Tiêm kích sống bằng chiến trận

[Giangtvx]

        Đấy là những ý chính trong lời phát biểu của tôi ở cuộc họp đầu tiên của phi đội những người săn lùng. Thiếu tá Crasnôp đề nghị tất cả nên làm quen, gần gũi với Grigôri Onuphriencô, lấy kinh nghiệm chiến đấu của đồng chí để áp dụng cho mình.

        Lời khuyên được chấp thuận và thực hiện ngay lập tức. Ngay ngày hôm sau, chúng tôi đã nín thở nghe người lính bay từng trải nói chuyện...

        Những chuyến bay đầu tiên - là bay biên đội, làm quen với địa tiêu. Chúng tôi cảm nhận một điều: phi đội trưởng của chúng tôi cũng gần giống Onuphriencô. Trong không gian, các động tác của đồng chí thật thoải mái, dễ dàng, quan sát được hết tất cả, mọi cơ động của đồng chí - đều tiết kiệm, có tính toán, hỏa lực - ngắn và chụm. Đúng là phong thái của một phi công kỳ cựu. Sau này chúng tôi lại càng thấy rõ rằng - đồng chí không tiến hành không chiến, mà hình như là sáng tạo ra nó. Đồng chí chỉ sống bằng bầu trời, ở đó - như tất cả đều biết - chỉ huy không chỉ bằng lời nói mà phải bằng cả việc làm, bằng tấm gương của mình. Về mặt này, tôi am hiểu không bằng Crasnôp. Một khi đã được đồng chí chỉ bảo cho thì sẽ nhớ suốt đời.

        So với mọi người, về vẻ ngoài đồng chí không có gì khác biệt lớn. Là một người nghiêm khắc và thành thực vô hạn. Trong mọi trường hợp đồng chí đều tìm cho ra lẽ phải và luôn nhạy cảm với từng nét giả dối dù là rất nhỏ. Nói tóm lại, người phi công bay thử của nhà máy sản xuất động cơ máy bay thời trước chiến tranh, từng tham gia chiến đấu ngay từ những ngày đầu tiên đã trở thành người chỉ huy tuyệt diệu và chân chính.

        Chúng tôi tin tưởng là sẽ được vào trận ngay, nhưng Crasnôp lại làm theo cách của mình.

        - Công việc của chúng ta mới mẻ, - đồng chí ấy nói. Cần phải chuẩn bị mọi mặt cho thật kỹ lưỡng. Chúng ta hãy ngồi lại với những sơ đồ, trong những nét chung - thử cố tìm lấy chiến thuật cho những hành động riêng của chúng ta. Trước tiên, chúng ta hãy chiến đấu trên giấy đã...

        - Chúng ta là những người đi săn lùng chứ không phải là những người ngồi vẽ sơ đồ, - Xyltan Galiep hăng hái cãi lại.

        - Không được, cần phải có những phó tiến sĩ trong đội quân đi săn, - Crasnôp ngắt lời. - Mà phó tiến sĩ thì bao giờ cũng phải qua kỳ thi lý thuyết và qua giai đoạn thực hành. Chúng ta củng sẽ bắt đầu từ lý thuyết.

        Điều ấy làm tôi chợt nhớ đến Mikitchencô. Đồng chí ấy cũng thường dặn dò chúng tôi là thực tiễn của cuộc không chiến phải xây dựng trên cơ sở hiểu biết sâu sắc về lý thuyết.

        Mấy ngày liền, chúng tôi miệt mài làm việc với các sơ đồ, các bản vẽ. Từ những kinh nghiệm của bản thân, chiến thuật của bọn địch, chúng tôi đã đề ra những phương án tác chiến của chúng tôi cho đủ mọi trường hợp.

        Chúng tôi tập trung lại, báo cáo về những phân tích của mình. Crasnôp chăm chú lắng nghe, đánh giá, phát biểu những quan điểm riêng của mình đối với những đặc điểm và chiến thuật săn lùng tự do.

        Cuộc tọa đàm sáng tạo ấy diễn ra mang tính chất hội thảo. Số này giữ những quan điểm của mình, số kia đồng ý với những dẫn chứng của đồng đội. Crasnôp dè dặt, không ngăn cản ý kiến nào, nhưng bền bỉ lái theo hướng của mình. Chúng tôi đều thích thú, vui vẻ. Sự tôn trọng cấp dưới bao giờ củng nâng cao uy tín người chỉ huy ngay trước mắt họ.

        - Thôi được rồi, - Crasnôp tổng kết tất cả các buổi học, - chúng ta đã làm việc tích cực. Chúng ta cùng đi đến một ý kiến thống nhất là: những người săn lùng đều được chỉ dẫn đến vùng tác chiến, còn nhiệm vụ không thay đổi là: phải tiêu diệt kẻ địch ở trên không và ở dưới mặt đất. Bây giờ chúng ta đã nắm được hàng chục cách đánh. Suy nghĩ thêm cách đánh mới trong chiến đấu - là danh dự và là phần thưởng đối với các đồng chí đấy. Còn bây giờ thì đi ăn tối và nghỉ ngơi. Ngày mai - sẽ đánh thử trận đầu tiên.

[Giangtvx]

        Sự hoạt động của những tiêm kích săn lùng mà chúng tôi từng chờ đợi bao lâu đã bắt đầu. Chúng tôi biết rõ vùng tác chiến của mình, đi tới đó, tìm kẻ địch và giao chiến với chúng.

        Bọn Đức chưa kịp hiểu chúng tôi là ai, nhiệm vụ của chúng tôi là gì. Từ lâu, chúng đã nhận biết được một điều là người ta không bao giờ chịu thả chúng tôi - những tiêm kích đi xa khỏi các đài dẫn dắt, các Chỉ huy sở, mà chỉ chọn cho chúng tôi những hành trình tương đối an toàn.

        Bây giờ là cả một chuyện bất ngờ: chúng gặp biên đội 2 chiếc hoặc 4 chiếc không hề bị ràng buộc bởi bất kỳ một điều kiện gì, tự do như làn gió. Trong không chiến, bất kỳ một sự khác thường nào trong tư cách cũng đều tác động đến tâm lý bọn địch, bắt chúng phải thận trọng, lo lắng, báo động, bối rối. Trạng thái bọn Hítle bây giờ cũng vậy: chúng bắt đầu kinh hoảng. Điều ấy đương nhiên bị chúng tôi lợi dụng ngay. Trong những lần xuất kích đầu tiên, tôi với Crasnôp đã bắn rơi một chiếc Me - 109.

        Các phi công khác của chúng tôi cũng tham chiến, nhưng không đạt được kết quả. Những hành động của họ lặp đi lặp lại nhiều lần, bọn địch đã quen với điều đó và đã tìm được những biện pháp đối phó. Rõ ràng là: những chiến thuật mới tự nó không dễ dàng xuất hiện, cần phải kiên trì tìm kiếm mới có được.

        Một buổi chiều sau một ngày căng thẳng, tôi cùng với Crasnôp đã ngồi thảo luận với nhau về vấn đề đó. Bỗng đồng chí ấy búng tay vào trán mình:

        - Côlia, người ta nói, cái mới - đấy là cái cũ đã bị bỏ quên. Mình nói với cậu một chuyện mà một năm về trước trong trung đoàn mình, mình đã không sao "đục thủng" được. Có thể, bây giờ nó lại giúp chúng ta chăng?

        Mọi thiên tài - đều đơn giản đến kỳ lạ, ý định của Crasnôp được diễn tả như sau: trong không chiến với kẻ địch, mọi vòng chiến đấu đều cải ra theo hướng ngược lại.

        Tôi hiểu ngay ý đồ của Crasnôp.

        Một vòng chiến đấu bình thường - là động tác nhào lộn ai củng biết. Tất cả các máy bay đều áp dụng nó chẳng riêng gì máy bay tiêm kích. Tất cả đều đã quen thuộc với nó, chẳng ai lạ lùng gì, nhưng cái mà Crasnôp đề ra - là hoàn toàn mới mẻ, quyết định mới mẻ, đó là sự khám phá trong nghề nghiệp của mình.

        Khi đã có cái gì mới nảy sinh thì ai cũng nóng lòng muốn được thử nghiệm ngay. Ngày hôm sau, mới tờ mờ sáng, tôi và Crasnôp đã cất cánh lên trời, thử hoàn thành cái động tác nhào lộn tuyệt diệu kia xem sao. Có kết quả! Kết quả tốt đẹp nữa là khác. Nào, bây giờ ta thử không chiến với nhau xem nào...

        Công việc được tiến hành ngay trên đỉnh sân bay. Tất cả mọi người đổ xô ra ngoài để theo dõi chúng tôi. Và tất cả đều thắc mắc: chúng tôi không chiến không theo những bài bản đã có sẵn, hoàn toàn không giống những gì mà mọi người từng biết.

        Cả Crasnôp, cả tôi, chẳng ai công kích được ai. Việc thực hành động tác nhào lộn khác thường đã mở ra cho chúng tôi những khả năng mới.

        Không phải vô cớ mà người ta nói: chiến thuật - đấy củng là vũ khí.

        Trong chúng tôi đã xuất hiện loại vũ khí mới, lập tức nó làm tăng thêm rất nhiều khả năng thành công, tăng thêm những điểm mạnh của chúng tôi. Cái chính nửa là - thuần thục chúng không đến nỗi quá khó khăn.

        Vòng chiến đấu của chúng tôi được báo cáo lên Bộ tham mưu cấp trên xin phê chuẩn coi như một động tác nhào lộn mới. Khi công văn chuyển tới Mátxcơva thì một Quân đoàn khác cũng có ý kiến đề nghị giống hệt như vậy đưa lên. Chuyện ấy cúng chẳng có gì đáng ngạc nhiên - mọi sáng kiến phát minh đâu chỉ có riêng bộ óc của Crasnôp. Quan trọng là ở chỗ, cuối cùng nó đã "chọc" cho mình được con đường đi riêng, được đánh giá xứng đáng và được công nhận.

        Dần dà, trong chúng tôi, chiến thuật tác chiến được dành riêng cho những người săn lùng. Chúng tôi bay cắt ngang phòng tuyến mặt trận hoàn toàn giữ bí mật qua vô tuyến. Thông thường, chúng tôi bay rất thấp bởi vì: bọn Hítle đã bắt đầu sử dụng các trạm rađar ở hướng Krivôrôgiơscô Nhicôpônski. Chúng tôi không tưởng tượng được nó ra làm sao, nhưng đã hiểu rằng: chúng tôi có thể bị phát hiện bởi các trạm rađar ấy và vì sao chúng tôi phải bay ở độ cao thật thấp.

        Chúng tôi cố gắng đến vùng tác chiến từ hướng mặt trời lại. Chúng tôi thường sử dụng biên đội 2 chiếc để tìm địch. Nếu không phát hiện được chúng ở trên không, chúng tôi sẽ đánh các mục tiêu trên mặt đất tùy theo cách lựa chọn của mình. Chúng tôi đã gặp bọn "Metxer", "Phôcker" - đã không chiến với bọn chúng và lựa thời cơ thích hợp nhất để sử dụng cách đánh mới, cách đánh thường đem lại chiến thắng cho chúng tôi. Nhưng bọn phi công địch củng không phải là những con cừu non. Chẳng bao lâu, chúng củng lẩn tránh khỏi cách đánh của chúng tôi bằng chính phương pháp chúng tôi áp dụng.

        Chúng tôi phân tích tỉ mỉ từng trận không chiến một để rút ra cho mình những bài học và tìm ra những kết luận xác đáng.

[Giangtvx]

        Crasnôp đặc biệt chú trọng đến việc hiệp đồng trong biên đội. Đồng chí đặt ra yêu cầu rất cao đối với các biên đội trưởng biên đội 2 chiếc, theo đồng chí thì biên đội trưởng ví như một kiến trúc sư, phải thấy được phối cảnh của tòa nhà tương lai trước khi đặt nền móng cho nó, biên đội trưởng phải tưởng tượng được trận không chiến có thể diễn ra như thế nào. "Biên đội trưởng là người sáng tạo của chiến trận!" - Điều ấy Crasnôp đã kiên trì dặn dò từng người một trong số chúng tôi.

        - Nếu như phát hiện được mục tiêu kịp thời, nhanh chóng chiếm lấy vị trí chính xác để công kích, tiến hành công kích kiên quyết; quả cảm - thì các đồng chí sẽ liên tục đẩy địch vào thế phòng thủ, - phi đội trưởng nói tin tưởng, - còn khi đã ở vào thế phòng thủ rồi, thì các đồng chí đều biết đấy, không thể bài binh bố trận được, sẽ mất tính chủ động, hạn chế việc tự do cơ động, điều mà ngay bản thân nó đã mang sự thất bại rồi. Đó, phải hành động như thế và tổ chức chiến đấu săn lùng tự do củng phải như vậy mới được.

        Crasnôp cũng có những quan điểm riêng về số 2. Chức năng chính, đồng chí coi như phải bảo vệ số 1, đảm bảo cho số 1 hoàn toàn an toàn. Điều ấy đòi hỏi phải có trình độ vô cùng điêu luyện và tính tự chủ đặc biệt. Thường thì các số 2 quá mải mê tấn công địch, quên mất cái trách nhiệm chính của mình và kết cục là hoặc bản thân, hoặc số 1 bị lâm vào tình thế khó khăn.

        - Hãy học cách bảo vệ số 1, - sau này rồi các đồng chí sẽ được tự đánh giá các số 2. Sự hiệp đồng trong biên đội dẫn đến sự chăm nom chung lẫn nhau, trong trường hợp ngược lại sẽ không thể thấy được chiến thẳng, - thiếu tá Crasnôp đã dạy các phi công như vậy.

        Dần dà, những biên đội 2 chiếc của chúng tôi đã trở thành những "pháo đài bay" độc đáo - không ai có thể tiến đến gần được, và không ai có thể lọt qua được, hỏa lực của nó. Sự tương trợ lẫn nhau trong chiến đấu vô tình lớn mạnh trong mối tình đại đoàn kết quân đội. Phi đội đã trở thành một tập thể đoàn kết gân bó tuyệt vời, ở đấy tất cả những thành tích những thất bại, niềm vui, nỗi buồn đều là của chung, ở đó người nọ hết lòng bảo vệ người kia.

        Chúng tôi phân công Ôlêch Xmirnôp làm công tác Đảng. Anatôli Vôlôđin làm công tác Đoàn. Và cảm thấy ngay được kết quả hoạt động của họ: bắt đầu lần lượt xuất bản những thông báo có tính chất vui nhộn, tiến hành thông báo tình hình chính trị. Tôi còn nhớ làn sóng căm phẫn đã tác động tới tâm trí chúng tôi như thế nào khi đọc những tài liệu đưa tin những vụ án xét xử những kẻ phản bội Tổ quốc. Đối với tôi, tất cả bọn bợ đỡ lũ Hítle đều có chung một khuôn mặt - giống thằng xã trưởng mà tôi đã thấy hồi ở Cu ban.

        ... Khi chúng tôi nhận được thông báo là ở Đnheprôđơgierơgienski Quân đoàn 9 không quân hợp thành có tổ chức Hội nghị chiến thuật bay, thì hoạt động chiến đấu của chúng tôi đang ở vào thời kỳ sôi nổi nhất.

        Tôi được cử đi dự Hội nghị này vì thiếu tá Crasnôp bất ngờ rời khỏi chúng tôi để về với trung đoàn của Onuphriencô trước hai ngày khi có giấy triệu tập đi họp.

        Chúng tôi củng đã cảm nhận: một người với kinh nghiệm và trí tuệ như thế thì không thể ở mãi với chúng tôi được, nhưng khi biết được chuyện chuyển đơn vị của đồng chí ấy - thì tất cả lại trở nên buồn bã. Chúng tôi hiểu rằng: với chức vụ trung đoàn phó, Crasnôp sẽ đem lại nhiều lợi ích hơn, nhưng đồng chí lại chưa hề nói lại lời nào về chức vụ phi đội trưởng phi đội săn lùng. Tôi nói bóng gió điều ấy với Onuphriencô, đồng chí ấy trả lời thật bất ngờ:

        - Lời nói cuối cùng là cậu phải thay vào vị trí ấy, Xcômôrôc ạ, hãy tiếp nhận việc chỉ huy phi đội - đấy là lệnh của Sư trưởng đấy.

        Điếng người bởi cái tin ấy, tôi không biết ăn nói thế nào cả, tôi không ưng kiểu phân công hấp tấp.

        - Tất cả rồi sẽ ổn thôi, Xcômôrôkhôp ạ, - Onuphriencô an ủi khi thấy sự lúng túng của tôi. Phi đội tạm thời phụ thuộc vào trung đoàn, vì vậy cần tính đến sự ủng hộ và giúp đỡ từ phía tôi...

        Tôi đã tham dự Hội nghị của Quân đoàn như vậy.

        Tôi không ngờ Hội nghị ấy lại tổ chức long trọng đến thế: tham dự Hội nghị có Tư lệnh Phương diện quân - đại tướng R.Ia. Mailinôpski, có đại biểu của Bộ Tổng hành dinh - nguỵên soái Liên Xô A.M.Vaxilepski, có chỉ huy của chúng tôi - trung tướng không quân - V.A.Xuđes cùng các thủ trường và các vị chỉ huy cao cấp khác.

[Giangtvx]

        Mục đích của Hội nghị - là báo cáo kinh nghiệm chiến đấu của các phi công trong Quân đoàn. Rất nhiều phi công đã lên báo cáo, trao đổi những vấn đề mình từng phân tích, quan sát, kết luận và đưa ra những khuyến cáo, đóng góp cho những ý kiến khác.

        Cuốn sổ tay của tôi được bổ sung thêm rất nhiều tài liệu quý giá.

        Trước lúc bế mạc, R.Ia.Mailinôpski và A.M.Vaxilepski đã phát biểu với Hội nghị. Các đồng chí ấy rất hoan nghênh việc tổ chức Hội nghị, dặn dò phải truyền đạt những kinh nghiệm tổng quát đến từng phi công một.

        Tôi không dám nghĩ rằng sau khi kết thúc Hội nghị, những ngày tới đây tôi lại được gặp nguyên soái Liên Xô A.M.Vaxilepski một lần nữa trong hoàn cảnh khác hoàn toàn.

        Phi đội chúng tôi được giao nhiệm vụ bảo vệ chiếc máy bay chở A.M.Vaxilepski cùng các tướng tá tùy tùng của đồng chí cất cánh từ sân bay Môrôdôpca.

        Tôi còn nhớ, khi nhận chỉ thị, tôi đã hỏi Onuphriencô:

        - Tại sao họ lại chọn chính phi đội của chúng tôi? Tất cả chúng tôi đều là những người săn lủng kia mà...

        Đồng chí ấy nháy mắt trả lời ranh mãnh:

        - Bảo vệ thủ trưởng cấp cao - đấy là nhiệm vụ vô cùng vinh quang. Cậu lại có kinh nghiệm giao thiệp với đồng chí ấy. Cờ đã đến tay rồi còn gì.

        Câu "giao thiệp với thủ trưởng cấp cao", đồng chí ấy có ngụ ý nói đến cuộc gặp gỡ của tôi với R.Ia.Mailinôpski. Nhưng hồi ấy lại hoàn toàn là chuyện khác...

        Khi các tướng tá do A.M.Vaxilepski dẫn đầu đến sân đỗ máy bay, tôi trình diện và báo cáo:

        - Phi đội gồm 6 chiếc máy bay đã chuẩn bị sẵn sàng đi làm nhiệm vụ. Vaxilepski chìa tay bắt tay tôi.

        - Các đồng chí nghỉ ngơi ra sao?

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, tốt ạ!

        - Đồng chí chiến đấu lâu chưa?

        - Báo cáo, từ năm 1942 ạ.

        - Đồng chí biết chúng ta sẽ bay đi đâu chứ?

        - Báo cáo, biết ạ!

        - Các đồng chí ở đây chiến đấu ra sao?

        - Báo cáo, đồng chí nguyên soái Liên Xô, chúng tôi sẽ cố gắng!

        Chỉ huy của chúng tôi chen vào câu chuyện:

        - Thượng úy Xcômôrôkhôp đã bắn rơi 16 máy bay địch rồi đấy ạ, - đồng chí ấy nói.

        - Được đấy, thế thì có thể hoàn toàn yên tâm rồi, Vaxilepski mỉm cười.

        Tôi cảm thấy mình rất lúng túng, vì đứng ngay cạnh tôi còn có cả Tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu. Cố lấy lại tinh thần, tôi nói với đồng chí ấy:

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, tôi thấy mình có nhiệm vụ phải báo cáo là hành trình bay nên sửa đổi chút ít - vì ở vùng Dapôrôgie nó chạy qua hàng chục cây số gần hỏa tuyến, không thể loại trừ được việc bọn "Metxer" sẽ tấn công.

        - Chính vì vậy mà chúng tôi phải mang theo từng này lực lượng tin cẩn đi bảo vệ - Vaxilepski bình thản trả lời.

        - Nhưng liều lĩnh như thế để làm gì ạ? Máy bay Li-2 của các đồng chí là cái bia trên không. Tốt hơn cả là chọn lấy một đường hành trình an toàn hơn.

        - Đồng chí nghĩ như vậy à? Nào, gọi trung tá Aphanaxep, lái chính của máy bay tôi lại đây, - đồng chí quay sang phía cần vụ.

        Phút sau, một sĩ quan dáng dấp mảnh mai, nghiêm trang, nhanh nhẹn đi tới.

        - Aphanaxep à, phi đội trưởng phi đội yểm hộ nói rằng chúng ta chọn hành trình chưa được ưng ý cho lắm...

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, đồng chí ấy nói đúng đấy ạ!

        - Sao thế, các đồng chí ngầm thỏa thuận với nhau rồi chăng? Thôi được rồi, chúng ta cứ cho rằng hành trình có mạo hiểm đi chăng nữa, nhưng chúng ta cũng sẽ không thay đổi nó. Hãy cứ chuẩn bị cho chuyến bay!

        Khi chúng tôi đi về phía các máy bay, tôi khẽ nói với Aphanaxep:

        - Liệu chúng ta cứ bí mật thay đổi hành trình có được không?

        - Điều ấy thì không được rồi, - đồng chí ấy trả lời,- nguyên soái nắm địa tiêu rất chắc, lại còn luôn luôn đối chiếu bản đồ bay với địa tiêu nữa...

[Giangtvx]

        Trong đội quân chiến đấu đi hộ tống có Xmirnôp, Nôvicôp, Calasônôc, Kiriliuc, Cudơnhetxôp. Tôi cảm thấy từng người một đều cảnh giác gấp bội phần, ngón tay không lúc nào rời khỏi cò súng. Tôi biết rằng từng người trong số họ có thể sẽ hiến cuộc sống của mình, nhưng không thể để cho kẻ địch đến gần máy bay cần yểm hộ. Trước lúc cất cánh, V.A.Xuđes đã răn đe chúng tôi:

        - Dù chỉ một viên đạn địch sướt qua chiếc Li-2 thôi, các anh củng sẽ bị mất đầu...

        Tôi nghĩ rằng đồng chí chỉ huy nói điều ấy củng là hình thức thôi, đồng chí thừa hiểu là chúng tôi có đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao một cách mẫu mực thế nào rồi.

        Nửa chặng đường hành trình đầu tiên chúng tôi đi qua một cách thuận lợi. Và Dapôrôgie đây rồi. Chúng tôi càng phải thận trọng hơn. Đội hình chiến đấu của chúng tôi được sắp xếp như sau: tôi với Calasônôc - đi phía sau, Kiriliuc - đi bên phải, số còn lại - đi bên trái. Thỉnh thoảng tôi ấn xuống bay thật thấp, quan sát bán cầu phía dưới. Kiriliuc quan sát phía trên.

        Qua được Dapôrôgie khoảng 30 km chúng tôi mới thở phào nhẹ nhõm.

        Cuối cùng củng đã đến Ôtrađa - sân bay dã chiến - điểm cuối của hành trình. Bất ngờ, ngay phía trước chúng tôi xuất hiện một chiếc "Iak" không biết từ đâu tới. Đường bay của nó thật là lạ: cứ đi xáp vào cạnh,  ý chừng muốn dò xét chúng tôi. Định làm trò quái quỷ gì thế? Tôi đưa nó vào kính ngầm. Tôi báo cho Kiriliuc:

        - Lắc cánh ra hiệu để nó bay tụt lại.

        Kiriliuc lắc cánh, nhưng chiếc "Iak" hình như không thấy điều ấy, vẫn tiếp tục tiếp cận đến.

        Trong chiến tranh, mọi chuyện bất thường đều có thể xảy ra. Đôi khi, có trường hợp phi công địch bay cả trên máy bay của ta. Biết đâu đấy chính lại là trường hợp ấy? Ai khẳng định được? Việc đảm bảo an toàn cho đại biểu Bộ Tổng hành dinh - là trên hết. Tôi ngắm tiếp, nện một loạt đạn bắn chặn. Bấy giờ nó mới chịu bay đi. Lẽ ra điều ấy tôi phải làm sớm hơn mới phải!

        Chúng tôi xuống hạ cánh và thấy chiếc "Iak" lúc nãy hạ bằng bụng.

        Sau khi hạ cánh, tôi báo cáo Vaxilepski là nhiệm vụ đã hoàn thành.

        - Tất cả cừ lắm! - đồng chí bắt tay tôi - bọn Đức đã biết là chúng sẽ phải chạm trán với ai nên không dám liều lĩnh xông tới. Chỉ có điều, vì sao đồng chí lại bắn máy bay của ta?

        Tôi không kịp há miệng - thì Tư lệnh Quân đoàn tám không quân - thiếu tướng T.T.Khơriukin, chủ nhân của sân bay này nói xen vào:

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, chiếc "Iak" có hỏng hóc nên đã phải hạ cánh bắt buộc...

        - Ờ, cậu ấy cũng chẳng còn cách nào khác nữa, - Vaxilepski nói, - Thôi, Xcômôrôkhôp, đi nghỉ ngơi đi và chờ lệnh.

        - Nghe rõ! - Tôi đặt tay dưới vành mũ và chuẩn bị bước đi.

        - Đợi một chút đã, Xcômôrôkhôp, - nguyên soái đột ngột giữ tôi lại - miếng vá gì trên áo đồng chí thế này?

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, tôi vá lại lỗ thủng do đạn bắn đấy ạ!

        - Ái chà chà! Phi công như thế này mà lại mặc áo vá à? Không được!

        Ngay ngày hôm ấy, theo lệnh của thiếu tướng Khơriukin, tôi được cấp phát một chiếc áo mới của Mỹ. Riêng chiếc áo cũ, tôi không trả mà giữ lại. Chẳng dễ gì xa rời được nó: bởi nó đã chứng kiến mọi. nỗi gian truân của tôi ở Nhigiơnheđuvanski.

        Như vậy Malinôpski cho tôi bộ áo liền quần mới. Vaxilepski cho tôi chiếc áo khoác mới. Thành ra, các thủ trưởng cao cấp lại quan tâm tới hình thức bên ngoài của tôi hơn là thủ trưởng trực tiếp. Điều ấy xảy ra chẳng qua vì tôi tình cờ rơi vào sự chú ý của họ mà thôi. Vào thời kỳ ấy tất cả chúng tôi đều ăn mặc xuềnh xoàng, chẳng một ai than vãn câu nào, tất cả chúng tôi đều hiểu: chiến tranh mà!

        Chiều đến, trong bếp bay, các phi công "Iak" tấn công chúng tôi:

        - Các anh mù cả hay sao? Không nhận dạng được máy bay của mình à?

        - Còn các anh không thấy được là các anh đã xông vào ai hay sao?

        Qua câu chuyện cãi cọ ngắn ngủi ấy mới vỡ lẽ ra rằng các phi công "Iak" chưa một lần nào được thấy máy bay La-5 cả và họ đã nhận lầm, tưởng đấy là loại "Phôcker". vì sao lại không có ai báo trước cho họ biết về chuyến đi đặc biệt quan trọng của Li-2 và có những chiếc La-5 sẽ đi bảo vệ nhỉ? Sao lại chưa đưa hình mẫu máy bay tiêm kích của chúng ta cho họ nhận dạng? Thật là lạ lùng khi biết rằng ở năm thứ ba của cuộc chiến tranh mà còn có những người không biết hết những máy bay tiêm kích của mình. Thà như năm 1941 - Pôkrưskin bắn rơi máy bay của trung đoàn bạn đã đi một nhẽ, còn bây giở, khi tất cả đã có những bài học cay đắng rồi mà nhiều người vẫn không thấy hết được vấn đề thì thật gay. Trong mọi trường hợp, tôi nhủ thầm: về tới phi đội, tôi sẽ tiếp tục lên lớp về việc nghiên cứu những máy bay chiến đấu của Xô viết.

[Giangtvx]

        Hai ngày sau chúng tôi bay trở lại. Chúng tôi tiễn chiếc Li-2 đến Dapôrôgie, và tự lấy hướng về Đnheprôpêtrôski vì sân bay của chúng tôi bị mưa làm cho đất ướt nhoẹt, không hạ cánh được.

        Chúng tôi mong mỏi được trực tiếp chiến đấu, nhanh chóng được đi săn lùng tự do, nhưng những tình thế trong chiến tranh lại phát triển theo những quy luật riêng của nó, không ai có thể đoán trước được việc làm ngày mai của mình.

        Vào tháng ba, Bộ Tổng giao nhiệm vụ cho Phương diện quân Ucraina - 3 sau khi chiếm những nơi vượt sông trên đoạn Cônstăngtinôp - Vôznhexenski - Nôvaia Ôđetxa, đánh luôn Nhicôlaep và Kharxôn, giải phóng Tiraspôl và Ôđetxa, truy kích những đơn vị địch đang tháo lui không cho chúng chạy xuống dưới vùng Iuznưi Buc, tiếp tục tấn công vượt đến biên giới quốc gia của Rumani.

        Mũi đánh chính hướng vào chiến trường phía Tây Sirôki. Quân ky binh cơ giới của trưng tướng LA.Pliep ngay lập tức dồn vệ phía đột phá khẩu đã được hình thành nơi phòng tuyến của địch. Sau khi chiếm được Nôvưi Buc, đội quân này sẽ tiến vào hậu phương của bọn Hítle ở vùng Nhicôlaep.

        Nhiệm vụ giao cho không quân thuộc Quân đoàn chúng tôi là bảo vệ và yểm hộ tác chiến của nhóm Pliep. Trước thời đó, sư đoàn trưởng làm nhiệm vụ kiêm đại diện của không quân, bây giờ thế vào vị trí ấy là tham mưu trưởng - đại tá D.Ruxanôp. Tôi được giao nhiệm vụ đưa lệnh điều động ấy.

        Chúng tôi bay trên máy bay Po-2 vào hậu phương địch.

        Kinh nghiệm của những chuyến bay theo các khe lạch đã từng giúp tôi thoát nạn. Vùng này khe lạch cũng rất nhiều và kinh nghiệm kia cũng đã giúp tôi và Ruxanôp.

        Khi đến gần Nôvaia Ôđetxa, chúng tôi đã gặp bọn "Metxer". Po-2 là một cái bia không có người bảo vệ thì chống chọi làm sao được với bọn chúng, nhưng Po-2 lại là loại bay được trên các địa hình. Tôi ấn máy bay xuống sát đất, bát đầu "bò" theo các lạch sâu. Bọn "Metxer" bay ở phía trên chúng tôi, bắn, nhưng không thể gây được thiệt hại gì. Khi chúng tôi trườn ra khỏi Iuznưi Buc, bay cắt qua nó - thì bấy giờ mới thực sự gay go.

        Tôi hét sang phía Ruxanôp:

        - Chúng ta chạy đến chỗ những người Cadăc và hạ cánh luôn ở đó chứ?

        - Được đấy, - đồng chí ấy trả lời, - cũng chẳng còn cách nào khác cả.

        Một lần nửa chúng tôi lại "bò" trên các bụi cây. Doanh trại của người Cadăc đây rồi. Ở trung tâm có một bãi đất không rộng lắm. Tôi thu cửa dầu, xà xuống hạ cánh ngay. Máy bay Po-2 lại không có phanh, nó vẫn chạy, còn bọn "Metxer" thì "mổ" nó như điên như dại. Chúng tôi kịp trườn ra khỏi máy bay ngay từ đầu. Sau này, khi tôi quay lại, đến cạnh "chiếc xe im lặng của bầu trời" của chúng tôi, thấy hình dạng của nó đến tang thương: vỏ bọc với các cánh bị tua tướp hết, các cánh lái liệng thì thủng lỗ chỗ cả.

        - Bay về làm sao được đây? Ruxanôp chán nản hỏi.

        - Chúng ta phải nghĩ cách vậy.

        Những người đàn ông, đàn bà Cadăc phấn khởi vì chuyến bay của chúng tôi đã chạy đến vây quanh chúng tôi. Trang phục của họ thôi thì ai có gì mặc nấy, nhưng trên đầu những người đàn ông đều thấy rực rỡ chiếc khăn Cuban.

        Những người Cadăc bắt tay ngay vào việc tu sửa chiếc Po-2. Họ kéo ra những miếng vải bạt và bắt đầu vá những lỗ thủng trên cánh. Số trẻ hơn thì đi tìm được xăng ở đâu đó, đổ thêm vào thùng. Sau khi từ biệt tất cả, tôi quay về nhà, hy vọng rằng sẽ không bao giờ phải bay lại cái đường hành trình này nữa, nhưng hy vọng ấy đã không thành sự thực. Ở Krivôi Rôc, phi đội chúng tôi đóng quân trên một bãi đất trống. Chúng tôi nhận được nhiệm vụ phải bảo vệ máy bay Li-2 chở vũ khí, đạn dược, lương thực, thuốc men cho nhóm của Pliep. Thôi, dầu sao họa cũng chuyển thành phúc vì đường hành trình ấy tôi đã thông thạo.

        Người cộng tác Li-2 là loại máy bay không tự bảo vệ được. Nó chuyên chở nặng nề, vũ khí chỉ có mỗi một khẩu súng máy, vì vậy nó mất hết khả năng chống trả khi gặp địch, nhưng cũng vào thời kỳ ấy của cuộc chiến tranh nếu không có nó thì củng không thể tìm được phương tiện vận tải nào tiện lợi hơn.

        Việc đi bảo vệ Li-2 không phải là nhiệm vụ chính của những người săn lùng tự do nên tất cả đi làm nhiệm vụ chẳng có gì hào hứng. Cần phải nhanh chóng nâng tinh thần các phi công lên. Chúng tôi tổ chức họp chi bộ và chi đoàn Cômxômôn. Trong cuộc họp, tôi kể rằng những người của nhóm Pliep chiến đấu trong những hoàn cảnh khó khăn như thế nào và họ cần đến sự giúp đỡ ra làm sao.

[Giangtvx]

        Những lời nói cần thiết được sử dụng đúng lúc quả là có sức mạnh thần kỳ! Khi mọi người đã hiểu vì sao họ lại được giao nhiệm vụ ấy thì họ rất phấn chấn, hăng hái thực thi công việc.

        Đường hành trình bay của máy bay Li-2 kéo dài gần 130 km, điều phức tạp nhất gặp phải ở đây là Li-2 chỉ bay ban ngày và bay cắt qua phòng tuyến mặt trận. "Những người thồ hàng" bay vào vùng quy định theo tín hiệu phát từ mặt đất qua vô tuyến điện hoặc bằng pháo hiệu để thả dù chở hàng xuống. Bọn "Metxer" hùng hổ tấn công nhóm chúng tôi. Dưới đất, khuất sau các bụi cây, bọn cao xạ địch củng bắn tới tấp. Vượt qua màn đạn một cách vất vả, chúng tôi đã đến được với nhóm Pliep. Các bạn trẻ của chúng ta giữ được lời hứa: không để một máy bay Li-2 nào bị tổn thất cả, nhưng Vichtor Cuznhetxôp đã hy sinh - lúc phản công bọn "Metxer", đồng chí chui vào mây, máy bay bị rơi vào xoắn ốc, không cải ra được vì không đủ độ cao. Đồng chí rơi xuống địa phận của những người Cadăc và được đưa ngay ra khỏi đống mảnh vỡ của La-5. Sư trưởng - đại tá A.Xeliverxtôp đứng dưới đất quan sát diễn biến của trận không chiến đánh ngay xe đến chỗ máy bay rơi. Vichtor hy sinh ngay trên tay đồng chí ấy. Tất cả đều lặng đi, bàng hoàng vì đã không giữ được người phi công trẻ nhất, nhưng lại có nhiều hứa hẹn nhất của một người lính chiến.

        Kinh nghiệm bảo vệ Li-2 còn giúp ích chúng tôi rất nhiều khi Quân đoàn 6 của Đức rơi vào vùng lòng chảo ở khu vực Bereznhegôvattưi - Xnheghirôpca. Bọn phát xít phái hàng bầy máy bay Iu-52 dưới sự yểm hộ của bọn "Metxer" để chở lương thực, thực phẩm và đạn dược, nhưng chỉ có một số rất ít trong bọn chúng là vượt qua được lưới lửa của chúng tôi: chúng tôi thiêu cháy lũ Iu-52 hết chiếc này đến chiếc khác.

        Ngày 11 tháng 3 - Kherxôn được giải phóng. Bờ bên phải của Đnhepr đã hoàn toàn sạch bóng quân phát xít xâm lược.

        Những ngày ấy, báo chí đã đăng tải toàn văn bản quyết nghị của Hội đồng Xô viết tối cao nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Ucraina với nội dung bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với Hồng quân, nhân dân Nga vĩ đại, tất cả các dân tộc của Liên Xô, Chính phủ Xô viết, Đảng Cộng sản Liên Xô đã giải phóng đất nước Ucraina khỏi bọn phát xít dơ bẩn, đã giúp đỡ vô hạn trong việc khôi phục lại nền kinh tế quốc dân bị bọn phát xít tàn phá.

        Phi đội tôi tổ chức mít tinh và đã ra nghị quyết: chúng tôi tuyên thệ sẽ thẳng tay trừng trị bọn địch ở cả trên không lẫn dưới mặt đất cho tới khi chúng bị tiêu diệt hoàn toàn.

        - Để tỏ lòng biết ơn Chính phủ Ucraina, chúng ta sẽ trả lời bằng những chiến công mới, bằng những đòn chí mạng mới giáng vào kẻ thù! - đảng viên, trung úy Ôlêch Xmirnôp phát biểu.

        Những buổi mít tinh như vậy được tổ chức ở khắp các đơn vị, chúng tạo nên những làn sóng nhiệt tình yêu nước mới. Các phi công của phi đội đã chiến đấu vô cùng dũng mãnh, họ đã găm xuống mảnh đất vùng Vôznhexensk - Nhicôlaep không biết bao nhiêu giặc lái sừng sỏ của bọn phát xít.

        Ngày 24 tháng 3, Vôxnhexensk được giải phóng, nhưng cùng đến với tin vui mừng ấy, còn có tin buồn: củng vào ngày ấy, ở vùng Berezôpca đồng chí sư đoàn trưởng sư đoàn không quân oanh tạc Cờ đỏ 306 - đại tá Alêchxanđrơ Philippôvich Ixupôp đã bị bắn rơi.

        Danh tiếng về những chiến công của đồng chí đã vang khắp các Phương diện quân. Những tờ báo của quân đội và của Phương diện quân không ít lần đã kể lại những đòn chí mạng do những máy bay oanh tạc dưới sự chỉ huy của đồng chí giáng xuống đầu kẻ địch.

        Đồng chí bị bắn rơi trên vùng đất bị địch chiếm đóng và bị địch bắt làm tù binh.

        Mãi tận sau chiến tranh, chúng tôi mới được biết thêm về số phận bi thảm của con người tuyệt vời ấy. Đồng chí từng là chính ủy trung đoàn, sư đoàn phó phụ trách công tác chính trị. Địch chuyển đồng chí về trại giam Maukhauzen. Bọn chúng dụ dỗ đồng chí đi theo con đường của những kẻ phản bội Tổ quốc, lợi dụng đồng chí nói chuyện với các tù nhân. Với chất giọng nhiệt tình và tài hùng biện của mình, mặc những tiếng huýt sáo của bọn êxe phản cách mạng, con chim ưng dũng cảm đã kết thúc bằng lời hô:

        - Tổ quốc Xô viết muôn năm!

        Chúng đẩy đồng chí vào khám tử hình số 20. Không nao núng tinh thần, đồng chí cùng với các tù binh quân sự chuẩn bị cho một cuộc vượt ngục. Kế hoạch bị bại lộ, đại tá A.I.Ixupôp đã bị chúng xử tử dã man trước mặt các tù nhân của trại Maukhauzen.

[Giangtvx]

        ... Quân đội chúng ta tiến công như vũ bão. Chúng tôi liên tục cơ động đến các sân bay dã chiến.

        Ở khu vực phía bắc Krivôi Rôc, tôi lại phải hạ cánh bắt buộc lần nữa ngay trên vườn rau của một nhân viên đường sắt, nhưng không phải là do bị thương. Tôi cùng với Calasônôc sau khi không chiến với bọn "Iunker" quay về sân bay thì thật trớ trêu, sương mù phủ xuống dày đặc. Khi chúng tôi còn đang hý hoáy tìm cách xuyên xuống thì máy bay hết dầu. Calasônôc hạ bằng "bụng" ở khu vực phía nam Krivôi Rôc, tôi thì cố kéo về đến phía bắc.

        Máy bay hỏng hóc không nặng lắm, nhưng tiếc đến chảy nước mắt vì nó còn mới toanh, hơn nữa nó lại không phải loại La-5 bình thường, mà là La-5FN - với động cơ tăng lực. Tôi vừa mới nhận nó xong.

        Bắt đầu từ vùng Bastanca, chúng tôi nóng lòng muốn mau chóng nhìn thấy Ôđetxa quang vinh, dù chỉ là từ trên trời. Liệu bọn phát xít có bảo vệ kiên cố cái thành phố gần biển quan trọng này đối với chúng hay không?

        Vào một ngày cuối tháng ba, thiếu tá Onuphriencô quyết định đích thân bay đi trinh sát vùng Ôđetxa. Đồng chí yêu cầu tôi bay số 2 cho đồng chí. Tôi bằng lòng ngay. Dĩ nhiên rồi, chuyến bay như thế với một phi công như thế kia mà!

        Trước lúc ngồi vào buồng lái, Onuphriencô nói với tôi:

        - Hãy quan sát cho kỹ càng. Tớ nói riêng cho cậu biết một điều bí mật của mình: tớ bị loạn thị đấy. Điều ấy làm cho tớ quan sát rất khó khăn.

        - Báo cáo Grigôri Đênhixôvich, nghe rõ, - tôi trả lời, hơi điếng người bởi cái tin như vậy. Onuphriencô là một phi công xuất sác, vậy mà thị lực lại như vậy... Con người thực là lạ lùng! Đã từng thôi miên tôi ngay từ buổi gặp đầu tiên, cho đến bây giờ vẫn còn tiếp tục làm cho tôi sửng sốt.

        Chúng tôi bay yên ổn, quan sát mọi con đường, mọi nơi vượt sông, xác định xem quân địch có bao nhiêu và di chuyển đi đâu.

        Còn cách Ôđetxa khoảng 50 km nữa! Chuyến bay vào đó nằm ngoài kế hoạch của chúng tôi, nhưng không sao mà kìm lại được!

        - Chúng ta vào đấy xem Ôđetxa sống ra sao đi, - tôi nói với Onuphriencô qua đối không.

        Trái tim tôi đập rộn ràng: bây giờ tôi sẽ thấy Hắc Hải! Biển mới thật đúng là biển!... Cuộc đời chiến đấu của tôi bât đầu từ những đợt sóng xanh của nó mà.

        Còn cách thành phố khoảng 15 km, chúng tôi kéo lên thẳng, quan sát xung quanh, rồi giảm độ cao xuống thật thấp và tiếp tục đi.

        Tôi đã biết được gì về Ôđetxa anh hùng? - Nguồn gốc những hiểu biết của tôi chỉ qua sách vở, những bài hát, những chuyện kể của bộ đội Sextacôvich, nhưng nó củng đã đủ để cho tôi nhớ và yêu thành phố phía nam với số phận khác thường này.

        Trước mắt chúng tôi là toàn cảnh rộng rãi của nó đang trải ra, cảnh đổ nát của những căn nhà, những đường phố bị phá hủy bởi nền kỹ thuật quân sự của bọn phát xít. Bến cảng của nó tụ tập rất nhiều tàu biển đã thu hút chúng tôi.

        Xa hơn nữa là Hắc Hải.

        Tôi đã thấy mùa thu của nó, nhưng không biết được rằng nó luôn xanh thẳm, chói chang đến thế này. Cảm giác hào hứng, phấn chấn bỗng nảy sinh trong tâm hồn dù cho những đám nổ dày đặc của đạn cao xạ vây quanh củng chẳng làm lo lắng, buồn bã.

        Chào biển nhé! Anh đã vượt qua mọi cảnh khổ cực, qua bao giông tố, qua cả bầu trời lửa để đến với em đây!

        Chúng tôi đã đến chính vùng đất sinh ra niềm chiến đấu quang vinh của Lep Lvôvich Sextacôp cùng với những cánh đại bàng của đồng chí. Đó là việc họ đã cất cánh ngay trên những đường phố của thành phố để bẻ gãy những cuộc oanh kích của kẻ địch. Đó là họ đã đem từ đây đến tận một sân bay ở Azecbaiziăng xa xôi ý chí chiến đấu cao cả, niềm tin vào thắng lợi không gì lay chuyển nổi, tựa như những người chạy tiếp sức, đã truyền lại cho chúng tôi. Cũng có thể là chính nhờ những cái ấy mà chúng tôi mới đến được đây để tiếp tục sự nghiệp anh hùng của những người Sextacôp...

        Trước chiến tranh, Onuphriencô đã từng ở Ôđetxa nên nhận địa tiêu rất nhanh. Theo tuyến đường sắt, chúng tôi bay thẳng đến nhà ga của thành phố. Ga chật ních người và khí tài. Bọn phát xít đang vội vã chuyên chở lên các đoàn xe, sơ tán quân.

        Chúng tôi bay đến bắn phá các đoàn xe. Tiếp tục vòng lại công kích lần nữa. Trên sân ga bùng lên nỗi kinh hoảng khôn tả. Bọn phát xít vứt bỏ tất cả và chạy tán loạn. Từ độ cao thấp, chúng tôi bắn vào các nóc toa. Những tiếng nổ vang rền, những đám cháy bùng lên.

        Đấy, chúng tôi đã để lại "thẻ thăm viếng" đầu tiên cho bọn phát xít ở Ôđetxa là như thế.

[Giangtvx]

        Chúng tôi quay về sân bay dã chiến Pêtrôpaplôpski, ở đó đã có những vị khách chờ đợi: đó là các nghệ sĩ của Mátxcơva do Lep Xverđlin dẫn đầu đến thăm. Chúng tôi từng phải lòng đồng chí ấy qua các phim "Đợi anh về", "Na rơđin ở Buhara". Chúng tôi vô cùng vui mừng khi được gặp đồng chí và các bạn đồng nghiệp của đồng chí ấy. Trong niềm vui mừng, Onuphriencô đã biểu diễn cho khách xem những động tác nhào lộn cao cấp khi họ chuẩn bị sân khấu. Các nghệ sĩ hứng thú vô cùng. Mới qua chừng nửa giờ đồng hồ, mà chúng tôi có cảm giác như đã từng quen biết nhau từ lâu rồi.

        Buổi hòa nhạc diễn ra rất vui vẻ dưới những tràng vỗ tay như sấm rền. Cùng dự với chúng tôi còn có cả dân chúng của các thôn xung quanh nơi đóng quân.

        Sáng hôm sau, các nghệ sĩ muốn được tận mắt xem các máy bay chiến đấu của ta nên đã chia nhau về các phi đội. Các phi công hướng dẫn họ vào ngồi trong buồng lái, kể cho họ nghe mọi chi tiết mà họ quan tâm.

        Xverđlin tìm hiểu chuyện ở trên trời làm sao bắn được máy địch. Onuphriencô bắt đầu giải thích, sau đó lại thay đổi ý định, ngó quanh quẩn. Đồng chí phát hiện thấy ở đầu sân bay có một chiếc nhà đất, liền nói với đồng chí thợ máy của mình:

        - Đồng chí đi kiểm tra xem ở đó có ai không, nếu nhà bỏ không thì lấy giấy báo dán cửa sổ lại rồi quay về đây.

        Đồng chí thợ máy nhanh chóng hoàn tất mọi thủ tục.

        - Bây giờ, Lep Naumôvich ạ, tôi sẽ chỉ cho anh xem ở trên trời chúng tôi bắn như thế nào nhé. Điều ấy dễ hiểu hơn, - Onuphriencô nói.

        Đồng chí cất cánh, lấy độ cao không cao lắm, vòng lại, bay thẳng đến ngôi nhà đất và trong nháy mắt nện một loạt đạn ngắn - tờ báo dán trên cửa sổ biến mất.

        Bấy giờ đến lượt các vị khách vỗ tay.

        - Điều ấy không phải lúc nào củng được thấy, - họ thán phục, - đúng là một nghệ sĩ điêu luyện thực sự.

        "Vậy mà nói là loạn thị" - tôi nghĩ.

        Xverđlin là người sinh trưởng ở vùng Axtrakhan. Đối với tôi, đấy là một phát hiện thú vị. Chúng tôi ngồi hàn huyên, hồi tưởng lại thành phố thân yêu của chúng tôi và tìm thấy được những tiếng nói chung.

        - Khi tôi trở lại Axtrakhan, - dứt khoát tôi sẽ kể về những người đồng hương của chủng ta chiến đấu ra sao, - Xverđlin hứa lúc chia tay.

        Chúng tôi còn nhắc lại rất nhiều lần cuộc gặp gỡ ấy. Sự chú ý của các nghệ sĩ đối vôi chúng tôi thật quý giá, họ vì chúng tôi mà đã lập nên chiến công - là ra mặt trận vào giai đoạn ấy.

        Buổi sáng của một ngày mới bắt đầu.

        Đồng chí phái viên của sở chỉ huy trung đoàn thở hổn hển chạy đến chỗ chúng tôi thông báo:

        - Nhanh chóng chuẩn bị cho chuyển sân!

        Lập tức, tôi dựng cả phi đội dậy.

        Xyltan - Galiep vừa dụi đôi mắt còn ngái ngủ, vừa mỉm cười tai quái.

        - Chắc thủ trưởng đùa đấy thôi, hôm nay là ngày mồng 1 tháng 4 - ngày nói dối mà.

        Vậy đã sao, nếu đúng là đùa? Grigôri Đênhixôvich hoàn toàn có thể bỏ qua được, nhưng ngay bấy giờ chúng tôi đã thấy các người khác chạy rất nhanh ra sân bay.

        Một giờ sau, rhúng tôi đã tiếp đất ở cánh đồng gần Xtaraia Cantacuzinca. Hình như ở đấy đã có trung đoàn 866 của sư đoàn bạn, bay trên loại máy bay "Iak" đến rồi.

        Ngay bấy giờ đã nổ ra cuộc tranh luận sôi nổi về những tính năng của các loại máy bay. Cuộc tranh luận ngày càng hăng đến mức để giải quyết nó chỉ còn mỗi cách là bay lên không mà thôi.

        Onuphriencô cất cánh và hoàn thành những động tác nhào lộn đến chóng mặt của những động tác nhào lộn cao cấp.

        Trung đoàn trưởng trung đoàn 866 - trung tá N.Cuzin củng quyết định không dừng lại lâu. Đồng chí ra lệnh cho đại úy Alêchxanđrơ Kônđunôp - một trong những phi công ưu tú của mình cất cánh và biểu diễn tính năng của "Iak-1".

        Xasa Kônđunôp đã ra mặt trận bằng con đường khác thường. Đồng chí ở trung đoàn dự bị nhưng luôn ước vọng về chiến trận, mong được đi chiến đấu. Ban chỉ huy không vội vã thả đồng chí ấy như các đồng chí khác. Xasa tính đến nước cùng: khi có đợt chuyển một nhóm phi công ra mặt trận, đồng chí đã trốn vào những cái bọc trên máy bay Li-2 và "lẹ như chú thỏ" nhảy về đơn vị chiến đấu. Không ai đưa Kônđunôp về hậu phương được - mà cũng chẳng ai phát hiện ra nữa kia.

        Sau 1 năm, đồng chí đã trưởng thành - thành một người lính bay ưu tú, chỉ huy phi đội, rồi được tặng danh hiệu Hai lần Anh hùng Liên Xô.

[Giangtvx]

        Và bây giờ Xasa đã bay vào bầu trời, chứng minh rằng Iak-1 không chịu thua kém La-5. Đồng chí lặp lại mỹ mãn những gì mà Onuphriencô đã làm, sau khi hoàn thành một số động tác nhào lộn khác của mình.

        Ý kiến của khán giả sau cuộc thi đặc biệt này đều nhất trí với nhau là cả máy bay lẫn phi công trình độ đều ngang nhau.

        Từ Xtaraia Cantacuzin có thể với tay tới được Ôđetxa. Các cán bộ Đảng, các cán bộ Xô viết củng cùng tham gia vào đội quân tấn công giải phóng các thành phố và làng mạc.

        Có một ngày phi đội chúng tôi được giao nhiệm vụ yểm hộ nhóm máy bay Po-2 với lời thông báo:

        - Nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

        Bảo vệ máy bay Po-2 là việc làm không đơn giản chút nào vì tốc độ của nó rất chậm, phải cố làm sao để không bay xông lên phía trước nó, đảm bảo bảo vệ vững chắc. Chúng tôi nhiều lần đi yểm hộ biên đội 6 chiếc Po-2 ở sân bay nằm cách Ôđetxa khoảng 15 km, từ đấy bay ra các vùng ven thành phố.

        Khá mệt mỏi, chúng tôi ở lại gần thành phố, ngủ qua đêm, làm quen với những người chúng tôi phải bảo vệ. Đấy là những cán bộ lãnh đạo của các tổ chức Đảng và chính quyền của Ôđetxa, những người mà bây giờ tất cả gánh nặng của việc khôi phục lại thành phố miền duyên hải này nằm hết trên đôi vai của họ.

        Trên đường quay trở lại, chúng tôi phát hiện thấy một đầu máy xe lửa lạ lùng, chuyển động một cách chậm chạp trên tuyến đường đến Ôđetxa, nó để lại đằng sau lưng những đoạn đường sắt bị phá hủy. Xà xuống thấp - chúng tôi thấy phía sau đầu máy có một cái móc, nó cát tất cả những thanh tà vẹt, phá hủy đường ray. Chúng tôi nện vào chiếc đầu máy màu đen ấy. Nó phì hơi. Chắc là xong chuyện rồi, nhưng chúng tôi chỉ đi khỏi một chút - nó lại tiếp tục chuyển động. Tôi giao việc cho Kiriliuc - đồng chí ấy nện cho hẳn một tràng dài và đầu máy nổ tung.

        Hai ngày sau đó, Ôđetxa thuộc về chúng ta. Chúng tôi bay chuyển sân đến những sân bay dã chiến đầu tiên ở Raukhôpca, sau đó là Razđennaia.

        Chẳng bao lâu, chúng tôi nhận được thông tin không lấy gì làm vui vẻ lắm: giải tán phi đội những người săn lùng tự do. vì sao vậy?

        Những trung đoàn cũ của chúng tôi đã mất khá nhiều những phi công giàu kinh nghiệm. Sự bổ sung của lớp trẻ chẳng giúp được các đồng chí chỉ huy là bao nên họ đòi cho kỳ được những người lính bay có kinh nghiệm của mình trở về.

        Hơn nữa, ba tháng thành lập phi đội những người săn lùng cũng đã ăn mừng bằng hàng chục máy bay phát xít bị bẳn rơi cùng rất nhiều khí tài chiến đấu của địch bị phá hủy trên mặt đất rồi. Chỉ tiếc là giải tán mất một tập thể chiến đấu hòa thuận, đoàn kết. Nó có thể còn làm được nhiều, rất nhiều việc nữa. Nhưng biết làm thế nào?

        Grigôri Onuphriencô ngay bấy giờ đề nghị tôi chuyển về làm phi đội trưởng một phi đội của trung đoàn đồng chí.

        Thật là cám dỗ, nhưng còn với tập thể thân yêu của mình thì sao đây? Đồng đội sẽ đánh giá hành động của tôi như thế nào? Liệu có ai đấy phải rời khỏi trung đoàn của đồng chí trong niềm vui của tôi hay không? Lập tức tôi nhớ đến Ermilôp. Những gì từng xảy ra xưa kia giữa chúng tôi chừng như đã được dập tắt rồi, nhưng anh ta vẫn đem lại nỗi buồn cho nhiều người khác, nhiều người đã chịu đau khổ vì anh ta.

        Không, phục vụ bên cạnh một con người như thế - tôi không chịu được. Thực ra, ở đó tôi biết có rất nhiều người tuyệt vời, có thể học được rất nhiều ở họ: Eptôđiencô, Sakhbagian, Đepkin - họ không còn sống nữa, nhưng tôi đã trưởng thành cùng với họ như một người lính bay thực thụ. Rồi Sêvưrin, Ôpchinnhicôp, Uxtinôp, Ônhixkêvich... Thật khó mà xa rời được tất cả những gì đã trở thành một phần của trái tim mình.

        Tôi suy nghĩ rất lâu với tâm trạng nặng nề. Onuphriencô nhận thấy điều ấy và đã trao đổi với sư trưởng. Một mệnh lệnh được công bố và nó đã xếp đặt tôi, như người ta thường nói là xếp dấu chấm lên chữ "i".

        Như vậy, tôi đã trở thành phi đội trưởng phi đội một của trung đoàn không quân tiêm kích 31 Cờ đỏ, Huân chương Cutudôp hạng Ba.

        Số phận một lần nữa, lần này thì không lâu, lại đưa tôi đến với một người mà tôi từng ngưỡng mộ thật lòng.

        Với Onuphriencô, tôi đã đi khắp miền Nam Ucraina - từ Nhiznhaia Đuvanca đến tận Malừỉ Trôschianhes. Trên chặng đường dài và khó khăn ấy, tôi đã được tôi luyện qua nhiều thử thách. Tấm gương của người anh hùng Liên Xô G.D.Onuphriencô luôn luôn tiếp cho tôi thêm nguồn sức mạnh. Với đồng chí, chúng tôi đã chiến đấu trong cùng một bầu trời, đồng chí đã từng dạy dỗ tôi, cứu giúp tôi khỏi bao hiểm nguy.

        ... Vonga, Cuban, Sông Đông, Đnhepr... tất cả đã lui dần về phía hậu phương, những dòng nước trong lành của chúng sẽ không bao giờ còn bị hoen ố bởi rác rưởi của bọn phát xít nữa.

        Đnhextr và Prut đang chờ đón chúng tôi ở phía trước.