Tiêm kích sống bằng chiến trận

[Giangtvx]

        Chúng tôi tăng ga, xông đến bọ "Metxer". Cự ly cần thiết đã có. Tôi ngắm vào thằng số 2, nhưng nó nhanh chóng lủi mất. Tôi ra lệnh cho Calasônnôc:

        - Bám thằng số 2, tôi công kích thằng số 1.

        Calasônnôc đuổi kịp thàng số 2. Tôi với "Metxer" - còn lại hai người. Chẳng lẽ mày lại hèn nhát đến mức không dám không chiến? Tôi thấy nó lấy độ cao chạy. Không, đây không phải là loại được nhồi nhét tính tự kiêu của sự sùng bái chủng tộc.

        Tôi tăng tốc độ, gần công kích được thằng phát xít thì nó ranh mãnh chui tụt ngay vào mây.

        Tôi cũng lao theo. Và lập tức xảy ra chuyện bất ngờ: máy bay của tôi bị hất mạnh lên trên tựa như nằm trong thang máy vượt âm tốc, sau đó lại bị dập xuống hệt như thế tưởng chừng rơi xuống giếng khơi sâu thăm thẳm. Trong tai thấy réo ù ù và nắp buồng lái tóe tia lửa ra các phía.

        Tôi đã nhận ra rằng tôi bị rơi vào đám mây dông. Nào, người anh em, hãy giữ cho chắc! Tôi cảm thấy họng khô rát vì hồi hộp. Tôi hoàn toàn không có gì để tự vệ, cuộc sống của tôi nằm gọn lỏn trong bàn tay của hiện tượng tự nhiên dông bão mù quáng. Có thể là sẽ bị cháy, bị nổ, bị lao xuống dưới như một hòn đá cũng nên...

        Thà rằng gặp 10 thầng "Metxer" còn tốt hơn là phải chịu đựng như thế này. Trong trận chiến đấu căng thẳng nhất dầu sao mình cũng còn làm chủ được mình, đằng này thì - hoàn toàn bó tay.

        Máy bay tiêm kích của tôi hệt như mảnh gỗ ở ngoài biển khơi. Nó hoàn toàn không tuân theo sự điều khiển của tôi. Tôi đã chuẩn bị đến trường hợp xấu nhất, nhưng số mệnh lần này lại tỏ ra hảo tâm đối với tôi. Đến độ cao 1500 m, máy bay chui được ra khỏi mây. Hồi tỉnh lại, tôi lập tức cải ra bay bằng, quan sát kỹ và kinh hãi: vỏ bọc đầu máy bay bị nhàu nát, các bánh lái, cánh lái liệng đều bị thủng. Mưa đá đả hoành hành đến dử dội.

        Từ bữa ấy, tôi rất sợ mưa dông, tôi luôn luôn đi vòng ra xa chúng. Trên sân bay, Calasônnôc đón tiếp tôi rất nồng hậu. Cậu ta đã bắn rơi chiếc "Metxer" bay số 2, thấy tôi chui vào đám mây dông, và sau đó ra sao - thì cậu ta không hiểu nổi.

        Khi các đồng chí thợ máy sửa chữa chiếc La-5 cho tôi thì tôi nhận được lệnh phải tiêu diệt hỏa lực của một khẩu đội cao xạ địch.

        Biên đội 4 chiếc gồm: Kiriliuc, Calasônnôc, Gorcôp và tôi cất cánh vào khu vực chiến sự. Chúng tôi thấy đúng là khẩu đội địch đang bắn như điên như dại vào các đơn vị của ta đang tham gia tấn công. Chúng tôi lập tức lao vào công kích. Bọn chúng ngừng bặt. Chúng tôi bay ra xa một chút, chúng lại tiếp tục bắn. Phải tìm mọi cách bắt bọn chúng câm họng mới được. Chúng tôi tập họp bay thành một vòng, quần đảo trên đỉnh khẩu đội hỏa lực địch, thay nhau công kích, nhưng bắn rất tiết kiệm đạn. Bọn phát xít rúc hết vào trong các khe lạch. Nhân tố tinh thần đã tác động mạnh đến bọn địch: máy bay bổ nhào rít ngay trên đầu thì phải cứu lấy mạng sống của mình đã. Còn bộ binh của chúng ta thì tận dụng ngay cơ hội ấy vượt lên phía trước dưới sự hỗ trợ của chúng tôi.

        Từ sau trận đánh này của chúng tôi, chiến thuật phong tỏa, khống chế cao xạ địch bằng không quân đã lan rộng trong toàn quân. Vào cuối tháng 8, quân đội của chúng ta đã tiến vào Kisinhôp. vẫn còn một cụm quân lớn với hỏa lực mạnh tập trung ở khu vực đường vòng xe lửa. Để tiếp tục phá tan cụm quân này, các phi công oanh tạc dưới sự dẫn dát của người Anh hùng Liên Xô - đại úy N.N.Điacônôp cùng với các phi công tiêm kích dẫn đầu là Anh hùng Liên Xô

        A.I.Kônđunôp đã sáng tạo ra những nghệ thuật chiến đấu tuyệt vời.

        Trung đoàn chúng tôi trong thời gian ấy chuyển đến một sân bay dã chiến ở Manzưr. Chính ở nơi này, trước khi chúng tôi chuyển đến mấy ngày, người Anh hùng Liên Xô P.Zupcô của phi đội máy bay oanh tạc đã lặp lại chiến công của Nhicôlai Gaxtelô: không muốn để bị bắt làm tù binh, người phi công gan dạ ấy đã lao chiếc máy bay đang bốc cháy của mình vào thẳng khẩu đội cao xạ của lũ phát xít.

        Manzưr - đấy đã là mảnh đất của Mônđavi rồi. Dân địa phương tung đầy hoa ra đường đón chúng tôi. Còn chúng tôi - các phi công hầu như ít khi được có mặt dưới mặt đất, những cuộc gặp gỡ của chúng tôi với nhân dân địa phương thường diễn ra rất ngắn ngủi nhưng vô cùng hân hoan và đằm thâm. Bảy ngày chiến đấu - và chiến công như vậy! Kẻ thù đã bị đẩy sang phía Tây, mở ra cho chúng tôi con đường đến Bancăng.

        Biên giới quốc gia Liên Xô đã được hồi phục lại.

        Bẳt đầu từ đó là quãng đường của chúng tôi qua Rumani, Bungari, Nam Tư. Và cần phải đi cho hết nó...

[Giangtvx]

       

Chương IX

BUKHARET - XÔPHIA

        Giờ phút hằng mong đợi từ bao nhiêu năm nay chúng ta cố gắng đạt tới vậy là đã qua: cơn bão chiến tranh đang lăn sang phía Tây, ra khỏi địa phận của Tổ quốc Xô Viết.

        Từng người trong số chúng tôi sống đến giờ phút tuyệt diệu ấy đều nhận thức rõ những ý nghĩa lịch sử của nó, đều cảm thấy bản thân mình đã được tham gia vào những sự kiện mang tính chất thay đổi cơ bản cho lãnh thổ Châu Âu, kêu gọi những trào lưu mới trên toàn thế giới.

        Chúng tôi không chỉ là những người giải phóng Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa của mình, mà chúng tôi còn phải gánh vác sứ mệnh quốc tế vinh quang nữa - đem lại sự giải phóng khỏi bệnh dịch hạch màu nâu cho tất cả các nước nô lệ. Điều ấy làm tăng thêm trách nhiệm của chúng tôi, tạo thêm những sức lực mới cho cuộc đấu tranh không khoan nhượng đối với chủ nghĩa phát xít.

        Chúng tôi, đại đa số đều sinh trước 10-15 năm trước khi Hítle nắm chính quyền, giờ đây phải tiếp nhận sự tham gia tích cực nhất vào việc phá vỡ hoàn toàn bộ máy quân sự điên dại do hắn thành lập.

        Tôi, bạn hữu cùng lứa tuổi của tôi, ngay những người có mơ tưởng hão huyền nhất của thời thơ ấu và thời trai trẻ cũng không ai có thể nghĩ được rằng chúng tôi rồi sẽ đi đến nhiều nước khác nhau với sứ mệnh giải phóng, trở thành những người chứng kiến tất cả mọi thay đổi về chính trị, xã hội xảy ra ở những nước đó.

        Chiến dịch Iaskô - Kisinhôpscaia đã đem lại kết quả: Rumani tách ra khỏi khối đồng minh của Hítle và tuyên chiến với chủ nghĩa phát xít.

        Ngày 23 tháng 8 ở Bukharet đã nổ ra cuộc khởi nghĩa vũ trang lật chế độ độc tài Antônhesk. Bọn Hítle đã đẩy Bukharet vào những trận ném bom dử dội bằng đường không và bắn phá bằng pháo binh, nhưng chúng không đảo ngược được tình thế.

        Phương diện quân của chúng tôi cũng như ở các Phương diện quân khác trong thời gian ấy đã xảy ra những biến cố quan trọng, làm cho tất cả phải xáo động. Mỗi người chúng tôi đâ đóng góp phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển biến cố ấy, tạo điều kiện cho thắng lợi chung.

        Tổ quốc đã đánh giá cao công lao bộ đội không quân của Quân đoàn không quân oanh tạc Ôđetxa thứ 10 của chúng tôi trong chiến dịch Iaskô - Kisinhôpscaia. Sư đoàn 306 và 136 của nó đã được mang tên Nhiznheđnhestrôpsk.

        Trung đoàn 31 của tôi cũng vậy.

        Rất nhiều phi công, thợ máy đã được tặng thưởng những Huân chương, Huy chương của Chính phủ. Các Tư lệnh Phương diện quân - các vị tướng F.I. Tônbukin và R.Ia.Malinôpskị đã trở thành các nguyên soái Liên Xô.

        Manzưr - là một vùng đất nhỏ hẹp. Dân chúng Mônđavi ở đất này chủ yếu làm công việc đồng áng. Những đồn điền nho, những vườn cây ăn quả, những cánh đồng được chăm bón năm ấy đã cho vụ mùa bội thu.

        Nhân dân địa phương nói tiếng Nga chưa thạo, nhưng dầu sao ít nhiều chúng tôi cũng đã hiểu nhau rất tốt.

        Trong ký ức của nhân dân Mônđavi còn giữ được những ngày tháng xúc động khi lần đầu tiên Hồng quân tiến vào vùng đất nô lệ của bọn chúa đất Rumani. Đấy thực sự là ngày hội lớn mà trong lịch sử của Mônđavi không có ngày nào sánh nổi.

        Tất cả chúng tôi vui mừng xiết bao khi hạnh phúc đã trở lại với những người dân nơi đây dưới ánh sáng của mặt trời chính quyền Xô viết.

        Chủ nhà của ngôi nhà tôi đến thăm không biết mời tôi ngồi vào đâu và thết đãi tôi món gì nửa. Tôi đã được nếm thử món bánh đúc ngô, món pho mát cừu và rượu nho của nhà làm ra.

        - Ăn đi con, ăn đi để lấy sức, - chủ nhà nói - đường đi của con còn dài, vẫn còn nhiều người đang phải sống dưới ách của Hítle, con ạ.

        - Bố đã sống ra sao? - tôi hỏi chủ nhà.

        - Chẳng lẽ đấy mà lại là cuộc sống ư? - ông già trả lời - chúng tôi ngày đêm đều quay về hướng Đông, khấn cầu sao cho các con đến nhanh nhanh lên...

        Câu chuyện đã gây cho chúng tôi những ấn tượng sâu sắc.

        Tất cả mọi người ở đây, gần đây thôi còn phải sống ngột ngạt dưới ách của bọn chúa đất Rumani. Ngay cái từ "chúa đất" nghe đã thấy lỗi thời, nhưng ở đây, chúng như cùng sống một thời với chúng ta, không kể đến chuyện khi vượt qua biên giới, chúng tôi tận mát trông thấy những kẻ đại diện của đẳng cấp ấy.

        Sau Prut là những gì ở đó? Chúng tôi sẽ thấy được thế giới như thế nào, chúng tôi sẽ gặp ai?

[Giangtvx]

        Những đơn vị bộ binh đã vượt qua biên giới rồi. Chúng tôi cần phải nhổ trại, bay đến một sân bay đầu tiên của Rumani. Sáng sớm, Onuphriencô gọi tôi lên:

        - Xcômôrôkhôp, cậu được giao một nhiệm vụ hoàn toàn bí mật. Cậu sẽ phải đi bảo vệ đồng chí Cônstantinôp.

        - Đồng chí ấy là ai?

        - Tớ không biết. Thôi, ta đi ăn sáng đi.

        Chúng tôi kịp ăn qua loa, đã thấy Tư lệnh Quân đoàn O.V.Tônschicôp xuất hiện.

        - Chuẩn bị xong chưa, Xcômôrôkhôp?

        - Báo cáo đồng chí thiếu tướng, đã sẵn sàng ạ! Có điều, tôi chưa được biết đường hành trình, cần phải chuẩn bị bản đồ chứ ạ.

        - Các anh sẽ đi những đâu, ngay tôi củng chịu. Còn anh thì cần bản đồ để làm gì? Thủ lĩnh đi đâu các anh đi đó chứ.

        Tôi thầm cám ơn số phận bởi nó đã phú cho tôi cái khả năng nhanh chóng nhận được địa tiêu.

        Cônstantinôp là ai thế? Nếu như phải tổ chức như vậy, có nghĩa đấy phải là một nhân vật vô cùng quan trọng. Không thể tha thứ được bất kỳ một lỗi lầm nào khi đi yểm hộ người ấy.

        Chừng như, sự lo lắng về bản đồ bay của tôi không phải là vô ích.

        Khoảng giữa trưa thì chiếc máy bay Li-2 tới. Nó sang trọng một cách đặc biệt, tiến vào hạ cánh và tiếp đất. Phi công hẳn phải là kiện tướng chính cống trong nghề bay.

        Tất cả phi đội tập họp. Ban chỉ huy trung đoàn chạy đến chỗ Li-2. Vài phút nặng nề trôi qua. Cuối cùng, cửa mở, một người vạm vỡ, đầu to với những đường nét biểu lộ rõ là một quân nhân, bước xuống cầu thang máy bay.

        Đó chính là nguyên soái Giucôp!

        Đúng, không sai: Cônstantinôp - chính là Giucôp. Cũng đúng thôi: Georgi Cônstantinôvich được gọi là Cônstantinôp.

        Người mà chúng tôi cần phải đi bảo vệ là vậy đó ...

        Tên tuổi của nguyên soái G.K.Giucôp đã vang khắp các Phương diện quân. Uy tín của đồng chí rất cao, nhưng thời ấy người ta củng đồn về đồng chí là ngưởi cực kỳ nghiêm khắc. Phong thái của đồng chí củng đã nói lên điều đó - thân hình của người võ sĩ quyền anh, cân đối, trán rộng, dáng nhanh nhẹn với cái nhìn đầy nghị lực. Quả thực, mọi người kính trọng và cũng hơi sợ đồng chí ấy. Về phần tôi, tôi nhìn đồng chí với cái nhìn thán phục và hơi rụt rè.

        Giucôp chào hỏi các đồng chí chỉ huy của Quân đoàn và Trung đoàn xong, trao đổi với họ về vấn đề gì đó, sau rồi tất cả mọi người đều quay sang phía tôi.

        - Thượng úy Xcômôrôkhôp, - Onuphriencô giỡi thiệu tôi với nguyên soái.

        - Chào đồng chí Xcômôrôkhôp - Giucôp chìa tạy bắt tay tôi.

        - Chúc đồng chí nguyên soái Liên Xô khỏe! - Tôi trả lời.

        - Đồng chí rõ nhiệm vụ rồi chứ?

        - Báo cáo rõ ạ!

        - Vậy đồng chí báo cáo đi: chúng ta sẽ đi đâu, thứ tự thế nào, các đồng chí sẽ bảo vệ ra sao? Trình bày kế hoạch đi!

        Khi nghe những câu hỏi ấy, bộ mặt tròn trịa của tướng Tônschicôp bỗng dài thượt ra, Onuphriencô thì đưa mắt nhìn lên trời. Tôi nhanh chóng kéo tấm bản đồ bay từ ống giày ủng bên trái ra, trên đó có vẽ một đường đen đậm nét duy nhất kéo dài từ ManzƯr đến Cubây.

        - Cái gì thế này? - Giucôp nghiêm khác hỏi.

        - Dạ, hành trình của ch»úng ta ạ...

        - Tôi cần đến kế hoạch của đồng chí kia.

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, bây giờ tôi- sẽ báo cáo ạ.

        Tôi lấy sổ tay, bút chì và bắt đầu mô tả đội hình chiến đấu của các máy bay tiêm kích đi bảo vệ Li-2. Với tài năng vẽ vờỉ của tôi, bản sơ đồ chẳng miêu tả được cái gì ra hồn.

        Giucôp ngó vào cách sắp xếp máy bay trên tờ giấy của sổ tay, quay sang phía Onuphriencô:

        - Anh có hiểu được chút gì qua cái tác phẩm này không?

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, đồng chi ấy không vẽ được đồ thị, nhưng có nhiều kinh nghiệm trong việc đi bảo vệ các các bộ quan trọng ạ...

        Trong khoảnh khắc, sắc mặt của đồng chí chỉ huy yêu mến của tôi đã thay đổi. Chưa bao giờ tôi thấy nó bị biến dạng đột ngột như vậy và rất đỗi ngạc nhiên. Một phi công kỳ cựu, gan dạ bỗng dưng không còn mang nét gì giống mình nữa. Lần đầu tiên trong đời, tôi thoáng nghĩ có lẽ ở một lần khác, trong hoàn cảnh khi có mặt của các cán bộ cấp trên, mình củng có thể sẽ phải chịu đựng nỗi sợ hãi còn lớn hơn là trong chiến đấu. Tôi chợt nhớ đến lần gặp gỡ với R.Ia.Malinôpski và A.M.Vaxilepski, nhưng lúc ấy hoàn cảnh hoàn toàn khác.

[Giangtvx]

        Giucôp vừa nghe Onuphriencô nói, vừa đưa cái nhìn sẳc nhọn, nặng nề về phía anh ấy. Sau đó lại quay sang phía tôi một lần nữa.

        - Thế các phi công của đồng chí đâu?

        - Báo cáo đồng chí nguyên soái Liên Xô, họ ở kia ạ - tôi chỉ về phía hàng quân của phi đội.

        Và chỉ đến bấy giờ, như một người đứng ngoài cuộc ngó vào phi đội thẳn yêu của mình thì tôi mới thấy khiếp sợ: tất cả đều có diện mạo chán đến chẳng muốn nhìn. Xấu hổ đến đau đớn, tôi trở nên bực bội với chính mình và với các bạn. Chúng tôi đã phần nào quen với những thiếu thốn, không đầy đủ trong ăn mặc, nên đã không chú ý đến sự cẩu thả của mình.

        - Đấy là những con chim ưng của đồng chí đấy à? - Giucôp nhăn mặt hỏi.

        - Báo cáo đúng thế ạ.

        - Ôi giời! Nguyên soái phẩy tay không tin tưởng và quay ngoắt lại, bước những bước như lò so bật, dứt khoát đi về phía máy bay của mình.

        Tim tôi thắt lại. Thế có nghĩa là - tôi không còn được tin tưởng nữa chứ gì?

        - Nhanh chóng lên máy bay! - Onuphriencô chạy lại gần, với bộ mặt nhợt nhạt, hốc hác, nói.

        Tôi - người sẽ bay vòng quanh Li-2 cất cánh đầu tiên. Sau tôi là biên đội 2 chiếc, và tiếp đó là biên đội 4 chiếc nữa.

        Trên trời, chúng tôi tập họp đoàn quân hộ tống bay xung quanh chiếc Li-2. Tôi nhìn khắp lượt và lòng băng giá của tôi được sưởi ấm lại: đội hình của các tiêm kích đi yểm hộ thật là lý tưởng, cảm giác của lòng tự trọng lại quay lại với tôi một lần nứa. "Bằng bất kỳ giá nào cũng phải cho phi đội ăn mặc đàng hoàng hơn mới được" - tôi nghĩ.

        Chúng tôi hộ tống nguyên soái Giucôp đến biên giới. Phi đội tôi hạ cánh xuống Cubây, đồng chí ấy không cần bảo vệ nữa - mọi thứ cần thiết với đồng chí ấy đã không thành vấn đề, - đồng chí bay tiếp đến Sở chỉ huy của Phương diện quân Ucraina - 3 đóng ở thành phố Phêtesti của Rumani, nằm gần cây cầu Chernôvôtski bắc qua sông Đunai.

        Chỉ đến bao nhiêu năm sau chiến tranh, qua quyển hồi ký "Suy nghĩ và nhớ lại" của G.K.Giucôp, tôi mới biết được mục đích của chuyến bay chở đồng chí ấy đến Sở chỉ huy Phương diện quân của chúng tôi: đồng chí đã được giao nhiệm vụ chuẩn bị cho quân vượt biên giới Bungari. Thời gian ấy, vua Bôrit vẫn còn tiếp tục cộng tác với nước Đức phát xít.

        Chúng tôi ở lại Cubây. Chẳng bao lâu sau, toàn trung đoàn đều chuyển sân tới đó.

        Mãi tận về sau này chúng tôi vẫn còn hồi tưởng lại lần gặp gỡ với G.K.Giucôp.

        ... Cubây - sân bay dã chiến cuối cùng của chúng tôi trên đất nước Xô viết. Hình như thiếu tá Pakhinlô, tiểu đoàn trưởng đã tính đến điều ấy thì phải, đồng chí ấy đã tìm mọi biện pháp để chúng tôi có thể sống tốt hơn: chọn cho chúng tôi những căn phòng có đủ tiện nghi, trên bàn có nhiều thức ăn và nhiều thứ khác nữa. Pakhinlô đã tỏ ra có biệt tài về khả năng quản trị, hạch toán kinh tế, óc sáng tạo. Với sự giúp đỡ của đồng chí, cuối cùng, ít nhiều phi đội chúng tôi củng đã ăn mặc tử tế hơn đôi chút. Quần áo bay lúc đó thuộc vào danh mục hiếm, nhưng Pakhinlô đã biết cách kiếm được những gì cần kiếm.

        Chúng tôi bắt đầu chuẩn bị tỉ mỉ cho các chuyến bay trên những địa hình xa lạ đối với chúng tôi. Rumani có đủ mọi hình thái - từ đồi núi đến thảo nguyên, tất cả đều tập trung hết trong khoảng đất không lấy gì làm rộng cho lẳm. Vùng hạ du Nhiznhe Đunai và Tixcaia cùng thung lủng phần phía bắc cao nguyên Mônđavi chiếm đến 1/3 lãnh thổ. Và núi cũng chiếm diện tích đến 30%.

        Nói tóm lại, với địa hình muôn hình muôn vẻ này đòi. hỏi sự chuẩn bị phải thật kỹ lưỡng.

        Thời gian ấy, công tác đảng, công tác chính trị củng được tăng cường. Phòng chính trị Quân đoàn đã tổ chức những buổi hội thảo dành cho những người làm công tác chính trị của các trung đoàn, tổ trưởng Đảng và bí thư chi Đoàn của các phi đội. Hội nghị lý luận đầu tiên dành cho những chiến thắng của Hồng quân trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại đã được mở. Thật phấn khởi khi nhận thấy rằng quãng đường chiến đấu của chúng tôi đã vượt qua từ Vonga đến Đnhestr đã trở thành một bộ môn nghiên cứu, và chúng tôi thì vẫn là những người tiếp tục lịch sử.

        Trong các buổi hội thảo ở các trung đoàn, chúng tôi đã thảo luận về vấn đề "Sứ mệnh giải phóng của Hồng quân". Chúng tôi chưa hiểu được thực tế sẽ ra sao, nhưng lý luận thì chúng tôi đã được chuẩn bị đầy đủ để xứng đáng trình diện Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa của chúng ta ở nước ngoài.

[Giangtvx]

        Chúng tôi rất thú vị khi được biết Rumani - là một nhà nước tương đối trẻ. Thế kỷ thứ 2 trước công nguyên, nó mới chỉ là một vùng lãnh thổ của đế quốc La mã. Vào thế kỷ 12-13, từ Carpat đến khu vực phía Nam đã hình thành chế độ vương tộc Valakhia và Mônđôva, sau này rơi vào ách đô hộ của Thổ Nhĩ Kỳ. Cả hai quận chúa Đunai đã đấu tranh cho nền độc lập của mình, đến năm 1858 mới hợp nhất, nhưng rồi lại bị bảo hộ bởi lũ chóp bu của chính quyền Xuntan Thổ Nhĩ Kỳ. Chiến thắng của Nga trong cuộc chiến tranh Nga - Thổ đã đem lại cho Rumani sự giải phóng hoàn toàn và giành lại được sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia của mình.

        Đó là dấu ấn của gần 70 năm qua kể từ ngày Nga giải phóng cho Rumani khỏi ách thống trị của Thổ Nhĩ Kỳ. Bây giờ đây, những người Xô viết lại tới giúp đỡ họ trong cuộc đấu tranh chống lại bọn phát xít cường bạo.

        Những cuộc học tập, nghiên cứu lịch sử - rất bổ ích. Chúng đã giúp chúng tôi củng cố thêm lòng tin tưởng sâu sắc và kính trọng nhân dân Rumani cần cù, kề vai sát cánh với những người đứng lên chống kẻ thù chung. ... Mệnh lệnh mà chúng tôi hằng chờ mong từ bao lâu đã đến thật bất ngờ: nhanh chóng chuyển sân đến sân bay Kelerasi trên đất Rumani. Quan sát trên bản đồ, chúng tôi thấy đó là thành phố trên Đunai cách biên giới Bungari không xa lắm. Chắc chắn là sẽ phải chiến đấu trên bầu trời của 2 quốc gia rồi.

        Buổi mít tinh được tổ chức chớp nhoáng. Tổ trưởng Đảng của phi đội chúng tôi - trung úy Paven Prôgiêep đã phát biểu.

        - Với niềm vinh dự, chúng tôi sẽ mang những lá cờ chiến thắng của chúng ta cho tới ngày giải phóng hoàn toàn các dân tộc của châu Âu khỏi bọn thú phát xít! - Đồng chí kết thúc bài phát biểu sinh động, ngắn gọn của mình như vậy.

        Và đó, ngay dưới cánh - là đất nước Rumani. Những dấu hiệu đầu tiên của lối sống tư bản đã đập ngay vào mẳt chúng tôi: những phần đất của nông dân thì bé tí tẹo, còn nhà cửa vườn tược của địa chủ thì thật xa hoa.

        Vây quanh sân bay mới là những vườn nho dày đặc. Khi lăn về sân đỗ, tôi để ý thấy có một người Rumani đội chiếc mũ đen cao, nấp trong bụi cây ngó ra, nhổm lên nhìn chúng tôi, rồi lại ngồi thụp xuống. Người ấy là ai? Hắn cần gì nhỉ?

        Chúng tôi ra khỏi các buồng lái. Các đồng chí từ Chỉ huy sở đến gặp chúng tôi, truyền lệnh:

        - Không được đụng vào bất kỳ thứ gì và bất kỳ ở đâu, - họ nói.

        Ai cũng biết quanh đây dày đặc những cành nho với những chùm quả to mọng mầu hổ phách. Chúng sao mà hấp dẫn! Thật khó mà giữ cho được khỏi sức quyến rủ. Một trong số những phi công đã nói với trung đoàn trưởng:

        - Chẳng lẽ ta ngồi nhìn rồi nuốt nước bọt hay sao?

        - Có lệnh không được đụng đến, có nghĩa là không được đụng đến!

        Một lần, ai đó kiếm được một thùng rượu nho trong kho để đồ đạc, mang ra ngoài đồng, lập tức Onuphriencô lật đổ luôn. Dòng rượu nho thứ thiệt được cất giữ lâu năm chảy lênh láng ra đất, tỏa hương thơm ngào ngạt khắp xung quanh.

        Thực phẩm dự trữ gặp khó khăn. Đành phải an toàn thịt vì chỉ nó là món còn dư dật. Nó làm mọi người rất chán ngán, trong khi những vườn nho luôn vẫy gọi chúng tôi, nhưng không hề một ai đụng chạm đến cành nào cả.

        Mọi việc cứ tiếp diễn lặng lẽ cho tới khi có đoàn tù binh được giải phóng khỏi các trại giam của Hítle đi ngang qua sân bay. Rách rưới, kiệt sức, phờ phạc, họ lê bước dưới cái nóng của mặt trời mùa thu ở xứ này. Rồi họ dừng lại, phân tán cạnh các vườn nho. Chúng tôi đã đến nói chuyện với những con người quá ư đau khổ ấy. Chúng tôi hỏi han họ là ai, từ đâu đến, bị bắt làm tù binh từ khi nào và ra sao? Được biết, trong số này có rất nhiều lính hải quân từ Ôđetxa và Xêvastôpôn.

        Những người tù binh đã kể cho chúng tôi nghe về sự khủng khiếp trong các trại giam của Hítle, về việc chúng định biến họ thành những người nô lệ của những chủ đồn điền nho ra sao.

        - Bọn tư sản Rumani là những tên phát xít chính cống. Chúng nhạo báng, hành hạ chúng tôi bất kể lúc nào chúng muốn - một thủy thủ với hình mỏ neo xăm trên ngực kể - nhiều người trong số chúng tôi muốn tự giải thoát mình bằng cách chạy trốn, nhưng họ không thoát được, chết cả. cảnh sát, chó săn, chỉ điểm đủ các loại... làm sao mà trốn nổi. Những người dân nghèo, lương thiện thì rất cảm thông với chúng tôi, nhưng họ đều bị bọn chúng dọa dẫm ghê gớm.

[Giangtvx]

        Cuộc gặp gỡ ấy đã gây cho chúng tôi những tình cảm pha trộn phức tạp. Nghĩ rằng, số phận củng có thể đẩy mình vào hoàn cảnh của những con người bất hạnh này không biết lúc nào, nhưng những con người ấy cũng biểu lộ sự thật anh dũng của mình: "chiến hạm "Variăc" (chiến hạm từng tham gia cuộc chiến tranh với Nhật năm 1905-1906, khi bị thương đã tự đánh chìm) tự hào của chúng ta không hề đầu hàng kẻ thù, không thèm van xin nửa lời". Nhưng chẳng lẽ trong cuộc chiến tranh lại không có tù binh? Cái chính là trong bất kỳ hoàn cảnh nào củng phải giữ cho bản thân mình là người yêu nước trung thành với Tổ quốc vĩ đại của mình, khi ấy, thì dù có là tù binh, dù có nằm trong tình huống khó khăn nào đi chăng nửa anh củng vẫn là một người chiến sĩ.

        Chúng tôi củng đăm chiêu suy nghĩ về những gì chúng tôi nghe được về bọn nhà giàu Rumani. Tư sản bao giờ cũng vẫn là tư sản, không phụ thuộc vào chuyện nó là người Đức hay là người dân tộc khác. Lòng tham muốn, sự khát khao những đồng tiền lợi nhuận của nó không có ranh giới, nó giống như con thú dử, có khả năng gây ra mọi tội lỗi. Những chuyện như thế, chúng tôi còn được thấy rõ hơn về sau này trên đất Bungari, Nam Tư, Hunggari, Áo. May mà đã tìm thấy một sức mạnh trên trái đất này có thể chặn đứng được bàn tay đẫm máu của chủ nghĩa phát xít.

        Vài ngày sau, chúng tôi phân chia nhau đến ở cùng với các gia đình người Rumani. Kiriliuc, Calasônnôc, Gornôp, Kisliacôp và tôi cùng ở với gia đình mà chủ nhân là một thương nhân. Ông ta, vợ, con trai, con gái và người ở đều biết nói tiếng Nga. Qua người hầu gái, chúng tôi được biết: tất cả gia đình này đã từng sống ở Ôđetxa thời kỳ bị chiếm đóng. Họ đã làm gì ở đấy? Củng vẫn chỉ là buôn bán. Ông chủ nhà này còn có mấy ngôi nhà nữa ở Cônstanse.

        Kiriliuc tức giận:

        - Đây đúng là tên tư sản chính cống. Chiến tranh mặc ai, còn hắn thì kiếm lời.

        Cậu ta đối xử với chủ nhà không có thiện ý ra mặt. Còn ông kia cũng tránh mọi cuộc gặp gỡ với Kiriliuc.

        Cuộc sống trong thành phố đã được trả lại tự do, nhưng kháp nơi vẫn còn thấy lối sống tư hữu, ở đâu củng gặp những ông chủ thạo việc, quá ư ân cần. Có lẽ, họ đã linh cảm thấy rầng thời kỳ của họ đã qua rồi nên họ đối xử với chúng tôi rất dè dặt, lịch thiệp lạnh lùng.

        Riêng tầng lớp thanh niên, họ hòa nhịp với chúng tôi ngay. Những chàng trai, những cô gái háo hức hỏi những chuyện về cuộc sống ở Liên Xô. Những gì chúng tôi kể cho họ nghe, với họ là vô cùng mới mẻ: một xã hội không có kẻ giàu, không có người nghèo, ai cũng có thể được bầu vào lãnh đạo trong cơ quan nhà nước, giáo dục và chữa bệnh không mất tiền... Một số người không dám tin vào điều ấy. Còn chúng tôi thì càng tự hào vì Tổ quốc Xô viết của mình.

        ... Trên mảnh đất của Rumani, chúng tôi vẫn tiếp tục hoàn thành những nhiệm vụ chiến đấu. Thực tế thì ở đây đã bớt căng thẳng hơn nhiều vì chúng tôi hoàn toàn giành quyền làm chủ bầu trời. Chúng tôi được giao nhiệm vụ bảo vệ những đơn vị bộ binh đang tiến quân. Đến ngày mồng 5 tháng 9, quân đội Xô viết đã tiến đến biên giới giữa Bungari và Nam Tư. Tất nhiên, trung tâm những hoạt động chiến đấu của chúng tôi cũng bắt đầu chuyển sang Bungari.

        Ngay từ những chuyến bay trinh sát đầu tiên, chúng tôi đã thấy rằng trong vùng núi với những cánh rừng rậm rạp này, việc tìm kiếm những mục tiêu cần thiết có liên quan với địa hình thật không dễ dàng gì. Chúng tôi đem bản đồ tỉ lệ 1: 200.000 ra nghiên cứu và học thuộc lòng mọi địa tiêu.

        Mặc dù những sự căng thẳng có giảm xuống, chúng tôi vẫn cho rằng đấy là sự giả tạo, chẳng qua là sự êm ả trước cơn bão sắp tới mà thôi. Không lẽ lại để cho kẻ thù giấu đi nọc độc của chúng. Tất nhiên, ở Rumani, bài ca của nó đã được cất lên - những trận đánh diễn ra ở Tranxinvanhia.

        Nhưng còn ở Bungari... Nó chưa thoát ra được khỏi chiến tranh. Bởi vậy, chúng tôi đã phải chuẩn bị cho mọi bất trắc có thể xảy ra, trong đó có cả những trận không chiến ác liệt. Trên các sân bay ở Rumani, chúng tôi chiếm được rất nhiều máy bay chiến lợi phẩm của Đức: Me-109 và FV-190. Cấp trên cho phép bay trên các loại máy bay ấy để nghiên cứu. Lập tức, chúng tôi nhanh chóng làm quen với các thiết bị trong buồng lái và bay thử. Sau đó, chúng tôi cho tiến hành hàng loạt những chuyến không chiến diễn tập giữa các máy bay "Metxer" và "Phôcker" chống lại các máy bay La. Những điểm mạnh, điểm yếu của máy bay địch đã được khai thác triệt để và nó đã đem lại cho chúng tôi những lợi ích vô giá.

[Giangtvx]

        Các chuyên gia hàng không đã lao động quên mình, chuẩn bị cho những chuyến bay thử. Họ tỏ ra là những người anh hùng thực sự. Các đồng chí đảng viên - đại úy Mikhain Xcôbôgatôp, chuẩn úy Đanhin Mátviencô, các đoàn viên Cômxômôn - trung sĩ Alêchxăngđrơ Luchinhin trong vòng một đêm đã thay xong bộ xi lanh của động cơ.

        Nhìn chung, cuộc đấu tranh rút ngắn thời gian, đưa khí tài vào chiến đấu đã được tiến hành trên quy mô lớn. Các cán bộ tuyên huấn đã kêu gọi mọi người tiết kiệm từng giây đồng hồ, và bản thân họ cũng đã làm gương trong việc ấy. Đảng viên - cán bộ tuyên huấn - trung úy thợ máy Phêđô Vôlôđin đã thay nến đánh lửa nhanh nhất. Trợ lý tuyên huấn của phi đội chúng tôi - trung úy phân đội trưởng thợ máy Nhicôlai Mônchan đã tỏ ra có trình độ điêu luyện khi chuẩn bị các thiết bị hàng không cho các chuyến bay chiến đấu. Những lời nói, những việc làm của họ có tác dụng thật công hiệu. Đúng, chúng tôi đã bỏ ra quá nhiều sức lực và nghị lực cho những trận chiến sắp tới, cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Bungari anh em. Là anh em - bởi vì tuyệt đại đa số đều là những người dân Xlavơ phía Nam. Anh em - bởi vì từ thời Sipca, khi quân Nga giúp đỡ Bungari giải phóng khỏi ách thống trị của bọn Thổ Nhĩ Kỳ, lập nên Chính phủ của mình, giữa hai dân tộc dòng dõi Xlavơ đã có một nguyện vọng chung - xích lại gần nhau và thắt chặt thêm tình hữu nghị.

        Thật hạnh phúc biết bao khi chúng tôi không phải đổ máu ở Bungari.

        Ngày mồng 8 tháng 9, khi quân của chúng ta vượt sang biên giới Ru - Bun, một đơn vị quân đội của Bungari đã đón tiếp long trọng bằng rừng cờ đỏ tung bay và âm thanh náo nhiệt tưng bừng của dàn quân nhạc. Trên khắp các phòng tuyến diễn ra những cuộc kết nghĩa giữa hai dân tộc. Những cuộc mít tinh, biểu tình được tổ chức ở khắp các thôn xóm, thành phố. Vào đêm mồng 8 rạng ngày mồng 9 tháng 9, nổ ra cuộc khởi nghĩa ở Xôphia, kết quả - chính quyền đã chuyển vào tay mặt trận Tổ quốc. Chính phủ mới đã tuyên chiến với nước Đức phát xít.

        Tờ báo Quân đội "Người bảo vệ Tổ quốc" của chúng ta đã nhận xét: "Những người Rumani đã từ bỏ Hítle, đến lượt những người Phần Lan cũng khước từ hắn, và giờ đây là những người Bungari cũng tiếp tục đoạn tuyệt với hắn - cú đấm của chúng ta quả là mạnh mẽ và hiệu quả...".

        Mọi biến cố phát triển rất nhanh, chừng như nó không muốn cho các phi công ngầm nhìn thủ đô Bukharet của Rumani dù chỉ là lướt qua. Nhưng chúng tôi đã gặp may. Từ trên không trung, chúng tôi đã thấy thành phố tuyệt diệu ấy hầu như còn nguyên vẹn, không hề bị tàn phá bởi chiến tranh. Nó đã khắc vào ký ức tôi bằng những vòng tròn đá trắng không theo đúng quy luật với những đường phố tao nhã mang hướng chạy dần vào phía trung tâm. Mãi tận một năm sau ngày chiến thắng, tôi mới được thăm những quảng trường và những đường phố của nó.

        ... Chúng tôi tắm trên dòng Đunai lần cuối. Ngày mai, chúng tôi phải xa rời nơi đây rồi. Chúng tôi sẽ cơ động đến sân bay Gabơrôpnhit nằm trên đất Bungari, ở gần Phecđinăng, ngày nay đổi tên là Mikhailôvơgrat. Chúng tôi không thể không quan tâm tới chuyện: tại sao một thành phố của Bungari lại mang một cái tên Đức - Phecđinăng? Bôrit Kisliacôp đã làm sáng tỏ vấn đề ấy. Đồng chí kể lại rằng: sau khi Nga đập tan bọn Thổ Nhĩ Kỳ, một thái tử người Đức đã lên ngôi vua ở Bungari nhờ vào sự giúp đỡ của Anh, Đức, và Áo - Hung. Thời bấy giờ, trên đất Bungari cũng đã xuất hiện những làng mạc mang tên Đức.

        Chủ nghĩa đế quốc Đức đã lôi kéo Bungari vào cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, sau đó, để tiếp tục duy trì ảnh hưởng của mình lại kéo nó vào cuộc phiêu lưu mới.

        Nhân dân Bungari đã chịu đau khổ biết bao! Những gì do bọn ngoại bang gây ra trên mảnh đất Bungari này đang được rửa sạch bằng những lớp sóng của dòng Đunai! Chẳng lẽ lại là chính chúng tôi, thế hệ của những người Xô viết chúng ta lại được vinh dự vĩnh viễn kết liễu sự tàn ác hàng thế kỷ và bất công lan tràn trên mảnh đất Bungari tuyệt đẹp đầy thương đau này?

        ... Phi đội lấy hướng bay về Gabơrôpnhitsa. Chúng tôi được thông báo là: ở khu vực ấy chưa có lực lượng của bộ binh Xô viết, nếu sân bay có bọn Đức - thì hãy chiến đấu với bọn chúng. Trên không, chúng tôi giữ liên lạc liên tục với sở chỉ huy của trung đoàn hiện đang đóng tạm thời ở vùng Kelerasi.

[Giangtvx]

        Gabơrôpnhitsa đây rồi. Một sân bay dã chiến. Chúng tôi vào hạ cánh và quan sát xung quanh. Im âng, không một bóng người. Bất ngờ thấy bụi cây gần đó có cái gì rung động. Ngay lập tức, Gorcôp rút súng ngắn ra khỏi bao. Chúng tôi thấy xen giữa các tán lá cây là những cặp mát tò mò của trẻ con. Tôi chợt nhớ đến hồi ở sân bay Nhiznhaia Đuvanca, khi đó trong các bụi cây cũng có những người nấp trốn, không phân biệt được là máy bay nào đã hạ cánh.

        - Các đồng chí ơi, ra đi, chúng tôi là người đằng mình, người Nga đây! - tôi lấy hết sức, la to.

        - Hoan hô các bạn, người của ta rồi! - các bụi cây bị đạp gãy dử dội, từ đó túa ra sân bay nào trẻ con, nào các chàng trai, các cô gái và những người luống tuổi. Nhân dân địa phương vây quanh các máy bay, đu lên các phi công. Họ ôm hôn chúng tôi, tò mò hỏi xem chúng tôi ở đây có lâu không, định ở đâu và tất cả tranh nhau giúp đỡ chúng tôi.

        Chỉ có những người anh em chân tình sau một thời gian xa cách rất lâu mới có thể đón tiếp được như vậy mà thôi.

        Chiều đến, những người chủ của chúng tôi bắt đầu chia chúng tôi về các gia đình, dứt khoát không muốn nghe những lời giải thích của chúng tôi là như vậy, chúng tôi sẽ làm cho họ khó xử, sẽ gây những chuyện gì đó phiền toái.

        - Anh em về nhà - là sẽ có niềm vui trong nhà, - họ nói.

        Tôi, Michia Krapsôp và Vichia Kiriliuc ở cùng một nơi. Bước vào gia đình người Bungari, chúng tôi lập tức có cảm giác như ở nhà mình vậy. Ông chủ, bà chủ và cô con gái mầt đen láy của họ bắt đầu chuẩn bị bữa ăn tối. Đêm đã khuya, khi chúng tôi đã buồn ngủ díp mắt lại, cô con gái chủ nhà mới nói là vẫn còn mấy người láng giềng đứng ở ngoài đường, rất muốn được gặp các phi công Xô viết.

        - Cứ mời họ vào! - chúng tôi đồng thanh trả lời.

        Sau khoảng 10 phút, ngôi nhà chật ních những người. Lại những câu hỏi, những cuộc mạn đàm không ngớt. Tất cả chúng tôi đều thấy ấm cúng, thoải mái. Nhưng công việc là công việc - quá nửa đêm chúng tôi phải chia tay.

        Trên mảnh đất Bungari mến khách, lần đầu tiên trong suốt cuộc chiến tranh, chúng tôi đã được ngủ một giấc ngon lành và yên tĩnh. Cũng giống tựa như ở trong ngôi nhà thân yêu của mình sau mọi bão dông, khổ cực, mọi lo lắng và hiểm nguy không còn treo trên đầu chúng tôi nữa.

        Mặc dù chúng tôi đi ngủ rất khuya, nhưng 6 giờ sáng chúng tôi đã dậy rồi. Điều ấy làm cho ông bà chủ vô cùng ngạc nhiên. Sau bữa ăn sáng no nê, chúng tôi ra sân bay.

        Nhân dân địa phương từ các ngả đường củng ùa ra, cùng chúng tôi ra sân bay. Buổi tiếp xúc với những người bạn hôm qua rõ ràng là chưa đủ đối với họ. Chúng tôi cũng chưa có dịp được nói thỏa thích, nhưng chúng tôi còn có nhiệm vụ của mình. Sau khi tập trung tất cả các cán bộ chỉ huy lại, Onuphriencô ra lệnh: để duy trì sẵn sàng chiến đấu thường xuyên, các phi đội cần phải tổ chức trực ban chiến đấu. Những phi công không trực chiến sẽ gặp gỡ, nói chuyện với nhân dân địa phương. Nhân dân đã đến gần như đầy sân bay. Mọi người đều cốt chỉ để nói với chúng tôi một câu thôi, để được nhìn thấy chúng tôi, sờ vào máy bay của chúng tôi một lần thôi rồi ra về là mãn nguyện.

        Những người Bungari đã chờ đón cái giờ phút này từ lâu rồi. Khi nó đến họ lại chưa tin ngay được vào hạnh phúc của mình, họ muốn thấy rõ một lần nữa, lần nữa để xác minh lại điều ấy.

        Mang theo những lời chúc tốt đẹp của họ, chúng tôi đã bay đi làm nhiệm vụ - bay xem các khu vực mới, trinh sát biên giới Bungari - Nam Tư. Từ Gabơrôpnhitsa đến Nam Tư quãng đường không đáng bao xa. Tất cả đã hiểu rằng chúng tôi đóng quân ở một địa điểm như vậy đâu phải là ngẫu nhiên.

        Một lần, có một nhóm thanh niên nam nữ tuổi chừng khoảng 15-17, đạp xe đạp đến sân bay thăm chúng tôi. Họ nói chuyện toàn bằng tiếng Nga. Thì ra, đấy là con cái của những người kiều dân Bạch Nga. Đấy, chúng tôi còn được gặp cả những người như thế nữa đấy! Họ kể rằng, họ sống ở một làng quê cách đây chừng 20 km, rất mong sự có mặt của chúng tôi, để được nói chuyện với chúng tôi - những người mình, người Nga dù chỉ là một lần trong đời.

[Giangtvx]

        Đấy là những người còn trẻ, hoàn toàn không bị ảnh hưởng những quan niệm của các bậc cha mẹ. Họ đã mạnh dạn bày tỏ những nhận xét của mình, rất tự hào vì mình là người Nga. Họ vui mừng hết cỡ khi đón nhận những ngôi sao đỏ tươi từ tay chúng tôi trao tặng và gắn ngay vào ngực áo. Họ muốn biết thật nhiều thông tin về Tổ quốc mình. Họ hỏi chúng tôi về Mátxcơva, Lêningrat và Kiep. Rất tiếc là trong chúng tôi chỉ có một số ít đã đến được những thành phố ấy. Tôi nghĩ, phải đến, phải hiểu được thật nhiều điều về những thành phố tuyệt đẹp của chúng ta thì mới có nhiều cơ hội để giáo dục lòng yêu nước. Cũng có thể, rồi có lúc nào đó, từng người dân Xô viết ngay từ những năm thơ ấu sẽ có được khả năng đi tham quan tất cả các khu vực, các thành phố lớn của chúng ta để rồi tự suy ngẫm về những vẻ đẹp huyền diệu của những khoảng không và những cảnh tượng hùng vĩ của nó.

        Cũng có một lần, có những kiều dân luống tuổi đến chúc mừng chúng tôi, nhưng những sự niềm nở, cảm thông lẫn nhau cứ biến đâu mất. Những ông già mang dáng vẻ kiêu hãnh, luôn thận trọng, dè dặt. Thực ra, họ cúng khó mà làm khác được: bởi họ thấy trên nét mặt chúng tôi là nét hòa bình mà họ đã từ chối chúng, trốn chạy chúng, báo trước cho chúng sự chết chóc.

        Còn cuộc sống lại phân xử theo cách của mình: nền hòa bình mà họ từ chối bây giờ đang tiêu diệt chủ nghĩa phát xít, mang lại sự giải phóng cho châu Âu, tỏ rõ cho mọi dân tộc trên trái đất này tấm gương chính nghĩa nhất, mới nhất của xã hội xã hội chủ nghĩa.

        Cuộc gặp gỡ những ông già kiều dân Bạch Nga đã không tìm được tiếng nói chung. Những tu sĩ đáng thương ấy không gợi cho chúng tôi chút quan tâm nào cả. Những lời nói vô bổ của họ chẳng chạm được đến một giây cung nào trong tâm hồn chúng tôi. Chỉ tiếc cho con cái họ đã phải sống ưu sầu trên mảnh đất của cha ông. Dầu sao, ánh sáng phản chiếu của Tổ quốc xa xăm cũng đã làm tâm hồn họ xáo động, chất đầy những mối âu lo.

        Tôi chợt nhớ đến Vonga, Xaratôp, Axtrakhan của mình. Tổ quốc mến yêu ơi! Người là tất cả trong tôi, trong từng tế bào của tôi. Tôi sống bằng Người. Người đã phú cho tôi sức mạnh và ban cho tôi hạnh phúc. Tôi sẽ vượt qua mọi gian nan, thử thách và tôi sẽ giữ lòng trung thành không gì lay chuyển nổi đối với Người cho đến ngày tận cùng của đời mình...

        ... Những chuyến bay qua đất nước Nam Tư mới mang nhiều dáng dấp giống như những chuyến bay ở Atler làm sao: dưới cánh bay cũng là những dãy núi thấp như thế, những thung lũng hẹp, những dòng sông cuồn cuộn chảy xiết như thế. Cúng có một số đỉnh có tuyết giống như ở Enbơruc hoặc ở Cazơbêch, và - "Capcadơ đang ở dưới tôi". Tôi nhớ có chuyến bay đi trinh sát ở đây lặp lại gần như chuyến tôi từng bay ở Xôtri: mây không cho phép bay cắt qua núi, tôi cùng với số 2 bay theo lòng sông Đunai trên độ cao khoảng 50-100 m giữa các khối đá dựng thẳng đứng. Sông ở quãng này thu hẹp lại như một cái rãnh, nhìn tưởng chừng như cánh máy bay sắp chạm vào những tảng đá hoa cương đến nơi. Chúng tôi bay trườn qua chỗ vòng của đường sắt và sau khi hoàn thành nhiệm vụ lại bay lộn trở lại. Ngay lúc đó trời đổ mưa, mây xà thấp tịt hẳn xuống, treo trên sông. Khó khăn lâm chúng tôi mới xuyên về hạ cánh được. Dầu sao chúng tôi củng đã thu lượm được những lượng thông tin trinh sát cần thiết. Chuyện kể về những cảnh đẹp hoang dã đến khắt khe của những địa điểm ấy thật khôn cùng.

        Một lần nữa, một lần nữa tôi lại nhớ về dãy Capcadơ.

        Bây giờ đây, khi bay trên những đỉnh núi của Nam Tư, chúng tôi đã hoàn toàn khác, rất khác những con chim non còn vàng mép hồi năm 1942 - còn sợ sệt khi bất ngờ chui vào mây, lần đầu gặp địch, lần đầu không chiến với chúng.

        Bây giờ chúng tôi đã chủ động đi tìm địch, nóng lòng muốn được tham chiến. Những tư liệu trinh sát của chúng tôi đă nói lên một điều là bọn phát xít không nghĩ đến chuyện từ bỏ Nam Tư một cách dễ dàng. Có nghĩa là sẽ có những trận không chiến ác liệt trên bầu trời. Nếu như dãy Capcadơ bạc đầu trước kia đã là người chứng kiến những sự thất bại đầu tiên trong đời binh nghiệp của tôi, thì ở đây, trên những đỉnh núi của Nam Tư này, tôi sẽ cố gắng sao cho không để mất thể diện! Chúng tôi đã có dư thời gian để suy tính, phân tích đến từng chi tiết những kinh nghiệm mà chúng tôi thu lượm được, lược bỏ những gì không cần thiết để gạn lọc lấy những gì quý giá nhất.

        Khi chúng tôi được sống tương đối yên tĩnh thì một số bạn đồng nghiệp của tôi ở các trung đoàn bạn đã phải thực hiện những nhiệm vụ vô cùng đặc biệt.

[Giangtvx]

        Sáng ngày 11 tháng 9, biên đội 2 chiếc của thiếu tá Kozlôp và thượng úy V.Miaschicôp cất cánh từ sân bay Côrôn - 1 của Rumani lấy hướng về Xôphia. Đấy là chuyến bay với sứ mệnh nặng nề: chở các đại biểu của phái đoàn Ban chấp hành Đảng công nhân Bungari và đại diện của sở chỉ huy Phương diện quân vào thủ đô khởi nghĩa để bàn những vấn đề hiệp đồng tác chiến giữa quân đội Xô viết và Bungari.

        Thiếu tá, bây giờ đã là trung tướng không quân N.V.Kozlôp kể về chuyến bay ấy như sau:

        - Ở độ cao 3000 m, chúng tôi bay cắt qua vùng trung tâm Bancăng, và ngay đó - trước mặt chúng tôi là Xôphia - niềm tự hào của nhân dân Bungari hiện ra với tất cả vẻ đẹp kiều diễm của mình.

        Tim chúng tôi đập dồn dập, lòng vui như hội. Cũng đúng thôi: chúng tôi là những người đầu tiên trong số các phi công Xô viết được xuống hạ cánh ở thủ đô Bungari!

        Nhưng niềm vui ấy đã bị dập tắt quá nhanh - chúng tôi nhận được thông báo là trên sân bay có thể vẫn còn bọn Hítle hoạt động. Chúng tôi giảm độ cao xuống cực thấp, bay thông qua sân bay và thấy có tới gần 50 chiếc máy bay các loại của phát xít - Me-109, Iu-87, "Đornhe-215". Điều này dĩ nhiên là chúng tôi chẳng lấy gì làm thú vị rồi. Chúng tôi tiếp tục quan sát. Khu vực gần nhà ga ở sân bay có rất nhiều người. Họ là ai nhỉ? Chúng tôi chăm chú quan sát - thấy họ vẫy tay, tung mủ lên không trung. Lá cờ đỏ trên mái nhà bay phấp phới. Chúng tôi vào hạ cánh. Máy bay chỉ mới vừa tát máy xong thì những tiếng "hoan hô" của biết bao nhiêu giọng hô vang dội đã bật tung buồng lái. Chúng tôi bị bế trên tay đúng với cái nghĩa của nó. Họ bát đầu tung, ôm, hôn, rải hoa và thết đãi chúng tôi đủ thứ thuốc lá, hoa quả...

        Cuộc hội đàm kết thúc. Ngày 14 tháng 9, hàng loạt các đơn vị của quân đoàn không quân số 17 di chuyển đến các sân bay vùng Xôphixki và Viđinski để rồi từ đó cất cánh đi làm nhiệm vụ chiến đấu.

        Thiếu tá N.V.Kozlôp được tiếp nhận tham gia vào chiến dịch thứ 2, mà có thể gọi là chiến dịch đặc biệt. Sau chiến tranh nhiều năm, chiến dịch ấy đã được lấy làm cốt truyện cho bộ phim truyện "Chuyến xe lửa bí mật".

        Chuyện là, có một nhóm người đại diện của Chính phủ Bungari phát xít, của đại sứ quán Đức và phái đoàn quân sự đặc biệt vào đêm 17 rạng ngày 18 tháng 9 sau khi mang theo những tài liệu lưu trữ và một số lượng vàng dự trữ cùng với những tài sản quý báu khác của nhà nước đã lên chuyến xe lửa đặc biệt, chạy về hướng Thổ Nhĩ Kỳ.

        Cùng ngày ấy, thiếu tướng V.A.Xuđes ra lệnh qua điện thoại cho thiếu tá N.V.Kozlôp - trung đoàn phó trung đoàn ném bom 449: sử dụng 5 tổ lái mang theo các xạ thủ súng máy và phóng lựu đi tìm chuyến xe lửa kia, tìm mọi cách bắt giữ tất cả những người trên tàu ấy lại.

        Trong suốt cuộc chiến tranh, những người phi công ném bom chưa bao giờ nhận nhiệm vụ nào tương tự như vậy.

        Các tổ bay do các thượng úy Maixnhicôp, Sepcunôp, Phơritman, Gapônhencô dẫn đầu nhanh chóng chuẩn bị cho chuyến bay.

        Sáu mươi tám xạ thủ súng máy và phóng lựu dưới sự chỉ huy của kỹ sư quân giới trung đoàn - đại úy A.Gurep trong vòng một tiếng rưỡi đồng hồ đã thao tác thành thục các động tác đánh chiếm tàu, khuân các chiến lợi phẩm vào máy bay. Dưới sự yểm trợ của các máy bay tiêm kích của sư đoàn chúng tôi, đoàn thám hiểm không quân đã khởi hành chuyên đi đặc biệt của mình.

        Chúng tôi bay rất lâu ở độ cao 200-300 m theo dọc tuyến đường sắt, nhưng không thấy có đoàn tàu nào cả. Chẳng lẽ bọn người chạy trốn này đã kịp sang đến Thổ Nhĩ Kỳ rồi hay sao?

        Cuối cùng, trên nhà ga Malêvô, chúng tôi phát hiện thấy hai đoàn tàu: một đoàn có đầu máy còn đoàn kia thì không. Bọn chúng đây rồi ư? Chúng tôi bay thành một vòng tròn để quan sát cho kỹ càng.

        Trên một đoàn tàu thấy chất đầy lính tráng và hàng hóa. Đoàn kia củng như vậy, nhưng giữa đoàn lại có 3 toa sang trọng. Không còn nghi ngờ gì nửa - chính là bọn tháo chạy đây rồi. Chiếc Li-2 vòng xuống hạ cánh gần nhà ga cũng báo cáo về như vậy. sở chỉ huy Phương diện quân phái một người được ủy nhiệm đi cùng với một nhóm xạ thủ súng máy từ trên máy bay bước xuống.