Tiêm kích sống bằng chiến trận

[Giangtvx]

        Không trút trách nhiệm đi đâu được, chúng tôi lại cất cánh.

        Trên đập, chúng tôi lặp lại tất cả những gì chúng tôi đã làm ở chuyến trước. Và tất cả mọi sự việc cũng lặp lại: bọn "Metxer" tấn công chúng tôi ở lần chụp thứ ba, còn tôi thì lại có cảm giác hoàn toàn thờ ơ với mọi chuyện, thấy xuất hiện những vòng vàng bơi trong mắt và sự buồn ngủ đã thắng thế.

        - Vaxia, tôi cảm thấy trong người không được bình thường. Độ cao của chúng ta hiện nay là bao nhiêu?

        - Hai ngàn, đồng chí chỉ huy ạ. Giữ hướng về sân bay đi, tôi sẽ yểm hộ.

        - Tôi không còn đủ sức điều khiển máy bay nửa rồi. Tôi tìm bãi hạ cánh đây.

        - Xcômôrôc, cố một tý nửa thôi cậu ạ, - Vaxia đá chuyển gọi tôi bằng "cậu", - tôi sẽ cố xua bọn "Metxer" rồi chúng ta tính sau.

        - Thôi được rồi, hành động đi...

        Tất cả sức tôi đang tan dần. Tôi bắt đầu giảm độ cao, tìm xem liệu chỗ nào có thể hạ cánh được hay không, ý định thì như vậy, nhưng công việc lại thôi thúc: "Những tấm phim! Những tấm phim! Tất cả đang đợi những tấm phim!".

        Tôi báo cho Ôvchinnhicôp biết.

        - Tìm bãi hạ cánh, tìm ngay đi.

        Thời gian sau đó trôi bao lâu, tôi không biết nữa. Trước mắt tôi bất ngờ hiện ra hình dáng máy bay của Ôvchinnhicôp, tôi nghe thấy giọng nói của đồng chí ấy:

        - Hãy theo tôi, về hạ cánh...

        Điều ấy quả là không nên - vì tôi có nhìn thấy gì ở phía dưới đâu.

        - Vaxia, độ cao?

        - 50 m.

        -  Bay sát vào và thông báo độ cao cho tôi biết.

        - Nghe tốt.

        Lập tức, đồng chí ấy tập họp biên đội cánh sát cánh.

        - Xuống thấp tí nữa, thả cánh cản, thu cửa dầu. Mười mét, năm mét, kéo một tý, một tý nữa...

        Tôi không hề biết những gì đã xảy ra sau đó.

        Tôi tỉnh dậy bởi cái chạm âu yếm, ấm áp của tay ai đó. Tôi mở mắt - trước tôi là bộ mặt con gái hiền

        - Tôi đang ở đâu và những gì đã xảy ra với tôi thế?

        - Anh đang ở trong bệnh viện, nhiệt độ của anh rất cao. Bây giờ thì đỡ hơn rồi.

        "Sốt rét cơn" - một ý nghĩ thoáng qua. Một lần nữa nó lại cho tôi hiểu thêm về mình - tôi bị sốt rét từ hồi còn bé mà.

        Tôi nằm mất ba ngày tất cả - thuốc thang đầy đủ và những người bác sĩ, y sĩ tận tình đã làm trọn việc của mình. Đích thân phi đội trưởng - Mikhain Uxtinôp bay đến với tôi. Để tôi ngồi trong thân máy bay LA-5, đồng chí chở tôi về trung đoàn. Đồng chí ấy thông báo cho tôi biết máy bay của tôi vẫn còn nguyên vẹn, không xây xát chút nào, đã đưa về đến sân đỗ rồi, những tấm phim cũng đã được gửi đi ngay ngày hôm đó theo đúng chỉ thị.

        Tất cả kết thúc tốt đẹp như vậy là nhờ Vaxia Ôvchinnhicôp. Đồng chí tiếp tục chứng minh rằng đi cùng đồng chí ấy thì có thể xông được vào lửa và vào nước củng chẳng sao.

[Giangtvx]

        Về đến trung đoàn, tôi được nghỉ hai ngày để lấy sức. Trong những ngày ấy, số phận của nhà máy thủy điện Đnhepr đã được quyết định. Rất nhiều phim ảnh của các biên đội khác chụp bằng những giá đắt không kém gì tôi và Ôvchinnhicôp đã giúp cho việc nghiên cứu những tuyến lộ tới bên bờ đập, xác định những địa điểm có thể đả đặt những dây cáp chạy qua, đặt thuốc nổ. Sau đó là đến lượt những máy bay oanh tạc đã "bừa đi xáo lại" những địa điểm đáng nghi ngờ ấy để phá hủy hệ thống gây nổ.

        Trong thời gian các máy bay oanh tạc hoạt động, lực lượng công binh cũng không chịu ngồi im. Dưới những tiếng nổ của bom, tiếng rít của các mảnh bom, họ đã tìm và cắt các dây dẫn, làm mất tác dụng của những viên trái phá. Tất cả đều được tiến hành trong một đêm mùa thu tối trời và dưới làn nước lạnh buốt.

        Còn ở Sở chỉ huy Phương diện quân thì tất cả lại đang nóng lòng chờ đợi những tin tức báo về.

        "Thần kinh căng thẳng đến tột độ, - sau này V.A.Xuđes viết, - chừng như đêm dài vô tận. Trong những giờ phút đầy lo âu ấy, tôi đã san sẻ với M.I.Nheđêlin những hồi ức về thời thơ ấu của mình, bởi ở đấy - ở Dapôrôgie, tôi biết rõ từng tấc đất một, từng hòn đá một, từng bụi cây một. Hồi bé, tôi đã từng đi câu cá ở những nơi ấy, lớn lên một chút, tôi đã hành quân tới đây cùng với các bạn hữu. Những người cha, người anh của chúng ta đã đánh tan bọn phản cách mạng hồi nội chiến, vào tháng 7 - tháng 10 năm 1941, những người lính Xô viết, dũng cảm đã chiến đấu đến cùng, chặn đứng những bầy tăng của tướng Klâyxt. Còn bây giờ, chúng ta lại chiến đấu một lần nữa - chiến đấu vì nhà máy thủy điện Đnhepr...".

        Củng cần phải nói thêm rằng, số mệnh chiến đấu đã đưa Vlađimia Alêchxăngđrôvich Xuđes trở lại những nơi mà đồng chí đã từng cùng với Quân đoàn không quân của mình chiến đấu hồi năm 1941. Đến giờ, những đôi cánh của Quân đoàn ấy đã đem lại sự giải phóng cho vùng đất thân yêu này.

        Trong những ngày chiến đấu căng thẳng ấy các diễn viên từ Gorki đã đến thăm chúng tôi ở sân bay dã chiến thuộc vùng Blidơnhetxư. Trong số diễn viên, có rất nhiều người ở vùng Vonga, rất trẻ và rất xinh. Tất cả chúng tôi đều vội vã làm cho xong mọi chuyện để còn tổ chức tối liên hoan.

        Cùng đến với các diễn viên còn có cả đồng chí Tư lệnh Quân đoàn và cô con gái trẻ trung, xinh đẹp của đồng chí ấy. Dĩ nhiên, ai cũng muốn ngắm cô ta và nếu có cơ hội thì còn mời nhảy nữa. Tất cả đều muốn nghỉ, muốn vui và đơn giản là thích tán chuyện với những người mới quen.

        Các chiến sĩ kê sân khấu, căng cánh gà hai bên bằng vải bạt, rồi sắp đặt ghế ngồi. Đúng là một rạp hát ngoài trời thực sự.

        Buổi gặp gỡ với các diễn viên thật nhộn nhịp, náo nức. Tôi lại nhận được lệnh chuẩn bị cho chuyến xuất kích. Tôi nói nửa đùa nửa thật đây là cuộc chơi xổ số mất rồi. Và cất cánh.

        Khi hoàn thành nhiệm vụ trở về, liếc nhìn đồng hồ, tôi đoán chừng buổi hòa nhạc đã khai mạc. Lập tức, tôi nẩy ra ý định muốn biểu diễn "tiết mục riêng của mình". Cách sân bay chừng 10 cây số, tôi bắt đầu lao xuống, bay thật thấp nhằm thẳng rạp hát ngoài trời ngẫu hứng của chúng tôi và đúng đến đỉnh rạp thì kéo lên gấp. Luồng không khí từ sau máy hay thổi mạnh dứt tung các tấm vải bạt. Tất cả chạy tán loạn.

        Sau này mọi người mới cho tôi biết là lúc bấy giờ chẳng ai kịp hiểu mô tê ra làm sao cả. Tất cả đều cho rằng đấy là thàng "Phôcker" gây ra. Nếu mà tôi biết được như vậy, tôi lỉnh đi chỗ khác một thời gian sau mới về hạ cánh thì có trời mà đoán được.

        Tướng Tônxticôp nổi giận! Là người luôn điềm tĩnh, tự chủ vậy mà phải đổi tính. Củng rõ thôi: có các diễn viên, có cả Tư lệnh Quân đoàn dự buổi hòa nhạc mà lại có chuyện bát nháo chi khươn này.

        Tôi thật khó mà tưởng tượng ra được kết cục sẽ thế nào nếu như không có sự can thiệp của các diễn viên. Có ai đó đã nói với họ rằng tôi là người vùng Vonga, vậy là họ vây quanh Tônxticôp để xin miễn tội cho tôi:

        - Chúng tôi thấy như vậy lại rất thích, - họ nói, - như vậy mới cảm thấy một chút không khí của thời chiến, của mặt trận thực sự.

        Đợi Tư lệnh Quân đoàn nguôi giận, các diễn viên liền cầm tay đồng chí và tay tôi dắt vào "rạp hát". Chuyện đáng tiếc thế là tiêu biến, buổi hòa nhạc lại tiếp tục!

[Giangtvx]

        ... Những sân bay dã chiến! Trên chặng đường chiến đấu của chúng tôi, chúng có quá nhiều. Tất cả đều giống nhau, nhưng cũng khác nhau tùy theo diễn biến của chiến cuộc. Đến ngày nay, nhiều sân trong số ấy đã được cải tạo, cày xới lại và đã trở thành những vườn cây ăn quả. Chúng tôi, những cựu chiến binh đôi khi củng khó mà nhận được vị trí cũ của nó, chỉ có những người định cư ở đó lâu năm mới có thể xác định được. Nhưng với chúng, có biết bao nhiêu là hồi ức, bao nhiêu là kỷ niệm đủ các loại chẳng bao giờ phai mờ trong tâm khảm,!

        Từ Blidơnhetxư - chúng tôi bay chuyển sân đến Xinhennhicôvồ.

        Ngày 30 tháng 11 năm 1943, Ban chỉ huy của sân bay này đã báo cáo về Ban Tham mưu cấp trên bức điện văn với nội dung: "Ba chiếc La-5 yểm hộ 9 chiếc IL-2 ở vùng Cascarôpca. Trên đường đi đã gặp 18 chiếc Me-109 và 9 chiếc FV-190, trận không chiến kéo dài khoảng 15 phút. Kết quả - tại khu vực mục tiêu, địch đã bắn rơi hai chiếc IL-2 và bắn bị thương 2 chiếc khác của ta. Lực lượng tiêm kích của ta không bị thiệt hại gì. Trung úy Xcômôrôkhởp bắn rơi một chiếc Me-109 .

        Đó là một ngày nặng nề nhất trong quãng đời chiến đấu của tôi.

        Sự việc diễn biến như sau.

        Martưnôp, Vôlôđin, Liubimôp và tôi cất cánh đi yểm hộ nhóm máy bay IL-2 do chủ nhiệm dẫn đường trung đoàn A.Dabôlôtnôp dẫn đầu. Sau khi cất cánh được một lúc, máy bay của thiếu úy O.Liubimôp động cơ bị trục trặc. Đồng chí ấy phải quay về. Chúng tôi còn có ba người nên cảm thấy không được yên tâm lắm. Chúng tôi bay cắt qua phòng tuyến mặt trận, tiến đến gần mục tiêu. Bất ngờ cả một bầy "Metxer" kéo đến. Martưnôp và Vôlôđin lập tức bám lấy một số đông trong bọn chúng. Tôi vẫn phải bay gần các máy bay oanh tạc để bảo vệ họ.

        Khó mà kể cho có đầu có đũa về trận đánh này. Trong trận ấy không ai có thể đoán trước được mọi chuyện, không ai có khả năng đưa nó về một phương án nào đã sắp đặt. Yêu cầu duy nhất là phải bảo vệ "những người gù". Và chúng tôi đã rơi vào vòng đua ngựa gỗ vô hình.

        Các máy bay oanh tạc kịp vào oanh kích, đã hoàn thành nhiệm vụ. Khi họ tập họp để thoát ly, bất ngờ lại nghe thấy giọng của sư trưởng:

        - "Những người gù"! Hãy tiếp tục công kích lần nữa!

        Dabôlôtnôp hỏi tôi:

        - Xcômổrôc, cậu thấy thế nào? Biên đội của cậu đâu cả rồi? Hãy yểm hộ cho bọn này vào công kích lần nữa nhé!

        - Tôi không thấy các số 2 của tôi đâu cả, nhưng các anh đã đánh trúng mục tiêu rồi, liệu có cần oanh kích thêm nữa không?

        Chúng tôi báo cáo sư trưởng và nhận được câu trả lời:

        - Các bạn trẻ ạ. Cần một lần oanh kích nữa. Bộ binh rất yêu cầu!   

        Rất cần - có nghĩa là rất cần!

        Những chiêc IL-2 lại vào oanh kích tiếp. Bọn "Metxer" điên cuồng hơn, bổ đến chỗ chúng tôi. Trong vòng vây của bầy "Metxer", tôi thấy hiện ra Martưnôp và Vôlôđin.

        - Hãy tách ra, kéo chúng về phía xa - tôi vừa nói xong thì kịp nhìn thấy hai thằng "Metxer" đã bám và sau đuôi tôi. Tôi ấn máy bay của tôi xuống dưới "những người gù" và họ đã phát hỏa, bọn phi công phát xít chạy tản về các phía.

        Tôi bắt đầu thắt vòng nghiêng để tập hợp vào với các máy bay IL-2 và thấy một thằng địch đã xáp lại một chiếc trong số họ, chỉ tích tắc nửa thôi là nó sẽ bắn. Nhanh tay hơn - tôi nện một loạt đạn cao hơn thằng "Metxer" một chút. Thằng phát xít ấn cần lái. Tôi tiếp tục gửi cho nó một loạt đạn như thế nữa - nó ấn mũi thấp hơn nữa. Tôi bắn - nó ấn. Sự việc rồi sẽ diễn ra thế nào đây? Tôi không cho thằng địch cải ra khỏi bổ nhào nửa, cứ giữ đường đạn trước mũi máy bay nó cho đến tận sát đất. Nó cắm vào bờ vịnh, sau khi quyết định không vượt qua làn đạn của tôi.

        Nhưng niềm vui chiến thắng không kịp đến - cùng lúc với thằng "Metxer" là 2 chiếc "IL" rơi xuống đất. Đã có 9 thầng "Phôcker" đến chỗ chiến đấu. Lợi dụng ưu thế về số lượng, bọn phát xít đã bắn rơi hai "người gù" và bắn bị thương hai chiếc khác.

        Lệnh của Sư trưởng đã hoàn thành, nhưng chúng tôi quay về sân bay với tâm trạng buồn bã. Nỗi tức giận, không bằng lòng với mình giày vò từng người. Lòng căm thù địch chất nặng thêm trong lòng. Sự ngoan cố của kẻ địch giai đoạn này tăng theo tỷ lệ số lượng của chúng tham gia trong không chiến. Chúng không dám một chọi một. Ngay cả biên đội 2 chiếc của chúng cũng không muốn giao chiến với 1 chiếc của ta. Nhưng khi chúng có ưu thế, dùng 18, 27 chiếc đánh 3 - thì bấy giờ chúng lại trở nên càn rỡ. Không sao cả, chuyện ấy rồi cũng sớm chấm dứt mà thôi.

[Giangtvx]

        Dabôlôtnôp củng xúc động hệt như chúng tôi. Bất ngờ, trong đối không nghe vang lên chất giọng Baritôn đặc sệt của anh ấy:

"Hãy để cho sự phẫn nộ cao thượng
Sục sôi như những lớp sóng
Cuộc chiến tranh toàn dân đang diễn ra
Cuộc chiến tranh thiêng liêng!"

        Chúng tôi cùng hát hòa theo bài hát yêu mến của chúng tôi. Động cơ của năm chiếc máy bay oanh tạc và một chiếc tiêm kích đã đệm đàn.

        "Hãy để cho sự phẫn nộ cao thượng, sục sôi như những lớp sóng..." - đã vang qua làn sóng điện như một lời thề, như một lời kêu gọi trả thù cho các bạn hữu chiến đấu của chúng tôi.

        Martưnôp và Vôlôđin gặp tôi trên sân bay. Máy bay của họ bị đạn địch khoan thủng lỗ chỗ.

        ... Tháng 10, tháng 11 - những tháng chiến thắng oanh liệt của Hồng quân. Đnheprôpêtrôpski, Đnheprôđgierginsk, Dapôrôgie đã được giải phóng. Ngày mồng 6 tháng 11, trước ngày 26 năm cách mạng Xã hội Chủ nghĩa tháng Mười vĩ đại, quân ta đã tiến vào thủ đô Kiep của Ucraina Xô viết.

        Mátxcơva đã ăn mừng chiến thắng ấy bầng những loạt súng chào vang lừng. Còn ở Têhêran thì đã tiến hành hội nghị của Chính phủ 3 cường quốc chính: Nga, Mỹ và Anh. Hội nghị đã nói nhiều về vấn đề: chiến thắng của chúng ta trên các mặt trận đả bát tất cả phải công nhận chúng ta, nâng uy tín của Tổ quốc Xô viết lên. Tất cả những cái đó đã làm cho chúng tôi mừng rỡ, hân hoan và tin tưởng vào ngày mai, gợi lên niềm hào hứng vả phấn chấn. Trong ngôi nhà của một nông

        Martưnôp, Sêvưrin và tôi đã sơ tán ở đó, chúng tôi hăng hái thảo luận những tin tức mới nhất. Ông bà chủ nhà cũng cùng tham gia vào câu chuyện.

        - Các con ạ, hãy nhanh chóng kết liễu bọn Hítle đi và hãy đưa con gái chúng tôi trở lại đây... - ông bà chủ thở dài.

        Cô con gái 17 tuổi của họ đã bị bắt làm nô lệ ở Đức. Thế kỷ 20 - nhưng vẫn còn chế độ nô lệ. Dường như đấy là ý niệm lỗi thời, nhưng thực tế vẫn là thực tế.

        Chúng tôi cố an ủi ông bà chủ nhà, hứa sẽ nhanh chóng tiến đến hang ổ của loài thú phát xít và giải phóng con gái họ khỏi ách nô lệ. Tất cả chúng tôi đều tin tưởng rằng: sự việc rồi sẽ xảy ra đúng như vậy: chúng tôi sẽ tiêu diệt bọn phát xít khốn kiếp ngay tại hang ổ của chúng.

        Nhưng tất cả những cái đó đều còn ở phía trước...

        Vào tháng 12 - toàn sư đoàn chúng tôi đã đến đóng quân trên các sân bay dã chiến quanh vùng Đnheprôpêtrôpsk.

        Thời tiết không chiều chúng tôi chút nào. Sự hoạt động tích cực của không quân đành giảm xuống. Hình như thời gian xả hơi đã đến thì phải. Nhưng chuyện xả hơi trong chiến tranh chỉ là khái niệm tương đối mà thôi.

        Một hôm, chiếc máy bay Po-2 của chúng tôi nhận nhiệm vụ chuyển các công văn mật đến các sở chỉ huy các trung đoàn cất cánh lên rồi lại quay trở lại.

        - Mù kinh khủng, - tôi không thấy được gì hết, - phi công báo cáo.

        Bọc tài liệu được chuyển từ sở tham mưu của Phương diện quân Ucraina - 3 và của Quân đoàn chúng tôi nếu không dưa đến được những nơi cần phải nhận - thì có nghĩa là có thể một chiến dịch nào đấy bị phá vỡ, và như vậy rất nhiều chuyện không hay sẽ xảy ra.

        Tham mưu trưởng Sư đoàn - đại tá D.Ruxanôp ra lệnh phải hoàn thành nhiệm vụ bằng bất kỳ giá nào, sau khi quyết định giao nhiệm vụ ấy cho phi công bay trên loại máy bay chiến đấu. Việc lựa chọn ấy rơi đúng vào tôi.

[Giangtvx]

        Sau khi nhét gói công văn vào khoảng trống giữa ngực và áo, tôi cất cánh. Sương mù dày đặc - không nhìn thấy gì hết. Tôi đã bay đến vùng một sân bay dã chiến, nhưng sân bay ở đâu - tôi không thể xác định nổi, mặc dù tôi đã từng bay trinh sát ở đấy. Tôi quay ra Đnhepr, hạ thấp độ cao, bay dọc theo sông nhận được khe nước quen thuộc, nó đã dẫn tôi gần như đến đúng nơi hạ cánh, chỉ cần vòng chỉnh một chút nửa mà thôi. Khó nhọc lầm tôi mới hạ cánh được, sau đó hý hoáy không biết lăn đi đâu - vì tầm nhìn rất xấu. Một lúc sau thấy xuất hiện trung tá V.Satilin - hồi ấy đồng chí là trung đoàn trưởng.

        - Cậu sao thế, lạc đường à?

        - Không ạ, tôi đến chuyển công văn cho đồng chí.

        Chiếc xe của sư trưởng - đại tá A.Xeliverstôp cũng chui ra khỏi đám sương mù trắng đục. Đồng chí không tin rằng tôi sẽ xuyên qua được sương mù, nên đã đích thân đi xe ô tô đến.

        - Đi xe đã khó khăn, vậy làm sao đồng chí lại bay đến đây được? - Sư trưởng ngạc nhiên.

        - Báo cáo Sư trưởng, tôi bò theo khe ạ! - tôi trả lời, và tất cả cười ầm lên, cho là tôi nói đùa.

        - Báo cáo, cho phép tôi đi tiếp chứ ạ? - tôi quay sang phía sư trưởng - vẫn còn một gói công văn nữa phải đưa nốt.

        - Hãy đợi thêm chút nữa. Có thể, thời tiết sẽ tốt lên chăng?

        Sau khoảng hai giờ, khi cơn tuyết rơi giảm đi một chút và tầm nhìn khá lên được một tẹo, Xêliverxtôp nói:

        - Ngay đến bây giờ phái cậu đi cũng vẫn còn là liều lĩnh, nhưng mà đành phải làm.

        - Tôi sẽ cố tìm cách để xuyên qua!

        - Thôi được rồi, đi đi. Có cái là phải thật cẩn thận... ở chỗ những cái khe ấy.

        Trước khi cất cánh, tôi quyết định xác định lại đôi chút trên bản đồ. Ở gần Caiđacôp có đường ô tô chạy qua và có đường dây tải điện đến Dapôrôgie, Nhicôpôl. Tôi đặt máy bay song song với chúng. Tôi tách đất khá vất vả. Ngay bấy giờ tuyết lại rơi dày, bao quanh lấy máy bay. Tôi lấy độ cao khoảng 25 m. Chỉ sợ một điều là quệt vào đường dây điện.

        Tôi nhớ: có một thung lũng nằm sát với sân bay dã chiến, nhưng làm sao tìm được nó chứ? Tuyết hoàn toàn lấp kín kính phía trước máy bay. Chỉ có thể nhìn sang hai bên mà thôi, mà củng thật khó phân biệt được các vật chuẩn. Tôi chưa bao giờ bay trong thời tiết xấu như vậy cả. Thung lủng cứu tinh ở đâu rồi? Đằng kia có cái gì ở phía dưới mầu sẫm thế nhỉ? Thung lũng ư? Chính nó rồi! Tôi thả càng và mảnh giảm tốc. Tôi liếc thấy - phía trước là vòm nhà thờ. Có thế chứ. Quành sang phải thêm một chút. Hạ cánh. Một lần nữa lại không thể chạy lăn được - vì không thấy được gì trước mủi máy bay. Ô, cám ơn các đồng chí đã bật giùm đèn chiếu!

        Grigôri Đênhixôvich Onuphriencô chỉ huy bộ phận ở đây. Tôi như xuyên qua địa ngục lửa để đến với đồng chí ấy. Đồng chí kinh ngạc, nhìn tôi mà không tin vào mát mình. Đồng chí ấy kêu lên:

        - Trời đất ạ, nếu cậu không ở cạnh máy bay thì tớ cho rằng cậu đã cuốc bộ đến đây!

        Sáng hôm sau, tôi thu xếp về nhà, còn trung đoàn của Onuphriencô thì cất cánh đi oanh kích tuyến tiền duyên của địch ở vùng Krivôi Rôc. cả trung đoàn của Satilin củng bay tiếp ra hướng đó. Bí mật được bảo vệ trong những gói công văn là như thế.

        Về phần các phi công của trung đoàn chúng tôi - họ cũng đã nhận nhiệm vụ hoàn toàn khác thường vào thời điểm ấy - huấn luyện bay đêm. Một bộ phận lớn của trung đoàn do Mêlenchep dẫn đầu bay chuyển sân đến một sân bay dã chiến ở Paplôgrat.

        Lý do phải huấn luyện bay đêm như sau: sở tham mưu của Phương diện quân Ucraina - 3 ở Xinhennhicôvô mấy lần đã bị ném bom về ban đêm. Cần phải có những biện pháp nào đó. Và Tư lệnh Quân đoàn đã đến chỗ chúng tôi.

        - Chúng ta sẽ phải làm gì? - đồng chí ấy hỏi.

        - Phải học bay đêm, - chúng tôi đồng thanh trả lời.

        - Thế ai đã bay đêm rồi dù chỉ là một lần thôi?

        - Tôi đã bay hai lần... nhưng chỉ ngồi làm hành khách, - tôi báo cáo trong tiếng cười của đồng đội.

        - Đồng chí nói là làm hành khách à? Vậy thì, có lẽ chúng ta sẽ bắt đầu từ đồng chí. Chuyến bay đầu tiên vào lúc hoàng hôn, sau đó là vào ban đêm.

        Ngay ngày hôm ấy tuyến cất hạ cánh đã được chuẩn bị: chúng tôi đặt các đống lửa, xếp các đường đèn để đánh dấu đường cất hạ cánh.

        Bay vào lúc hoàng hôn, tôi không gặp chút khó khăn nào cả. Khi cất cánh về ban đêm, lúc chạy đà, tôi bị lệch hướng, nhưng tất cả đều qua đi một cách tốt đẹp.

[Giangtvx]

        Một lần đã xảy ra chuyện hoàn toàn bất ngờ: tôi bị các bệ đèn pha của hệ thống phòng không của chúng ta làm cho lóa mắt. Họ đã "tóm" được tôi và không chịu buông tha khỏi những luồng sáng. Chỉ còn thiếu mỗi nước là đợi pháo cao xạ bẳn. Tôi chạy ra được phía Dapôrôgie rồi từ đó lẻn về, cầu trời cho những xe đèn chiếu kia không phát hiện ra tôi lần nửa.

        Chúng tôi không hề có chút kinh nghiệm bay đêm nào, chúng tôi cũng chẳng hề biết đến việc phải hiệp đồng chặt chẽ với bộ đội phòng không và hình như tôi củng không phải là người duy nhất đã phải giao chiến tay đôi với những xe đèn chiếu kia.

        Đợt huấn luyện đêm của chúng tôi kết thúc ở đấy - đêm hôm sau tôi đả phải vào trực chiến rồi. Lần đầu tiên trong đời mình, tôi đã tham chiến ban đêm, trong trận ấy suýt nữa thì tôi bị pháo cao xạ của mình bắn cho tan thây. Thằng "Khâyken" ranh mãnh đã nhào sang một bên và bay thoát khỏi sự vây bắt của đèn chiếu, còn chiếc tiêm kích của tôi thì đúng lúc ấy lại chui vào luồng sáng. Dù ràng bộ đội cao xạ đã được thông báo về những hoạt động của chúng tôi, nhưng về ban đêm làm sao phân biệt được đâu là máy bay ta, đâu là máy bay địch - tất cả đều cần có thời gian để học - thế là tôi bị bọc trong những luồng đạn. Tôi thoát ra được khỏi vòng hỏa lực là nhờ sự may mắn lạ lùng.

        Tất cả những sự thử thách ấy qua đi không vô ích - những phi công của chúng ta đã diệt được địch và bắt bọn địch phải từ bỏ những cuộc ném bom về ban đêm. Chúng tôi cũng rút ra được bài học là trong chiến tranh đều có thể làm quen được với mọi tình thế, nhưng tốt hơn hết là phải chuẩn bị trước để đề phòng cho mọi trường hợp. Bây giờ, ngay những học viên của các trường hàng không cũng phải làm quen với những chuyến bay đêm. Chúng tôi cũng có thể bay được dù ở trung đoàn dự bị. Hồi ấy chúng tôi biết rằng bọn Đức đã từng được huấn luyện bay đêm. Đáng tiếc là chúng tôi chỉ trong chiến trận mới bù lại được những gì đã mất mát.

        Phương diện quân Ucraina - 3 tiến hành cuộc chiến đấu khốc liệt để mở rộng bãi chiến trường bên phải sông Đnhepr. Đến cuối năm, khi bọn địch phải bỏ lại vùng đất khoảng 20-30 km phía bắc Margansa, thì sự tiến công ở hướng Kirôvôgrat và Krivôpôgiơ mới tạm dừng, nhưng những trận không chiến vẫn tiếp diễn bằng đủ mọi tình huống bi thảm. Cũng chính trong những trận không chiến ấy đã xuất hiện sự tự chủ và lòng dũng cảm đặc biệt.

        Một hôm, chúng tôi nhận được những tờ báo Quân đội mới xuất bản có đăng ảnh các trung úy cận vệ Pêtơrơ Kanxin Và Geôgri Baepxki. Tít báo được in đậm bảng những dòng chữ lớn: "Chiến công anh hùng của đoàn viên Cômxômôn Kanxin". Bài báo kể lại rằng ngày 12 tháng 12 năm 1943, hai phi công cất cánh đi làm nhiệm vụ ở vùng Nhicôpôn - Krivôi Rôc. Trong trận không chiến, máy bay của Baepxki bị thương, mất dần độ cao, phải hạ cánh bát buộc xuống vùng đất bị địch chiếm đóng, phi công có nguy cơ bị bắt làm tù binh. Trung úy Kanxin nhanh trí đã xuống hạ cánh gần chỗ máy bay bị thương của đồng đội, đã chở đồng chí mình cất cánh từ cánh đồng lầy lội, mới cày xong và quay về nhà an toàn.

        Vào thời ấy, tên tuổi của Nhicôlai Crasnôp cũng đã vang khắp Quân đoàn, cả một bầy máy bay ném bom của địch đang tiến đến phòng tuyến của ta ở vùng Dapôrôgie. Bất ngờ, từ trên cao, một chiếc tiêm kích mang hình ngôi sao đỏ trên cánh không biết từ đâu vút tới đã bổ xuống bọn chúng. Ngay loạt đạn đầu tiên, chiếc tiêm kích đã bắn cháy một thằng "Iunker", sau đó tiếp đến chiếc thứ hai.

        Những chiếc tiêm kích khác cũng đã đến trợ giúp. Bọn địch sau khi vội vã vứt bom lưng tung vào ngay cả những công sự của quân chúng liền tháo chạy, bỏ lại bốn tên bị đền mạng.

        Ngay chiều hôm ấy chuông điện thoại ở sở tham mưu Quân đoàn chúng tôi réo liên tục.

        - Hãy cho biết họ tên đồng chí phi công hôm nay đã chiến đấu với bọn máy bay ném bom của địch. Đồng chí chỉ huy bộ binh hỏi, - Crasnôp à? Hãy chuyển giùm tới đồng chí ấy lời biết ơn sâu sắc của tất cả anh em bộ binh chúng tôi.

        Trong những trận chiến đấu giữ Dapôrôgie, đại úy Anh hùng Liên Xô N.Crasnôp đã tiêu diệt tất cả 11 máy bay địch.

        Những ngày ấy, chúng tôi còn được biết thêm tên tuổi của một người anh hùng nửa - trung úy G.Cucherencô - người sinh trưởng ở chính vùng Đnheprôpêtrôpsina này. Đã có trường hợp, đồng chí bị bắn rơi ngay trên làng quê thân yêu của mình. Vô cùng vất vả, mệt nhọc, người đẫm máu - đồng chí đã quay về được với đồng đội, lại tiếp ngồi sau cần lái của tiêm kích và trong các trận chiến đấu đã bắn rơi tám máy bay địch.

        "Ba ngày sáu chiến công" - bài báo trong báo Quân đội đã lấy tên như vậy dành cho Ôlêch Xmirnôp, người mà sau này trở thành Anh hùng Liên Xô.

        Những người con ưu tú của Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa - những đại biểu của mọi dân tộc đã dũng cảm chiến đấu trên bầu trời Ucraina: Trung úy A.Xuvôrôp- người Nga - diệt 10 chiếc tăng Đức, thiếu úy V.Krivônôc - người Ucraina - bân cháy một số máy bay trên sân bay của phát xít, trung úy Xuntan Galiep - người Tacta - đã đóng xuống vùng đất Đnhepr tám máy bay địch, thượng úy E.Xavêlep - người từ Carêli - trong các trận chiến đấu bảo vệ Lêvôbêregiơnhaia đã được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

[Giangtvx]

      
        ... Năm mới, năm 1944 đã đến.

        Từng người một đều thầm đánh giá lại quãng đường chiến đấu đã qua, đánh giá những cống hiến của mình cho sự nghiệp chung của cuộc chiến đấu chống phát xít.

        Tôi ở ngoài mặt trận đã được hơn 12 tháng. Cũng muốn phân tích xem những gì đã thay đổi trong tôi, tôi đã trở thành con người như thế nào?

        Thời gian cuối này, tôi nghĩ rằng thời thơ ấu trước kia của tôi đã hoàn toàn biến mất. Không còn nhận thấy chút dấu hiệu nào đích thực của tuổi niên thiếu. Chiến tranh đã quăng tất cả chúng tôi qua cái ngưỡng cửa tuyệt đẹp ấy để rồi đưa thẳng vào thế giới của những người đàn ông lớn tuổi. Tuổi niên thiếu - tuổi của mơ mộng, lãng mạn. Ngoài mặt trận thì đào đâu ra được điều ấy. Ở đấy chỉ có một đạo luật vô cùng khắt khe: nếu ta không tiêu diệt kẻ thù thì sẽ bị kẻ thù tiêu diệt. Tất cả mọi năng lượng của trí óc, mọi sức lực của bản thân đều phải bỏ ra với mục đích đưa kẻ thù vào chốn lâm nguy. Hãy đồng ý với tôi rằng: đấy không phải là việc của các thiếu niên, mà là số phận của những người chồng từng trải.

        Vậy mà, chúng tôi chỉ mới 22 tuổi đầu... Nhìn dáng dấp bên ngoài, chúng tôi vẫn còn là những chàng trai trẻ măng, nhưng nội tâm thì còn lâu chúng tôi mới phù hợp với những tháng năm trẻ trung của mình.

        Mỗi người đều đã bán rơi 5, 10, 15 máy bay. Số lượng máy bay địch bị tôi bắn rơi trên bầu trời Ucraina đã lên tới con số 13. Khi đánh giá kết quả công tác chiến đấu trong cả năm, phi đội trưởng - đại úy Uxtinôp đã nhận xét rằng tôi chưa hề để mất một đồng chí số 2 nào trong chiến trận và cũng chưa hề có viên đạn địch nào chạm được vào máy bay tôi.

        Đâu rồi Nhicôlai Xcômôrôkhôp - cậu bé vùng Atler xưa kia? Đâu rồi cậu bé con tựa như con chim non còn vàng mỏ chưa đứng vững được? Người ta nói cũng đúng thôi, được cái này ắt hẳn phải mất cái kia.

        Tôi cũng chẳng hiểu nổi tương lai, số phận của tôi sẽ được xếp đặt ra sao, những gì đang chờ đón tôi ở phía trước, nhưng tôi cũng không còn thấy kiến cắn ở sau lưng khi gặp hàng bầy phát xít trên không nữa, và điều ấy đã cho phép tôi giữ được sự mạch lạc của ý nghĩ, tỉnh táo trong việc tính toán, bình tĩnh và tự chủ.

        Tôi đã tự mở ra cho mình một sự thật giản đơn: ai mắc sai lầm thì người ấy sẽ chịu thất bại. Trong chiến đấu điều ấy lại là cả sự sống và cái chết, sửa lại rất khó khăn. Nghĩa là, cần phải học làm sao để không có sai lầm và phải biết lợi dụng những sơ hở, thiếu sót của kẻ địch.

        Một sự thật khác củng đã được khám phá: anh có thể nắm rất vững tính năng của máy bay, biết cơ động, xạ kích giỏi, nhưng không có bản lĩnh chính của người phi công tiêm kích - tính tích cực chiến đấu - thì cúng khó thấy được chiến thắng.

        Cũng thật lạ là tại sao người ta lại nói rất ít đến chính cái đặc điểm ấy của người lính bay. Vậy mà chừng như lại phải nói. Khám phá lại những gì người ta đã biết cả rồi thì để làm gì? Có biết bao nhiêu là kinh nghiệm chiến đấu ở Ixpannhia, ở Khankhingôn, ở thời kỳ chiến tranh Phần Lan... nhưng đáng tiếc là, chúng không đến được tới chúng tôi - những người học viên bay. Và chúng tôi, như người ta nói là đã bắt đầu từ con số không.

[Giangtvx]

        Người ta đã dạy chúng tôi kỷ luật bay. Điều ấy là đúng. Trước tiên muốn học viết và đọc - thì cần phải biết các chữ cái, nhưng việc học hành, giáo dục của chúng tôi đã kết thúc có thể nói là chỉ mới biết viết không thôi. Trong trường chúng tôi không có những tiến bộ lớn được. Điều ấy cũng dễ hiểu - vì chúng tôi không có thời gian - song, chúng tôi đã phải trả giá quá đắt về "cái chỉ biết viết không thôi" ấy. Chính ngay những ngày đầu tham gia chiến tranh đã chứng minh cho chúng tôi thấy: những chuyến bay huấn luyện và chiến đấu thật khác nhau một trời một vực.

        Trong chiến đấu là phải chiến đấu bằng bản lĩnh. Mà bản lĩnh - đấy là ý chí, sự tự chủ, tính bạo dạn, chủ động. Rất nhiều người trong số chúng tôi đầu tiên không có đủ những cái đó. Chỉ những người nào trong những trận chiến đấu khốc liệt, biết phát huy tất cả những bản chất cần có ấy của một người lính thì mới sống sót.

        Mỗi người trong số chúng ta trong cuộc sống đều có những giờ phút thiêng liêng - giờ phút của lễ tuyên thệ. Chúng tôi đã thề phải anh dũng bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa với lòng tin cậy xứng đáng và danh dự, không hề tiếc máu xương và ngay cả cuộc sống của mình để giành lấy chiến thắng.

        Trung thành với lời tuyên thệ - là sức mạnh cổ vũ lớn lao trong học tập ở thời bình và trong những ngày thử thách nặng nề, nhưng nó - lòng trung thành ấy có một tính chất rất tuyệt diệu là: chỉ cổ vũ những người biết giữ vững lời thề của mình bằng nghệ thuật điêu luyện riêng mà thôi.

        Ngoài mặt trận người ta thỉnh thoảng vẫn nói: người này gặp may, người kia không gặp may. Và cũng ở ngay ngoài mặt trận, chúng tôi đã thấy rõ rằng: chiến công nó không tự đến như kiểu chơi xổ số. Con người - đấy là tác giả của số phận mình, trong đó kể cả chuyện chiến đấu. Mỗi một người trong số chúng ta đều sáng tạo nó tùy theo mức độ sức lực và khả năng của riêng mình.

        ... Chúng tôi ăn thêm một cái Tết nữa của thời chiến. Chúng tôi đón Tết trên đất Ucraina, ở nơi ngoặt gấp của sông Đnhepr Xlavuchich.

        Năm 1944 đã đưa chúng tôi đi xa hơn - đến Hắc Hải một lần nữa.

        Năm thứ ba của cuộc chiến tranh này sẽ hứa hẹn với chúng tôi những gì đây?

[Giangtvx]

Chương VII

LẠI ĐẾN HẮC HẢI LẦN NỮA

        Thời gian vẫn tiếp tục cuộc chạy vĩnh cửu của mình đã đến với chúng tôi rồi. Đã cảm nhận được tất cả: kẻ địch đã đuối sức, bắt buộc phải thay đổi quá trình diễn biến các sự kiện, thế chủ động đã chuyển sang tay chúng ta.

        Chúng tôi tin rằng đầu năm 1944 sẽ là thời kỳ khởi đầu của cuộc tổng phản công mới. Những chỉ lệnh, những buổi thảo luận chính trị đã giải thích rõ tình hình ấy: nhiệm vụ chính của Phương diện quân Ucraina - 3 là phải phá tan cụm địch đóng ở Nhicôpôn Krivôi Rôc. Bấy giờ, có một điều duy nhất chúng tôi không được rõ là - trên các bản đồ của Bộ Tổng tham mưu - mũi tên tiến quân của ta đã hướng vào Ôđetxa đầy đau thương và anh hùng.

        Con đường men theo Pravôberegie của Ucraina chạy từ Đnheprôpêtrôpsk đến Ôđetxa không hẹp và dài như trên bản đồ - theo đường chim bay tất cả chỉ 400 km mà thôi. Bây giờ - tôi bay chỉ mất gần nửa giờ. Còn bấy giờ chúng tôi phải mất hơn ba tháng mới vượt được nó - tính trung bình là 4 km một ngày.

        Những kilômét ấy quả là đầy khó khăn, nhưng lại phong phú về đủ mọi mặt, đôi khi còn có cả những chuyện bất ngờ. Một trong những số chuyện ấy, chúng tôi đặt tên là "chuyện bắt cóc người yêu".

        Vào khoảng cuối tháng 12, phi đội chúng tôi bay chuyển sân đến một sân bay dã chiến ở Xôlennôie để hiệp đồng với đơn vị của những người làm công tác hiệu chỉnh dưới sự chỉ huy của thiếu tá A.Gialô.

        Trung đoàn của Onuphriencô cũng đóng ở đây.

        Một cuộc gặp gỡ thú vị đã diễn ra. Chúng tôi hàn huyên đủ chuyện, ôn lại tất cả những gì đã trải qua, bất ngờ, một chiếc Po - 2 tinh nhanh lao xuống hạ cánh.

        Ai đến đây thế nhỉ?

        Chúng tôi cùng với Grigôri Đênhixôvich vội vâ ra phía máy bay.

        Chúng tôi ngạc nhiên đến cùng cực khi thấy Alêchxăngđơrơ Ivanôvich Pôkrưskin từ trên cánh máy bay nhảy xuống.

        Vậy đấy.

        Chúng tôi chào hỏi nhau và dò xét qua ánh mẳt của đồng chí ấy, nóng lòng muốn biết mục đích của cuộc thăm bất ngờ này. Tôi thầm đoán, đồng chí đến để chọn phi công về trung đoàn của mình chăng?

        Alêchxăngđơrơ Ivanôvich chậm rãi, lịch bịch đi về hướng Sở chỉ huy trung đoàn của Onuphriencô. Từ lần đầu tiên tôi gặp Pôkrưskin ở Cuban tới giờ, đồng chí đã có những thay đổi - chửng chạc, đứng đắn hơn, tự chủ hơn. Và củng như thời gian ấy, đồng chí vẫn giản dị, khiêm tốn, mặc dù danh tiếng của đồng chí đã vang lừng khắp các mặt trận. Công thức mà đồng chí đưa ra "Độ cao - Tốc độ - Cơ động - Hỏa lực" đã được nhiều phi công áp dụng. Martưnôp của chúng tôi cũng đưa ra một phương án ngắn gọn hơn và tếu hơn: "Độ cao - là sự cầm cố của sức khỏe". Khi chúng tôi nói điều ấy cho Alêchxăngđơrơ Ivanôvich biết, đồng chí ấy chỉ cười và dè dặt nói:

        - Kể ra, như vậy cũng được...

        Nhưng đồng chí ấy đến chỗ chúng tôi làm gì nhỉ?

        Trong Sở chỉ huy, Alêchxăngđơrơ Ivanôvich hỏi Onuphriencô:

        - Tiểu đoàn đóng quân có xa đây không?

        - Không ạ, tiểu đoàn của thiếu tá Pakhilô ở ngay gần đây thôi.

        - Hãy dẫn tôi đến đó đi.

        Pôkrưskin cần cái gì ở đó nhỉ? Mãi tận lúc trên đường đi mới vỡ lẽ: đồng chí bay đến đây cốt để gặp cô gái thân yêu của mình - cô y tá tiểu đoàn mà đồng chí làm quen từ hồi ở Grôgiơnưi.

        Tình yêu là cả một cảm giác kỳ lạ. Qua một thời gian, nó tựa như cây mùa Xuân, bất chấp mọi thời tiết, sẽ đâm chồi.

        Cảm giác thiêng liêng ấy đả từng thu hút tôi về với Axtrakhan xa vời, và bây giờ nó lại đưa người anh hùng nổi tiếng của chiến tranh đến với chúng tôi.

        Buổi chiều - chúng tôi tổ chức cuộc khiêu vủ. Alêchxăngđơrơ Pôkrưskin và Maria Korgiuc - trẻ trung, đắm say - đã chinh phục tất cả mọi người.

        Tôi ngắm nhìn họ, nhưng lại nghĩ về Masa của mình. Trong túi áo va rơi của tôi bao giờ cũng cất giữ những bức thư của em. Khi xuất kích đi làm nhiệm vụ, tôi giao lại cho tổ trưởng Đảng tất cả mọi tài liệu, trừ thư từ - nó sẽ là tấm bùa hộ mệnh cho tôi trong các trận chiến đấu.

        Cuộc khiêu vũ vẫn tiếp diễn, tất cả đều vui vẻ. Không một ai nghĩ rằng kế hoạch táo bạo của Alêchxăngđơrơ Ivanôvich đã chín muồi, đồng chí đã biết cách tiến hành những quyết định của mình thật hiệu quả, dựa vào sự giúp đỡ của chúng tôi để thực hiện nó. Mãi tận khi tôi giúp Maria mặc chiếc áo choàng lông trước chuyến du lịch xa trên máy bay Po-2, tôi mới hiểu được vì sao lúc gần cuối buổi khiêu vũ trên nét mặt của chị ấy lại thoáng qua sự bối rối. Có lẽ, lúc đó Pôkrưskin nói với Maria là đồng chí có ý định chở chị ấy đi theo.

[Giangtvx]

        Qua hơn 20 năm sau chiến tranh, trong ngày lễ liên hoan mừng thọ nguyên soái không quân V.A.Xuđes tròn 60 tuổi, sau bàn tiệc - Maria Cudơminnhichna Pôkrưskin nâng cốc chúc những học trò xứng đáng của đồng chí chỉ huy của mình và có một người trong số họ biết cặn kẽ bí mật của câu chuyện "bắt cóc người yêu". Khi tôi hiểu ra - thì Xuđes đã cất giọng trầm ồm ồm, giơ cốc rượu về phía tôi:

        - Vậy ra đây là người đã từng phối hợp hành động bắt cóc cô y tác ưu tú nhất trong Quân đoàn của tôi! Và đưa đi đâu? - Đưa sang ngay Phương diện quân Ucraina - 4... Hồi đó tôi mà biết được thì tôi cho biết tay ngay.

        Đúng, nhờ sự quyết đoán của Alêchxăngđơrơ Ivanôvich mà Maria của chúng tôi đã sang ở hẳn bên Phương diện quân bạn và không có sức mạnh nào có thể đưa chị ấy từ nơi đó trở lại đây được nửa: chị ấy đã thành vợ người phi công anh hùng.

        Sau khi tiễn Alêchxăngđơrơ Pôkrưskin và Maria về, chúng tôi lại bât tay vào công việc thường lệ của mình.

        Những cuộc mạn đàm với Pôkrưskin về những tiêm kích tự do săn lùng vô cùng hữu ích: vấn đề ấy còn tiếp tục làm cho chúng tôi hồi hộp, gây ra những cuộc tranh luận. Một số người nôn nóng.

        - Còn phải chờ gì nữa? - họ làm ầm lên. Nếu như ban chỉ huy của mình không tiếp thu thì cần phải viết về Mátxcơva, ở đó các cấp chỉ huy sẽ hiểu, sẽ ủng hộ. Các Quân đoàn khác, các phi đội những người săn lùng đã hoạt động từ lâu rồi, còn mình thì chỉ thấy nói mồm mà thôi...
-   
        Nhưng rồi củng chẳng kịp viết về Mátxcơva nữa. Cuộc sống đã tiếp nhận phần việc của mình: Đã có chỉ thị chọn các phi công từ các trung đoàn không quân 31, 116 và 164 của chúng tôi để lập ra phi đội những người săn lùng tự do.

        Ai cũng muốn được rơi vào số những người diễm phúc ấy. Trong trung đoàn tôi có Xyltan - Galiep, Vichtor Kiriliuc, Anatôli Vôlôđin, Ivan Nôvicôp và tôi. Trung đoàn 31 thì có Ôlêch Xmirnôp, Vichtor Cudơnhetxôp. Trung đoàn 116 có Nhicôlai Crasnôp cùng với số 2 của đồng chí ấy là Vaxili Calasônôc và cả Mikhain Guberơski nữa.

        Thiếu tá Crasnôp - phi đội trưởng là một phi công nổi tiếng. Tất cả đều biết đến những chiến cống của đồng chí ấy. Tôi rất mừng khi được bổ nhiệm làm phi đội phó của Crasnôp. Sẽ học hỏi được thêm nhiều ở người chỉ huy như vậy.

        Trung úy Xmirnôp, thiếu úy Kiriliuc - trở thành các trung đội trưởng bay.

        Crasnôp, Xmirnôp và tôi - là Đảng viên. Số còn lại là Đoàn viên Cômxômôn. Tất cả chúng tôi tạm thời đều trực thuộc vào chi bộ và chi đoàn củ của mình: vì phi đội tôi nằm ngoài biên chế.

        Phi đội phụ thuộc trực tiếp vào sư đoàn. Trong phi đội, ngay từ đầu đã có bầu không khí khác thường, độc đáo - tất cả đều tự cảm thấy mình có phần nào giống như những người phát minh sáng kiến, như những người làm thí nghiệm, nhưng không một ai có ý tự cao tự đại hoặc chơi trội.

        Cái mới bao giờ cũng lôi cuốn những lớp trẻ. Họ sẵn lòng tiếp nhận nó, ngay cả việc phải để mất một cái gì đó lúc ấy củng được. Trong phi đội, trừ Crasnôp và tôi ra, tất cả đều giữ chức thấp hơn chức vụ cũ của mình: các phi đội phó xuống làm các trung đội trưởng bay, các trung đội trưởng bay - xuống làm các biên đội trưởng, các biên đội trưởng - xuống bay ở vị trí số 2. Những điều ấy không làm cho một ai bối rối, so bì. Mỗi người đều muốn được tự thử mình trong những trận không chiến hoàn toàn tự do, ở đấy không một ai và không có gì có thể hạn chế, làm tê liệt những quyền chủ động và tính tích cực của mình.

        Trong phi đội những người săn lùng, trừ Cudơnhetxôp, còn lại đều là những người đã bắn rơi hàng chục máy bay địch, cái nghĩa "tự do hành động" - là phần thưởng cao quý. Nó mang tính chất khác thường nên càng phải thực hiện cho bằng được.

        Chúng tôi đã thảo luận nghiêm chỉnh vấn đề ấy từ hồi cùng đóng quân với trung đoàn tiêm kích 31 trong cuộc họp đầu tiên tổ chức trên cánh đồng quang quẻ gần làng Anđrâyepca.

        Một lần nữa, số phận lại đưa tôi đến với Grigôri Onuphriencô. Một lần nữa tôi lại được bay cùng với đồng chí ấy trong cùng một vùng trời để cùng cứu giúp lẫn nhau.

        "Tự phê bình - đấy là đặc điểm đầu tiên của người Đảng viên" - tôi nhớ lại lời của đồng chí ấy. Đúng giờ đây, khi mà mỗi người trong số chúng ta đã tự thấy được bản chất của cộng việc thì tự phê bình cũng cần như không khí để nâng những đôi cánh của chúng ta vậy. "Những người phiến thắng rồi củng sẽ bị xét hỏi - và trước tiên là nọ phải tự hỏi mình" - lời nói ấy cũng của Onuphriencô. Đồng chí ấy suy nghĩ mới sâu sắc làm sao!