng như có vết thương đang há miệng - những nỗi xúc cảm tôi phải chịu đựng đau đớn đến khôn cùng. Một tuần sau - lại có thêm một tổn thất mới nữa: Xeriôgia Sakhbagian không trở về sau chuyến bay. Rồi sau đó hết tổn thất nọ nối tiếp đến tổn thất kia xảy ra: chúng tôi mất thêm Vanhia Grigôrep và Vanhia Alimôp.

        Tháng 8 đi vào cuộc đời của trung đoàn bằng một chuỗi những mất mát không thể nào bù đắp nổi.

        Chiến tranh đã nhẫn tâm cướp đi khỏi đội ngũ của chúng tôi những người lính bay ưu tú nhất. Từng thành tích đều phải giành giật bằng máu xương.

        Nỗi cay đắng muôn thuở đọng trong lòng. Và cũng chẳng phải chỉ ở trong mình tôi. Biết bao nhiêu đồng đội ưu tú đã từ biệt chúng tôi ra đi... Và ai đoán biết được trên chặng đường của số mệnh chiến tranh này khi nào rồi sẽ đến lượt mình...

        Những tờ báo mới đã được chuyển đến chỗ chúng tôi. Chúng tôi say mê đọc, tìm hiểu những tin tức mới, theo dõi xem quân đội của chúng ta di chuyển đến đâu rồi...

        - Hoan hô! - Sêvưrin thốt lên. - Sắp tới, ta sẽ chiếm lại Kharcôp!

        Tôi giật lấy tờ báo trên tay cậu ta, bắt đầu đọc. Tất cả chúng tôi đều biết là Kharcôp không gặp may - nó đã được giải phóng một lần rồi. Rất muốn tìm hiểu thời điểm này tình hình ra sao. Chắc chắn sẽ xảy ra hoàn toàn khác trước.

        Khi đọc những dòng tin ở vùng Kharcôp, tôi không biết được rằng mọi chuyện ở đó lại có liên quan tới tôi ngay tức thì.

        Đồng chí phái viên chạy như bay lại phía chúng tôi, vừa thở hổn hển vừa nói:

        - Đồng chí thượng sĩ, đến gặp trung đoàn trưởng ngay!

        "Chẳng lẽ lại có chuyện đi cơ động tiếp? Không, lần này tôi không chấp hành mệnh lện được", - tôi tự nhủ khi đi theo đồng chí phái viên.

        Và tôi đã không lầm - tôi nhận được lệnh phải sẵn sàng chuẩn bị để di chuyển đến một địa điểm mới đã được ấn định. Lần này không phải chuyển về hậu phương, mà là ra sát tiền duyên, gần Kharcôp. Và... là người bay dẫn đầu phi đội!

        - Chuyện gì xảy ra với Uxtinôp thế? - tôi hỏi.

        - Đồng chí ấy bị ốm. Đồng chí tạm thời thay thế đồng chí ấy, - thiếu tá Mêlenchep trả lời.

        - Được tin tưởng như vậy là niềm vinh dự lớn đối với tôi, nhưng không hiểu liệu tôi có cáng đáng nổi không?

        - Cáng đáng được! Đi chuẩn bị đi! Ngày mai, đến sân bay mới, các đồng chí sẽ phải hiệp đồng với trung đoàn không quân tiêm kích do Onuphriencô chỉ huy đấy.

        - Onuphriencô? - Tôi vô tình buột miệng, nhưng ngay bấy giờ chợt nhận ra, nỗi phấn khởi của tôi có thể xúc phạm đến Mêlenchep. Tôi sửa lại giọng bình thường:

        Tôi chưa lần nào đảm nhận công việc tổ chức hiệp đồng cả, sợ làm hỏng việc mất...

        - Không hỏng được đâu. Onuphriencô là người chỉ huy giàu kinh nghiệm, đồng chí ấy sẽ giúp đỡ...

        Rời khỏi Chỉ huy sở mà tôi có cảm giác đi như bay. Dĩ nhiên rồi - tôi lại được gặp Onuphriencô lần nữa rồi! Dù rằng không gặp ở dưới đất, cũng vẫn được gặp nhau ở trên không - miễn là luôn được ở cạnh một người là người cha đỡ đầu của tôi.

[Giangtvx]

        Thực tình, tôi chưa biết tin Grigôri Đênhixôvich đã là cha đỡ đầu của toàn trung đoàn, ở trên không trung cúng như ở dưới mặt đất, ai củng gọi là "cha Onuphri".

        Xin từ biệt Nhidnhaia Đuvanca. Và thiếu tá Onuphriencô muôn năm!

        Từ biệt Nhidnhai Đuvanca, nơi đánh dấu biên giới thiêng liêng trong đời tôi...

        Phi đội tiếp đất ở sân bay dã chiến nằm giữa khu vực Cupianski và Truguep. Chúng tôi làm nhiệm vụ đi yểm hộ bộ binh ta đang tấn công vào Kharcôp. Sêvưrin, Martưnôp, Ôvtrinhicôp, Cupsôp và các phi công khác của phi đội hầu như không lúc nào rời khỏi buồng lái của các máy bay tiêm kích: chỉ quay về nạp thêm dầu, lấy thêm đạn dược - rồi lại cất cánh tiếp.

        Ở đó, lần đầu tiên tôi được va chạm với mọi sự bận rộn muôn hình muôn vẻ của người chỉ huy. Vòng lượn của nó rộng hơn nhiều so với mức tưởng tượng: từ việc kiến thiết nơi ăn chốn ở cho đến việc tổ chức không chiến. Tổ trưởng Đảng của phi đội lại vắng mặt tạm thời nên tôi phải gánh vác luôn cả công tác Đảng nữa.

        Lần đầu tiên tôi được nhá thử hương vị chỉ huy và đã hiểu rằng còn lâu nó mới ngọt ngào, nhất là trong chiến tranh, nơi mà mỗi khuyết điểm, sơ suất của mình đều dẫn đến tổn thất. Cho đến thời gian ấy, một quan niệm đã bám rễ trong tôi khá vững chắc, đó là: không được để xảy ra chết chóc, phải tránh nó và phòng ngừa nó. Nhưng giải thích sao được về cái chết của Lep Simanchich khi chạy đà đã đâm vào máy bay khác? Hệ thống phanh không làm việc hay sao? Hay do cái gì đó? Có nghĩa là, nếu được kiểm tra, xem xét cẩn thận thì sẽ chẳng có vấn đề gì xảy ra cả...

        Không ở đâu như trong ngành hàng không, rất nhiều cái phụ thuộc vào nề nếp trật tự, và sự tận tâm tận lực của mọi người. Vì vậy, để nâng cao thành tích, để tránh những việc không hay có thể xảy ra thì - cần phải làm việc cùng mọi người. Luôn luôn và mọi lúc mọi nơi.

        Sân bay dã chiến thiếu thốn đủ thứ. Đành phải tạo ra nó vậy. Chúng tôi cố gẳng sao cho từng người một đều có thể có thời gian nghỉ ngơi và học tập. Tất nhiên, thời gian biểu chính xác cho từng ngày thì chỉ có được trong mơ mà thôi. Dầu sao, mọi người cúng đã có chút thời gian để trao đổi tâm tư, tin tức, nghe rađiô, đọc báo.

        Chúng tôi còn tổ chức ra được tờ báo tường, ở đó phản ánh tất cả cuộc đời bay bò của chúng tôi: những ai xuất sắc trong các trận chiến đấu, những ai "nhảy cóc" khi hạ cánh... có cả chỗ dành cho các tài liệu nghiêm chỉnh, có cả chỗ dành cho tranh vui. Báo tường - có cảm tưởng như đấy là việc giản đơn, nhưng nó đã đóng góp luồng sống của mình vào cuộc sống của tập thể, tạo được sác thái nhất định.

        ... Đường băng đất của chúng tôi làm tôi liên tưởng đến hệ thống dây chuyền. Ở nơi này, từ xưa tới giờ chưa bao giờ tiếng động cơ lại ầm ỳ vang liên tục như vậy. Những máy bay này cất cánh, những chiếc khác hạ cánh, còn hướng bay của tất cả các chuyến bay chỉ có một - bầu trời Kharcôp.

        Ở đấy là những đám cháy dày đặc, những cột khói đen... Cũng như ở gần vòng cung Cuốc, chúng tôi không thể quan sát được những gì đang xảy ra dưới mặt đất. Mọi tinh lực đều tập trung vào bầu trời, chúng tôi cố gắng phát hiện địch đầu tiên và ngăn cản không cho chúng vào bổ nhào.

        Lúc tấn công bọn ó, tôi luôn nghĩ: Onuphriencô giờ ở đâu, tại sao chúng tôi lại không có sự liên lạc được với nhau?

        Tức thì, khi nhóm của chúng tôi chuẩn bị thoát ly, tôi phát hiện được từ xa có 8 chiếc LA-5. Những ai đấy nhỉ? Khi họ đến gần, bất ngờ tôi nghe thấy giọng nói qua đối không vang trong mũ bay:

        - Các cậu giỏi lắm, Xcômôrôc ạ, hãy giữ cho bầu trời được trong sạch! Tôi rất vui mừng nhận ra giọng của thiếu tá Onuphriencô.

        - Các đồng chí cứ đợi nhé, chúng tôi quay lại ngay bây giờ đây, chúng ta cùng chiến đấu...

        - Thôi để lần sau, Xcômôrôc ạ, - Onuphriencồ trả lời và biên đội 8 chiếc của đồng chí ấy bay vút qua.

[Giangtvx]

        Mãi sau chúng tôi mới được biết là họ đã đánh phá các sân bay địch ở Kharcôp. Gần 20 máy bay địch trên sân bay của chúng đã bị phá hủy. Đấy là những gì gọi là sự hiệp đồng của chúng tôi: khi chúng tôi giữ cho bầu trời không bị vẩn đục thì Onuphriencô đi "quét" các sân bay địch. Chỉ tiếc là chúng tôi không được sát cánh bên nhau cùng chiến đấu trên không mà thôi.

        Vào đêm rạng ngày 23 tháng 8, thành phố Kharcôp đã được giải phóng. Chiều ngày hôm ấy, Mátxcơva đã bắn những loạt súng chào mừng chiến thắng mới. Phi đội tôi lại nhận được lệnh cơ động đến một sân dã chiến ở Krêmennaia, nơi đóng quân của toàn trung đoàn. Tôi nghĩ rằng sự hiệp đồng và những cuộc gặp gỡ với Onuphriencô vậy là đã kết thúc. Nhưng thật may mắn là tôi đã lầm.

        Ở Krêmennaia tôi gặp lại tất cả những cán bộ trẻ mà tôi đã từng bay với họ hồi ở Atler, họ đã mang quân hàm thiếu úy. Tôi chúc mừng họ, họ chúc mừng tôi. Không hiểu sao đồng chí trung đoàn trưởng sau khi nghe tôi báo cáo lại không có ý kiến gì? Chắc hẳn phải có vấn đề gì đây. Một số người phỏng vấn tại sao lại không có tên tôi trong danh sách được phong quân hàm. Tôi không tiện đi hỏi nên vẫn tiếp tục đeo quân hàm thượng sĩ.

        Lúc bấy giờ, có một thủ trưởng bay đến chỗ chúng tôi. Lúc thăm hỏi các phi công, đồng chí đã để ý thấy quân hàm hạ sĩ quan trên vai áo tôi.

        - Tại sao lại không thay?

        - Báo cáo thủ trưởng, không kiếm được quân hàm sĩ quan ạ, - tôi trả lời cốt để cấp trên của mình đỡ lúng túng.

        - Thật là chuyện vớ vẩn không đâu... Thiếu tá Mêlenchep, hãy quan tâm tới chuyện quân hàm cho thiếu úy Xcômôrôkhôp, cậu ấy không làm được vào lúc nào...

        Tôi chẳng hiểu Ban tham mưu xoay xở ra làm sao, nhưng cuối ngày hôm sau thì tôi nhận được lệnh phong quân hàm, tôi trở thành thiếu úy.

        Cũng tựa như chiếc Huân chương đầu tiên, cấp bậc sĩ quan đầu tiên đã động viên, nâng cao tôi trông thấy, nó cho tôi lòng tin tưởng hơn, tính độc lập hơn. Câu Trung sĩ phi công tiêm kích..." vang lên nghe không có trọng lượng và uy tín là mấy. Theo chức trách thì mình là sĩ quan, theo quân hàm - thì lại là trung sĩ. Vậy thực chất anh là ai? Chúng tôi là những người phi công chỉ huy, nhưng nhiều thợ máy cấp dưới - lại là sĩ quan. Đấy rõ ràng là điều không phù hợp với chính sách phục vụ trong quân đội.

        Nhưng, như người ta nói, mọi việc chỉ tốt đẹp một khi nó kết thúc tốt đẹp. Chúng tôi trở thành các sĩ quan, và điều ấy đã ràng buộc đến nhiều vấn đề. Trước tiên - là phải giành được những chiến thắng mới trong chiến đấu.

        Trận chiến ở đây củng cháy bỏng giống tựa như ở Cu ban, Cuốc. Bản anh hùng ca giải phóng Đônbat, vùng than mà bọn tư bản độc quyền Đức từng mơ ước chiếm được nó đã cất lên. Bọn Đức không chịu rút một cách đơn thuần. Điều ấy chúng tôi nhận thấy ngay từ trận đánh đầu tiên: bọn chúng chiến đấu ngoan cố và hung hãn. Chúng thường xuyên áp dụng những đợt oanh kích ồ ạt. Khi làm nhiệm vụ bẻ gẫy một trong những đợt oanh kích ấy của địch, tôi không ngờ, không đoán trước được là lại có một cuộc gặp gỡ giữa chúng tôi và Onuphriencô.

        Trên trời, tôi có cảm tưởng rằng không có chút kẽ hở nào để cho bất kể một con chim nào có thể lọt qua - bầu trời luôn được bổ sung bằng từng bầy "Khâyken", "Iunker", "Phôcker", "Metxer" theo tầng tầng lớp lớp. Tất cả bọn chúng đều hướng về vùng Đônghenki, nơi mà Tập đoàn quân cận vệ xuất sắc của V.I.Truicôp đang tiến hành những trận chiếc ác liệt nhằm mở rộng bãi chiến trường bên bờ phải sông Xevêrski Đônhets.

        Bọn phát xít có đến vài chục. Chúng tôi chi là biên đội 8 chiếc. Đằng kia - trên bờ sông là các chiến sĩ cận vệ đang chiến đấu.

        Chỉ có một quyết định - là tiến lên, xông vào kẻ thù! Phải phá.vỡ ý đồ của chúng, làm cho mọi quân bài của chúng rối lên, để dưới kia mọi chuyện tiếp diễn theo đúng ke hoạch. Đấy là trường hợp bằng bất kỳ giá nào phải đạt cho được mục đích đã đặt ra. Tất cả chúng tôi: Sêvưrin, Martưnôp, Ôvchinnhicôp, Cupsôp, Xultan Galiep, Vôlôđin - đã sẵn sàng làm như vậy.

[Giangtvx]

        Chín tháng ngoài tiền tuyến trôi qua đối với chúng tôi không phải là vô ích. Bây giờ, trong bất kỳ trường hợp nào khi nhìn thấy hình dáng tất cả những bầy ó gieo chết chóc mà chúng tôi phải giao chiến với bọn chúng, chúng tôi không còn bị kiến cắn ở lưng, bị chảy mồ hôi tay khi nắm lấy cần lái nửa. Công việc chiến đấu đã thành thói quen, sự xuất hiện tính kiên nhẫn, kiên định, can đảm đã trở thành tiêu chuẩn thường tình của phẩm hạnh rồi.

        Ba mươi năm sau, các thiếu niên đoàn viên Cômxômôn sẽ hỏi khi gặp chúng tôi:

        - Vậy các chú không sợ khi biên đội 8 chiếc phải đương đầu với 40 máy bay phát xít à?

        Và họ củng không thật tin rằng chúng tôi đã không hề thấy nỗi sợ hãi đúng với cái nghĩa của nó.

        Không phải vô cớ mà người ta nói rằng: thói quen - đấy là bản tính thứ hai. Chiến tranh đã nhào nặn chúng tôi hoàn toàn theo lối riêng của nó.

        ... Tôi đưa mắt nhìn khắp đội ngũ của biên đội. Tất cả đều cứng cỏi, tự tin, giữ đúng vị trí quy định trong đội hình.

        - Vào công kích! - Tôi ra lệnh ngắn gọn qua đối không.

        Biên đội 4 chiếc của tôi hướng đến bọn "Metxersmit", biên đội 4 chiếc thứ hai do Martưnôp chỉ huy như một cơn lốc xoáy xông thẳng vào đội hình của bọn "Iunker".

        Tất cả xoắn lấy nhau không thể tưởng tượng nổi. Những máy bay của chúng tôi hòa lẫn giữa những máy bay mang dấu thập ngoặc - thật khó mà quan sát được ai ở đâu, đang làm gì. Dầu sao cũng phải giữ mối liên lạc cho chắc.

        Chúng tôi thấy lũ máy bay ném bom của địch chiếc nọ nối chiếc kia mở cửa buồng bom, vội vã quăng bom bừa bãi vào ngay đầu quân của chúng để vòng Ịấy hướng ngược lại, tháo lui. Bọn chúng bị những máy bay tiêm kích sơn hình ngôi sao đỏ công kích, và những chiếc tiêm kích ấy lại bị bọn "Metxer" bám theo sau. Tôi vừa không chiến, vừa quan sát thật kỹ, thấy một ai đó bị mối hiểm nguy đe dọa lập tức phái ngay tiêm kích trong biên đội 4 chiếc của mình ra ứng cứu.

        Trận chiến đã kéo dài 20 phút, cả hai bên chưa bên nào bị tổn thất, còn quân cận vệ của Truicôp thì không bị oanh tạc. Chính cái đó mới là cơ bản, là mục đích của chúng tôi phải thực hiện! Đồng chí o.v. Tônschicôp - Tư lệnh Quân đoàn đã dạy chúng tôi: điều quý giá, cao cả nhất trong chiến tranh là sự giúp đỡ, tương trợ nhau.

        Phút thứ ba mươi lăm trôi qua, nhưng ở trên trời - những cuộn thép vẫn còn.

        Trong thùng dầu của "các máy bay LA" - dầu đã gần cạn. Lần lượt từng biên đội một thoát ly ra khỏi không chiến, quay về sân bay. Cuối cùng chỉ còn lại 2 người - tôi và Ôvchinnhicôp. Chúng tôi quyết giữ đến giọt dầu cuối cùng. Bấy giờ lại xuất hiện thêm một số "Iunker" nửa tiến về vùng trời Đônghenki. Bọn "Metxer" đi yểm hộ chúng bằng đội hình dày đặc. Chà, ước sao chúng tôi có thêm được chút dầu nứa! Chúng tôi liều mạng bổ vào công kích lần cuối cùng, bắn tất cả các loạt súng trên máy bay, một chiếc "Iunker" bốc khói và mất dần độ cao.

        Tuyệt rồi!

        Bất ngờ, tôi nghe thấy giọng của Ôvchinnhicôp:

        - Chỉ thêm vài phút nữa là tôi phải hạ cánh bât buộc đấy...

        Tôi nhìn vào đồng hồ chỉ nhiên liệu của mình - kim củng đang nhích dần về con số 0, nhưng máy bay tôi thế nào củng còn chút ít trừ hao: vì bay số 1 nên bán kính vòng hẹp hơn và dầu tiêu hao cũng ít hơn.

        - Thoát ly khỏi không chiến! - tôi lệnh cho Ôvchinnhicôp.

        Nói "thoát ly khỏi không chiến" thì thật dễ, nhưng chấp hành mệnh lệnh ấy như thế nào khi phải để lại số 1 chiến đấu một mình thì đâu có phải chuyện giản đơn.

        Bình thường, bao giờ Vaxia Ôvchinnhicôp cũng im lặng chấp hành, nhưng lần này đồng chí ấy cưỡng lại:

        - Xcômôrôc, tôi không thể thoát ly được, tôi ở lại thôi.

         Không còn thời gian để bàn cãi nữa. Tôi đột ngột gắt:

        - Vaxia, thoát ly ngay, hết dầu là bị rơi đấy! Thoát ly đi!

        Đồng chí ấy lấy hướng về sân bay.

        Tôi liên lạc với mặt đất:

        - Tôi chỉ còn lại có một mình thôi, và chỉ giữ được khoảng 6-7 phút nửa là cùng.

        Tôi nghe thấy giọng xúc động của Tônschicôp:

        - Tôi nghe rõ rồi, hãy cố giữ! Đồng chí ấy ngừng một chút rồi lại nói tiếp: Hãy cố giữ, rất chi là cần...

        Tôi tưởng tượng được tình thế ở chỗ đồng chí rồi. Mấy ngày trước đây, tôi cùng với Mêlenchep đã đến thăm Sở chỉ huy của Tập đoàn quân cận vệ số 8, đã được thấy những trận chiến đấu khốc liệt trên mặt đất như thế nào, khi mà chiếc tăng nọ nối chiếc tăng kia cả của ta lẫn của Đức bốc cháy trong trận tấn công trực diện. Lại còn những cuộc ném bom nữa chứ - những tăng xê và bãi tha ma được lấp đầy những máy móc đã hư hỏng và bị thiêu cháy.

        "Hãy cố giữ, rất chi là cần...".

[Giangtvx]

        Rõ ràng là anh em bộ binh đang gặp cam go, tôi không được phép để bất kỳ một con ó phát xít nào lọt vào tuyến đầu của chúng ta.

        Tôi bổ vào trận công kích mới, nhưng ngay lúc đó tôi nhận ra tôi đã bị kẹp chặt giữa 2 gọng kìm của 2 thằng "Metxer". Tôi thử xông sang bên phải, bên trái - nhưng đều bị những đường đạn bắn chặn lối. Tôi thay đổi quỹ đạo bay rất đột ngột, giật hẳn lên trên. Vừa vặn gặp ngay bọn "Iunker" xếp thành một hàng dọc ở đấy, - tôi cắt ngay vào. Đội hình của chúng tán loạn, nhưng tôi vẫn không thoát khỏi bọn "Metxer" được. Bọn chúng như đã được bện chặt lại bám riết theo sau, bây giờ chúng sẽ chọc lỗ chỗ trên máy bay tôi cho mà xem.

        Không xoay xở thế nào được nửa - tựa như đã bị rơi xuống vực thẳm, tôi ấn xuống dưới, ở đó lại có 2 thằng "Metxer" đã chờ sẵn rồi.

        - Xcômôrôc, cậu ở đâu đấy? - bất ngờ tôi nghe thấy giọng quen quen.

        Onuphriencô! - Cuộc gặp gỡ là vậy đó!

        - Tôi, Xcômôrôc đang chống đỡ với bọn "Metxer" đây.

        - Tôi thấy rồi, tôi đến giúp ngay...

        Tôi như được tiếp thêm sức lực mới. Trong chiến trận, tình đồng đội mới mang nhiều ý nghĩa làm sao...

        Tuân theo ý chí của tôi, chiếc tiêm kích một lần nữa lại vọt lên cao. Tôi gần như tách được hẳn ra khỏi biên đội vẫn theo tôi đang bổ nhào. Nào, giờ thì lủ khốn kiếp không thể bám được ta nữa rồi!

        Nhưng không hiểu sao xung quanh bỗng trở nên yên ắng thế nhỉ? Tại sao máy bay lại bắt đầu đổ nghiêng? Ái chà, đồ quỷ! Hết nhẵn dầu rồi còn gì.

        Mấy giây cuối cùng này tôi hoàn toàn quên khuấy mất chuyện ấy.

        - Xcômôrôc, cậu làm sao thế? - tôi nghe thấy Onuphriencô hỏi.

        - Dầu hết nhẵn rồi, tôi hạ cánh bắt buộc đây.

        - Cố kéo đến Severski Đônhets, tôi sẽ yểm hộ cho... 

        Đồng chí ấy đánh bạt lũ "Metxer" đang đuổi theo tôi. Tôi cố bay sao cho được về tiếp đất trên đất mình, bằng cách lao xuống với tốc độ nhỏ.

        Cho đến thời điểm tiếp đất, tôi đi dưới sự yểm hộ chắc chắn của người cha đỡ đầu. Sau đó bận rộn với các động tác khi hạ cánh, tôi không nhìn thấy máy bay của đồng chí nữa.

        Tôi phán đoán ở phía dưới là bãi đất bằng phẳng nên quyết định thả càng hạ cánh để máy bay không bị hỏng. Ai dè, tôi lâm vào tình thế khó xử: đấy lại là cánh đồng nhằng nhịt những chiến hào. Tôi đành phải cho máy bay chạy ngoắt ngoéo tránh những chiến hào để không bị gãy càng, nhưng cuối quãng xả đà ngắn ngủi, bánh phải đã bị lọt xuống chiến hào, máy bay quay ngoặt lại và nằm chết cứng tại chỗ.

        Không phải vô cớ mà trong "Sổ tay người lái" lại quy định trong trường hợp hạ cánh bât buộc cần phải tiếp đất bằng "bụng". Điều ấy đã cứu sống được rất nhiều phi công rồi.

        Các chiến sĩ cận vệ của Truicôp vây quanh máy bay của tôi.

        Họ đã quan sát toàn bộ trận đánh nên không chỉ đến thăm hỏi đơn thuần mà còn bày tỏ lòng biết ơn vì chúng tôi đã không để cho kẻ địch ném bom vào đội hình chiến đấu của họ. Tôi tự thấy rằng, quan trọng làm sao khi phải cố bay đến tận giọt dầu cuối cùng để không cho bọn địch thực hiện mưu đồ đen tối của chúng. Bây giờ đã có Onuphriencô ở trên trời rồi thì chắc chân không một tên nào có thể lọt tới đây được. Cám ơn đồng chí đã đến giúp tôi rất kịp thời.

        Các đồng chí bộ binh thông báo về trung đoàn tình hình của tôi, nhưng không được. Sau khoảng hai giờ, tôi bật máy thu lên để nghe. Tôi nhận được giọng của Tôlia Vôlôđin. Tôi bắt liên lạc với đồng chí ấy, báo vị trí của tôi hiện nay.

        Sau 15 phút, Vôlôđin đã tìm thấy tôi, lượn vòng trên đầu. Đồng chí ấy cho hay toàn trung đoàn đều nghĩ rằng tôi đã bị bẳn rơi rồi.

        Chúng tôi nhất trí với nhau là sáng hôm sau máy bay Pô-2 của chúng tội sẽ được phái tới.

        Các bạn bộ binh giúp tôi dựng chỗ ngủ bằng cỏ khô trong chiến hào. Gần sáng, tôi cảm thấy như có ai đó nâng bổng tôi dậy. Tôi bừng tỉnh - lập tức nghe thấy tiếng quát:

        - Đứng dậy, giơ hai tay lên đầu!

        Tôi ra khỏi đống cỏ khô và thấy một ông già để râu cằm đang chĩa chiếc sào gẩy rơm nhọn hoât vào thẳng ngực tôi.

        - Quay đằng sau, tên phá hoại, đi đều bước! - cụ già ra lệnh.

        - Ơ, con là phi công, người đằng mình mà, - tôi bắt đầu vừa giải thích vừa mỉm cười. Nhưng không sao kêu nài được cụ già.

        - Chúng tao hiểu được loại "người đằng mình" như thế nào rồi! Đi đều bước, đến kia sẽ xét sau...