Chiến thắng Điện Biên Phủ - Sự kiện - Hỏi và Đáp

[chuongxedap]

53. Ta đã có sự thay đổi phương châm tác chiến như thế nào?

Trong tờ trình của Tổng quân uỷ gửi lên Bộ Chính trị ngày 6 tháng 12 năm 1953 dự kiến: "Thời gian để tác chiến ở Điện Biên Phủ ước độ 45 ngày" và "đây sẽ là một trận công kiên lớn nhất từ trước tới nay". Ta sẽ phải sử dụng 3 đại đoàn bộ binh, toàn bộ pháo binh, công binh, phòng không và "quân số tổng quát của chiến dịch sẽ là 42.000 người". Dự kiến đánh Điện Biên Phủ trình Bộ Chính trị theo tinh thần "đánh chắc, tiến chắc".

Khi triển khai kế hoạch tiến công Điện Biên Phủ, bộ phận tham mưu của ta đi trước để chuẩn bị chiến dịch đã đề nghị phương án "đánh nhanh giải quyết nhanh" trong khi bộ đội ta đang sung sức, tinh thần chiến đấu rất cao, còn địch chưa củng cố xong trận địa, chưa đứng vững chân tại Điện Biên Phủ. Phương án "đánh nhanh giải quyết nhanh” dự định tập trung toàn lực tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ trong hai ngày ba đêm.

Tuy nhiên, sau khi thận trọng cân nhắc và theo dõi chặt chẽ diễn biến của tình hình mặt trận, Đảng uỷ và Bộ Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ đã đi đến quyết định chuyển sang phương châm "đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định này đã được Bác Hồ và Bộ Chính trị hoàn toàn nhất trí.

Hồi tưởng về quyết định quan trọng này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vị Chỉ huy trưởng của chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa, đã nhấn mạnh: "Thay đổi cách đánh trong tình thế toàn mặt trận từ trên xuống dưới quyết tâm chiến đấu theo phương án đánh nhanh giải quyết nhanh, các đơn vị đã vào vị trí chiến đấu, chờ giờ nổ súng là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của tôi”¹.

54. Toàn văn bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cán bộ và chiến sĩ ở mặt trận Điện Biên Phủ trước giờ nổ súng và mở màn chiến dịch?

"Thân ái gửi toàn thể cán bộ và chiến sĩ ở mặt trận,

Các chú sắp ra mặt trận. Nhiệm vụ các chú lần này rất to lớn, khó khăn, nhưng rất vinh quang.

Các chú vừa được chỉnh quân chính trị và chỉnh huấn quân sự và đã thu được nhiều thắng lợi về tư tưởng và chiến thuật, kỹ thuật. Nhiều đơn vị đã đánh thắng trên các mặt trận. Bác tin chắc rằng các chú sẽ phát huy thắng lợi vừa qua, quyết tâm vượt mọi khó khăn gian khổ để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang sắp tới.

Bác chờ các chú báo cáo thành tích để thưởng những đơn vị và cá nhân xuất sắc nhất.
Chúc các chú thắng to.
Bác hôn các chú.

Chào thân ái và quyết thắng.
Tháng 3 năm 1954
HỒ CHÍ MINH”²

_________________________________
1. Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Tinh thần Điện Biên Phủ sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta”, báo Nhân dân, ngày 8-3-2004.
2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.7, tr.265.

[chuongxedap]

55. Pháo của ta đã khai hoả lần đầu tiên tại Điện Biên Phủ vào ngày nào?

Trưa 13 tháng 3 năm 1954, lần đầu tiên pháo 105 ly của ta đã khai hoả ở Điện Biên. Quân Pháp bàng hoàng khi thấy sự xuất hiện của pháo 105 ly, nhưng cho đến lúc này, Đờ Cát vẫn nửa tin nửa ngờ, cho rằng làm sao ta có thể kéo pháo hạng nặng lên Điên Biên Phủ được, mà nếu có chắc cũng không đáng kể. Các cứ điểm của địch cũng dùng pháo bắn trả dữ dội nhưng không có kết quả. 6 chiếc Moran, 1 trực thăng và 6 khu trục đành nằm im trong sân bay, không dám cất cánh.

56. Trong đợt tiến công thứ nhất, ta tiêu diệt những cứ điểm nào?

Đó là: Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo. Sở dĩ ta chọn tấn công ba cứ điểm này trong trận mở màn vì chúng cách xa Mường Thanh, ở vào vị thế tương đối cô lập, quân ta sẽ có lợi thế khi bao vây và triển khai lực lượng tấn công. Tiêu diệt được các cứ điểm này, ta sẽ mở được đường để tiến sâu vào trung tâm Mường Thanh và đánh đòn phủ đầu khiến binh lính Pháp kinh hoàng.

57. Trận tấn công Him Lam diễn ra như thế nào?

Him Lam là một trong số những vị trí phòng thủ kiên cố nhất của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Cứ điểm này được gọi là “Quả đấm sắt”, nằm trên đường đi Tuần Giáo để ngăn chặn hướng tấn công chính của ta vào vòng ngoài Điện Biên Phủ. Nếu mất Him Lam thì Mường Thanh sẽ nguy to. Chính vì vậy Pháp đã dốc sức xây dựng Him Lam. Pháo đài Him Lam do một viên cố vấn Mỹ ở chiến trường Triều Tiên thiết kế và trực tiếp giám sát xây dựng. Tướng Mỹ O. Đanien, Nava cùng nhiều quan chức cấp cao khác của Pháp đã đến tận nơi để tham gia ý kiến và kiểm tra.

Đúng 17 giờ ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta bắn dồn dập hàng loạt phát đại bác vào các vị trí cứ điểm ở Điện Biên Phủ, nhất là Him Lam, gây chấn động toàn bộ cứ điểm. Ngay từ đầu, quân địch ở Him Lam đã bị tổn thất nặng nề. Đại đoàn 312 của ta đồng loạt tiến công trên ba hướng và đến khoảng 23 giờ, ta tiêu diệt được khu trung tâm và chiếm hoàn toàn cứ điểm Him Lam. Trong trận đánh mở màn chiến dịch này, quân ta đã tiêu diệt gần 300 tên, bắt sống hơn 200 tên.

58. Phản ứng của quân Pháp trước cuộc tấn công mãnh liệt của ta?

Quân Pháp đã bắn hết 6.000 viên đạn đại bác 105 ly để chống trả cuộc tấn công của ta nhưng không tránh nổi thất bại. Ngay trong trận mở màn, cả trung tâm đề kháng Him Lam đã bị quân đội Việt Nam tiêu diệt gọn, 750 lính Pháp bị tiêu diệt và bắt sống. Đơn vị Pháp trấn giữ Him Lam là đơn vị thuộc Lữ đoàn 13, lữ đoàn chưa hề biết đến thất bại, kể cả trong những trận đánh khó khăn nhất thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, vậy mà chỉ sau một đêm đã bại trận dưới tay Việt Minh. Điều đó làm cho Pháp hết sức hoang mang. Nhưng điều khiến cho Pháp kinh hoàng nhất vẫn là sự xuất hiện rầm rộ pháo hạng nặng của ta. Thủ tướng Pháp Lanien than thở: “Sự dữ dội bất ngờ của hoả lực đối phương làm cho các đơn vị của chúng ta kinh hãi”. Tướng Cônhi thì tỏ ra cực kỳ bi quan và nói với các sĩ quan phụ tá và các nhà báo rằng: “Điện Biên Phủ quả là một cái bẫy, không phải là đối với Việt Minh mà là đối với chúng ta rồi”. Còn thiếu uý Giắckê, bị ta bắt làm tù binh trước khi trận mở màn bắt đầu, đã nói với các chiến sĩ của ta: “Các ông đã tiêu diệt được Him Lam thì các ông có thể đánh được bất cứ chỗ nào ở Điện Biên Phủ.”

[chuongxedap]

59. Trận đánh đồi Độc Lập diễn ra như thế nào?

Đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công đồi Độc Lập là Trung đoàn 165 thuộc Đại đoàn 312 và Trung đoàn 88 thuộc Đại đoàn 308. 17 giờ ngày 14 tháng 3, pháo binh ta bắt đầu bắn vào các cứ điểm địch. Khoảng 20 giờ, các hầm súng máy hạng nặng của Đại uý Morô bị phá tan. Đến 22 giờ, hầm chỉ huy của Morô bị tiêu diệt. Địch bắn trả dữ dội bằng pháo 105 và 155 ly. 3 giờ 30 phút sáng, bộ binh ta bắt đầu tiến công. Trung đoàn 165 từ hướng chính đông nam đột phá thành công vào cứ điểm địch, nhanh chóng chiếm được khu thông tin, tiêu diệt trận địa cối và bao vây sở chỉ huy. Trung đoàn 88 tấn công từ hướng đông bắc ít phút sau cũng tiến vào phối hợp với Trung đoàn 165 đánh địch. Tiểu đoàn Angiêri số 5 của địch chống cự quyết liệt. Các chiến sĩ ta giành giật với địch từng ụ súng, căn hầm và giao thông hào. Khoảng 6 giờ 30 phút sáng 15 tháng 3, đồi Độc Lập hoàn toàn thuộc về ta. Ta bắt sống 200 tù binh, trong đó có hai tiểu đoàn trưởng là Meccơnen và Cac, tiêu diệt 483 tên.

60. Tại sao Trung tá chỉ huy pháo binh Pirốt phải tự sát?

Pirốt là viên sĩ quan được Nava giao trọng trách chỉ huy pháo binh của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Khi Nava và Cônhi lên thị sát tình hình, Pirốt đã huênh hoang nói rằng không một khẩu pháo nào của Việt Minh bắn nổi đến ba phát mà không bị pháo của hắn phá huỷ. Sau thất bại nhanh chóng của Him Lam và Độc Lập, Pirốt cảm thấy quá bất lực nên đã tự sát bằng lựu đạn ngay trong hầm chỉ huy của mình vào đêm 15 tháng 3. Đờ Cát sợ nếu lộ chuyện thì binh lính mất tinh thần nên chỉ dám điện cho Cônhi thông báo: “Pirốt đã hy sinh trên trường danh dự”. Có nhiều báo chí đã viết về cái chết của Pirốt, nhưng tất cả đều thống nhất ở một điểm: Pirốt tự sát vì cay cú và hổ thẹn.

61. Bản Kéo bị thất thủ như thế nào?

Sau khi mất Him Lam và Độc Lập, tinh thần tiểu đoàn nguỵ Thái đóng ở Bản Kéo suy sụp nhanh chóng. Sáng 15 tháng 3, bộ đội ta gửi thư cho phép lính ở Bản Kéo đến đồi Độc Lập nhận thương binh, đồng thời khuyên chúng ra hàng. Lính Thái biết ta sắp tiến công Bản Kéo nên hết sức hoang mang. Đờ Cát thấy khó mà giữ được Bản Kéo nên ra lệnh cho Tiểu đoàn nguỵ Thái BT3 rút về Mường Thanh. Tiểu đoàn này vừa ra khỏi đồn đã chạy sang hàng quân ta. Địch cho xe tăng đuổi theo và bắn pháo ngăn chặn. Ta cũng cho pháo bắn yểm hộ, khiến xe tăng địch phải rút chạy. Quân ta thừa thắng xông lên tiến vào chiếm Bản Kéo và bao vây các ngọn đồi phía bắc sân bay. Chiến thắng Bản Kéo đã kết thúc đợt tấn công thứ nhất của quân ta tại Điện Biên Phủ.

62. Kết quả của đợt tiến công lần thứ nhất?

Sau hai trận đánh lớn then chốt, ta đã tiêu diệt hai cứ điểm được tổ chức phòng ngự tốt nhất của địch là Him Lam và Độc Lập, hai “quả đấm sắt” theo cách gọi của các tướng Pháp. Hệ thống phòng ngự phía bắc và đông bắc của địch bị đập tan, mở toang cánh cửa cho quân ta tiến xuống vùng lòng chảo và khu trung tâm. Hai tiểu đoàn tinh nhuệ vào bậc nhất của địch bị tiêu diệt gọn, một tiểu đoàn khác tan rã. Một số lượng lớn pháo 105 ly và pháo cối 120 ly của địch bị ta phá huỷ hoàn toàn, hầu hết máy bay chiến đấu trong vùng lòng chảo đều bị pháo binh ta tiêu diệt, nhiều kho tàng bốc cháy. Trong vòng từ ngày 13 đến ngày 17 tháng 3, Pháp đã sử dụng hết 12.600 viên đạn pháo 105 ly trong số 27.000 viên, 11.000 viên cối 120 ly trong số 28.000 viên, 3.000 viên đạn pháo 155 ly. Bên cạnh việc gây thiệt hại lớn về người và phương tiện chiến tranh cho địch, chiến thắng trong trận mở màn của ta đã khiến cho tinh thần chiến đấu của binh sĩ Pháp sa sút nghiêm trọng, đồng thời chứng tỏ cho quân Pháp thấy hệ thống tập đoàn cứ điểm của chúng ở Điện Biên Phủ không phải là bất khả xâm phạm.

[chuongxedap]

63. Nhiệm vụ cụ thể của các đơn vị tham gia đợt tiến công thứ hai?

Trong đợt thứ hai, ta chủ trương đánh chiếm các cao điểm phòng ngự của địch ở phía đông thuộc các cụm cứ điểm Đôminíc, Êlian với các cao điểm A1, C1, C2, D1, D2, E và uy hiếp quân địch tại Mường Thanh, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch trong đó có một số đơn vị cơ động ở cụm cứ điểm Huyghét với các điểm cao 105, 106, 206, nhằm tạo điều kiện để chuyển sang tổng công kích.

Các đơn vị được giao nhiệm yụ cụ thể như sau:

- Đại đoàn 312 được phối thuộc 2 đại đội sơn pháo 75, 2 đại đội cối 120, 1 đại đội cối 82, có nhiệm vụ tiêu diệt các điểm cao E, D1, D2 (thuộc Trung tâm đề kháng Đôminích) và dùng một đơn vị thọc sâu đánh vào vị trí của pháo binh địch cùng quân cơ động tiểu đoàn dù nguỵ số 5 ở phía trong.

- Đại đoàn 316 (thiếu một trung đoàn) được phối thuộc 2 đại đội sơn pháo 75, 2 đại đội cối 120, 2 trung đội cối 82, có nhiệm vụ tiêu diệt các điểm cao A1, C1, C (thuộc Trung tâm đề kháng Êlian).

- Đại đoàn 308 có nhiệm vụ thọc sâu đánh vào Tiểu đoàn dù nguỵ số 3 và vị trí pháo binh, đồng thời tích cực quấy rối các cứ điểm 106, 311, bố trí đánh quân địch nhảy dù xuống phía Tây, chặn quân tiếp viện từ Hồng Cúm lên.

- Trung đoàn 57 (Đại đoàn 304) được phối thuộc tiểu đoàn 888 (Đại đoàn 316), 1 đại đội lựu pháo 105, một đại đội cối 120 ly, 4 khẩu 82, 12 khẩu 12,8 ly có nhiệm vụ kiềm chế các trận địa pháo địch ở Hồng Cúm, hạn chế những hoạt động của chúng, chặn viện binh địch từ Hồng Cúm lên Mường Thanh và đánh địch nhảy dù ở phía nam Hồng Cúm.

- Đại đoàn 351 dùng toàn bộ hoả lực yểm hộ bộ binh tiến công các cứ điểm E, D1, D2, C1, C2, A1; đồng thời kiềm chế, phá huỷ một phần pháo binh địch, tiêu hao quân cơ động của chúng ở trung tâm Mường Thanh. Riêng Trung đoàn pháo cao xạ 367 (Đại đoàn 351) được tăng cường lực lượng mới từ hậu phương, phải yểm hộ đắc lực cho bộ binh và pháo binh chiến đấu cả ngày lẫn đêm¹.
______________________________
1. Xem: Viện lịch sử quân sự Việt Nam (Bộ Quốc phòng), Lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994, t. 2, tr. 409-410.

[chuongxedap]

64. Diễn biến chính của đợt tiến công thứ hai?

Chiều 30 tháng 3 năm 1954, quân ta nổ súng bắt đầu đợt tiến công thứ hai. Lợi dụng thời tiết xấu, máy bay địch ít hoạt động, các đơn vị hoả lực của ta đã triển khai chiếm lĩnh trận địa ngay từ buổi sáng.

Đúng 17 giờ ngày 30 tháng 3, sau khi pháo binh ta bắn dồn dập vào sở chỉ huy của Đờ Cát, các trận địa pháo và khu vực quân cơ động ở Mường Thanh, Hồng Cúm, v.v.., quân ta tổ chức tiến công vào 5 điểm cao phòng ngự quan trọng ở phía đông: đồi C1, A1, E1, D1, D2. Tại đồi E1, Trung đoàn 141 (Đại đoàn 312) đã tiêu diệt gọn một bộ phận tiểu đoàn dù nguỵ, làm chủ đồi E1 sau hơn một giờ nổ súng. Cũng sau hai giờ chiến đấu, Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) đã hoàn thành việc đánh chiếm các đồi D, D1 và D2.

Các đợt phản kích của địch trong đêm 30 tháng 3 và ngày hôm sau ở các cứ điểm này đều bị ta đẩy lùi. Các trận đánh ở đồi C1 và A1 diễn ra rất ác liệt và kéo dài. Tại đồi C1, chỉ sau 45 phút tiến công, Trung đoàn 98 (Đại đoàn 316) đã tiêu diệt gọn 1 đại đội chiếm lĩnh toàn bộ cứ điểm C1. Ngày 8 tháng 4 năm 1954, Pháp cho tiểu đoàn dự bị thứ tư nhảy dù xuống Điện Biên Phủ. Được tăng viện, sáng 9 tháng 4, địch phản kích đánh chiếm lại đồi C1. Sau bốn ngày đêm giao tranh, ta và địch mỗi bên chiếm một nửa quả đồi.

Riêng ở đồi A1, cuộc chiến đấu diễn ra trong thế giằng co, hết sức quyết liệt. Trong đêm 30 tháng 3, quân ta chiếm được hai phần ba đồi A1. Ý thức rõ vị trí cực kỳ quan trọng của đồi A1, là “chìa khoá”, “cổ họng” của toàn bộ tập đoàn Điện Biên Phủ, cho nên địch chống trả rất quyết liệt. Sáng 31 tháng 3, Đờ Cát tung nhiều lực lượng có xe tăng, máy bay và pháo binh yểm trợ, hòng chiếm lại A1. Ta và địch giành giật nhau từng ngách hào, từng lôcốt. Đến ngày 4 tháng 4, ta và địch mỗi bên giữ một nửa điểm cao. Ta giữ nửa phần phía đông, địch giữ nửa phần phía tây. Cùng thời điểm với cuộc tiến công vào các cụm cứ điểm phía đông, một tiểu đoàn thuộc Đại đoàn 312 và một tiểu đoàn thuộc Đại đoàn 308 đã đánh thọc sâu vào quân địch ở vòng trong, làm rối loạn trận địa phòng ngự của địch, tạo điều kiện thuận lợi cho quân ta tiến công các cụm cứ điểm ở phía đông. Sau khi đánh thẳng vào Tiểu đoàn dù nguỵ số 5, quân ta đã bao vây và tiêu diệt trận địa pháo địch ở cứ điểm 210, truy đuổi Tiểu đoàn dù số 6 của địch tới tận bờ sông Nậm Rốm. Ở phía bắc, Trung đoàn 165 (Đại đoàn 312) tiến công cứ điểm 105 vào chiều 3 tháng 4 và đã chiếm được hai phần ba cứ điểm. Đến sáng 4 tháng 4, Đờ Cát đã tập trung lực lượng phản kích giành lại toàn bộ cứ điểm này.

Mặc dù chưa hoàn thành được toàn bộ kế hoạch đề ra, nhưng quân ta cũng đã giành được nhiều thắng lợi quan trọng trong đợt tiến công thứ hai. Ta đã tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch. Sau hơn hai mươi ngày chiến đấu, ta đã tiêu diệt khoảng 5.000 tên địch, trong đó gồm có 4 tiểu đoàn và 9 đại đội. Số địch bị diệt chiếm khoảng một phần hai tổng số quân địch ở phân khu Bắc và phân khu Trung tâm. Nếu tính toàn bộ lực lượng của địch ở Điện Biên Phủ thì chúng mất khoảng hai phần năm. Quân ta đã khống chế được phần lớn các điểm cao ở phía đông. Sau đợt tiến công thứ hai, ta đã rút ra được nhiều kinh nghiệm về cách đánh địch, đồng thời phát triển được trận địa tiến công tới sát sân bay, thắt chặt vòng vây, chia cắt, khống chế các khu vực còn lại trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

[chuongxedap]

65. Diễn biến chính của đợt tiến công thứ ba?

17 giờ chiều ngày 1 tháng 5 năm 1954¹, pháo binh ta, với sự góp mặt lần đầu tiên của hoả tiễn 122 bắt đầu bắn mãnh liệt vào khu vực trận địa địch, pháo ta đã làm tê liệt hoàn toàn ngay từ đầu cụm pháo của địch ở Hồng Cúm. Sau đợt pháo kích, các đơn vị quân ta đồng loạt tiến công vào các vị trí phòng thủ của địch. Tại phía đông, Trung đoàn 98 (Đại đoàn 316) nhanh chóng tiêu diệt toàn bộ quân địch ở một nửa ngọn đồi C1 mà chúng đang chiếm giữ. Trên bờ phía đông sông Nậm Rốm, Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) tiến công đánh chiếm cứ điểm 505, 505A và tiêu diệt toàn bộ quân địch ở hai cứ điểm này. Tại phía tây, Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) tiến công tiêu diệt cứ điểm 311 A. Đêm mùng 3 tháng 5 năm 1954, Trung đoàn 36 (Đại đoàn 308) tiêu diệt vị trí 311B. Quân ta đã mở các tuyến đường hào tiến thẳng hướng sở chỉ huy của Đờ Cát. Trước tình thế nguy cấp của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, để tránh khỏi bị tiêu diệt hoàn toàn, hoặc phải đầu hàng nhục nhã, Nava buộc phải đưa ra một quyết định cay đắng là cho phép quân lính của Đờ Cát phá vòng vây, tháo chạy sang Lào. Nhưng kế hoạch rút chạy của địch chưa kịp triển khai thì ngày 5 tháng 5 năm 1954, quân ta lại đã tiến công tiếp. Đại đoàn 316 đánh các cứ điểm C2, A1. Đại đoàn 312 đánh các cứ điểm 506, 507, quét sạch quân địch ở tả ngạn sông Nậm Rốm. Đại đoàn 308 đánh cứ điểm 310 (Nà Noọng) nhanh chóng mở một mũi tiến công hướng vào sở chỉ huy của Đờ Cát. Đại đoàn 304 dùng một đơn vị chốt chặn ở Nà Tu bịt đường sang Lào đề phòng địch rút chạy. Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định hoàn thành nhanh chóng nhiệm vụ của đợt tiến công thứ ba, chuẩn bị mọi điều kiện chuyển sớm sang tổng công kích dự kiến sẽ vào tối mùng 7 tháng 5 năm 1954.

18 giờ ngày 6 tháng 5 năm 1954, pháo binh và hoả tiễn của ta bắn dữ dội vào các cứ điểm địch, mở đường cho bộ binh tiến công. Tại khu đồi A1, sau khi cho nổ 1 tấn bộc phá tiêu diệt hầm ngầm địch, bộ đội ta chia làm nhiều mũi, theo các đường hào đánh lên đỉnh đồi. Đến 4 giờ sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân ta đã tiêu diệt toàn bộ quân địch ở đồi A1. Cùng trong thời gian A1 bị tiêu diệt, quân ta tiến công đánh chiếm cứ điểm C2, bắt sống 600 tên địch, đồng thời tiến công xoá sổ cứ điểm 506 ở phía bắc Mường Thanh. Ở phía tây, Đại đoàn 308 giải quyết xong cứ điểm 310 đưa trận địa tiến công của đơn vị áp vào cách sở chỉ huy của Đờ Cát khoảng 300 mét. Các đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao và sẵn sàng chuyển sang tổng công kích vào tối ngày 7 tháng 5 như Bộ chỉ huy chiến dịch đã dự kiến. 14 giờ ngày 7 tháng 5 năm 1954, Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) mở cuộc tiến công cứ điểm 507 ở gần cầu Mường Thanh. Địch ở 507 kéo cờ trắng ra hàng. Đại đoàn 312 tiếp tục tiến công tiêu diệt hai cứ điểm 508 và 509 ở tả ngạn sông Nậm Rốm.

Trước tình hình rối loạn và hoang mang đến cực điểm của quân địch, Bộ chỉ huy chiến dịch ra lệnh cho các đơn vị không chờ đến tối, mở ngay cuộc tổng công kích vào tập đoàn cứ điểm địch. Chấp hành mệnh lệnh đó, từ tất cả các hướng, quân ta tiến công ào ạt vào khu trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Bộ đội ta đánh tới đâu, cờ trắng của địch xuất hiện tới đó. 16 giờ 30 phút, một cánh quân của Đại đoàn 312 tiến tới sát sở chỉ huy địch. Trung đội trưởng Chu Bá Thệ phát hiện trên nóc hầm của Đờ Cát có một lá cờ trắng đang phất. Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật cùng bốn chiến sĩ Vinh, Nhỏ, Hiếu, Lam xông vào sở chỉ huy của địch. 17 giờ 30 phút, Thiếu tướng Đờ Cát và bộ tham mưu tập đoàn cứ điểm bị bắt sống.

Lá cờ Quyết chiến Quyết thắng của quân đội ta đã tung bay trên nóc hầm sở chỉ huy địch. Ở các cứ điểm còn lại xung quanh hầm Đờ Cát, binh lính địch lũ lượt kéo cờ trắng ra hàng. Ở khu vực Hồng Cúm, Đại đoàn 304 dùng loa kêu gọi địch đầu hàng. Địch lợi dụng trời tối tháo chạy. Ta truy kích, đến 24 giờ cùng ngày, toàn bộ quân địch đã bị bắt. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.
_________________________________
1. Trong cuốn sách Lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954, tập 2, Nxb. Quân đội nhân dân. Hà Nội, 1994, trang 438 viết thời gian pháo binh ta nổ súng là vào "Trưa ngày 1 tháng 5 năm 1954".

[chuongxedap]

66. Trước tình thế bế tắc ở Điện Biên Phủ, nội bộ Pháp đã phản ứng ra sao?

Ở Hà Nội, các tướng Pháp lục đục cãi cọ, đổ lỗi cho nhau. Mâu thuẫn gay gắt nhất là giữa Cônhi và Nava. Cônhi chê Nava không hiểu biết về chiến trường. Nava lại chê Cônhi không biết nhìn xa, chỉ huy tồi.

Ở nước Pháp, Chính phủ Pháp từ chỗ hết lời khen ngợi Nava đã quay sang chỉ trích ông ta gay gắt. Lanien lên án quyết định của Nava tiếp nhận chiến đấu tại Điện Biên Phủ là thiếu thận trọng, hành động đáng tiếc, sai lầm lớn...

67. Đờ Cát được thăng cấp tướng vào thời gian nào? Trong ngày chúc mừng Đờ Cát được thăng cấp, có điều gì trớ trêu xảy ra?

Vào thời điểm quân Pháp đang trong tình thế hết sức nguy ngập, ngày 15 tháng 4 năm 1954, Chính phủ Pháp đã thăng cấp thiếu tướng cho Đại tá Đờ Cát.

Theo kế hoạch, lon tướng của Đờ Cát cùng 200 chai rượu Cônhắc sẽ được thả dù xuống Điện Biên Phủ. Nhưng khi những chiếc dù sặc sỡ được thả xuống Mường Thanh, quân lính đã không tìm thấy lon tướng và rượu Cônhắc. Chúng đành lấy những mảnh thiếc trắng làm thành mấy ngôi sao cho quân hàm tướng của Đờ Cát và lấy rượu vang thay cho rượu Cônhắc để chúc mừng.

68. Tổ chiến đấu 5 người vào hầm bắt sống Đờ Cát gồm những ai?

Tạ Quốc Luật, Đại đội trưởng Đại đội 360, thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312; Bùi Văn Nhỏ; Hoàng Đăng Vinh; Đào Văn Hiếu; và đồng chí Lam.

69. Các bước chiến thuật bao vây đánh lấn của ta được nêu trong sáu chữ gì?

Vây - Lấn - Tấn - Phá - Triệt - Diệt.

70. Hoạt động của các chiến trường trên toàn quốc phối hợp với mặt trận Điện Biên Phủ ra sao?

Ở đồng bằng và trung du Bắc Bộ: Quân ta liên tục tiến công các đường giao thông số 1, 5, 21, 22. Nhiều đồn bốt của địch bị tiêu diệt hoặc bị bức rút, bức hàng. Ta đã giải phóng được phần lớn đồng bằng Bắc Bộ.

Ở Bình - Trị - Thiên: Quân ta đã giành thắng lợi trong các trận đánh tập kích, phục kích lớn ở An Hoà, Võ Xá, Ưu Điềm, Phò Trạch.

Ở Liên khu 5 và Tây Nguyên: Quân ta đã đánh bại đợt tiến công Átlăng 2 của địch, tổ chức tiến công vào thị xã Plâyku, phục kích đánh địch rút quân từ An Khê về co cụm lại ở Plâyku, diệt và làm bị thương hàng ngàn tên, thu nhiều vũ khí và phương tiện chiến tranh của địch.

Ở Nam Bộ: Bộ đội địa phương ta đã tổ chức nhiều đợt tấn công tiêu diệt các đồn bốt của địch. Trận đánh tiêu biểu ở Gò Công, chỉ trong một đêm, quân ta đã hạ được 132 đồn bốt và tháp canh của địch.

Trước sức tấn công mạnh mẽ của quân ta, kết hợp với làm tốt công tác địch vận, hàng vạn binh lính ngụy bỏ ngũ, chính quyền ngụy ở nhiều nơi bị tan rã. Có thể nói rằng hoạt động của các chiến trường phối hợp đã giam chân một bộ phận quan trọng sinh lực địch, không cho chúng điều được binh lực tiếp viện cho Điện Biên Phủ.

[chuongxedap]

71. Thành tích của quân ta trong chiến thắng Đông Xuân 1953-1954?¹

Mặt trận Điện Biên Phủ:

Tiêu diệt: 16.200 tên, gồm: 17 tiểu đoàn bộ binh và quân nhảy dù, 3 tiểu đoàn trọng pháo và súng cối nặng, 10 đại đội bổ sung người Thái và các đơn vị cơ giới, vận tải, phòng không, không quân, các cơ quan chỉ huy và trực thuộc..., 1 thiếu tướng, 16 quan năm, 353 sĩ quan từ quan một đến quan tư và 1.396 hạ sĩ quan.

Hạ: 62 máy bay các loại.

Thu: Toàn bộ vũ khí, kho tàng trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ gồm:

28 cỗ đại bác 105 và 155 ly
10 súng phun lửa
64 xe các loại, trong đó có 3 xe tăng 18 tấn
542 máy vô tuyến điện
51 máy các loại, trong đó có 5 máy xúc đất
5.915 súng các loại
20.000 lít xăng dầu
21.000 chiếc dù
20 tấn thuốc và dụng cụ quân y

Và rất nhiều các thứ: đạn dược, quân trang, quân dụng. Giải phóng: hoàn toàn khu Tây Bắc.

Các mặt trận khác trong toàn quốc (đồng bằng Bắc Bộ, Lai Châu, Bình - Trị - Thiên, Liên khu 5, Nam Bộ) tính từ ngày mùng 1 tháng 12 năm 1953 đến ngày 10 tháng 5 năm 1954.

Tiêu diệt: 112.000 tên, trong đó có nhiều sĩ quan từ quan một đến quan năm.

Thu: 19.000 súng các loại
34 xe các loại
260 tấn bom đạn
3 vạn lít xăng dầu
Phá: 81 cỗ đại bác
100 máy bay
93 tàu thuỷ, ca nô
40 đầu máy xe lửa
250 toa xe lửa
1462 xe các loại (trong đó có 102 xe tăng)
88 tấn bom đạn
12 triệu lít xăng dầu

Giải phóng: toàn tỉnh Công Tum (Liên khu 5), tỉnh Lai Châu (khu Tây Bắc); mở rộng nhiều khu căn cứ và khu du kích ở khắp các nơi vùng sau lưng địch đồng bằng Bắc Bộ, Bình - Trị - Thiên, miền cực nam Liên khu 5, Nam Bộ, phối hợp rất ăn khớp với mặt trận chính Điện Biên Phủ, góp phần giành toàn thắng cho chiến dịch. Đầu tháng 7 năm 1954, địch bí thế buộc phải rút bốn tỉnh miền nam đồng bằng Bắc Bộ: Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam và Thái Bình.
_____________________________________
1. Nguồn: Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994, tr. 327-328.

[chuongxedap]

72. Ý nghĩa của chiến thắng Đông Xuân 1953- 1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ?

Chiến thắng Đông Xuân 1953 mà đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam, là bản anh hùng ca bất hủ về cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ và vô cùng quả cảm của quân và dân ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt và tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đánh dấu bước phát triển cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thời đại mới. Với chiến thắng to lớn này:

- Quân và dân ta đã làm phá sản hoàn toàn Kế hoạch Nava, đánh bại ý chí xâm lược và cố gắng chiến tranh cao nhất của thực dân Pháp với sự giúp đỡ của Mỹ.

- Chúng ta đã tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch thuộc các đơn vị thiện chiến nhất của thực dân Pháp ở Đông Dương, phá huỷ nhiều vũ khí và phương tiện chiến tranh¹, giải phóng được nhiều vùng đất đai rộng lớn, có ý nghĩa về mặt chiến lược².

- Mở ra một cục diện chính trị mới, góp phần quyết định vào thắng lợi của Hội nghị Giơnevơ 1954 bàn về việc lập lại hòa bình ở Đông Dương. Âm mưu kéo dài và mở rộng chiến tranh của thực dân Pháp và sự can thiệp của Mỹ muốn phá hoại Hội nghị Giơnevơ hoàn toàn bị phá sản. Ngày 21 tháng 7 năm 1954, Hiệp định Giơnevơ đã được ký kết, miền Bắc hoàn toàn giải phóng, trở thành căn cứ địa vững chắc của cách mạng cả nước, trở thành hậu phương lớn của tiền tuyến lớn miền Nam. Đây là “"nhân tố quyết định nhất" trong khi phong trào cách mạng của nhân dân miền Nam thành đồng Tổ quốc là "nhân tố quyết định trực tiếp" của sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc"³.

- Đây không chỉ là chiến thắng của dân tộc Việt Nam, mà còn là thắng lợi của các dân tộc nhỏ trên thế giới đang đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân. Nó đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh, động viên các dân tộc đứng lên đấu tranh để tự giải phóng mình, thúc đẩy quá trình sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên thế giới.

Nói về ý nghĩa của thắng lợi to lớn này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Chiến thắng Điện Biên Phủ đã kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến lâu dài gian khổ và anh dũng của nhân dân cả nước ta, chống thực dân Pháp xâm lược và sự can thiệp của đế quốc Mỹ. Đó là thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta, mà cũng là thắng lợi chung của tất cả các dân tộc bị áp bức trên thế giới... Chiến thắng Điện Biên Phủ đưa đến thắng lợi của Hội nghị Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương. Hiệp định Giơnevơ đã trịnh trọng công nhận chủ quyền, độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nhân dân Việt Nam cũng như của nhân dân anh em Lào và Campuchia. Các nước phương Tây, Mỹ, Anh, Pháp tham gia hội nghị ấy đều cam kết tôn trọng những quyền dân tộc bất khả xâm phạm đó” ⁴.
____________________________________________
1. Tính chung trên cả nước, trong chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954, chúng ta đã tiêu diệt 112.000 tên địch, trong đó có 25 tiểu đoàn bị tiêu diệt gọn, bắn rơi và phá hủy 177 máy bay, chiếm khoảng 40% lực lượng không quân của địch. Tính riêng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, quân ta đã tiêu diệt và bắt sống 16.200 tên địch. Lực lượng của địch bị tiêu diệt gồm 17 tiểu đoàn bộ binh tinh nhuệ, 3 tiểu đoàn pháo binh, một tiểu đoàn công binh, 1 đại đội xe tăng, 62 máy bay bị bắn rơi và phá hỏng, v.v…
2. Sau khi giải phóng được khu Tây Bắc, căn cứ địa của kháng chiến đã mở rộng bao gồm toàn bộ miền rừng núi Bắc Bộ, kéo dài suốt từ Việt Bắc đến Tây Bắc, Hoà Bình. Căn cứ kháng chiến của ta được nối liền với khu giải phóng rộng lớn ở Thượng Lào của nước bạn. Trước sức ép của ta, quân Pháp buộc phải tiếp tục rút khỏi vùng nam đồng bằng Bắc Bộ, bao gồm các tỉnh Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình. Ở miền Bắc Trung Bộ, quân ta đã làm chủ một phần đường số 9 tỉnh Quảng Trị. Ở miền Nam Trung Bộ, ta giải phóng được miền Bắc Tây Nguyên. Ở Nam Bộ và các vùng sau lưng địch, các khu căn cứ của lực lượng cách mạng ngày càng mở rộng. Ba phần tư đất đai sau lưng địch được giải phóng.
3. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, "Tinh thần Điện Biên Phủ sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta", báo Nhân Dân, ngày 8 tháng 3 năm 2004.
4. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002,1.11, tr. 220.

[chuongxedap]

VI

HIỆP ĐỊNH GIƠNEVƠ

73. Ngày 26 tháng 11 năm 1953, khi trả lời phỏng vấn của một nhà báo Thuỵ Điển về việc giải quyết cuộc chiến tranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định điều gì?

"... Cuộc chiến tranh ở Việt Nam là do Chính phủ Pháp gây ra. Nhân dân Việt Nam phải cầm vũ khí anh dũng chiến đấu bảy, tám năm nay chống kẻ xâm lược chính để bảo vệ nền độc lập và quyền tự do được sống hoà bình. Hiện nay nếu thực dân Pháp tiếp tục cuộc chiến tranh xâm lược thì nhân dân Việt Nam quyết tâm tiếp tục cuộc chiến tranh ái quốc đến thắng lợi cuối cùng. Nhưng nếu Chính phủ Pháp đã rút được bài học trong cuộc chiến tranh mấy năm nay, muốn đi đến đình chiến ở Việt Nam bằng cách thương lượng và giải quyết vấn đề Việt Nam theo lối hòa bình thì nhân dân và Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa sẵn sàng tiếp ý muốn đó.

... Cơ sở của việc đình chiến ở Việt Nam là Chính phủ Pháp thật thà tôn trọng nền độc lập thật sự của nước Việt Nam.

... Nếu có những nước trung lập nào muốn cố gắng để xúc tiến việc chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt Nam bằng cách thương lượng, thì sẽ được hoan nghênh, nhưng việc thương lượng đình chiến chủ yếu là một việc giữa Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa với Chính phủ Pháp”¹.

74. Tác động của bài phát biểu này đối với dư luận quốc tế?

Tuyên bố của Chủ tịch Hồ Chí Minh với báo Expressen Thuỵ Điển đã gây tiếng vang lớn tại Pháp và trên thế giới. Các đoàn thể nhân dân và nhiều nhà chính trị Pháp đòi Chính phủ Lanien tiến hành đàm phán với Chính phủ Hồ Chí Minh. Dưới sức ép của dư luận, ngày 3 tháng 12, Chính phủ Pháp phải tuyên bố muốn biết lập trường của Việt Minh bằng con đường chính thức và tỏ ý sẵn sàng xem xét việc lập lại hòa bình, bảo đảm độc lập cho các quốc gia liên kết.

75. Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương diễn ra vào thời gian nào, có bao nhiêu phiên họp, bao nhiêu đoàn đại biểu tham gia?

Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương bắt đầu từ ngày 8 tháng 5 năm 1954 và kết thúc vào ngày 21 tháng 7 năm 1954. Hai đồng Chủ tịch Hội nghị là Ngoại trưởng Anh Eden và Ngoại trưởng Liên Xô Molotov. Hội nghị đã trải qua 75 ngày thương lượng với 31 phiên họp, trong đó có 7 phiên toàn thể và 24 phiên họp hẹp cấp trưởng đoàn.

Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương có 9 đoàn đại biểu tham gia, gồm có đại diện của 5 nước lớn Liên Xô (Molotov), Trung Quốc (Chu Ân Lai), Anh (Eden), Mỹ (J. Dulles), Pháp (Georges Bidault) và các cố vấn của họ. Đoàn của Việt Nam Dân chủ cộng hòa do Phạm Văn Đồng dẫn đầu, đoàn của Quốc gia Việt Nam do Nguyễn Quốc Định dẫn đầu, đoàn của Vương quốc Campuchia do Nhiếp Tiêu Long dẫn đầu, và đoàn của Vương quốc Lào do Phoui Sananikone dẫn đầu. Đại diện lực lượng kháng chiến Pathet Lào và Khơme Itsarak cũng có mặt tại Giơnevơ, nhưng không được các đoàn phương Tây chấp nhận tham gia hội nghị.

(Riêng đoàn của Pháp, lúc đầu do Georges Bidault làm trưởng đoàn, nhưng bước sang giai đoạn đàm phán thứ hai trở đi, trưởng đoàn là Thủ tướng Pháp Mendès France).
_______________________________
1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.7, tr. 168, 169.