Tiêm kích sống bằng chiến trận

[Giangtvx]

        Dưới sự áp tải của cụ già, tôi lại phải trình diện một lần nữa trước các bạn bộ binh.

        Chẳng kể đến mệt mỏi và bị đánh thức khi đang ngủ ngon, mọi người trong nhà hầm dậy hết cả. Họ cười rất to và rất lâu, còn bố già thì chẳng hiểu nổi đầu cua tai nheo ra làm sao nửa, chỉ ngạc nhiên chớp chớp mắt.

        - Bố già ơi, sao lại thế, sao lại bắt con mình thế? - một cậu lính béo tròn quay hỏi đùa.

        Không thể nào chợp mắt được nửa. Trời đã sáng bạch. Pô-2 cũng đã phành phạch bay tới. Thợ máy - thượng sĩ Larichep mang theo 3 bình dầu và bình khí nén đến. Chúng tôi cùng xem xét chiếc LA-5. Chúng tôi không hề thấy nó bị thủng một lỗ nào, ngay cả vết xước vì đạn củng không có.

        - Anh làm sao thế, bị bỏ bùa à? - Larichep sửng sốt.

        - Tôi cũng ngạc nhiên, - tôi nhún vai, - tất cả mọi gian nan trong trận chiến đều bay sượt qua. Vậy mà lại hạ cánh bắt buộc, lần thứ ba rồi... Trong tất cả những lần hạ bắt buộc, tôi đều gặp may mần vì không có lần nào phải hạ trên đất địch chiếm đóng.

        Các đồng chí bộ binh cận vệ đã giúp chúng tôi đẩy máy bay ra đường làng. Chúng tôi nạp dầu, khí nén và sau khi để Larichep ngồi vào trong thân máy bay, tôi cất cánh. Từ trên cao nhìn xuống cánh đồng, tôi thấy chiếc Pô-2 tinh nhanh cũng đang chạy đà.

        Pô-2 là loại máy bay đơn giản đến ngạc nhiên, mà lại thật tin tưởng. Bọn Đức đã lan truyền truyền thuyết về "loại ném bom ban đêm của Nga không tiếng động, tuyệt mật". Đấy chính là loại U-2 của chúng ta, sau này đổi tên thành Pô-2. Hàng ngàn phi công đã được huấn luyện trên loại máy bay ấy, trong đó có cả tôi. Trong chiến tranh, loại "máy bay yên lặng nhà trời" này đã tỏ ra là loại không thể thay thế được ở những nơi đòi hỏi cất hạ cánh với điều kiện sân bãi vô cùng ngắn hẹp để tiến hành trinh sát, chụp ảnh, ném bom ở độ cao thấp... liên lạc, đưa thư, cấp cứu, cứu thương, chiến đấu - tất cả những nhiệm vụ ấy người cộng tác Pô-2 khiêm tốn nổi tiếng làm tất tần tật.

        Ngay cả tôi cũng được nó cứu giúp.

        Sau khi báo cáo về những gì đã xảy ra, tôi không hề biết đến nghỉ ngơi - bởi tiếp diễn liên tục những chuyến xuất kích mới, những trận đánh mới.

        Ngày hôm sau, thiếu tướng Tônschicôp đến thăm chúng tôi.

        Sau khi triệu tập các phi công lại, đồng chí đọc điện văn của tướng V.I. Truicôp cám ơn chúng tôi đã đảm bảo yểm hộ vững chắc Tập đoàn quân của đồng chí ấy, tiếp đó là chuyển lời đề nghị của các sư trưởng bộ binh yêu cầu các phi công chúng tôi yểm hộ trên chiến trường với thời gian không phải là 25-30 phút nữa mà là khoảng 45 phút. Điều này làm thế nào cho thật tốt thì cần phải bàn bạc.

        Nghĩ rằng, vấn đề ấy giải quyết rất đơn giản - đưa trung đoàn cơ động đến gần tuyến trước là được. Nếu như đóng quân cách phòng tuyến mặt trận khoảng 20 cây số thì có thể có được 40-45 phút hoàn toàn dành cho chiến đấu. Đấy là không tính đến các yếu tố độ cao, tốc độ. Một khi đã tính toán, phải tính hết mọi chi tiết có liên quan - thì còn lâu mới được như đã nghĩ. Trong số những "chi tiết" ấy, còn có cái như chọc tức chúng tôi nữa kia.

        Cùng với sự xuất hiện vô tuyến điện, các máy bay tiêm kích lại bị ràng buộc chặt chẽ với các đài dẫn dắt. Chúng tôi phải ở trong tầm nhìn bằng mắt thường và ở độ cao khoảng 1.500-2.000 m để đài dẫn dắt có thể quan sát được. Thực tế có nghĩa là chúng tôi phải vòng tại chỗ, với bán kính nhất định. Các phi công thường than rằng: "Đấy đâu phải là lính chiến mà là mấy anh trương tuần".

        Trong khi đó, bọn phát xít dù vẫn giữ những chiến thuật cũ nhưng nó đã để cho tiêm kích hoạt động hoàn toàn tự do. Ngay cả khi đi yểm hộ các máy bay ném bom, tiêm kích vẫn có quyền bay ở vị trí nào đấy mà nó thấy là thích hợp. Rất nhiều số 1 của các nhóm bay oanh tạc hoặc ném bom của ta đều yêu cầu các máy bay tiêm kích của mình nhất thiết phải bay trực tiếp ở gần họ trong tầm nhìn bằng mát thường.

[Giangtvx]

        Tất cả những điều ấy đã làm tê liệt tính chủ động của chúng tôi, làm mất khả năng tích cực tìm địch, bắt phải giữ thế phòng thủ. Cuộc sống đã cấp bách chỉ ra ràng: tiêm kích sinh ra là để chiến đấu tích cực - nên phải được tự lập nhiều hơn! Không phải vô cớ mà đến thời gian đó ở chúng tôi đã xuất hiện những phi đội hoặc cả những trung đoàn tự do chiến đấu. Cuộc sống đã tự chọn cho hướng của nó. Có đỉều, chúng tôi chẳng thấy đả động gì. Thực ra thì những mầm mống riêng biệt cũng đã tự nảy sinh. Trong trung đoàn của Onuphriencô có đại úy Nhicôlai Gorbunôp - mấy lần đồng chí đã gặp những tên phi công sừng sỏ của bọn phát xít bay trên các máy bay "Metxer" vẽ hình con rồng đen: đấy là biểu tượng của nhiều trận chiến thắng trong không chiến.

        Bọn phi công sừng sỏ ấy hành động rất có tính toán, chúng có những chiến thuật tấn công bất ngờ đã được cân nhắc kỹ lưỡng. Gorbunôp nhiều lần rút ra được điều ấy, nhưng phi công của ta không được rảnh rang, lúc thì phụ thuộc vào các đài dẫn dắt, lúc thì phải yểm hộ máy bay oanh tạc, nên đồng chí đã không được phép đọ sức đàng hoàng với bọn vẽ rồng kia.

        Rồi Gorbunôp đề nghị Onuphriencô cho phép đồng chí được tự do đi săn lùng. Onuphriencô đã cho phép. Trong cuộc chiến đấu cháy bỏng đến kiệt sức, rồng đen kia đã lâm nguy. Số máy bay bị Gorbunôp bắn rơi đã lên đến hàng chục chiếc.

        Đấy, tự do săn lùng nghĩa là thế đấy!

        Chúng tôi củng cố tìm mọi mưu kế để mình được rảnh tay chút đỉnh. Chúng tôi tập họp thành một vòng tròn ngay trên đỉnh đài dẫn dẳt, sau đó cả nhóm hướng về nơi có chiến sự ác liệt nhất, chỉ để lại độc một đôi làm các động tác nhào lộn thẳng đứng - giả vờ như chúng tôi vẫn còn nguyên vẹn trên đài. Nhưng củng chỉ được một vài lần lôi cuốn được đài dẫn dắt vào cái chiến thuật "vòng lượn" như thế thôi, còn thì chúng tôi vẫn không tự giải phóng được mình. Với "những con người vòng lượn" như thế, các lính bay chân chính miễn cưỡng đi làm nhiệm vụ. "Nhìn vào đuôi nhau thôi thì phỏng có ích gì?" - họ nói vậy.

        Phải bứt ra khỏi cái vòng luẩn quẩn này thế nào đây?

        Có một lần, chúng tôi đề bạt thẳng với Tư lệnh Quân đoàn. Đồng chí chăm chú nghe chúng tôi nói và chi chép cái gì đó vào sổ tay.

        - Cũng cân phải cân nhắc cho kỹ, - Tư lệnh nói, - còn bây giờ, các đồng chí hãy chuẩn bị cho chuyến cơ động ngày mai đến một sân dã chiến mới.

        Kẻ địch giãy giụa, chống cự tuyệt vọng bằng cách để lại cho chúng ta những thành phố và làng mạc bị tàn phá. Nó cướp đi tất cả những gì có thể cướp được, và đốt phá tất cả những gì còn sót lại.

        Những đợt, tấn công của ta ngày càng mạnh thêm. Những chiến thắng được tuyên truyền qua các buổi mít tinh trong trung đoàn, những cuộc họp chi bộ, những lần nói chuyện của những người làm công tác tuyên truyền, những lần tập trung nghe đọc báo, nhất là tờ báo Quân đội "Người bảo vệ Tổ quốc", qua đó chúng tôi như được gặp gỡ những bạn chiến đấu ở các đơn vị bạn, điều ấy đã nâng cao ý chí chiến đấu của các phi công. 

        Tố chức Đảng của phi đội rất chú trọng đến việc tuyên truyền, trao đổi kinh nghiệm chiến đấu của các phi công chiến đấu xuất sắc, của các chuyên gia hàng không công tác dưới mặt đất. Lời nói thân ái đặt đúng chỗ đôi lúc cũng tạo nên những điều kỳ diệu.

        Các Đảng viên của phi đội có những phản ứng nhạy bén với mọi tình hình. Chúng tôi đã có một tập thể rất hòa thuận, đoàn kết.

        Một lần, trên sân bay gần Barvencôvô, nhân dân địa phương đến chỗ chúng tôi kể lại râng có một. phi công Xô viết đã bị bắt làm tù binh trong trạng thái bất tỉnh nhân sự và đã phải chịu những đòn tra tấn ra sao. Qua cách mô tả của họ, chúng tôi đoán đấy là Xecgây Sakhbagiarỉ của chúng tôi. Chúng tôi hỏi họ cặn kẽ, nhưng thật tiếc, họ biết quá ít. Họ chí nghe thấy tiếng rên ri của người phi công khi bị tra tấn. Bọn đao phủ sau khi không khai thác được gì thì đưa tù nhân ấy về Krivôi Rôc.

        Tim chúng tôi ấm lên một chút hy vọng: Sakhbagian vẫn còn sống và sẽ trở về đội ngủ. Niềm hy vọng ấy tồn tại trong chúng tôi cho tới tận ngày giải phóng Krivôi Rôc. Nhân dân ở đây kế lại cho chúng tôi biết là bọn đao phủ hành hạ người phi công ấy rất dã man. Chúng yêu cầu đồng chí ấy làm việc cho bọn chúng. Để trả lời, Xeriôgia đã nhổ vào mặt thằng đại úy phát xít.

        Xeriôgia hồi ấy mới 22 tuổi.

        Cho tới giây phút cuối cùng đồng chí vẫn là người yêu nước chân chinh của Tố quốc Xô viết.

[Giangtvx]

        ... Gần khu vực Lôzôva chúng tôi vấp phải hai chiến thuật mới, khác lạ của bọn phát xít.

        Khi ấy, bọn Hítle bị chúng tôi đánh ở khắp nơi, bị dồn đuổi về tận sân bay, bị tiêu diệt tận hang ổ, nên chúng đã sử dụng những mánh khóe, mưu kế xảo quyệt.

        Có lần, khi biên đội 4 chiếc vừa đến gần tuyến trước thì tôi nghe thấy qua đối không giọng con gái vang lên đến dễ thương.

        - Xcômôrôc, Xcômôrôc, Bọn "Iunker" đang ném bom sân bay của anh đấy, về đó ngay đi! Nhanh lên! Nhanh lên!

        Thế là thế nào? Bọn "Iunker" đào ở đâu ra nhanh thế khi mà trên dường đi chúng tôi không gặp một tên nào cả? Nào, tôi phải xác định lại xem sao.

        - Tôi, Xcômôrôc, bọn "Iunker" đang ném bom sân bay nào đấy?

        - Sân Nhidnhaia Đuvanca, anh nhanh chóng đến đó đi.

        Có thể ở đó đang cần đến sự giúp đỡ thực sự của chúng tôi chăng?

        Tôi bắt liên lạc với đài dẫn dắt. Tôi nghe thấy giọng của Tônschicôp:

        - Xcômôrôc, không được nghe ai cả. Cứ hành động theo kế hoạch!

        Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu, tất cả phi công đã được thông báo về những thủ đoạn khiêu khích của bọn Hítle. Bọn nữ thông tin của chúng bắt chước chúng tôi rất giỏi, đôi khi khó phân biệt được giọng thực, giả. Thoạt đầu, điều ấy có gây ra chút nhầm lẫn, nhưng rồi bọn chúng không thể nào lừa chúng tôi được.

        Sau chuyện ấy, còn có hiện tượng lạ nữa là: khi các phi công của ta công kích bọn máy bay ném bom thì bọn đi yểm hộ lại không có phản ứng gì. Bọn Đức chẳng lẽ lại nhầm lẫn máy bay của chúng tôi là máy bay của chúng ư? Củng có thể, vì ngoài mặt trận thì đôi lúc thế thật.

        Có lần trung đoàn trưởng V.Satilin và ủy viên thanh tra của Quân đoàn A.Mustaep đã tranh luận xem: ai là người trong số họ bắn giỏi hơn. Họ quyết định phải kiểm tra điều ấy trong không chiến. Ngay lập tức, họ cất cánh đi tìm địch. Họ phát hiện mục tiêu rất nhanh và bân nó bị thương cũng nhanh. Sau khi tiếp đất, vẫn không xác định được là ai đã bắn trước nên cuộc tranh luận lại tiếp tục bùng lên.

        Lúc ấy, có một máy bay loại nhẹ lướt đến sân bay. Một phi công quần áo rách tả tơi, đen nhẻm như người thợ chọc lò, giận dứ nhảy từ buồng lái ra.

        - Những con người can đảm vừa mới bắn bị thương tôi chạy đâu rồi? - đồng chí ấy hét toáng lên, vung tay dứ dứ nắm đấm. Bọn họ sao thế - mù cả à?

        Thì ra, phi công này bay trên chiếc "Kharicây" của Anh. Bề ngoài trông loại này rất giống loại "Metxer".

        Cũng có thể về phía địch, chúng cũng có những lầm lẫn gì đó chăng?

        Sau này chúng tôi mới được biết - những phi công đi yểm hộ bọn máy bay ném bom của Đức là những người Rumani.

        Chúng tối đã có những người cộng tác bất ngờ là vậy đấy. Các bạn trẻ của ta khi quay về sân bay hạ cánh từng báo cáo:

        - Dưới sự yểm hộ của các phi công Rumani, chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ - bán rơi được 4 "Phôcker".

        Tin tức tương tự của những người Rumani là dấu hiệu tốt lành: khối liên minh của địch đã có sự bất hòa.

        Tháng 9. Mùa thu Ucraina thật tuyệt vời. Vụ mùa bội thu trước những năm chiến tranh đem đến cho mọi người biết bao niềm vui!

        Mùa thu này củng là mùa vui - nó đem đến sự giải phóng khỏi ách nô lệ của bọn phát xít. Bọn Hítle cố đang làm mọi chuyện cốt cho nguồn vui ấy nhuốm ưu phiền: chúng hung dữ, tàn bạo, tàn phá đất nước chúng ta.

        Còn chúng ta thì tăng cường chống trả.

        Chúng tôi nhận được tin trên ga Đubôvô, phía đông Lôdôvaia có nhiều đoàn tàu của Hítle đang tập trung ở đấy. Biên đội 9 chiếc oanh tạc của thượng úy N.Điacônôp đã lấy hướng về đó. Tôi, Martưnôp và Sêvưrin được lệnh đi yểm hộ.

        Có một sân bay của bọn Đức nằm gần Lôdôvaia. Chúng tôi chưa kịp qua khỏi đấy thì bọn "Metxer" đã trên đường đuổi theo chúng tôi rồi. Chúng tôi lập tức vào không chiến, cố không cho chúng đến gần những "người gù" - chúng tôi gọi các máy bay IL-2 như vậy.

        Chúng tôi có 3 người, bọn "Metxer" có 6. Một người phải chống chọi với hai. Các máy bay oanh tạc đã đến mục tiêu, ném một đợt bom rồi và đang vòng vào ném đợt nữa. Lúc đó có một biên đội 2 chiếc "Metxer" tách được ra khỏi chúng tôi, lao về phía họ. Có một chiếc IL-2 không hiểu tại sao lại bị tụt lại một chút - bọn Đức bổ lại chiếc ấy hệt như những con diều hâu thấy gà con. Chắc là những vụ nổ lớn ở ga Đubôvô đã trêu tức chúng: những đoàn tàu của bọn phát xít đã bốc cháy.

[Giangtvx]

        Thấy máy bay oanh tạc của ta bị mối hiểm nguy đe dọa, tôi để Sêvưrin và Martưnôp ở lại không chiến với bọn "Metxer" còn mình thì xông vào cứu giúp. Chiếc IL-2 ấy do Đianôp lái. Máy bay của đồng chí bị trúng đạn, bay rất khó khăn, chỉ cần bị thêm một viên nữa thôi là rơi.

        Ngay lập tức, tôi và Đianôp có mối liên hệ bằng hỏa lực. Bọn "Metxer" tránh những luồng đạn của tôi rất giỏi, nhưng tôi đã kịp xua chúng vào tầm hỏa lực của IL-2. Lần thứ nhất, lần thứ hai - không ăn thua gì. Tới lần thứ ba thì xạ thủ đã làm xong việc của mình: thằng "Metxer" bốc khói, lảo đảo lao về một phía. Nhưng thằng thứ hai vẫn không hề hoảng sợ, nó đã bắn trúng buồng lái của xạ thủ. Các nòng súng rung lên rồi câm bặt. Rõ ràng, xạ thủ hoặc đã bị thương hoặc đã hy sinh. Đianôp bây giờ không còn gì để bảo vệ nửa. Phải thanh toán nốt thằng khốn kiếp còn lại này mới được. Tôi quan sát xung quanh - đồng đội của tôi đã kéo được lủ "Metxer" tách ra khỏi nhóm máy bay oanh tạc rồi. Sêvưrin đang không chiến kịch liệt với một đôi, Martưnôp với một đôi khác. Các máy bay oanh tạc đã trút xong bom lần hai xuống ga và đang thoát ly. Chí có điều là tại sao họ lại không lấy hướng về nơi cần phải về. Không có số 1, tất cả đã bị mất vật chuẩn hay sao? Cần phải hành động. Bằng một vòng ngoặt gấp, tôi cản đường thầng "Metxer", ngắm bắn và ấn cò... súng im bặt! Hết đạn mất rồi! Thôi được, giờ thì ta sẽ kiểm tra độ vững chắc của thần kinh tên phi công phát xít kỳ cựu này. Tôi lao thẳng vào hắn, không vòng vèo gì cả. 30... 20... 10 m. Tôi thấy rất rõ bộ mặt nhợt nhạt của tên phi công phát xít, cặp mắt lồi ra của nó: nó nhìn tôi, củng không bắn, không bay chệch sang bên. Nó làm sao vậy? - Nỗi sợ hãi đã làm nó tê liệt. Chỉ còn tích tắc cuối cùng của giây đồng hồ nó mới sực tỉnh, hiểu được ý đồ của tôi, nó vội dạt sang bên. Một lần nữa lại thoáng qua bộ mặt nhăn nhúm vì sợ hãi của nó. Tôi còn kịp giơ nắm đấm lên dọa. Để trả lời, nó tăng tốc độ và biến mất tăm trong đám khói bốc lên từ mặt đất.

        Bọn Đức đã hiểu rằng các phi công Xô viết thường dùng máy bay để đâm chúng. Bản thân chúng không bao giờ dám làm như vậy, chúng rất sợ. Bởi thế, khi gặp những tiêm kích táo bạo của chúng ta, chúng thường tháo lui vội vã. Thằng phi công phát xít này cũng đã làm như vậy khi gặp tôi.

        Đâm nhau - đấy là vũ khí của sức mạnh tinh thần của lòng can đảm, dũng cảm, gan dạ. Nhưng đấy là loại vũ khí chỉ dùng trong những trường hợp đặc biệt, khi phải tiêu diệt kẻ thù bằng bất kỳ giá nào mà mọi khả năng khác để làm chuyện ấy không còn nữa. Trong trường hợp ấy có thể tiến hành để trả giá sự chết bằng cái chết. Nhưng nếu còn dù chỉ một chút khả năng chiến thắng và mình vẫn có thể sống, thì phải làm sao để không sử dụng đến nước bài cuối cùng ấy. Không phải là để tự cứu mình, mà là phải sống để tiếp tục chiến tháng. Nói một cách khác, nền tảng của chính sự xuất hiện sự tích anh hùng cao cả là đâm nhau cũng phải nằm trong sự tính toán chính xác. Để được như vậy cần phải có bản lĩnh chính trị vững vàng cộng với việc phải nầm vững tính năng máy bay, có trình độ kỹ thuật địêu luyện.

        Nhưng sẽ ra sao nếu một khi cần phải tiêu diệt mục tiêu ngay từ lần công kích đầu tiên mà trong trường hợp ấy phi công lại không diệt được bằng hỏa lực? - Phải đâm nhau! - Nhiệm vụ chiến đấu bằng bất kỳ giá nào củng phải hoàn thành cho được...

        Sau trận chiến, Điacônôp bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với tôi qua vô tuyến điện, yêu cầu chuyển lời cảm ơn tới đồng đội của tôi và chúng tôi chia tay nhau sau khi làm động tác lắc cánh chào nhau. Chúng tôi chưa lần nào được gặp đồng chí trên mặt đất cả, nhưng thường xuyên bay với nhau. Tôi không biết được hình dáng đồng chí ấy ra sao, tính tình thế nào, nhưng tôi tự hào vì nghệ thuật oanh kích chính xác của đồng chí ấy, con người dũng cảm ấy.

        Chẳng mấy chốc, tôi về tiếp đất trên sân bay của mình. Sêviírin và Martưnôp đã về đó rồi. Thành thực mà nói, tôi rất lo cho hai người, chỉ sợ có gì đấy đã xảy ra với họ, nhưng tất cả đã qua đi một cách tốt lành.

        Sáng sớm, trung đoàn trưởng gọi tôi lên gặp Alêchxây Đmitriêvich vẫy tôi đến cạnh bàn làm việc, chỉ tay vào tấm bản đồ với mũi tên đỏ:

        - Theo lệnh của Tham mưu trưởng Quân đoàn, đồng chí cần phải đi trinh sát vùng Đnhepr. Nhiệm vụ đòi hỏi trách nhiệm rất cao, nhưng vẻ vang. Sáng sớm ngày mai cho biên đội cất cánh!

        "Đnhepr - người đẹp Xlavuchich là vậy đấy", - tôi suy nghĩ trong niềm vui vây quanh. Ký ức tôi lại vô tình sống lại lời của bài hát nổi tiếng: "Ôi, Đnhiprô, Đnhiprô, Người mênh mang và mạnh mẽ làm sao...".

[Giangtvx]

       

Chương VI

ÔI, ĐNHIPRÔ, ĐNHIPRÔ

        Một thời gian dài sau chiến tranh, tôi đã phục vụ trên bờ sông Đnhepr xinh đẹp. Những nhà máy thủy điện Cakhôpscaia, Kiepscaia, Krêmenchucscaia, Canhepscaia mọc lên ngay trước mắt tôi. Trên dải trường giang ấy, những biển nước nhân tạo đầy áp, lóng lánh như những viên ngọc lớn. Những phong cảnh của Xlavuchich sáng bạc được các nhà văn nhà thơ của tất cả các thế kỷ ca ngợi đã đổi thay đến khó nhận...

        Số phận của Đnhepr sau chiến tranh gần như trở thành số phận của tôi - đứa con của Mẹ Vonga xa xăm và cổ kính.

        Và mỗi lần, khi tôi hít thở làn không khí trong lành của Đnhepr, bay trên loại máy bay tiêm kích phản lực nhanh hơn tốc độ tiếng động vút qua nó thì tôi lại xúc động hệt như lần đầu tiên tôi gặp cảnh mênh mang, bao la của nó...

        Trên chặng đường chiến đấu của mình, chúng tôi đã vượt qua rất nhiều dòng sông, như sông Cuban, sông Đông... nhưng chúng tôi chỉ tiếp nhận chúng như những chướng ngại vật bằng nước phức tạp để rồi phải mở những cuộc chiến đấu nặng nề đến kiệt sức. Còn Đnhepr lại đứng dậy trong nhận thức của chúng tôi tựa như hình tượng của đất Ucraina thần tiên. Được đến sông Đnhepr, được uống dòng nước linh thiêng của nó để làm tan đi cái nóng, cái khát của Iarôslap Muđrưi, Bôgiơđan, Khơmennhiski, Tarats Sepchencô - đã trở thành ước mơ thiêng liêng, thầm kín của chúng tôi.

        Trận chiến đấu giành lại Đônbat đã kết thúc, còn trận chiến đấu ngoan cường giành Đnhepr thì mới bắt đầu.

        Trung đoàn tổ chức mít tinh.

        - "Hỡi các đồng chí Đảng viên và Đoàn viên Cômxômôn! Hỡi các phi công tiêm kích gan dạ! - trung tá I.Egôrôp với giọng sang sảng đọc lời kêu gọi của Bộ Chỉ huy và Ban Chính trị Quân đoàn, - bước vào giai đoạn mới này, giai đoạn giải phóng Ucraina Xô viết - bát đầu bằng trận đánh giành Đnhepr, các đồng chí hãy tấn công địch kiên quyết hơn nữa, hãy tìm những hang ổ của chúng để trút cho chúng những trận bão lửa tử hình...".

        Phấn khích bởi lời kêu gọi ấy, nhiều phi công, thợ máy, cơ giới viên đá phát biểu. Từng người một đã tuyên thệ sẽ không hề tiếc sức lực, máu xương và ngay cả cuộc sống của mình để đập tan lũ thú phát xít trên Đnhepr.

        Tôi cảm thấy tim mình đập rộn ràng. Tôi ra sân đỗ máy bay. Thợ máy của trung đội - trung úy Nhicôlai Tôncôglats gặp tôi ở ngoài đó. Đồng chí giữ chức vụ này từ hồi còn    ở với Vôlôđia Eptôđiencô, bây giờ về với trung đội tôi.   Ai đã từng cùng phục vụ với đồng chí ấy đều có những nhận xét tốt đẹp về đồng chí, đều quý và yêu mến đồng chí. Tôi đối xử với đồng chí củng rất thân mật. Tôncôglats thường xuyên xuất hiện cạnh máy bay .tôi để hỏi xem Marchiusep có cần đến phụ tùng nào đó hay không. Hồi đó, nến đánh lửa của động cơ máy bay được coi là phụ tùng quý giá nhất, bởi lắm lúc mạng sống của phi công phụ thuộc cả vào nó: nếu nến đánh lửa quá cũ - sức đẩy của động cơ sẽ bị giảm, mất tốc độ... tất cả những cái đó chỉ tổ làm lợi cho kẻ địch.

        - Phải cất cánh gấp à? - Tôncôglats vội vã đến cạnh máy bay hỏi tôi.

        Marchiusep cũng chào tôi bằng câu hỏi ấy.

        Tôi trả lời:

        - Trước 6 giờ sáng, máy bay phải hệt như một lưỡi lê. Có nhiệm vụ rất quan trọng.

        - Báo cáo đồng chí chỉ huy, mọi việc sẽ đâu vào đấy! - đồng chí thợ máy trả lời rành rọt. Đồng chí bao giờ cũng vậy - không hề trả lời câu nào khác ngoài câu ấy. Và củng như với tất cả những người khác, chúng tôi đánh giá được điều ấy, cùng chia sẻ những chiến công với họ.

        - Đồng chí đừng lo, - Tôncôglats nói thêm, - tất cả sẽ đâu vào đấy hết - đồng thời đồng chí thọc tay vào những túi rất sâu của bộ áo liền quần của mình lấy ra những nến đánh lửa mới toanh...

        Thượng sĩ A.Vainhep - tổ trưởng Đảng của phi đội củng ra chỗ sân đỗ. Tất cả các phi công, thợ máy, cơ giới viên cũng tập họp lại. Cuộc thảo luận chính trị tự nhiên hình thành, ở đó mọi việc đều nhắc đến: Đnhepr, Đnhepr.

        Đúng, tất cả chúng tôi giờ đây đều sống vì nó.

[Giangtvx]

        Tôi lắng nghe cuộc thảo luận, nhưng thực ra tim tôi tựa hồ đứng lại: ngày mai thôi, tôi sẽ là một trong những người đầu tiên nhìn thấy Đnhepr. Bản đồ thì có nghĩa lý gì? Nó có phản ánh được hết vẻ đẹp của con sông đâu! Dòng sông kia sinh động thực sự như thế nào? Nó có nhiều nét giống như dòng Vonga của tôi hay không?

        Giấc ngủ ban đêm quả là thấp thỏm. Tôi luôn có cảm giác bị ngủ quên, để lỡ mất chuyến xuất kích.

        Tôi ra sân đỗ máy bay trước giờ quy định rất sớm. Một lúc sau thấy ở đó cũng xuất hiện một sĩ quan mà tôi chưa hề quen biết.

        - Tôi từ Ban tham mưu Sư đoàn tới, - người ấy tự giới thiệu, nói họ tên. Tôi thấy cần phải thống nhất thêm nhiệm vụ với đồng chí. Một số đơn vị của chúng ta đã vượt sông Đnhepr rồi, nhưng không liên lạc được với họ nên không hiểu được tình thế của họ ra sao. Cần phải biết rõ họ ở đâu và những gì đã xảy ra đối với họ...

        Có nghĩa là quân ta đã ở bờ bên kia rồi. Phương diện quân Ucraina - 3 đã vượt sông Đnhepr! Đấy là tin thật sự nóng hổi và tôi thật hạnh phúc được là người đầu tiên trong số những người đầu tiên nghe tin ấy.

        Tôi cùng với Ôvchinhicôp - người yểm hộ tôi - cất cánh vào lúc trời vừa hửng sáng. Vaxili - là số 2 đáng tin cẩn, đã được thử thách trong các trận chiến đấu. Với đồng chí ấy, đầu tiên mọi chuyện không được trôi chảy cho lầm: là cựu giáo viên bay nên không thể nào thoát khỏi "những dáng dấp của chủ nghĩa học viện" được. Đồng chí ấy muốn tất cả phải làm "theo khoa học" như người ta thường nói. Khoa học của đồng chí không phải là khoa học chiến đấu, mà là huấn luyện... nhưng củng vì vậy mà khi đồng chí ấy đã được chấp nhận trong đội ngũ thì tất cả đều phải khâm phục. Không có một sức lực nào có thể tách được đồng chí ra khỏi số 1, quấy nhiễu được việc đồng chí bảo vệ người chỉ huy của mình. Đấy cũng là đặc điểm mà Vanca Sêvưrin không sao có được vì: bị thu hút bởi trận đánh, cậu ấy có thể bỏ về một phía và thế là mất đội.

        Sau 25 phút bay tương đối yên tĩnh, chúng tôi đã thấy Đnhepr.

        Nó làm tôi sửng sốt vì sự mênh mông và yên ả của nó - không đâu có bóng dáng một chiếc thuyền.

        Ngay bấy giờ, tôi chợt nhớ đến một bài học thuộc lòng từ hồi còn ở phổ thông: "Đnhepr thật kỳ diệu lúc thời tiết yên tĩnh...".

        Sự yên lặng và chiều rộng dòng trường giang của Ucraina cũng giống như dòng Vonga, bởi vậy nó thu phục tôi ngay. Tôi chăm chú quan sát xung quanh, ở phía bờ bên phải dựng đứng có những tia nắng vừa chạm tới - tôi cũng đã thấy được một lần cảnh tượng hệt như thế khi ở Vonga giữa vùng Xaratôp và Camưsin. Nỗi hồi tưởng ấy làm trái tim tôi rộn ấm hẳn lên.

        Những đám nổ của đạn cao xạ đã làm cho tôi phải cảnh giác.

        Tôi đột ngột lao xuống thấp. Ôvchinhicôp - theo tôi. Chúng tôi bay gần như sát mặt nước. Bọn cao xạ im bặt - chúng không với được chúng tôi nữa. Đnhepr đã giúp chúng tôi.

        Tôi với Vaxia hiểu rằng: một khi bọn cao xạ bẳn, có nghĩa là lũ Hítle đang ở đó. Vậy còn quân ta ở đâu?

        Chúng tôi bay trên mặt sông, giữa dòng Đnhepr. Có cảm giác như cánh quạt làm cho các đợt sóng sợ hãi chạy dạt về các phía. Đằng sau là Đnheprôpêtơrốpk, đằng trước là Dapôrôgie. Dòng sông chảy gấp về bên phải, - đấy chính là chỗ rẽ vào vùng Vôlôscôie - Vôiscôvôie, nơi mà theo những tin tức cho biết là những đơn vị tiền trạm của ta đã đổ bộ ở đó.

        Chúng tôi thận trọng quan sát phía bờ. Chúng tôi phát hiện có những người nào đó. Không thấy một ai bắn cả. Chúng tôi bay tới gần - họ vẫy chúng tôi. Họ là ai, và họ muốn gì? Chúng tôi đánh dấu lên bản đồ và lấy hướng quay về: bay ở độ cao thấp - lượng dầu tiêu hao lớn, giờ dầu đã gần cạn, chúng tôi cần nạp thêm và sẽ quay lại lần nữa vậy.

[Giangtvx]

        Sĩ quan tham mưu Sư đoàn đã đợi chúng tôi ở sân bay. Sau khi nghe chúng tôi báo cáo xong, đồng chí ấy nói:

        - Tạm thời chưa có gì gọi là chắc chắn cả, nhưng củng thấy chút đỉnh gọi là... Các đồng chí tiếp tục nghiên cứu vùng ấy đi.

        Chúng tôi bay cắt qua khúc ngoẹo của Đnhepr, bay sâu vào phía thảo nguyên khoảng 5 km nữa. Chúng tôi phát hiện được những căn nhà hầm và những đống lửa. Chúng tôi bay ở độ cao khoảng 200 m, và ngay lập tức bị bọn cao xạ bân, một viên trúng vào máy bay của Ôvchinnhicôp làm hỏng hệ thống điều khiển. Chúng tôi đánh dấu các vị trí vào bản đồ và quay ngược về.

        Ôvchinnhicôp thay máy bay khác, chúng tôi tiếp tục đi trinh sát chuyến thứ ba. Lần này, chúng tôi phát hiện trong rừng có bốn chiếc xe tăng, của ai? Xác định rất khó, có điều các nòng súng của tăng đều hướng sang cả phía Tây. A, kia nữa, cạnh đó lại còn một chiếc nửa, nhưng nòng súng của nó lại quay sang phía Đông. Nào, thử hạ thấp độ cao xuống xem sao. Đằng sau chiếc tăng này là vòng xích sắt tuột tung nằm sõng sượt, thành xe tăng vẽ hình chữ thập ngoặc. Trên xe có một người ngồi. Hình như còn chào chúng tôi nửa thì phải.

        Xác định làm sao bây giờ, những ai ở đây?

        Không thấy ai bẳn. Vậy bọn cao xạ bắt đầu bắn từ chỗ nào nhỉ? Chúng tôi bay cao hơn và chệch về bên một chút. A hà, chúng đây rồi, các ông bạn, những quả cầu lửa. Hạ thấp độ cao một chút, bay đến gần mấy chiếc tăng - thì tất cả lại im ắng. Sau vài lần cơ động như vậy, chúng tôi đã vẽ được đường ranh giới giữa ta và địch trên bản đồ. Chỉ cần xác định được chính xác như vậy thôi. Công việc quả là vô cùng quan trọng, tiếc là dầu bay tiêu hao quá nhanh.

        Trong chuyến bay thứ tư, chúng tôi còn phát hiện thêm bốn chiếc tăng đã được ngụy trang nữa. Chúng tôi lao xuống, bay ở độ cao chỉ khoảng 5 m để nhìn cho rõ hơn. của ta, đúng là của ta rồi! - Những người lính tăng trong bộ áo liền quần màu thẫm nhảy lên reo hò, kêu điều gì đó, tung mũ lên cao.

        Chuyến bay thứ năm, chúng tôi bị bọn "Metxer" tấn công. Ôvchinnhicôp bắn cháy một chiếc trong số bọn chúng, nhưng bản thân đồng chí ấy cũng bị nằm trong những đường đạn của kẻ địch, máy bay của đồng chí bị thương. Chúng tôi quay về với bản báo cáo đầy đủ và xúc tích về vị trí đóng quân của các đơn vị của ta, vạch rõ được đường ranh giới giữa ta và địch.

        Sau khi nghe chúng tôi báo cáo xong, mọi chi tiết được điện về Sở chi huy Quân đoàn. Lại nhận được lệnh bay đi xác định lại các số liệu một lần nữa. Ôvchinnhicôp thay chiếc máy bay thứ ba, chúng tôi lại cất cánh theo đường bay quen thuộc. Chúng tôi đã tìm được thêm những số liệu mới, nhưng cũng cần kiểm tra lại các chi tiết mà Bộ chỉ huy Phương diện quân yêu cầu.

        Chuyến bay thứ bảy. Chừng như bọn Hítle ngán chúng tôi đến tận cổ rồi. Pháo của chúng bắn tới tấp, như điên dại, nhưng chúng tôi đã học được cách lánh mặt "các vị khách" ấy. Chúng tôi giảm độ cao xuống, bay cách mặt đất khoảng 10 m - thì tất cả đối với chúng tôi chẳng còn gì đáng sợ nữa. Tiếp tục bay quanh những đoạn "được bảo trợ" một lần nữa, ghi nhận những kết quả của lần quan sát mới, và thế là - đằng sau quay.

        Chúng tôi kịp tiếp đất trước lúc hoàng hôn ập xuống. Tôi được máv bay Pô-2 chở thẳng đến sở chỉ huy Phương diện quân.

        Chiếc "bắp ngô" của chúng tôi phành phạch trong bầu trời tối sẫm. Tôi cố sắp xếp mọi ý nghĩ, nhưng toàn thân đá bị tê liệt vì mệt mỏi không thể cưỡng lại được ý chí của mình, tôi thiếp ngủ.

        Tôi bị giật tỉnh dậy:

        - Có nghe thấy gì không, chàng trinh sát, tất cả đang đợi đấy, - phi công Pô-2 đánh thức tôi.

        Trước tiên, người ta giới thiệu tôi với chủ nhiệm quân báo Phương diện quân. Đồng chí ấy thận trọng hỏi từng chi tiết nhỏ nhặt một về tất cả những gì tôi đã thấy. Sau đó đồng chí bỏ đi, một lát sau tôi được gọi đến chỗ Tham mưu trưởng Phương diện quân - thiếu tướng Korgiênhevich. Lại một cuộc phỏng vấn tỉ mỉ hệt như thế nữa. Các sĩ quan ghi chép từng lời nói một của tôi để dành cho những việc ủy nhiệm đặc biệt.

        - Đây, giấy đây, đồng chí hãy nhớ lại tất cả những gì đã thấy và vẽ thành sơ đồ đi, - thiếu tướng nói.

        Tôi cẩn thận miêu tả từng đường giáp ranh với địch, từng vị trí tăng của ta mà tôi đã phát hiện được gồm 11 chiếc cả thảy, từng hệ thống phòng ngự và các điểm hỏa lực.

[Giangtvx]

        Sau khi cầm bản vẽ, thiếu tướng chỉ thị cho cần vụ phải quan tâm tới chuyện nghỉ ngơi cho tôi, rồi đi. Cần vụ của thiếu tướng là một chàng trai tuyệt vời - Thiếu tá Phêđô Martưnhiuc.

        Ăn tối xong, tôi lại được gọi lên chỗ Tham mưu trưởng lần nữa và lần đầu tiên tôi được gặp vị đại tướng.

        "Tư lệnh Phương diện quân Malinôpski", Martưnhiuc dẫn tôi đi kịp nói thầm.

        Tôi luống cuống vì bị bất ngờ, rụt rè trình diện, nhưng Tư lệnh đã mỉm cười hiền hậu, vẫy tay:

        - Đồng chí ngồi xuống đi, kể đi.

        Tôi lặp lại tất cả từ đầu.

        - Thế đấy, Malinôpski trầm ngâm nói. Quay sang phía thiếu tướng Korgiênhevich, đồng chí hỏi: - Có tin tức gì từ phía kia lại hay không?

        - Báo cáo đồng chí Tư lệnh, tạm thời chưa có!

        Họ tiếp tục nói về một vấn đề gì đó, vài lần nhắc đến từ "XAU-76", những điều ấy đối với tôi đều khó hiểu, nghĩ là câu chuyện có liên quan đến tôi đã kết thúc nên nhìn Martưnhiuc dò hỏi. Đồng chí ấy tiến đến gần:

        - Theo báo cáo của cậu thì ta đã có một tiểu đoàn vượt sông Đnhepr rồi. Bây giờ đang chờ tin đấy.

        - Thế "XAU-76" là gì thế? - tôi khẽ hỏi.

        - Đấy là pháo tự hành. Có thể cậu đã nhìn thấy nó ở bên kia bờ đấy chứ không phải là tăng đâu. Nó đối với cậu chác là chưa quen phải không?

        - Lần đầu tiên tôi được nghe về nó.

        - Đó đó, phải học đi...

        Trong khi đó Malinôpski kết thúc cuộc trao đổi với Korgiênhevich, nhìn sang phía tôi và bất ngờ hỏi:

        - Này, người anh em, bộ áo liền quần của cậu thế nào thế?

        Tôi co rúm lại - bộ áo liền quần mượn của một đồng chí quân giới không vừa với tôi, nó bó sát lấy người, ống tay ống chân đều ngắn.

        - Báo cáo đồng chí Tư lệnh, trong kho không còn cái nào khác nữa ạ, - tôi hồi hộp trả lời.

        - Cần phải tìm, để như thế không được đâu. Cậu giữ chức vụ gì?

        - Báo cáo đồng chí Tư lệnh, phi đội phó ạ.

        - Có nghĩa là cán bộ chỉ huy rồi. Như vậy lại càng phải quan tâm tới việc ăn mặc của mình chứ.

        Bản thân đồng chí Tư lệnh có thể làm gương trong chuyện ấy được. Đồng chí ăn mặc rất gọn gàng, sạch sẽ, quần áo là phẳng phiu, ủng, cúc áo, khóa thắt lưng... tất cả đều sáng bóng.

        - Thôi được, cái đó để sau vậy, - Malinôpski nói tiếp - còn chiến đấu ra sao?

        -  Báo cáo Tư lệnh, tôi đã bắn rơi chín máy bay.

        - Vậy hả? Như thế thì bộ áo liền quần này hoàn toàn không thích hợp tý nào cả. Anh tìm trong kho chúng ta cho cậu ấy một bộ vừa vặn đi, - đồng chí nói với Martưnhiuc và lập tức bước ra khỏi phòng. Korgiênhevich theo sau đồng chí ấy. Phêđô nắm lấy cánh tay tôi:

        - Ta đi thôi, bây giờ tớ sẽ trang bị cho cậu đến phải sướng run lên cho mà xem!

        "Sướng run lên" thì không thấy - chúng tôi chỉ tìm thấy bộ áo liền quần bình thường nhưng vừa khổ người tôi. Tôi thay quần áo xong, hỏi Martưnhiuc:

        - Rồi còn phải làm gì nữa?

        - Chúng ta đợi thôi!

        Mãi đến bốn giờ rưỡi, sau khi các số liệu của tôi được chuẩn y, tôi mới được phép về trung đoàn của mình. Tôi từ biệt Martưnhiuc và cất cánh. Cho tới sau chiến tranh tôi mới lại gặp lại đồng chí ấy trong học viện mang tên M.V.Phơrunde. Khi làm việc với các bản đồ, chúng tôi thường nhắc lại cái đêm đầy kỷ niệm kia và nỗi ngây thơ của tôi: "Thế XAU-76 là cái gì?”. Tựu trung lại, chính sau lần ấy, tôi đã bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về chuyện nghiên cứu những cơ sở của trận đánh quân binh chủng hợp thành. Kết cục điều ấy đã đưa tôi về với học viện quân sự của bộ binh.

[Giangtvx]

        ... Rạng sáng, tôi về tới sân bay của mình với trạng thái mệt mỏi, phờ phạc.

        - Hãy nghỉ ngơi cho tốt đi để ngày mai còn đi làm nhiệm vụ quan trọng mới khác, - Mêlenchep nói.

        Cuộc gặp gỡ đầu tiên với Đnhepr đã kết thúc như vậy đó, nó đem lại cho tôi nhiều chuyện đáng phải quan tâm, nhiều nỗi xúc động, nhiều nguồn vui của một ý thức thành thực hoàn thành nghĩa vụ của người lính chiến.

        "Nhiệm vụ mới sẽ ra sao đây? - tôi suy nghĩ khi chuẩn bị đi ngủ, - chẳng lẽ lại đi trinh sát lần nữa? Như vậy thì tôi hoàn toàn thay đổi ngành nghề rồi còn gì".

        Nhưng nhiệm vụ lần này mang tính chất khác hoàn toàn. Đấy là chuyện về nhà máy thủy điện Đnheprô. Kẻ địch định san bằng nhà máy điện khổng lồ của những kế hoạch năm năm đầu tiên ấy. Các tin tình báo cho biết, trong hành lang hẹp đi qua tất cả các đập nước và dưới nhà máy phát điện đã có một khối lượng thuốc nổ lớn bằng khoảng 100 quả bom hàng không 500 kg.

        Đích thân Bộ Tổng tư lệnh đã tổ chức nghiên cứu vấn đề cứu nhà máy thủ điện Đnheprô. Tất cả mọi thông tin về công trình xây dựng vĩ đại của thời gian ấy đều tập trung về Bộ Tổng. Tư lệnh Phương diện quân đã yêu cầu các tướng lĩnh: M.I.Nheđêlin - Tư lệnh pháo binh LG.Côtliar - Chủ nhiệm công binh, V.A.Xuđes. Tư lệnh Quân đoàn không quân 17 của chúng tôi phải làm mọi cách để bảo vệ bằng được nhà máy thủy điện Đnheprô.

        Như vậy, tôi với Ôvchinnhicôp cũng là những người tham dự vào công việc lớn, mang tính chất quan trọng của quốc gia. Chúng tôi nhận được chỉ thị là phải chụp ảnh thật kỹ những đê đập và những lối vào nhà máy. Chúng tôi được báo trước là phải tìm cách vượt qua hệ thống hỏa lực phòng không rất mạnh. "Đương nhiên rồi, - tôi nghĩ, - có nghĩa là, chúng tôi không phải là những người đầu tiên, và tất nhiên cũng chẳng phải là những người cuối cùng. Cần phải thu thập một khối lượng tin tức khá lớn để trên cơ sở ấy chọn lấy một quyết định nhất định nào đó".

        Nhà máy thủ điện Đnheprô... Từng người trong số chúng ta đã có rất nhiều những mối liên quan với nó. Trước hết, đó là hình tượng của chính quyền Xô viết, Chủ nghĩa xã hội, kế hoạch điện khí hóa toàn quốc của Lênin. Sự khánh thành nhà máy thủy điện khổng lồ này tác động tới trí óc và con tim của mọi người, mang ý nghĩa ngang với việc phóng quả vệ tinh đầu tiên của Xô viết vào vũ trụ. Đấy là so sánh ở mức độ hiện tại, còn hồi ấy thì có lẽ khó mà tìm nổi sự kiện nào có thể sánh được với việc khánh thành nhà máy thủy điện Đnheprô.

        Thật khó chịu khi nghĩ rằng trong số phận của nhà máy thủy điện Đnheprô lại xảy ra một sự kiện nghiêm trọng đến như vậy. Vì nó mà cả nước phải lo lâng. Liệu tôi có được nhận vào việc tham gia cứu nó hay không? Đập nước đã được xây hàng thế kỷ, và chừng như trên thế giới này không có một sức mạnh nào có thể phá hủy được nó.

        ... Một lần nữa, tôi với Ôvchinnhicôp lại cùng nhau cất cánh.

        Thảo nguyên rộng bao la. Khu vực gần Đnheprô xanh man mác, mênh mông, nhưng đất chẳng được chăm bón gì cả, hãn hữu mới thấy nơi có cày cấy, chẳng thấy màu xanh của ngũ cốc mùa thu. Bọn phát xít thật đáng nguyền rủa! Trên mọi vật đều nhìn rõ dấu vết về sự có mặt của chúng.

        Chúng tôi đến gần Đnhepr. Đập của nhà máy thủy điện Đnheprô đây rồi. cả một sa mạc màu xanh thẫm. Nước tung bọt trắng xóa trong những nhịp bị phá vỡ. Sóng bạc đầu bay đến tận chỗ ghềnh đá cao nhất và sau đó lan đến tận đảo Khorchis, ở đó có những cột buồm thép in bóng và nước xoáy thành những hố sâu.

        Từ phía Đông lại, chúng tôi bay đến giữa dòng sông rất thuận lợi. Tạm thời - đang là thời điểm im ắng, im ắng đến kỳ lạ vì chẳng hề thấy có một phát đạn nào bắn cả. Có điều, sự im ắng đó kéo dài chẳng được là bao - bất ngờ, một trận bão lửa điên dại trút xuống đầu chúng tôi. Tôi chưa bao giờ thấy được và bị như thế cả. Đạn bán dày đặc đến mức né tránh những điểm nổ cực kỳ khó khăn. Thay đổi hướng và độ cao cũng là điều kiêng ky: vì như vậy chúng tôi sẽ làm phí phim và tất nhiên sẽ không hoàn thành được nhiệm vụ được giao.

        Đúng, lần đầu tiên tôi cảm thấy tôi ở vào tình thế gần như tuyệt vọng mặc dù tôi đã xuất kích chiến đấu đến hơn 200 lần rồi. Liệu lần này số mệnh có tử tế với tôi hay không, hay là tôi sẽ được tắm trong dòng nước mùa thu của Đnhepr?

[Giangtvx]

        Nhưng, chừng như, chúng tôi đã chụp được một vệt rồi. Tôi lủi xuống thấp, tăng tốc độ, kéo nửa thât vòng đứng và một lần nữa hệt như một lưỡi dao bào, tôi bay theo đường củ nhưng theo chiều ngược lại. Ôvehinnhicôp vẫn trung thành bám theo tôi. Không quay, không nghiêng lệch về bất kỳ phía nào, chúng tôi lại bay qua những đám nổ dày đặc của đạn cao xạ. Được thêm một tấm phim nữa rồi! Liệu đã đủ chưa? Không, để cho chắc chắn, cần phải chụp thêm một lần nửa.

        Tôi đang lượn vòng, thình lình nghe thấy giọng lo lâng của Ôvchinnhicôp:

        - Bên trái và bên phải đều có bọn "Metxer"!

        - Tôi thấy rồi, - tôi trả lời sao cho thật bình tĩnh. Tôi cần một thời gian rất ngắn nữa thôi, cần phải chụp một lần nữa.

        - Xcômôrôc, bọn "Metxer" công kích đấy!

        Kiên trì một tý xíu nữa thôi thì đâu khắc vào đấy, tôi tự nhủ, nhưng ngay lúc ấy đã thấy những đường đạn 20 li bao quanh. Ba biên đội "Metxer" hùng hổ lao đến chỗ chúng tôi, định thanh toán chúng tôi bằng bất kỳ giá nào.

        Chúng tôi không dám liều lĩnh chính vì những thước phim quý giá kia.

        - Vaxia, chúng ta thoát ly thôi!

        Tôi kéo cánh quạt, đẩy hết tay ga về phía trước.

        Bọn phát xít đuổi theo chúng tôi, bắn chúng tôi bàng đủ các cỡ súng. Nhiên liệu của chúng tôi gần cạn. Một ý nghĩ thoáng qua trong óc: chẳng lẽ tôi không thoát được lần này ư? Không, không, - tất cả đang đợi chúng tôi ở sân bay. Tôi đột ngột kéo lấy độ cao. Ôvchinnhicôp vẫn bám sát ngay bên cạnh. Thật là tuyệt! Nhưng bọn "Metxer" cũng không chịu tụt lại. Từ độ cao 5.000 m,tôi lao bổ xuống dưới không thèm suy nghĩ cân nhắc gì. Và Ôvchinnhicôp đâu rồi? Bị mất đội ư? Không phải vậy, đồng chí ấy đá chuyển sang phía khác cho dễ quan sát hơn. Trong lúc mải tìm số 2 và quan sát bọn "Metxer", tôi không để ý tới độ cao, mặt đất sáp gần tới mức có thể lấy tay với được, chỉ thêm một giây nửa - là tôi sẽ đâm vào đất mà thôi.

        Tôi kéo cần lái về mình với lực kéo mà từ trước tới giờ chưa bao giờ kéo như vậy. Mắt tôi tối sầm lại. Tôi bị ngất trong khoảnh khắc. Khi tôi hồi tỉnh - thì thấy máy bay đang chao qua chao lại đến kỳ lạ, rất khó điều khiển. Thế là thế nào nhỉ? Tôi ngó nhìn - phần bọc đầu máy bay bị bật tung, trên cánh thì - vỏ bọc treo thành từng miếng một, cánh lái liệng cũng bị "bóc trần" luôn.

        Tôi không bị địch bắn, lần ấy chúng bắn đều trượt cả, điều đơn giản là tôi đã vượt quá giới hạn quá tải cho phép, nhưng củng vì vậy mà tôi đã đạt được mục đích của mình: bọn phi công phát xít sau khi bắn hết đạn đã chuồn mất tăm mất dạng. - Tôi cùng với Ôvchinnhicôp trở về nhà an toàn. Thực ra, sau lần ấy, máy bay của tôi không còn lên trời được nửa - nó đã bị loại. Khi chia tay nó, tôi thầm nói: "Hãy tha thứ cho tôi nhé, ông bạn vàng ạ, ông đã phục vụ tôi rất tận tụy, nhưng ông củng nên biết rằng, người lính bay không phải là người chỉ biết có tiêu diệt địch, mà còn phải là người biết cách làm cho mình không bị tiêu diệt nữa".

        Những cuộn phim của chúng tôi được chuyển ngay lên Bộ Tham mưu cấp trên. Cầu trời sao cho tất cả chúng đều có ích - bởi chúng tôi phải kiếm nó với giá đắt tới mức tôi phải rét run lên kia. Tôi nói điều đó cho Ôvchinnhicôp biết, đồng chí ấy trả lời pha chút đùa cợt:

        - Rồi sẽ qua thôi, đồng chí chỉ huy ạ, vỏ máy bay của đồng chí đã bị bóc hết đâu mà lo.

        Hai giờ đồng hồ sau, có điện gọi từ Ban Tham mưu Quân đoàn xuống:

        - Biên đội của Xcômôrôkhôp cấp tốc đi chụp ảnh lại với đúng độ cao như cũ, hướng như cũ, góc độ như cũ.

        Rõ ràng là phải xác minh lại điểm nào đó rồi.

        Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy tan biến tất cả những ước vọng, chỉ muốn nằm một chỗ để lãng quên mọi chuyện. Tôi cảm thấy như bị sốt nóng. Phải làm gì đây? Khi đã có lệnh báo đi bay rồi thì việc đến chỗ bác sĩ báo cáo tình trạng sức khỏe của mình là quá muộn. Hơn nữa đích danh biên đội của tôi được giao nhiệm vụ đi chụp ảnh lại chứ có phải ai khác đâu. Còn ai thay thế được? Ôvchinnhicôp chỉ đi yểm hộ cho tôi thôi - đồng chí ấy không nhớ chính xác chúng tôi đá chụp những vệt nào.