Đường vào Béc-lin

[Giangtvx]

        Bước ra khỏi hầm trú ẩn, tôi bảo Xa-phô-nốp :

        - Chiến tranh là chiến tranh đồng chí Xa-phô-nốp ạ ! Con người thì ở đâu cũng cần, nhưng dù sao ở ban tác chiến với khối lượng công tác lớn thế này mà chỉ có ba cán bộ thì ít quá !

        Xa-phô-nốp tán thành ngay :

        - Tất nhiên là ít. Đề công việc khỏi gián đoạn, chúng tôi thường rút cán bộ liên lạc ở các trung đoàn lên để thực hiện những nhiệm vụ độc lập.

        Thiếu tá Gri-gô-ri Lu-ki-a-rô-vích Xa-lô-ma-tin, kỹ sư của sư đoàn, lại gần chúng tôi và báo cáo về tiến trình xây dựng sở chỉ huy. Tôi khen ngợi công binh đã đào được những chiến hào và giao thông hào sâu, hầm trú ẩn rộng.

        Xa-lô-ma-tin rầu rĩ :

        - Thế là chẳng lấy được gỗ cho hầm trú ẩn. Chỉ toàn ván với đước. Dân làng đề nghị dỡ kho và nhà đề lấy gỗ nhưng tôi từ chối.

        - Đồng chí từ chối là đúng. Thế này là đủ đế trú ẩn rồi. Đó không phải là cái chính. Trong khi chúng tôi tìm hiền công việc của các cán bộ ở sở chỉ huy, yêu cầu đồng chí chuẩn bị một báo cáo chi tiết kèm sơ đồ về việc mở đường qua các bãi mìn và hàng rào thép gai.

        Tôi biết tham mưu trưởng và kỹ sư của sư đoàn thân nhau từ lâu và tôi hỏi tham mưu trưởng về chuyện đó.

        - Vâng, chúng tôi chơi thân với nhau đã lâu. Từ hồi còn chiến đấu ở bắc Cáp-ca-dơ, tôi với Xa-lô-ma-tin ở cùng một lữ đoàn bộ binh, còn bây giờ thì ở cùng một sư đoàn. Tình bạn chung tôi là tình chiến đấu... Đồng chí ây là một người hiểu biết và có nhiều cố gắng. Cùng với các công binh trinh sát của mình, đồng chí ấy đã lăn lộn khắp khu vực tiền duyên.   
        Sở chỉ huy sư đoàn là cả một dinh cơ lớn. Trong đó nổi bật lêu vị trí của các chiến sĩ trinh sát. Thiếu tá A. P. Chét-véc-nôi, trưởng ban trinh sát, làm việc một mình trong căn hầm. Đồng chí ngồi bên bàn và nghiên cứu bản đồ. Thấy chúng tôi vào, đồng chí đứng dậy và báo cáo những tin tức mới nhất về địch. Trên bản đồ có đánh dấu những đơn vị thuộc sư đoàn bộ binh sơn chiến 3 của Đức.

        - Người quen cũ từ hồi Đôn-bát đây ! - Tôi nói.

        - Vâng, nhưng nó đã được bổ sung nhiều đại đội bộ binh dự bị và được biên chế hoàn chỉnh lại. Những tin tức này là do bọn tù binh cung cấp.

        - Thôi được, chủng ta sẽ đọ súng một lần nữa ! -Tôi trả lời và chúng tôi đi tiếp.

        Trên đường đi, Xa-phô-nốp báo cáo rằng đại úy V. Gri-scô, phó ban trinh sát sư đoàn, đang ở đài quan sát của tôi. Đêm qua, ta đã tổ chức một cuộc đột nhập hàng ngũ địch đề bắt tù binh lấy khẩu cung. Nhờ đó ta thu được nhiều tin quý về hệ thống phòng ngự của sư đoàn bộ binh sơn chiến 3.

        Trong chiến đấu, sở chỉ huy mà không có hệ thống thông tin liên lạc bảo đảm thì sẽ mất chức năng tác chiến của mình. Tôi luôn luôn quản lý chặt công tác của các đồng chí thông tin. Một cán bộ cao lớn, tráng kiện bước ra đón chứng tôi bên căn hầm thông tin, Đó là thiếu tá Ni-co-lai Gri-gô-ri-e-vích Gri-gô-ri-ép, chủ nhiệm thông tin liên lạc của sư đoàn, bạn cũ của tôi. Tôi và Gri-gô-ri-ép đã cùng chiến đấu trong một lữ đoàn ở bắc Cáp-ca-dơ. Tôi chưa thấy trường hợp nào bị gián đoạn thông tin liên lạc, ngay cả nhưng khi tôi cho chuyển sở chỉ huy tiền phương của mình tới đội hình chiến đấu của các trung đoàn bộ binh. Là một nhà khoa học, trước là cán bộ giảng dạy ở Ta-gan-rốc, Gri-gô-ri-ép nắm rất chắc công tác thông tin liên lạc trong bộ đội. Thiếu tá Ni-cô-lai A-lếch-xê-e-vích Ilô-gô-mô-lốp, một người hoàn toàn phù hợp với Gri-gô-ri-ép, trợ thủ của Gri-gô-ri-ép về thông tin vô tuyến, cũng là giảng viên của một trường đại học ở Mát-xcư-va. Họ làm việc hết sức ăn ý và rẩt hiểu nhau. Và bây giờ mọi vấn đề thông tin liên lạc của Gri-gỗ-ri-ép trong trận đánh sắp tới đều đã được soạn thảo rõ rệt.

        Chúng tôi không thấy thiếu tá Xéc-gây Ghê-oóc-ghi-e-vích Vê-rô- bi-an, chủ nhiệm pháo binh sư đoàn, ở vị trí của mình - đồng chí xuống một trận địa bắn của trung đoàn pháo 823. Tôi ra lệnh gọi đồng chí ấy. Thiếu tá Vê-rô-bi-an chạy về, không kịp thở. Tôi hỏi :

        - Thế nào, đồng chí kiểm tra rồi chứ ? Mọi người đã đào xong công sự cả rồi chứ ?

        - Vâng, mọi người đã đào xong công sư.

        - Trước khi đồng chí xuống phải không ? ‘

        - Thưa vâng, trước khi tôi tới.

        - Nghĩa là không có đồng chí, người ta cũng làm được. Đồng chí thiếu tá ạ, lúc nào đấy chúng ta sẽ học cách giải quyết những vấn đề chính trước tiên. Có thể cử một cán bộ tham mưu xuống kiểm tra các trận địa bắn, còn đồng chí vẫn chưa báo cáo ý kiến của mình về cuộc tiến công của pháo binh. Thời gian chuẩn bị của chúng ta chỉ còn một ngày một đêm.

          - Thưa đại tá, một giờ nữa tôi sẽ báo cáo !

[Giangtvx]

        Sau khi Vê-rô-bi-an đi, tôi nhận xét :

        - Đấy, một cán bộ có trình độ, được đào tạo ở học viện và có nhiều cố gắng mà chẳng có óc tổ chức công tác, không biết xác định cho mình và cho ban tham mưu của mình nhiệm vụ nào là chính.

        - Chúng tôi sẽ giúp đồng chí ấy ! - Trung tá Xa-phô-nốp nói.

        Và chúng tỏi chia tay, về hầm trú ẩn của mình.

        Trước mặt tôi, trên cái bàn tự tạo là tấm bản đồ có ghi quyết tâm chiến đấu. Sau khi gặp các cán bộ tham mưu, mà trong chiến đấu không phải lúc nào cũng gặp các đồng chí ấy luôn như vậy, tôi càng thêm tin chắc vào sự đúng đẳn của quyết tâm, tôi bỗng thấy tự hào về tập thể cán bộ sở chỉ huy đang làm việc cả ngày lẫn đêm để tổ chức và chuẩn bị cho trận đánh. Tôi muốn nói trước rằng, nhiều đồng chí trong số đó đã sát cánh cùng tôi trên suốt chặng đường chiến đấu còn lại, cho đến tận ngày cuối cùng, của chiến tranh.

        Quyết tâm, của hội đồng quân sự tập đoàn quân đang được biến thành hành động thực tế; Phần đầu của quyết tâm thực chất là đã được thực hiện). Sau khi bố trí lại lực lượng sư đoàn và chiếm lĩnh tuyến xuất phát tiến công, mọi biện pháp cần thiết được gọi là công tác chuẩn bị cho trận đánh đã được tiến hành.

        Sư đoàn chúng tôi đã tiến hành thực tập dã chiến với cán bộ chỉ huy các trung đoàn bộ binh, pháo binh, các tiểu đoàn xe tăng và đơn vị không quân cường kích chi viện. Chúng tôi xác định lại tình hình phòng ngự địch, dải tiến công của các trung đoàn bộ binh. Tôi đã soạn thảo những "chỉ thị chiến thuật” về tiến trình những hành động quân sự có thể diễn ra. Trong việc giải quyết những nhiệm vụ chiến thuật theo tình hình thực tế, mọi vấn đề tổ chức hiệp đồng với xe tăng, pháo binh và không quân đều được nghiên cứu một cách chi tiết. Buổi thực tập được tiến hành ở chỗ tôi, trong sở chỉ huy đã ngụy trang kỹ. Và tình huống chiến thuật được tạo ra trên địa hình thực tế.

        Ở đây tôi bất giác nhớ lại một trò chơi quân sự có tính chất kiểm tra ở học viện về đề tài : "Trung đoàn bộ binh đột phá phòng ngự trận địa của địch”, do lữ đoàn trưởng V.N. Xim-vô-lô-cốp hướng dẫn chúng tôi - những học viên dự thính năm thứ hai. Khi giải thích nhiệm vụ, Xim-vô-lô-cốp nói: " Hãy chỉ huy trận đánh của các tiểu đoàn bộ binh, hãy cho pháo binh bắn dày hơn”. Còn bây giờ, trước mặt chúng tôi là kẻ địch thật đang cố thủ vớỉ rất nhiều đại liên, pháo và xe tăng. Tôi nói với các cán bộ chỉ huy: "Các đồng chí hãy cho các tiểu đoàn bộ binh xung phong, đồng thời hãy gọi máy bay yêu cầu không quân đến đột kích nhanh hơn, chính xác hơn”.

        Trung tá Ê-pa-ne-snhi-cốp và trung tá Muốc-din chỉ huy các trung đoàn bộ binh ở thê đội 1 của sư đoàn đã tỏ ra rất vững vàng trong việc giải quyết các "chỉ thị chiến thuật”; họ chỉ huy một cách linh hoạt các trận đánh của trung đoàn trong điều kiện trung đoàn được tăng cường đáng kể về xe tăng và pháo binh. Cục tham mưu tập đoàn quân cử trung tá V.L. Lư-xốp về làm trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 1050. Vì chưa biết người cán bộ này, nên tôi đưa trung đoàn 1050 vào thê đội 2. Đồng thời tôi giao nhiệm vụ cho đại tá sư đoàn phó N.I. Mam-chua xuống trung đoàn này để giúp đỡ trung đoàn trưởng.

        Dưới sự theo dõi trực tiếp của tôi, các trung đoàn trưởng lần lượt tiến hành trinh sát thực địa với các tiểu đoàn trưởng và các cán bộ chỉ huy những phương tiện tăng cường. Tại thực địa, các cán bộ báo cáo hướng tiến công và những nhiệm vụ chiến đấu của mình. Như vậy, mọi chi tiết của việc hiệp đồng trong trận đánh sắp tới đã được nghiên cứu cụ thể.

[Giangtvx]

PHƯƠNG DIỆN QUÂN U-CRA-IN 4

        Ngày 20 tháng 10 năm 1943, phương diện quân Nam được đổi tên thành phương diện quân U-cra-in 4, và sáng hôm sau bộ đội phương diện quân đã dốc toàn lực tiến công kẻ thù. Cuộc tiến công bắt đầu dưới tiếng sấm của những loạt pháo và những trận ném bom đột kích của máy bay.

        Trên đoạn của sư đoàn chúng tôi, hỏa lực pháo trùm lên toàn bộ chiến hào địch. Máy bay cường kích xuất hiện và lần lượt từng chiếc lao xuống mục tiêu. Chiến sĩ xe tăng ném bỏ ngụy trang, động cơ bắt đầu gầm lên và các xe tăng tiến vào tuyến xung phong. Pháo hiệu đỏ "xung phong” vút lên và hàng ngàn chiến sĩ từ các chiến hào nhất tề bật dạy. Các chuỗi tán binh của tiểu đoàn bộ binh như những làn sóng tràn vào hàng phòng ngư địch. Xe tăng nhanh chóng đuổi kịp các chuỗi bộ binh. Đợt sóng đầu tiên ùa vào lớp rào thép gai. Các chiến sĩ ném "thảm” ra, vượt qua chướng ngại và lại lao tiếp về phía trước, không gì cản nổi. Xe tăng cũng vùn vụt tiến lên.

        Bọn địch phòng ngư, còn sống sót sau trận đột kích của pháo và không quân, dùng đại liên và tiểu liên bắn ra, nhưng đợt sóng bộ binh đầu tiên của ta đã vượt qua lớp chiến hào thứ nhất và đang tràn vào tiếp, không vướng vào trận đánh chiến hào, vì đã có những đại đội bộ binh của các thê đội 2 tiêu diệt nốt bọn phát xít còn lại. Kìa, đợt sóng -  những người xung phong đầu tiên đã bỏ lại phía sau lớp chiến hào, thứ hai, rồi thứ ba. Tuyệt quá !

        Tất cả mọi người có mặt ở sở chỉ huy với tôi đều xủc động và phấn khởi trước thắng lợi bước đầu trong cuộc tiến công của sư đoàn. Tôi không còn nhớ chính xác lúc đó tôi đã ra những mệnh lệnh gì. Mọi sự chú ý đều tập trung vào chiến trường. Trong chuỗi tán binh đầu tiên thấp thoáng dáng người quen thuộc đội chiếc mũ lông Ca-dắc, tay cầm khẩu súng ngắn đang vung lên. Đó là trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 1054 đang chỉ huy chiến sĩ của mình xung phong. Tôi đã báo trước cho tất cả các trung đoàn trưởng: không được phép của tôi thì không được tham gia xung phong; Muốc-din lại không tự kiềm chế được. Tôi liên lạc với đại úy A.G. Su-ru-pốp, tham mưu trưởng của trung đoàn này. Su-ru-pốp báo cáo rằng trận xung phong đang phát triển theo kế hoạch. Những chuỗi tán binh đâu tiên đã tiến gần tới điểm tựa Vla-đi- mi-rốp-ca.

        Tư lệnh quân đoàn yêu cầu không giảm nhịp độ tiến công. Từ sở chỉ huy sư đoàn có thể thấy rất rõ các lớp tán binh đã vượt qua thung lung Pu-ga-chép. Hình như bây giờ bọn địch không thể ngăn nổi sức ép của chúng ta. Nhịp độ tiến công vẫn được duy trì. Bên phải chủng tôi, các chuỗi tán binh của sư đoàn cận vệ 50 cũng đang tiến về phía trước. Mãi đến gần Ghen-đen-béc bước tiến mới bị ngừng lại.

        Theo kinh nghiệm những trận đánh trước, tôi biết là sắp có phản xung phong. Thì đúng như vậy. Bọn Đức vẫn không thay đổi cái cung cách đánh nhau: từ sau điểm cao phía An-đrê-buốc, những khối đen ngòm bắt đầu xuất hiện, vượt qua đỉnh điểm cao và tiến lên phản xung phong trên một chính diện rộng. Sau những khối đen là bọn bộ binh. Không thể chậm trễ được.

        Tôi hạ quyết tâm và phát pháo hiệu ra lệnh tung lực lượng pháo chống tăng dự trữ và thê đội 2 của sư đoàn vào chiến đấu với bọn địch đang phản xung phong. Tôi yêu Cầu đồng chí đại diện không quân N.V. Xéc-ghê-ép cho trung đoàn máy bay cường kích tiến công vào xe tăng địch.

        Các tiểu đoàn của trung đoàn bộ binh 1050 nhận được hiệu lệnh "chiến đấu”. Các khối đại đội lao vào màn khói đen mù, chạy về phía trước. Đội pháo chống tăng dư bị tiến đến tuyến đã định, yểm trợ cho sườn trái của sư đoàn. Tiểu đoàn bên sườn trái của thiếu tá Ni-cô-Iai Che-xnô-cốp triển khai thành chuỗi tán binh và dũng cảm tiến tiếp cận những chuỗi bộ binh Đức đen ngòm. Các tiểu đoàn còn lại cũng triển khai đội hình.

         Pháo binh chúng tôi đã biết cách đánh bọn "Cọp” phát xít. Loạt pháo của tiểu đoàn đại úy x.c. Phê-đô-nốp gầm lên, lập tức hai chiếc "Phec-đi-nan” và một con "Cọp” bốc cháy. Bọn quái vật bọc thép vấp phải bức tường lửa và đứng lại. Hai lần bộ binh Đức xông lên xung phong nhưng rồi lại phải nằm bẹp xuống trước hỏa lực dày đặc. Trên trời, những chiếc máy bay xuất hiện.

        Hiệp đồng với trung đoàn bạn của sư đoàn 320 đã chiếm được Ghen-đen-béc, trung đoàn 1050 đã đánh tan bọn địch phản xung phong. Theo quy tắc chiến thuật của bọn Đức thì bây giờ là lúc "Gioong-ke” sắp xuất hiện. Đúng như vậy. "Gioong-ke” xuất hiện kèm thêm "Mét- xéc-xmít ”. Những máy bay tiêm kích của ta đã lao lên đón đầu chúng. Lũ "Gioong-ke” bắt đầu trút bom bừa bãi, mặc dù chưa bay tới tuyến chính diện. Trên trời, đoàn én bạc bắt đầu lượn tròn. Một chiếc tiêm kích nghiêng cánh trái và chớp mắt đã lao vào đám mây đen "Gioong- ke”. Lập tức hai cái đuôi khói đen xuất hiện ở hai chiếc máy bay ném bom.

[Giangtvx]

         
        - Glin-ca của chúng tôi đấy! - Thiếu tá Xéc-ghê-ép nói.

        - Sao anh biết đó là Glin-ca ? - Tôi hỏi người bạn cùng học ở học viện.

        - Tôi biết tín hiệu riêng của cậu ấy ! - Xéc-ghê-ép trả lời.

        - Thế thì anh hãv chuyển hộ lời chào của sư đoàn chúng tôi cho Glin-ca đi!

        Thiếu tá Xéc-ghê-ép phát lên cho Glin-ca : "Bộ binh của An-tô-nốp gửi lời chào tới cậu đấy!”, rồi gọi tôi tới chỗ ống nghe. Và tôi nghe thấy Glin-ca cảm ơn.

        Rồi đồng chí lại đưa ống nghe cho tôi: "Tôi lao vào công kích ! Tôi đang công kích!” - Giọng nói trong ống nghe vang lên.

        Đúng lúc đỏ, một chiếc tiêm kích lao vào chiếc "Mét-xéẹ-xmít ”

        - Pô-crư-skin đang đánh đấy! - Xéc-ghê-ép thông báo cho tôi - còn kia là Re-chơ-ca-lốp !

        Tỏi đã biết về Đ.B. Glin-ca và A. I. Pô-crư-skin, còn G. A. Re chơ-ca-lốp thì tôi mới nghe tên lần đầu. Đó là một phi công gan dạ bạn chiến đấu của Glin-ca và Pô-crư-skin. Chiến trường phủ đầỵ một màn sương mù khói và bụi. Bầu trời xanh bị rạch nát bởi những vệt trắng. Suốt ngày, một trận đánh hết sức khốc liệt đã diễn ra cả ở dưới đất lẫn trên trời.   

        Gần về chiều, điềm tựa Vla-đi-mi-rốp-ca vẫn chưa bị hạ. Các trung đoàn ở thê đội 1 của sư đoàn chuẩn bị cho một cuộc tiến công cuối cùng. Chúng tôi cho phi đội dự bị xuất kích về hướng Vla-đi-mi-rốp-ca. Phi đội trưởng cho những chiếc "Xe tăng trời” của mình triển khai đội hình chiến đấu. Vừa bay qua sở chỉ huy của chung tôi, toàn bộ phi đội chuyển sang công kích nhằm vào mục tiêu Vla-đi-mi-rốp-ca. Những vệt lửa của đại liên và pháo vạch xé màn khói mù. Đợt xung phong của những máy bay cường kích hòa lẫn với đợt xung phong của bộ binh và xe tăng. Các tiểu đoàn bộ binh xốc dậy và dòng thác người không gì cản nổi khuất bóng trong ráng chiều đen ngòm khói lửa trên Vla-đi-mi-rốp-ca.

        Lát sau, nhiều pháo hiệu đỏ bay vút lên ở ngoại vị phía tây của làng Vla-đi-mi-rốp-ca. Các trung đoàn trưởng phát tín hiệu từ chỗ chiếm được và báo cáo bằng vô tuyến là điểm tựa Vla-đi-mi-rốp-ca đã được giải phóng khỏi ách phát xít xâm lược¹.

        Thay mặt bộ tư lệnh sư đoàn chúng tôi, thiếu tá Xéc-ghê-ép gửi lời biểu dương các phi công và phi đội trưởng. Tất cả chúng tôi rất phấn khởi trước thành tích và sự chi viện của nhưng người bạn chiến đấu đó. Vì đây là trận đánh đầu tiên sư đoàn được tăng cường bằng lực lượng không quân như vậy. Tướng V.B. Svê-ta-ép, tư lệnh tập đoàn quân, đã giữ lời hứa về việc tăng cường cho những sư đoàn hoạt động trên hướng đột kích chủ yếu của tập đoàn quân.

        21 tháng 10, các sư đoàn của tập đoàn quân xung kích 5 đã đột phá phòng ngự địch ở bắc Ghen-đen-béc suốt toàn bộ chiều sâu chiến thuật và từ phía bắc tiến xuống đe dọa sườn và phía sau của cụm địch ở Mê-li-tô-pôn. Cuộc tiến quân thắng lợi của bộ đội phương diện quân U-cra-in 4 trên hướng đột kích chủ yếu có tác động đáng kể đến hoạt động quân sự của những đơn vị trên hướng phụ là hướng Mê-li-tô-pôn.

        Sau khi báo cáo cho tướng Rô-xlưi, tôi xin phép chuyển sở chỉ huy sư đoàn đến ngoại vi tây Vla-đi-mi-rốp-ca. Suốt đêm, chúng tôi lo khôi phục lại đội hình chiến đấu của sư đoàn, đổi trận đia bắn của pháo. Mọi việc đều tốt đẹp, nhưng niềm vui thắng lợi phần nàó bị giảm đi vì báo cáo của trung đoàn trưởng trung đoàn 1054: ban đêm, trong khi đi kiểm tra đội hình chiến đấu các tiểu đoàn, đồng chí vấp phải mìn chống bộ binh và bị thương nặng. Tôi hạ lệnh lập tức đưa đồng chí vào trạm xá tiểu đoàn và cử thiếu tá Ni-cô-lai Ni-cô-la-e-vích Ra-đa-ép, Anh hùng trong các trận đánh bắc Cáp-ca-dơ, Cu-ban, Đôn- bát, trung đoàn phó lên thay chức trung đoàn trưởng.

         Nhật ký chiến đấu của sư đoàn đã ghi lại những trận đánh ác liệt đề đột phá phòng ngự địch: "Trong thời kỳ đột phá tuyến phòng ngự

        Mê-li-tô-pôn của địch ở các vùng Vla-đi-mi-rốp-ca và Đơ-nhie-prốp-ca, các đơn vị của sư đoàn đã thể hiện sự dũng cảm tuyệt vời, chủ nghĩa anh hùng và tinh thần tiến công vĩ đại... 21 tháng 10, các đơn vị của sư đoàn đã chọc thủng tuyến đầu tiên của dải phòng ngư kiên cố, địch đã phải rút về dải thứ hai ở vùng làng Đơ-nhi-e-prốp-ca ”².

        22 tháng 10, sư đoàn chúng tôi cùng các binh đoàn khác của tập đoàn quân xung kích 5 đột phá dải phòng ngự thứ hai của địch. Được thắng lợi ngày đầu cổ vũ, các chiến sĩ hăng hái lao mình vào chiến đấu. Khi pháo hiệu đỏ bay vút lên bầu trời buổi sớm, những chuỗi tán binh xốc dậy như một làn sóng mạnh mẽ, bắn ra mãnh liệt và trong tiếng hô "xung phong” lao vào chiến hào địch.

        Ở trung đoàn bộ binh 1054, tiểu đoàn của đại úy Ăc-khít-kin bứt lên trước. Ac-khít-kin cũng như đại úy Pác-khô-men-cô, tiểu đoàn phó phụ trách chính trị, đều tiến trong chuỗi tán binh. Gương dũng cảm của các cán bộ đã động viên các chiến sĩ. Binh nhì Gran-cốp dùng tiểu liên quật ngã ba tên phát xít, nhưng bản thân cũng ngã xuống anh dũng. Binh nhì Va-xin tiêu diệt 7 tên phát xít. Hai bố con chiến sĩ tiểu liên Xư-xô-ép cùng sát cánh trong trận xung phong. "Bắn đi, con ! Bắn !”. Bố giục con và nhảy xuống chiến hào trước.

        Các chiến sĩ khác của tiểu đoàn này cũng đều chiến đấu như những đoàn viên Côm-xô-inôn Gran-cốp và Va-xin anh dũng, như bố con Xư-xô-ép. Toàn thể cán bộ và chiến sĩ của sư đoàn đều chiến đất dũng cảm, khéo léo. Dải phòng ngự thứ hai của bọn Hít-le cũng bị chọc thủng. Đặc biệt khốc liệt là trận đánh giành Đơ-nhi-e-prốp-ca. Ở đây, tiểu đoàn 2 bộ binh của trung đoàn 1054 cũng dẫn đầu. Đoàn viên thanh niên Com-xơ-môn Dư-cu-nốp là người đầu tiên đột nhập vào ngoại vi đông Đơ-nhi-e-prốp-ca. Trung sĩ Cô-giơ-lốp-xki, khẩu đội trưởng thuộc tiểu đoàn pháo chống tăng đã bắn mạnh vào các hỏa điểm ở vùng ngoại vị của điểm tựa này. Đồng đội của Cô-giơ-lốp-xlưi cũng không chịu kém. Tiểu đoàn pháo của Mắc-xim Prê-tin-xki luôn luôn có mặt ở chuỗi tán binh của bộ binh. Khoảng 19 giờ, bọn Hít-le bị đánh bật khỏi Đơ-nhi-e-prốp-ca. Buổi tối, khi chúng tôi tiến vào Đơ-nhi-e-prốp-ca thì mới biết hóa ra cơ quan tham mưu của sư đoàn bộ binh sơn chiến Đức đã đóng ở đây. Khắp nơi ngốn ngang các máy móc của cơ quan tham mưu, văn kiện bị bỏ lại cũng khá nhiều. Thậm chí bọn Hít-le còn quẳng lại cả những sĩ quan bị thương. Rõ ràng, tên tư lệnh và phòng tham mưu sư đoàn này hoàn toàn không ngờ rằng các sư kiện phát triển chớp nhoáng như vậy, chúng vội vã rút chạy, bỏ lại trên chiến trường hàng trăm xác chết và nhiều binh khí kỹ thuật.

------------------------
       1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 25.

        2. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bô binh 301, phiếu 484195, hồ sơ 1, tờ 8-10.

[Giangtvx]

       

QUYẾT TÂM CỦA NGƯỜI CHỈ HUY

        Trong hai ngày chiến đấu, tập đoàn quân xung kích 5 thuộc phương diện quân U-crai-in 4 đã đập tan tuyến phòng ngự mạnh của bọn Hít-le - được ca tụng là "Tuyến Thần chiến tranh” và tiếp tục phát triển thắng lợi. Đêm 22 rạng 23 tháng 10, bộ đội đã tiến tới trận địa trung gian theo dải đường sắt Da-pô-rô-gie - Mê-li-tô-pôn, phía đông làng Mi-khai-lốp-ca. 23 tháng 10, sau những trận đánh ác liệt ở hạ lưu sông Mô-lô-chơ-nai-a, phương diện quân U-cra-in 4 cũng chọc thủng phòng ngự địch và giải phóng Mê-li-tô-pôn. Cụm địch ở nam " Chiến lũy phương Đông” đã bị đánh tan. Bọn tàn quân kéo về Crưm và về gần Đơ-nhi-ép.

        Nhật lệnh của Tổng tư lệnh tối cao ngày 23 tháng 10 nói rằng dải phòng ngự mạnh của bọn Đức trên tuyến sông Mô-lô-chơ-nai-a đã bị chọc thủng ở đoạn quyết định. Hệ thống phòng ngự ở đây mạnh hơn trên sông Mi-út về mặt thiết bị kỹ thuật, chướng ngại chống tăng, cũng như về mặt độ tập trung bộ binh, pháo binh và xe tăng. Toàn thể cán bộ phương diện quân Ư-cra-in 4 được biểu dương, một loạt súng chào mừng được bắn ở thủ đô Mát-xcơ-va.
   
        Rất nhiều chiến sĩ và cán bộ của sư đoàn chúng tôi được tặng thưởng huân chương và huy chương.

        Theo nhận định của Nguyên soái Liên Xô x.x. Bi-ri-u-dốp, trong quá trình chiến dịch Mê-li-tô-pôn, 10 sư đoàn địch đã bị đánh tan, 13 sư đoàn còn lại bị thiệt hại đáng kể. Địch mất gần 100.000 lính và sĩ quan, hơn 1.000 xe tăng, 500 máy bay, nhiều pháo, ô tô và các loại khí tài khác¹.

        Việc đột phá "Tuyến Thần chiến tranh” làm cho kinh nghiệm chiến đấu của sư đoàn chúng tôi thêm phong phu. Các phân đội bộ binh hoàn thiện hơn nữa kỹ thuật xung phong cùng với xe tăng dưới sự chi viện hỏa lực của pháo và không quân. Phát triển thắng lợi vào tung thâm được tiến hành với nhịp độ cao. Nghệ thuật tổ chức và tiến hành trận đánh của cán bộ chỉ huy các bộ đội và phân đội được nâng cao. Quả thật, ở "Tuyến Vô-tan” chúng tôi đã thu được nhiều bài học hay trong chiến đấu.

        Theo tôi, một trong những bài học chủ yếu là : khi chuẩn bị đột phá tuyến phòng ngự mạnh của địch, cần phải nghiêm túc tìm cách giải quyết những vấn đề liên quan đến việc lựa chọn địa hình để bộ đội phương diện quân và tập đoàn quân giáng đòn đột kích chủ yếu.

        ... Cuộc tiến công của bộ đội phương diện quân U-cra-in 4 vẫn tiếp tục. 27 tháng 10, sư đoàn chúng tôi tiến quân ở thê đội 1 của tập đoàn quân xung kích 5 và đã giải phóng các điểm dân cư Li-u-bị-mốp- ca, Pê-tơ-rốp-ca, Tru-đô-vích, Xéc-chen-cô, vị-snhép-xki, Mi-khaúlốp-ca, Ti-mô-sép-ca, và bốn ngày cuối tháng 10, chúng tôi giải phóng thêm 20 điểm dân cư nữa. Lữ đoàn xe tăng 140 không cùng tiến công với chúng tôi nữa; từ ngày 23 tháng 10, lữ đoàn đã được chuyển thuộc tập đoàn quân khác. Còn quân đoàn bộ binh 9 của chúng tôi được biên chế vào tập đoàn quân 28 của trung tương V. Ph. Ghê-rá-xi- men-cô đang tiến công ở hướng Ca-khốp-ca.

        Tiến về Đơ-nhi-ép không phải là một cuộc hành quân êm thấm. Thỉnh thoảng, trên đội hình chiến đấu của chúng tôi lại xuất hiện những tốp " Gioọng-ke" hoặc các phân đội chúng tôi bị những đội hậu vệ nhỏ của bọn địch đang rút lui bất ngờ đột kích... Đôi khi chủng tôi cũng gặp phải những tình huống không hay.

        31 tháng 10, chi đội phái đi trước của sư đoàn chiếm được I-a- snai-a Pô-li-a-na (đông Ca-khốp-ca).

        Tôi quyết đinh chuyển sở chỉ huy đến đấy và báo cáo quyết định đó với tướng Rô-xlưi. Đồng chí đồng ý. Trong đội hình hành quân, bộ phận tham mưu tiến lên trước, vượt qua những vực sâu và rừng thưa. Trước mặt chúng tôi mở ra một đồng có bằng phẳng có con đường dã chiến tốt. Chàng Ca-đắc Cu-ban Ni-cô-lai Di-ma ngồi đánh xe ngựa mỉm cười ranh mânh, không quay đầu lại, hỏi tôi:

        - Ta phóng chứ, đồng chí sư trưởng ?

        Cậu ta biết tôi rất mê phóng xe ngựa. Tất nhiên khó có thể từ chối đề nghị hấp dẫn ấy. Tôi lệnh cho tham mưu trưởng dẫn khối tham mưu đến I-a-snai-a Pô-li-a-na, rồi chiếc xe ngựa của chúng tôi lao nhanh trên khắp thảo nguyên bằng phẳng của Đơ-nhi-ép. Gần tới bìa làng thì một quả đạn nổ tung bên cạnh, mảnh đạn bay rít tứ tung và bụi đất phủ đầy người chúng tôi. Di-ma kéo ngựa chồm lên quay ngoắt xe và chúng tôi tiến vào sau một đống rơm lớn. Lại một phát súng nữa, và rơm phủ kín chúng tôi. Nhưng Di-ma vẫn không lúng túng. Điều khiển ngựa một cách cương quyết, cậu ta đánh được chiếc xe vào một thung lũng nhỏ. Sau khi trèo lên một ngọn đồi thấp, tôi trông thấy bên bìa làng một pháo tự hành " Phéc-đi-nan ”, kẻ vừa bắn vào xe ngựa chúng tôi.

--------------------
        1. x.x. Bi-ri-u-dốp, Khi những khẩu pháo gầm lên, tr. 225.

[Giangtvx]

        Bọn lính tiểu liên đổ bộ Đức cùng với xe tăng và pháo tự hành từ chỗ phục kích xung phong vào trung đoàn bộ binh 1050. May cho chúng tôi là trận địa bắn của tiểu đoàn 1 pháo binh thuộc trung đoàn pháo binh 823 lại nằm ở đồng cỏ giữa làng và vực. Tôi ra lệnh cho đại úy X.E. Péc-chúc bắn vào xe tăng. Tôi cử liên lạc xuống tham mưu trưởng sư đoàn hạ lệnh triển khai khối tham mưu thành chuỗi tán binh và tiến về phía nhưng người đang chạy. Theo tuyến thông tin của tiểu đoàn pháo, tôi truyền đạt tới các tiểu đoàn trưởng và đại đội trưởng pháo binh một mệnh lệnh nghiêm khắc: "Tổ chức chiến đấu”. Dần dần tình thế ổn định trở lại. Các tiểu đoàn bộ binh dừng lại ở tuyến trận địa bắn của pháo, nằm xuống và bắn rất mạnh vào bọn địch đang xung phong.

        Lực lượng pháo chống tăng dự bị của sư đoàn triển khai và nhập vào đội hình chiến đấu của trung đoàn. Thiếu tá Ni-cô-lai Phê-đô-rô- vích Che-xnô-cốp dẫn tiểu đoàn của mình lên xung phong, các tiểu đoàn khác cũng xốc dậy theo. Vóc người cao lớn, vai rộng, tay vung khẩu tiểu liên, Che-xnô-cốp dẫn đầu chuỗi tán binh, theo sau anh là các chiến sĩ. Tiếng "xung phong” mạnh mẽ vang lên, chuỗi tán binh lao vào I-a-snai-a Pô-li-a-na. Tiếng nổ của những tràng tiểu liên xa dần và sau đó thì ngừng hẳn. Trận phản xung phong của bọn Hít-le đã bị đánh bại. Trong trận này thiếu tá N.Ph. Che-xnô-cốp đã hy sinh anh dũng.

        Trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 1050 V.L. Lư-xốp bị thương nặng trong trận này. Đại úy A-lếch-xan-đrơ Ghê-oóc-ghi-e-vích Su-ru-pốp trở thành người chỉ huy trung đoàn. Khi bổ nhiệm đồng chí giữ chức vụ này, tôi bỗng nhớ lại một mẩu chuyện chiến đấu. Mùa xuân năm 1943, tôi được cử làm lữ đoàn trưởng lữ đoàn bộ binh hải quân 34 độc lập. Lữ đoàn đang tiến hành một trận đánh ác liệt để giải phóng một điểm tựa ở Cu-ban. Sau khi triệu tập các tiểu đoàn trưởng, tôi trình bày cho họ nghe quyết tâm của mình: một bộ phận lực lượng lữ đoàn phải chọc thủng phòng ngự địch ở phía bắc điểm cao có điểm dân cư, tiến vào phía sau điểm tựa này rồi đồng thời xung phong cùng bộ phận lực lượng còn lại của lữ đoàn từ chính diện để tiêu diệt địch. Cần có những cán bộ chỉ huy được cuộc cơ động phức tạp và mạo hiểm vào sau lưng đich này. S lưa chọn của tôi dừng lại ở thượng úy A.G. Su-ru-pốp.

        Nhiệm vụ đó được đồng chí hoàn thành một cách xuất sắc. Về chuyện này, báo tập đoàn quân có bài viết "Đột kích từ phía sau”: "Địch ngoan cố chống giữ một điểm dân cư. Bởi vậy, tiểu đoàn của thượng úy A.G. Su-ru-pốp được giao nhiệm vụ ban đêm bí mật vòng ra phía sau lưng địch và rạng sáng thì giáng cho chúng một đòn đột kích bất ngờ. Các chiến sĩ vượt hết mọi chướng ngại và tiến dọc theo sông. Trong đêm, họ đã vượt được 20 ki-lô-mét và lúc bình minh vừa tiến quân tới là xung phong luôn. Địch sau khi ngoan cổ chống cự đã buộc phải bỏ lại trận địa khá kiên cố và rút chạy hỗn loạn. Chiến sĩ của Su-ru-pốp truy kích địch, tiêu diệt được mấy chục tên Đức, bắt nhiều tù binh, thu 2 khẩu pháo và 2 ô tô ”.

        Cựu tiểu đoàn trưởng bộ binh trở thành tham mưu trưởng trung đoàn, đã thể hiện những khả năng xuất sắc trong nghệ thuật chỉ đạo ban tham mưu. Tôi tin chắc rằng người cán bộ hai mươi hai tuổi này hoàn toàn có khả năng chỉ huy một trung đoàn và quyết định đề cử đồng chí giữ trọng trách ấy. Đồng thời, A.G. Su-ru-pốp được đề nghị phong lên cấp thiếu tá. Bằng hoạt động chiến đấu thực tế của mình, đồng chí đã nhanh chóng chứng minh rằng quyết định đó là đúng đắn.

[Giangtvx]

        

CÃN CỨ NI-CÔ-PỔN

                 Trưa ngày 1 tháng 11, sư đoàn bộ binh 301 đã giải phóng điểm dân cư Bla-gô-đát-nôi-e và tiến gần tới điểm cao lớn có tên "Mô-ghi-la Vư-xô-cai-a”¹. Ở đây, địch đã sử dụng hỏa lực mạnh mẽ của súng trường, đại liên và súng cối để chống cự lại. Trong ống kính viễn vọng hiện rõ dải đất đen bên miệng các chiến hào trên cánh đồng đã gặt. Xa hơn nữa là bọn lính Đức cưỡi mô tô đang tung bụi mù lao nhanh trên những con đường dã chiến. Trong ý nghĩ, inọi người tưởng mình đã phải ở bên bờ Đơ-nhi-ép, thế mà bỗng nhiên phải dừng lại.

        Lúc này quân đội Liên Xô đã giải phỏng toàn bộ tả ngạn U-cra-in, đập tan bộ phận nam của "Chiến lũy phương Đông”, chiếm lĩnh những căn cứ chiến dịch trên hữu ngạn Đơ-nhi-ép ở bắc và nam Ki-ép, đánh bật những cuộc phản kích mạnh mẽ vào những căn cứ ấy và tạo điều kiện cho những chiến dịch tiến công mùa đông 1943 - 1944. Nhưng bộ chi huy Hít-le vẫn cố tự an ủi bằng cách hy vọng vào một phép lạ gì đó có thể đảo lộn toàn bộ tình hình ở mặt trận phía Đông. Hít-le ngày càng tập trung vào mặt trận Xô - Đức những lực lượng mới. Trong nhật lệnh ngàv 29 tháng 10, hắn viết : "Tôi đã tung nhiều sư đoàn từ nam và tây sang đông để tổ chức một cuộc phản công nhằm đánh tan những lực lượng địch đã vượt qua sông Đơ-nhi-ép trên cả hai phía của Crê-men-chúc. Cuộc phản công này có thể phải bắt đầu vào ngày 10 tháng 11 và sẽ làm thay đổi một cách quyết định tình hình trên toàn bộ đoạn nam mặt trận².

        Nhưng chẳng có phép lạ nào, mà chỉ có một thực tế phũ phàng. Một cụm quân lớn của bộ đôi Liên Xô đã nhằm hướng Ki-ép. Phương diện quân U-cra-in 4 của chúng tôi, sau khi chọc thủng phòng ngự địch trên sông Mô-lô-chơ-nai-a đã khóa cứng một cụm quân Đức ở Crưm và kìm chặt một cụm khác ở Ni-cô-pôn. Ớ đây có một căn cử cuối cùng của bọn Hít-le bên tả ngạn Đơ-nhi-ép. Căn cứ này khá lớn: có chính diện 120 ki-lô-mét và tung thâm 30 ki-lô-mét. Y nghĩa của nó không chỉ được biểu thị bằng những cứ liệu có tính chất chiến dịch. Ở đây, măng-gan và các loại quặng của Cri-vô-rô-gie rất cần cho nước Đức phát xít. Sau khi mất vùng mỏ Đô-nét, bọn chỉ huy Đức muốn bằng bất kỳ giá nào cũng phải giữ được khu vực có nguyên liệu chiến lược phong phú này. Ngoài ra, vị trí địa lý thuận lợi của căn cứ Ni-cô-pôn làm cho Hít-le hy vọng có thể tái lập con đường bộ liên lạc với cụm quân đã bị cắt rời ở Crưm bằng cách đột kích vào sườn và sau lưng phương diện quân U-cra-in 4.

        Những ngọn đồi phía nam Ni-cô-pôn đã đầy những chiến hào cắt ngang và thép gai che phủ, còn trước vùng tiền duyên trên toàn bộ căn cứ đều có bãi mìn. Từ sáng ngày 2 tháng 11, sư đoàn đã thử đột nhập phòng ngự địch, nhưng chúng tôi thậm chí đã không tới gần được vùng tiền duyên. Đầu tiên là lệnh miệng và sau đó là lệnh   viết từ quân đoàn truyền xuống : cấp tốc rút khỏi tuyến đã chiếm và đến sáng hôm sau phải tới vùng bắc Nô-vô Ru-ba-nốp-ca để tiếp tục hoạt động ở hướng Bôn-sai-a Lê-pê-ti-kha.

        Sắp xếp lại lực lượng xong, chúng tôi tiến hành trinh sát bằng cách quan sát và đánh đêm ở dải Ê-ca-tê-ri-nốp-ca, điểm cao 81,9. Hồi 9 giờ ngày 4 tháng 11, sau loạt pháo mãnh liệt, các trung đoàn của sư đoàn lao lên xung phong. Hỏa lực bắn chặn như mưa bão của pháo binh phát xít đã chặn cuộc xung phong của chúng tỏi lại. Chỉ có một kết luận rút ra là phải chuẩn bị nghiêm túc cho trận đột phá.

        Bộ đội ở cánh phải phương diện quân U-cra-in 4 dừng lại. Một thời gian nghỉ giữa chiến địch. Mùa thu tới. Đất đen ở lưu vực tả ngạn Đơ-nhi-ép biến thành thứ bùn đặc quánh. Cũng như nhiều lần trước, nhân dân địa phương đã tới giúp chúng tôi. Họ nối thành những hàng dài chuyền đạn trên tay tới những trận địa pháo hay tới đội hình chiến đấu của các trung đoàn.

        Chuẩn bị đón mừng lần thứ 26 ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Mười vĩ đại, trong các cuộc họp Đảng và Đoàn, toàn thể cán bộ chiến sĩ sư đoàn đã tổng kết những trận đánh đã qua và bàn về những nhiệm vụ sắp tới. Thành tích tổng kết được thật phấn khởi. Trong ba tháng chiến đấu liên tục, các đơn vị của sư đoàn đã vượt qua chặng đường dài tới 600 ki-lô-mét, giải phơng hơn 450 điểm dân cư của các vùng Xta-li-nô và Da-pô-rô-gie khỏi ách phát xít xâm lược³.

-------------------------
       1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 30.

        2. B. M. Prô-ép-tô, Xâm lượcvà tai họa, Mát-xcơ-va, 1972, tr. 550.

        3. Cục lưu trữ Bộ Ọuốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 484195, hồ sơ 1, tờ 8 - 10.

[Giangtvx]

        Hàng chục anh hùng đã hy sinh anh dũng hay còn đang tiếp tục chiến đấu trong đội ngũ, đã làm vẻ vang ngọn cờ chiến đấu của sư đoàn. Hàng trăm huân chương và huy chương được tặng thưởng trở thành niềm tự hào của sư đoàn. Mọi cán bộ và chiến sĩ đều nhận thức được rằng, trong những thành tích đạt được đều có phần đóng góp của mỗi người. Trong những ngày trang trọng này, những người thợ mỏ Đôn-bát cũng làm chúng tôi rất phấn khởi. Thành phố Xta-li-nô cử một đoàn đại biểu công nhân mỏ và luyện kim đến sư đoàn chúng tôi. Đoàn đại biểu tới thăm tất cả các tiểu đoàn bộ binh tại công sự và chiến hào. N. Ph. Gre-diơ-cô-xê-ép, công nhân luyện kim, trưởng đoàn đại biểu và Sác-tô-rít-xki, công nhân mỏ, đã kể cho chung tôi nghe về sự lao động dũng cảm quên mình để xây dựng lại nền công nghiệp và thành phố Xta-li-nô. Toàn thể cán bộ và chiến sĩ sư đoàn được nghe  đọc bức thư của công nhân và thợ mỏ thành phố. Bức thư viết : "Chung tôi vui mừng báo tin cho các đồng chí biết rằng, chúng tôi đã đạt được nhiều thành tích đáng kể trong việc khôi phục và hồi sinh thành phố. 80 trường học đã làm việc, 3 trường đại học bắt đầu hoạt động, nhiều bệnh viện, nhà trẻ đã mở cửa. Bây giờ, khi các đồng chí đọc bức thư này là lúc chúng tôi đang nhóm lò luyện than cốc, đang đưa các phân xưởng nhà máy chúng tôi vào hoạt động.

        Các đồng chí thân mến ! Chúng tôi xin hứa với các đồng chí rằng, sắp tới đây chúng tôi sẽ khôi phục tất cả các xí nghiệp của chúng tôi, chúng tôi sẽ làm việc ngày đêm không nghỉ để góp phần đánh bại kẻ thù, chúng tôi sẽ cung cấp cho các đồng chí và cho Tổ quốc ngày càng nhiều than, thép và đạn dược

        Lời thư thấm sâu vào lòng từng chiến sĩ và những giọt nước mắt phấn khởi trào ra trên khóe mắt nhiều cán bộ và chiến sĩ đã dan dày chiến đấu. Họ phấn khởi vì trong lao động cũng đã sản sinh ra những anh hùng - những người công nhân mỏ và luyện kim, phấn khởi vì trên mảnh đất giải phóng lại có những người công dân tự do của Tổ quốc xã hội chủ nghĩa mến yêu đang sống và lao động. Những lời lẽ đầy nhiệt huyết đã được phát biểu tại các cuộc họp mặt của cán bộ và chiến sĩ. Lời thề của họ vang lên trang trọng: " Chúng tôi đã chiến đấu chống bọn xâm lược Đức để giải phóng Đôn-bát. Chúng tôi cũng sẽ đánh tan bọn thú dữ phát xít ở vùng mỏ Ni-cô-pôn và Cri-vô-rô-gie”.

        Trong những ngày hội kỷ niệm Cách mạng tháng Mười, toàn thể cán bộ và chiến sĩ sư đoàn đươc nghe nhật lệnh của Tổng tư lệnh tối cao nhân dịp phương diện quân U-cra-in 1 giải phóng thủ đô Ki-ép) của U-cra-in. Tin phấn khởi đó càng cổ vũ chiến sĩ sư đoàn quyết lập chiến công..

        Còn phía quân đội Hít-le, sự tan rã ngày càng thấy rõ. Tướng I-ốt, tham mưu trưởng chỉ huy chiến dịch, khi phát biểu ở Mun-khen ngày 7 tháng 11 năm 1943, đã tuyên bố: "Khắp đất nước, bóng ma tan rã đang lê bước. Tất cả những người kém tinh thần đang tìm lối thoát hay theo cách gọi của họ, tìm giải pháp chính trị ”¹.

        Ý nghĩ, tình cảm và lời nói của bọn binh nhất, binh nhì Đức bị bắt làm tù binh không thể hiện sự "tan rã” hay "kém tinh thần” như I-ốt nói, mà lại biểu thị một sự thật cay đắng về tâm trạng, và sự thức tỉnh của nhân dân và quân đội Đức. Tình hình nội bộ nước Đức ngày  càng xấu đi, uy tín quốc tế của nó sụp đổ. Xương sống của quân đội phát xít Đức đã bị bẻ gãy, nhưng con thú dữ này vẫn còn mạnh và nguy hiểm. Mệnh lệnh của Hít-le, buộc quân đội mặt trận phía Đông phải đứng vững ở Đơ-nhi-ép đến tên lính cuối cùng, vẫn còn tìm được những kẻ thi hành. Chúng tôi hiểu rõ rằng phía trước còn những trận đánh ác liệt.

        Căn cứ Nô-cô-pôn có ý nghĩa đặc biệt đối với phương diện quân U-cra-in 4. Bây giờ nhìn lại mới thấy rõ hơn tình hình những ngày chiến đấu để tiêu diệt căn cứ Ni-cô-pôn. Mà ngay x.x. Bi-ri-u-dốp, tham mưu trưởng phương diện quân, cũng đã viết trong quyền hồi ký "Khi những khẩu pháo gầm lên” của mình về chuyện này một cách chân thực: "Căn cứ Ni-cô-pôn là một tai Vạ chung đối với chúng tôi. Nhằm đe doa sườn phải và sau lưng chúng tôi, căn cứ này dường như muốn cắt đôi lực lượng phương diện quận U-cra-in 4. Từ đây, bọn địch có thể đột kích thình lình vào bất cứ lúc nào để cắt rời bộ đội chúng tôi đang Ở Ta-vri và trước Crưm. Tình hình đó buộc chứng tôi phải có những thay đổi đáng kể trong việc bố trí lực lượng”. Tập đoàn quân 44 và toàn bộ các quân đoàn kỵ binh, xe tăng và cơ giới được lệnh dừng lại và quay lên hướng bắc tới căn cư Ni-cô-pôn.

-------------------
        1. Tuyệt mật ! Dành riêng cho Bộ tư lệnh ! Văn kiện và tài liệu,  tr. 530..

[Giangtvx]

        Chiều 25, tháng 11, I.P. Rô-xlưi báo cho tôi rằng quân đoàn xe tăng 19 đang tới gần và sáng hôm sau sẽ được tung ngay vào chiến đấu; sư đoàn phải chuẩn bị xung phong cùng với xe tăng. Đội hình chiến đấu của các trung đoàn bộ binh chúng tôi đã được chuẩn bị để tiến công. Suốt đêm, chúng tôi hiệu chỉnh hỏa lực pháo binh. Theo đồng hồ thì đáng lẽ trời đã phải sáng từ lâu, nhưng màn sương xám dày đặc vẫn phủ trên cánh đồng và chẳng trông thấy gì xung quanh. Nhưng bỗng trong sương mù tiếng động cơ xe tăng bắt đầu gầm lên, và chúng tỏi hạ lệnh cho pháo bắn chuẩn bị. Trong chiến đấu; ý nghĩ và tình cảm hình thành nhanh chóng. Tôi rất lo lắng về việc chi viện pháo cho các trung đoàn bộ binh xung phong. Do đường vận chuyển xa và lầy lội, hậu cần sư đoàn và tập đoàn quân chỉ có thể chở đạn tới đủ cho hai lần bắn ngắn ngủi. Một lần ba phút được dự định bắn trước lúc xung phong và một lần hai phút bắn vào tung thâm phòng ngự địch để phát triển tiến công. Chỉ còn hy vọng duy nhất là dùng hỏa lực xe tăng để yểm trợ bộ binh. Trong tình thế đó, cần động viên các chuỗi tán binh xung phong và ít nhất phải có một tiểu đoàn mũi nhọn. Ý nghĩ đó đưa tôi đến trung đoàn bộ binh 1050.

        Tôi lệnh cho M.I. Xa-phô-nốp ở lại sở chỉ huy sư đoàn để chỉ huy trận đánh, còn tôi xuống sở chỉ huy trung đoàn của thiếu tá Su-ru-pốp. Tôi báo cho Su-ru-pốp biết rằng tôi sẽ tham gia xung phong cùng tiểu đoàn của thiếu tá Tu-sép. Cặp mắt sáng to của Su-ru-pốp nhìn tôi chăm chăm. Su-ru-pốp tha thiết yêu cầu tôi không nên xuống tiểu đoàn, để đồng chí đi thay thì hơn. Nhưng chúng tôi đã đứng trong chuỗi tán binh của tiểu đoàn 1 bộ binh. Một loạt pháo chấm dứt. Pháo hiệu đỏ vút lên, các đại đội bộ binh lao lên xung phong. Tôi mới kịp chạy độ vài bước thì một mảnh đạn đã cắm vào vai bên phải. Không biết vì vấp hay vì bị mảnh đạn cắm vào tay mà tôi ngã xuống, nhưng tôi vẫn tỉnh và thấy ngay gần chỗ tôi mấy chiếc xe tăng của ta nổ tung bên bãi mìn Đức. Trước hỏa lực bắn chặn mạnh mẽ của đích, bộ binh ta phải nằm xuống. Tôi được đem khỏi chiến trường, đặt vào xe ngựa, và chúng tỏi về sở chỉ huy sư đoàn, sau đó đến trạm xá tiểu đoàn ở Ru-ba-nốp-ca.

        Lần thứ hai trong thời gian chiến tranh, tôi rơi vào tay các bác sĩ. Trong căn nhà nông thôn, các nhà phẫu thuật ở trạm xá AVG. Siếc-đa- va, An-na Xtê-pa-nốp-na, Gun-đô-ri-na, N.G. Đô-đô-nô-svi-li và y tá Na- ta-li-a Ca-rô-tích đã gắp mảnh pháo ở vai tôi ra. Nhờ mổ thành công và sư chăm sóc chu đáo của các bác sĩ - những người bạn đồng đội - vết thương của tôi rất mau lành. Tôi luôn luôn giữ trong lòng tình cảm tốt đẹp đối với những "anh hùng cầm dao mổ” thân mến.

        Hàng ngàn chiến sĩ và cán bộ sư đoàn mà An-na Xtê-pa-nốp-na, Gun-đô-ri-na cứu sống trong ba năm chiến đấu, luôn luôn nhắc tới các chị bằng lời lẽ tốt đẹp...

        Nhưng tôi xin trở lại hoạt động chiến đấu thường ngày của sư đoàn. Cuộc tiến công của chung tôi không thành công. Nguyên nhân vẫn chỉ là một: rõ ràng chúng tôi chưa có đủ lực lượng để tiêu diệt bàn đạp của địch¹.

--------------------
        1. x.x. Bị-ri-u-dốp. Khi những khẩu pháo gầm lên, tr.238.

[Giangtvx]

THỜI GIAN NGHỈ GIỮA CHIẾN DỊCH

   
        T,háng 12 năm 1943 đã tới. Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô hoàn toàn làm chủ ý đồ chiến lược và chuẩn bị cuộc tiến công mùa đông từ biền Ba-ren-sép cho đến tận Crưm. Trong đó, những chiến dịch tiến công chính sẽ được tiến hành trên hướng tây-nam để trước hết là giải phóng hữu ngạn U-cra-in và Crưm¹.

        Hít-le và Bộ Tổng tư lệnh Đức tính toán rằng, sau chiến cục hè -  thu 1943, sức mạnh quân sự của quân đội Liên Xô bị giảm sút nhiều và trên mặt trận phía Đông sẽ có một thời gian nghỉ dài. Như vậy, có thể rút khỏi đó một bộ phận lực lượng dùng để đánh bật hẳn cuộc thâm nhập lục địa châu Âu sắp tới của quân đội Anh - Mỹ, sau đó có thể điều toàn bộ lực lượng quay lại đánh Liên Xô mà không còn phải lo ngại về hậu phương châu Âu nữa².

        Nhưng các sự kiện lại phát triển theo một đồ thị khác. Cuộc chiến đấu giải phóng Đơ-nhi-ép, kết thúc bằng chiến dịch Ki-rô-vô-grát của phương diện quân U-cra-in 2 ở hữu ngạn U-cra-in, ta đã chiếm được những căn cứ có ý nghĩa chiến lược. Đã có đủ mọi điều kiện để đánh tan cụm quân cơ bản của " Chiến lũy phương Đông ” và tiếp tục tiến công ở hữu ngạn U-cra-in. Ý đồ của Đại bản doanh Bộ Tồng tư lệnh tối cao hình thành vào tháng 12 năm 1943 là : dùng lực lượng bộ đội các phương diện quân U-cra-in 3 và 4 từ hai hướng cùng đột kích vào Ni-cô-pôn, Nô-vô - Vô-rôn-xốp-ca để đánh tan cụm địch ở Ni-cô-pôn - Cri-vôi Rốc, phát triển đột kích sang Ni-cô-ki-ép, O-đét-xa và giải phóng toàn bộ vùng ven biển Đen. Trong đó phương diện quân U-cra-in 4 chỉ hiệp đồng với phương diện quân U-cra-in 3 ở giai đoan đầu nhằm đánh tan địch ở vùng Ni-cô-pôn và sau đó phương diện quân phải chuyển sang đánh địch ở Crưm³.

        Bộ tư lệnh tối cao phát xít muốn đem toàn lực ra giữ hữu ngạn U-cra-in. Việc phòng ngự vùng Cri-vôi Rốc, Ni-cô-pôn và căn cứ nam Ni-cô-pôn trên bờ trái sông Đơ-nhi-ép có một ý nghĩa đặc biệt đối với chúng. Sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình ở vùng này, Đại bản doanh Bộ Tồng tư lệnh tối cao ngày 3 tháng 1 năm 1944 đã gửi một bản chỉ thị cho tư lệnh phương diện quân U-cra-in 4 và Nguyên soái Liên Xô A.M. Va-xi-lép-xki, đại diện Đại bản doanh.

        "Việc sắp xếp lại lực lượng từ căn cứ Ni-cô-pôn mà các đồng chí dư kiến bắt đầu từ ngày 6 tháng 1 đòi hỏi phải tiêu diệt căn cứ này trước thời hạn đó. Thế nhưng những kết quả tiến công của phương diện quân U-cra-in 4 vào căn cứ Ni-cô-pôn không tạo ra được những cơ sở để thực hiện dự định này. Vì vậy Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao hạ lệnh :

        1. Mọi chú ý, mọi lưc lượng và phương tiện bây giờ phải tập trung vào việc chuẩn bị để thực hiện, nhiệm vụ hàng đầu là dùng lực lượng của các phương diện quân U-cra-in 3 và 4 để tiêu diệt căn cứ Ni-cô-pôn.

        2. Cuộc tiến công của bộ đội phương diện quân U-cra-in 4 vào Ni-cô-pôn mà các đồng chí dự định vào ngày 5 tháng 1 phải hoãn lại, chỉ được bắt đầu sau khi đã chuẩn bị cẩn thận và sau khi đã tích trữ được số lượng đạn dược căn thiết”⁴.

        Những ngày chuẩn bị khẩn trương bắt đầu: tính toán, trinh sát. Dòng ô tô liên tục đổ ra mặt trận, chở đạn, người, lương thực. Ngày đêm, các dây chuyền người đứng trên đất bùn chuyển đạn pháo, và các hòm đạn nhỏ tới trận địa pháo và đội hình chiến đấu của các tiểu đoàn ; cùng lúc đó các hoạt động quân sự vẫn tiếp tục không ngừng, Việc trinh sát chiến đấu được tiến hành, các trung đoàn hoàn thiện vi trí của mình, các đơn vị sắp xếp lại lực lượng.

        Các bản tin của Cục thông tin Liên Xô nói rằng ở đoạn nam của mặt trận Xô - Đức chưa có những thay đổi quan trọng, về mặt chiến lược mà nói thì đúng như vậv, nhưng về mặt chiến thuật thì ở sư đoàn, ở các trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội, tiểu đoàn pháo, đại đội pháo của chúng tôi, sự thay đổi diễn ra hàng ngày và thậm chí từng giờ...

        Tiến quân và xung phong dưới hỏa lực vũ bão của địch không phải là chuyện dễ khi mà bùn đóng hàng cân nặng trĩu trên áo choàng, bùn mút chặt ủng như cặp bằng kìm, bùn chét đầy ồ khóa nòng súng trường và tiểu liên, mà nhiều khi trời lạnh làm áo choàng ẩm cứng lại đến nơi không co không duỗi được tay trong ống tay áo đã đóng băng. Nhưng các chiến sĩ Xô-viết không lùi bước trước hỏa lực địch. Tổ quốc đang mong chờ họ lập chiến công và các chiến sĩ sẽ đáp ứng ước vọng đó. Vì lẽ thắng lợi vĩ đại đang hình thành từ những thắng lợi nhỏ hằng ngày.

--------------------
        1. G.C. Giu-cốp, Nhớ lại và suy nghĩ, Mát-xcơ-va, 1969, tr. 518 - 523.

        2. Đ.M. Prô-ép-tô, Xâm lược và tai họa, tr. 576.

        3. A.N. Crư-lép, Đơ-nhi-ép - Các-pát - Crưm, Mát-xcơ-va, 1970, tr. 21.

        4. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 132A, phiếu 2642, hồ sơ 36, tờ 3.