Đường vào Béc-lin

[Giangtvx]

       
        Phương diện quân được giao nhiệm vụ to lớn. Các đòn đột kích được dự định giáng vào tung thâm lớn. Những nỗ lực chủ yếu của phương diện quân được tập trung ở sườn phải. Nhằm tăng cường cho bộ đội của cụm quân xung kích ở sườn phải, quân đoàn bộ binh 9 của chúng tôi được rút về làm lực lượng dư bị của phương diện quân để sau này tung vào chiến đấu.

        Chiều 13 tháng 3, sư đoàn bộ binh 301 hành quân cấp tốc đến thành phố Nô-vưi Búc theo hành trình: Bê-lô - Cri-ni-chơ-nưi - Nô-vô-páp-lốp-ca - Va-xi-li-ép-ca - Xcô-bê-lê-vô - Nô-vô-iu-rép-ca. Việc chuyển quân được thực hiện vào ban đêm, trong những điều kiện thời tiết khó khăn. Gió thổi giật từng cơn mạnh. Thỉnh thoảng có tuyết hoặc mưa. Cánh đồng ngập nước, đường biến thành những dải bột lổn nhổn. Nhưng các chiến sĩ đã được tôi luyện trong chiến đấu vẫn tiến lên, bởi vì họ đang tiến trên mảnh đất quê hương thân yêu, mảnh đất luôn luôn tiếp cho họ nguồn sức mới, động viên kêu gọi họ tiến về phía trước.

         Sau thời gian nghỉ ngắn ngủi ở Nô-vưi Búc, sư đoàn lại hành quân, lại ngập trong bùn và mưa. Chiều 22 tháng 3, tất cả các trung đoàn tâp kết ở khu vực Nô-vô-xê-lốp-ca, Scu-ra-tô-vô, De-lô-nưi Be-réc. Ở đây, quân đoàn bộ binh 9 của chúng tôi nhập vào biên chế tập đoàn quân 57 hoạt động ở cụm quân chính bên sườn phải của phương  diện quân U-cra-in 3. Lúc này, các sư đoàn của tập đoàn quân đã chiếm lĩnh toàn bộ bờ trái sông Iu-giơ-nưi Búc trên đoạn Côn-xtan-ti-nốp- ca - A-lếch-xan-đrốp-ca và có căn cứ bên bờ tây.

        Tập đoàn quân này do trung tướng N.A. Ga-ghen chỉ huy. Ngoài quân đoàn chúng tỏi, trong biên chế tập đoàn quân còn có quân đoàn bộ binh 64 (do thiếu tướng M.B. A-na-skiri chỉ huy) và quân đoàn bộ binh 68 (do thiếu tướng N.N. Scô-đu-nô-vích chỉ huy). Tất cả có chín sư đoàn, cứ ba sư đoàn là một quân đoàn.

        Về mặt biên chế, đây là một trong những liên binh đoàn lớn nhất. Tập đoàn quân đã trải qua một chặng đường chiến đấu lớn từ Xta-lin- grát đến lu-giơ-nưi Búc.

TỪ IU-GIƠ-NƯl BÚC ĐẾN ĐƠ-NHl-ÉT

        Bộ đội phương diện quân U-cra-in 3 đã hoàn thành nhiệm vụ mới nhất của Đại bản doanh Bộ Tong tư lệnh tối cao giao cho ngày 11 tháng 3 là: tiến quận tới sông Iu-giơ-nưi Búc và đánh chiếm các căn cứ. Bây giờ, phải hoàn thành nhiệm vụ tiếp theo là giải phóng Ti-ra- xpôn, ô-đét-xa và tiếp tục tiến công nhằm tiến tới biên giới Tồ quốc. Nhớ lại những sự kiện hồi đó, cưu ủy viên hội đồng quân sự phương diện quân U-cra-in i, thượng tướng A.x. Gien-tốp kề rằng: V đồ chiến dịch là vận động chớp nhoáng chủ lưc của phương diện quân vào hướng Vô-dơ-nhe-xen-xcơ - Ra-dơ-đen-nai-a - Ti-ra-xpôn để đánh tan sườn nam của hệ thống phòng ngư Đức, tiêu diệt những lực lương chính của tập đoàn quân 6 Đức và tâp đoàn quân 3 Ru-ma-ni giữa Iu-giơ-nưi Búc và Đơ-nhi-ét¹.

        Tập đoàn quân 57 nằm ở sườn phải của phương diện quân, trong biên chế cụm quân chính. Cụm này được thành lập để hoạt động trên hướng đột kích chính của phương diện quân. Tập đoàn quân có nhiệm vụ chọc thủng phòng ngự địch ở tuyến sông Iu-giơ-nưi Đức, tiến nhanh tới sông Đơ-nhi-ét rồi vượt sông bằng sức mạnh và đánh chiếm căn cứ trên hữu ngạn. Đội hình của tập đoàn quân là một thê đội.

        Từ 23 tháng 3, cũng như toàn thể bộ đội tập đoàn quân 57, chúng tôi bắt đầu chuẩn bị cho cuộc tiến công sắp tới. Công việc tiến hành khẩn trương ngày và đêm. Kinh nghiệm vượt sông Đơ-nhi-ép và những sông khác rất thích hợp cho bây giờ. Tiếng rìu lại bắt đầu vang lên -  các chiến sĩ đóng thuyền, bè. Đạn dược được chở tới.

        Ngày 24 tháng 3, ở khu vực A-lếch-xan-đrốp-ca tổ chức một cuộc trinh sát thực địa với sự tham gia của tướng I.P. Rô-xlưi, tướng N.N. Scô-đu-nô-vích tư lệnh quân đoàn bộ binh 68, A.Ia. Crli-đe - sư đoàn trưởng sư đoàn bộ binh 93, tất cả các sư đoàn trưởng các sư đoàn thuộc quân đoàn bộ binh 9. Tại thực địa, chúng tôi xác đinh rõ thêm các đoạn, kế hoạch vượt sông, những vấn đề hiệp đồng, những nhiệm vụ cụ thể của các sư đoàn.

        Năm ngày chuẩn bị tiến công bay đi nhanh chóng. Đến ngày 27 tháng 3, sư đoàn đã bố trí tất cả các phương tiện vượt sông, pháo binh và đạn dược trong các hầm kín ở khu vưc A-lếch-xan-đrốp-ca. Toàn thể cán bộ chiến sĩ đã được chuấn bị để vượt sông lu-giơ-nưi Đức. Trời vừa tối, cả ba trung đòàn đã tiến ra khỏi khu vưc tập kết theo hành trình Đe-lô-nưi Be-réc - Vê-xô-lưi Ba-dơ-đôn - A-lếch- xan-đrốp-ca và trên mỗi chính diện rộng, không có pháo bắn yểm hộ, vừa tới là vượt sông luôn. Pháo giương nòng ở các trận địa sẵn sàng bắn. Có lệnh "Xuống nước !”. "Hạm đội” thuyền của chúng tôi sang sông nhanh chóng. Các trung đoàn khẩn trương tiến luôn về phía trước trong hướng chung tới Cô-stốp Khu-cơ-rơ. Gần sáng, toàn bộ thê đội 1 của sư đoàn tiến gần tới điểm, dân cư này. Cụm pháo bỉnh sư đoàn cũng được chuyển sang bờ phải và chiếm lĩnh trận địa bắn.

-----------------------
       1. Báo Sao đỏ, ngày 10 tháng 4 năm 1969.

[Giangtvx]

        Sáng 28 tháng 3, sư đoàn bộ binh 301 giáng cho địch một đòn đột kích từ bàn đạp đã chiếm được. Cùng ngày hôm đó, tất cả các sư đoàn của tập đoàn quân 57 đều chuyển sang tiến công. Chiến dịch Ô-đét-xa - Đơ-nhi-ét bắt đầu. Sau khi bẻ gãy sức kháng cự của địch ở hữu ngạn sông Iu-giơ-nưi Đức, các binh đoàn và bộ đội của phương diện quân U-cra-in 3 tiến công chớp nhoáng về hương tây. Đại tướng R. Ia. Ma-li-nốp-xki, tư lệnh phương diện quân, quyết định phát triển thắng lợi đã dự kiến và bố trí lại cụm kỵ binh - cơ giới hóa và quân đoàn xe tăng 23 vào dải của các tập đoàn quân 57 và 37¹.

        Bọn Hít-le bám chặt vào từng tuyến địa hình có lợi để ngăn chặn cuộc tiến công của ta. Bộ đội ta trên đường tiến quân đã vượt qua nhiều tuyến, đánh vu hồi và bao vây các điểm tựa của địch ở các làng xóm. Trong hai ngày đêm, sư đoàn chúng tôi đã giải phóng Gô-xtốp Khu-tô-rơ, Mai-oóc-xcai-a, Rô-ma-nốp-Ca, Đô-ma-nép-ca, Vla-đi-mia- rốp-ca, Nô-vai-a Xlô-bốt-ea, Cô-sa-rư, Si-rô-ki và ở khu vực An-đrê- e-vô - I-va-nốp-ca, sư đoàn đã tiến tới sông Ti-li-gun. Trong hai ngày chiến đấu, sư đoàn đã vượt trên 50 ki-lô-mét đường lầy lội. Dưới hỏa lực đại liên và pháo, trong bom đạn, các đại đội và tiểu đoàn bộ binh vẫn tiến hành cỏôg việc đã trở thành thường lệ của mình : đánh địch, xung phong, tiến quân, cứu xe sa lầy, kéo thuyền, khiêng vác đạn.

        Sáng 29 tháng 3, tôi báo cáo lên tướng I.P. Rô-xlưi về cuộc hành quân của sư đoàn tới An-đrê-e-vô - I-va-nốp-ca. Tướng Rô-xlưi cho biết rằng quân đoàn xe tăng 23 đã được tung vào chiến đấu để phát triển thắng lợi của sư đoàn tôi.

        - Xe tăng cũng sẽ đến đoạn của sư đoàn đồng chí. "Phát triển thắng lợi (tôi phấn khởi nghĩ), phát triển thắng lợi của chúng tôi. Vì không hoàn toàn biết rõ những quyết tâm của Đại bản doanh và bộ tư lệnh phương diện quân, nên chúng tôi muốn hiểu rõ tiến trình các sự kiện quân sự trong hoạt động của mình. Nếu quân đoàn bộ binh 9 gồm 3 sư đoàn từ sườn trái phương diện quân được chuyển sang bố trí ở sườn phải, thì có thể làm dày đội hình chiến đấu của các quân đoàn bên cạnh và của đội hình chiến đấu của tập đoàn quân 57 đang hoạt động trên hướng chính. Nếu các binh chủng cơ động trước đó hoạt động trên hướng khác, bây giờ được tung vào chiến đấu để phát triển thắng lợi của chúng tôi, thì có nghĩa là ở đây sẽ phải có những sự kiện chính.

        Sư đoàn chiến đấu ngoan cường trên tuyến làng Si-rố-ki và điểm cao phía bắc làng. địch kháng cự một cách tuyệt vọng. Hàng đàn máy bay "Gioong-ke” uy hiếp đội hình chiến đấu của sư đoàn. Phát xít Đức dốc toàn lực hòng bẻ gãy cuộc tiến công của chúng tôi.

        Ngày 30 tháng 3, trong lúc sư đoàn đang chiến đấu ác liệt giành Si-rô-ki thì xe tăng thuộc quân đoàn xe tăng 23 của trung tướng E.G. Pu-skin đã tới. Trời vừa tối, các khẩu pháo bắn thẳng và pháo của xe tăng bắn vào các hỏa điểm của địch.

        Các trung đoàn đứng dậy xung phong, chọc thủng phòng ngự địch và giải phóng làng Si-rô-ki. Hiệp đồng với xe tăng, sư đoàn 301 đã giáng một đòn chí tử vào sr đoàn bộ binh 384 của Đức đang bảo vệ An-đrê-e-vô - I-va-nốp-ca và cầu qua sông Ti-li-gun. Trận đánh ác liệt giành từng căn nhà và đường phố diễn ra suốt đêm. Tảng sáng, các trung đoàn của sư đoàn giải phóng hoàn toàn An-đrê-e-vô - I-va-nốp- ca và tả ngạn sông khỏi ách phát xít.

        Trong lúc rút lui, bọn phát xít vẫn kịp phá cầu qua sông. Do mưa nhiều và băng mùa xuân tan nên mực nước trên sông dâng khá cao. Con sông trở thành vật chướng ngại quan trọng. Chúng tôi mất cả ngày 31 tháng 3 để chuẩn bị vượt sông Ti-li-gun. Chúng tôi chở thuyền đến, xác định trận địa bắn cho pháo và xe tăng để bắn thẳng, quy định đoạn vượt sông cho các trung đoàn bộ binh. Tiểu đoàn công binh của sư đoàn và nhân dân địa phưưng thì bắc lại cầu. Để ngăn cản không cho chúng tôi vượt sông, bọn Hít-le ném bom vào đội hình chiến đấu sư đoàn, cho pháo và đại liên từ bờ trái bắn sang. Nhưng chẳng ăn thua gì. Ban đêm, chiến sĩ ta dùng thuyền và lội đến thắt lưng vượt sông, rồi ập vào chiến hào địch. Bọn phát xít bị tiêu diệt. Bây giờ, chúng , tôi đã có một bàn đạp tốt bên kia sông Ti-li-gun. Công binh và nhân dân địa phương bắt tay vào việc bắc lại cầu, còn các trung đoàn bộ binh không ngừng đánh đêm, tiếp tục các hành động chiến đấu nhằm giải phóng cấc điểm dân cư khỏi ách phát xít xâm lược.

        Gần sáng ngày 1 tháng 4, Xpát-xki, Vi-dia-sư, Sa-ben-ních, Ta-rát Sép-chen-cô, Du-bô-vôi:e đã được giải phóng. Cầu An-đrê-e-vô -  I-va-nốp-ca đã được khôi phục, và xe tăng ta lại dần dần tiến đến gần các đội hình chiến đấu của sư đoàn. Buổi chiều, cùng với xe tăng xung phong, sư đoàn đã chọc thủng phòng ngự địch ở khu vực các điểm cao của làng Pê-tơ-rốp-xki và sáng ngày 2 tháng 4 tiến tới sông Bôn-sôi Cu-san-ních.

----------------
        1. A.N. Ghi-lép, Đơ-nhi-ép - Các-pát - Crưm, tr. 191.

[Giangtvx]

        Lại gặp sông, con sông này không lớn, nhưng nước lại lên to. Cả ở đây địch cũng phá hỏng chiếc cầu duy nhất. Từ bờ bên kia, đại liên bắn sang. Nghĩa là có sư ngăn cản. Những cuộc chiến đấu và hành quân liên tục làm mọi người đêu mệt mỏi. Tôi hạ lệnh mỗi trung đoàn bố trí một tiểu đoàn làm thê đội 2 để bộ đội có thể nghĩ ngơi.

        Đường tiến quân của chúng tôi gặp hết con sông này đến con sông khác. Chiều ngày 2 tháng 4, chúng tôi vượt qua sông Bôn-sôi Cu-san-ních, giải phóng Ta-ra-xốp-ca và gần sáng ngày 3 tháng 4 chúng tôi tiến đến Ma-lưi Cu-san-ních, gần điểm dân cư Vô-rô-bị-e-vô-Béc-lin. Cầu ở đây cũng bị phá hỏng. Xe tăng còn đang đợi bắc lại cầu qua Bôn-sôi Cu-san-ních. Chiến sĩ ta đã dùng thuyền và lội bộ qua sông này.

        Chúng tôi hiểu tình thế và không giận các chiến sĩ xe tăng vì họ đã không thể bứt lên phía trước. Tuy nhiên, trong việc bắn chuẩn bị xung phong và yểm trợ vượt sông, hỏa lực của xe tăng đã đóng vai trò chính. Pháo binh ta bị tụt lại phía sau, kẹt trong bùn, vả lại việc bổ sung đạn cũng gặp nhiều khó khăn.

        Trong cuộc tiến công lớn, lại có nhiều sự kiện nhỏ, nhiều sự kiện đã mãi mãi khắc sâu trong tâm trí.

        Khi vượt sông Ma-lưi Cu-san-ních bằng sức mạnh, lữ đoàn xe tăng và đại đội pháo bắn thẳng vào phòng ngự địch. Các đại đội bộ binh đứng dậy vọt xuống bờ dốc, lội nước ngập đến thắt lưng, thậm chí đến ngực, vững vàng vượt qua sông và lao vào địch trong tiếng hô "xung phong!”. Không một tên phát xít nào thoát khỏi sư trừng phạt.

        Khi trung đoàn bộ binh 1050 hành quân đến điểm dân cư Si-bu- lép-ca, trung sĩ trinh sát Côn-xtan-tin Lu-ki-a-nô-vích Chéc-véc-ni-cốp là người đầu tiên lọt vào căn nhà ngoài cùng. Không có lính gác. Nhìn vào cửa sổ, anh thấy bốn tên sĩ quan Đức đang ngồi bên bàn. Anh quyết định bắt sống chúng. Anh cùng các chiến sĩ trinh sát ập vào nhà và hạ lệnh: "Hen-đơ-hô!”. Một tên sĩ quan định lao người lấy khẩu tiểu liên của hắn, nhưng Chéc-véc-ni-cốp đã chặn hắn lại. Ba tên kia giơ tay lên. Người trinh sát quả cảm đã được tặng thưởng huân chương vẻ vang.

        Sau khi giải phóng làng Vê-rô-bi-e-vô - Béc-lin, chúng tôi phát hiện ra rằng ở đấy có một trạm tập trung các sĩ quan và lính Đức bị thương. Trong lúc bỏ chạy, bọn Hít-le sợ những tên đó bị bắt làm tù binh nên đã bắn chết hết: chúng lại giết chúng!...

        Cuộc tiến công ở nam U-cra-in vẫn tiếp tục. Chúng tôi phấn khi nghe tin cụm kỵ binh cơ giới hóa của tướng I.A. Pli-ép đã chiếm được một đầu mối đưừng sắt lớn của ga Ra-dơ-đen-nai-a. Thắng lợi đó càng cổ vũ chúng tôi hành động kiên quyết. Chúng tôi rút ngắn thời gian tiến đến dải đường sắt Cô-tốp-xcơ - Ô-đét-xa ở khu vực ga Vê-xô- lưi - Cút.

        Trong những trận đánh giải phóng nhà ga này, đại đội bẳn tỉa do trung sĩ Ma-ri-a Ô-ni-sen-cô phụ trách, đã chiến đấu xuất sắc. Ma- ri-a mới lên thay đại đội trưởng bị thương cách đây không lâu. Ngươi con gái Ca-dắc quê ở làng Xla-vi-an miệng hô vang : "Theo tôi! Vì Tố quốc ! Tiến lên ! ”, và xông lên đầu tiên trong chuỗi tán binh của đại đội, kéo theo các chuỗi khác cùng lao về phía trước. Đòn đột kích của trung đoàn bộ binh 1050 của thiếu tá A.G. Su-ru-pốp thuộc thê đội 1 của sư đoàn rất thần tốc, đến nỗi bọn Hít-le phải bỏ lại ở ga đường sắt những đoàn tàu đầy lương thực, thực phẩm, rượu, đạn dược và các binh khí kỹ thuật khác, là những thứ đã chuẩn bị sẵn sàng gửi đi.

        Ở phía sau chúng tôi là hàng trăm làng mạc và thành phố U-cra- in đã được giải phóng. Hàng trăm ki-lô-mét đã được vượt qua. Phía trước là Môn-đa-vi, là sông Đơ-nhi-ép. Tối 6 tháng 4, sư đoàn tiến tới ranh giới bằng nước cuối cùng, đó là sông Cu-chua-gan đầy sình lầy ven bờ; Bọn Hít-le đã biến làng Tơ-rốt-ti-a-nét thành một điểm tựa mạnh. Vượt sông Cu-chua-gan bằng sức mạnh ở đây không thể được. Tư lệnh quân đoàn quyết định chuyển sư đoàn chúng tôi sang khu vực Vi-li-cai-a Mi-khai-lốp-ca.

        Ở tuyến sông Cu-chua-gan, quân địch chống cự rất ngoan cố. Các trận đánh kéo dài. Trong khi đó, từ các đoạn khác tin vui dồn dập bay về. Bộ đội của tập đoàn quân xung kích 5 đã bẻ gãy sự kháng cự của địch ở khu vực Pe-re-xứp và đến 8 giờ tối ngày 9 tháng 4 đã ập được vào phía bắc Ô-đét-xa. Những đơn vị đầu tiên tiến công thành phố là sư đoàn bộ binh 248 của thiếu tướng N.D. Ga-lai, sư đoàn bộ binh 416 của thiếu tướng Đ.M. Xư-dư-ra-nốp, sư đoàn bộ binh 86 của đại tá M.I. Xô-cô-lốp-xki, sư đoàn bộ binh 295 của thiếu tướng A.P. Đô-rô-phê-ép. Ngàv 10 tháng 4, do kết quả của trận vu hồi tài tình của bộ binh và các binh đoàn kỵ binh - cơ giới hóa hỗn hợp, kết hợp với tiến công ở chính dỉện, bộ đội Xô-viết đã chiếm được tỉnh U-cra-in và Ô-đét-xa, hải cảng cấp một ở biển Đen, một ổ đề kháng mạnh trong hệ thống phòng ngự của bọn Hít-le ở phía nam.

        Cuộc tiến công thần tốc về phía sông Đơ-nhi-ép của bộ đội phương diện quân U-cra-in 3 (các tập đoàn quân 37 và 57) ở hướng đột kích chủ yếu đã tạo những điều kiện thuận lợi cho hành động của cánh phải của phương diện quân ở ven bờ biển Đen.

        Trong quá trình các trận chiến đấu ác liệt trong hai ngày 10 và 11 tháng 4, các binh đoàn của quân đoàn bộ binh 9 đã bẻ gãy sư kháng cự của bọn Hít-le ở khu vực Mi-khai-lốp-ca, và đến chiều tối ngày 12 tháng 4, các đơn vị trên đã tiến tới sông Đơ-nhi-ép ở đoạn Gu-ra - Bư-cu-lui - Pác-ca-na. Tập đoàn quân 27, đơn vị bạn, đã giải phóng được Ti-rát-pôn. Cuộc chiến đấu để giải phóng Môn-đa-vi bắt đầu. Trong sứ mệnh này, quân đoàn bộ binh 9 của chúng tôi đã đóng một vai trò quan trọng.

[Giangtvx]

     
CHƯƠNG BA

GIẢI PHÓNG MÔN-ĐA-VI

        CHIẾM LĨNH BÀN ĐẠP

        Bộ đội ta tiến vào lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô-viết Môn-đa-vi, nạn nhân của cuộc xâm lược do bon phát xít Đức gây ra hồi tháng 6 năm 1941. Ở đây, tại sông Đơ-nhi-ép, biên giới của tổ quốc chúng ta, vào những ngày đầu của cuộc Chiến tranh giữ nước vĩ đại, các chiến sĩ biên phòng, bộ binh, không quân, xe tăng và pháo binh Xô-viết đã giáng trả bọn Hít-le một cách quyết liệt. Họ đã vô cùng căm thù, dũng cảm lao vào chiến đấu với kẻ địch, nhưng do lực lượng hai bên quá chênh lệch, theo lệnh của Bộ chỉ huy tối cao, các chiến sĩ Xô-viết đã buộc phải rủt lui mà vẫn giữ vững ý chí kiên cường và tinh thần hy sinh quên mình cao cả. Họ rút đi để bảo toàn lực lượng và để càng mau chóng đánh tan kẻ thù.

        Gần ba năm trời, bọn phát xít đã hoành hành tại đây, biến đất nước Môn-đa-vi thành một thuộc địa của chúng. Bọn xâm chiếm đã thiết lập một chế độ khủng bố ở Môn-đa-vi, bắn giết dã man dân lành. Tại các thành phố, chúng lập nên các trại tập trung, trong đó hàng vạn tù nhân bị hành hạ và bị thủ tiêu. Chỉ trong một trại tập trung ở ngoại vi Ki-si-nhép, bọn phát xít đã giam hai vạn rưỡi công dân Xô-viết, cảm thấy ngày hoành hành cuối cùng của chúng đã tới gần, bọn phát xít trước khi tháo chạy đã tàn phá dã man các cơ sở công nghiệp, các công trình văn hóa và nhà ở.

        Những thử thách ghê gớm không bẻ gãy ý chí kháng chiến của nhân dân. Đảng Cộng sản đã lãnh đạo cuộc đấu tranh anh dũng của nhân dân. Đảng đã động viên nhân dân đấu tranh chống lại bọn xâm lược. Tại vùng tạm chiếm, ta đã xây dựng được một mạng lưới rộng lớn các đảng ủy và chi đoàn thanh niên Côm-xô-môn bí mật, phong trào du kích phát triển mạnh. Thế rồi thời cơ đã đến. Bộ đội Xô-viết đã tiến tới sông Bơ-nhi-ét đế giáng cho quân thù những đòn quyết liệt cuối cùng.

        Nằm trong biên chế của phương diện quân Nam, rồi các phương diện quân U-cra-in 4 và 3, suốt tám tháng chiến đấu liên tục, sư đoàn bộ binh 301 luôn luôn đi trước, giải phóng được hàng trăm khu dân cứ ở Đôn-bát và ở nam U-cra-in. Cuộc tiến công đã mãnh liệt đến như thế nào để hằng ngày, bất kế thời tiết ra sao, cả ngày lẫn đêm liên tục chiến đấu trong bùn lầy, truy kích địch khi chúng tháo chạy, phá vỡ tuyến phòng thủ của chúng khi chúng chống cự, và đánh đuổi chúng, tống chúng ra khỏi đất nước chúng ta. Đế tiến công vũ bão như vậy, đúng là phải có một sức mạnh phi thường.

        Trước mặt chúng tôi, bên hữu ngạn sông Đơ-nhi-ép, từ Gu-ra Bư-cu-lui đến Vác-ni-sa là điểm cao 65,1 đồ sộ, có sườn phía đông dốc dựng đứng, lượn quanh mỏm dân cư Gu-ra Bư-cu-lui, sông Đơ-nhi-ét chảy cuồn cuộn theo một dòng thẳng mênh mông, rồi lao ra biển Đen. Xa hơn nữa, về phía tây Vác-ni-sa nổi lên một điểm cao nữa. Về phía nam làng Bư-chếch, tả ngạn sông Đơ-nhi-ét là một thung lũng, xanh ngắt những rừng cây. Đó là đoạn địa hình mà sư đoàn phải vượt sông bằng sức mạnh.

        Việc trinh sát thực địa đã hoàn thành, các trung đoàn đã chuẩn bị xong, việc vượt sông đã có thể bắt đầu. Tuy nhiên, theo truyền thống sẵn có, chúng tôi quyết định sẽ lao qua sông lúc trời tối. Đơn vị bạn của chúng tôi là sư đoàn bộ binh 93 thuộc quân đoàn bộ binh 93, đã vượt sông Đơ-nhi-ét vào ngày 12 tháng 4 tại đoạn Bu-tô-ra - Si-ri-ha-na. Tối hôm đó, cũng chính tại chỗ ấy, sư đoàn bộ binh 113 đã vượt được sang bên hữu ngạn, Chính lúc đó, tập đoàn quân 37 đã chiếm được bàn đạp ở tây nam Ti-ra-xpôn,

        Tối 12 tháng 4, tôi báo cáo với tướng I.P. Rô-xlưi sự sẵn sàng vượt sông của sư đoàn, "Tôi sẽ tới ngay" - Đồng chí nói, và sau nửa giờ đã có mặt tại chỗ chúng tôi. Chúng tôi đi duyệt các trung đoàn bộ binh đang sẵn sàng vượt sông, kiểm tra tình hình các phương tiện vượt. Từ phía sông Đức đổ vào sông Đơ-nhi-ét, tiếng đại liên của địch vang lên, Tất nhiên ta có thể bắt địch phải câm họng ngay từ phát đạn đầu nhưng không nên để lộ mình sớm. Toàn thể bộ đội lặng yên theo dõi chiến sĩ A-na-tô-li Séc-bác, đoàn viên thanh niên Côm-xô-môn của đại đội 2 bộ binh, lao xuống dòng nước cuồn cuộn của sông Đơ-nhi-ét.

        A-na-tô-li vung mạnh hết tay này đến tay kia. Trên bờ, mọi người xì xào vui sướng: "Bơi, bơi kìa!”. Anh thanh niên vùng Ghê-ni-che-xcơ trên bờ biển A-dốp thật là một tay bơi cừ khôi. Súng máy của địch vẫn bắn liên hồi. Một phút, hai phút đã qua. Tên phát xít câm lặng: A-na-tô-li đã bơi sang được tới bờ bên trái, chớp nhoáng lao tới tên địch và bắt nó phải câm họng.

[Giangtvx]

        "Hạ thuyền!”. Trung đoàn bộ binh 1050 bơi sang đầu tiên. Khi tiểu đoàn bộ binh đầu tiên của thiếu tá. A. Ti-khô-mi-rốp đang tiến lại sát bờ sông dựng đứng, thì một phát pháo hiệu, rồi phát thứ hai xé toang bầu trời mù mịt và lơ lửng trên mặt sông. Chính vào giây phút đó, từ trên đỉnh cao, súng máy và pháo địch bắn xối xả. Lập tức từ phía bên bờ chúng ta, súng máy và pháo liền bắn trả. Súng máy, tiểu liên của các chiến sĩ đổ bộ từ dưới thuyền bắn lên rào rào. Cơn bão lửa hoành hành trên mặt nước và thung lũng của sông Đơ-nhi-ét.

        Đạn pháo của địch bắt đầu nổ tung giữa các thuyền đồ bộ. Thuyền của trung úy trung đội trưởng Đa-ni-lít-de bị vỡ, khẩu đội súng máy của trung sĩ Ni-cô-lai Rư-giơ-cốp hy sinh. Nhưng tiểu đoàn của thiếu tá Ti-khô-mi-rốp đã tới được hữu ngạn. Cùng với họ có cả thiếu tá trung đoàn trưởng A.G. Su-ru-pốp. Các đại đội vừa hành tiến vừa chiến đấu. Bọn phát xít trong hầm đầu tiên ven bờ sông bị đánh tan tành, tiếng súng máy, tiểu liên tắt dần trên sườn dốc của điểm cao. Các trung đoàn lao lên trước.

        Tại trung đoàn của thiếu tá Ra-đa-ép, lần vượt sông đầu tiên không thành, buộc phải đưa trung đoàn qua sông tại đoạn của trung đoàn bộ binh 1050. Khi trung đoàn bộ binh 1054 đã đứng vững trên sườn dốc phía nam của điểm cao thì trời vẫn chưa sáng, Pháo binh trung đoàn, sở chỉ huy phía trước của sư đoàn đều đã qua được sông. Suốt đêm, dưới lửa đạn ác liệt của địch, các chiến sĩ công binh đã lập được chiến công anh hùng. Sau khi đã đưa được một tốp bộ đội đổ bộ lên bờ, các chiến sĩ công binh lại cho thuyền quay về tả ngạn, rồi lại tiếp tục bơi. Đặc biệt xuất sắc là các chiến sĩ công binh Xmia-rốp và Vla-xốp, Trong một đêm, mỗi người đã bơi thuyền qua lại 14 chuyến,

        Trời rạng sáng, từ sở chỉ huy phía trước, có thể thấy rất rõ hệ thống phòng ngự của địch. Ở sườn dốc tây bắc của điểm cao, bắt đầu từ hồ Búc là một đường hào rất lớn, vách dựng đứng. Đường hào chạy dọc gần hết cả sườn phía tây, kéo dài xuống thành một khe dốc thoai thoải cho tới đoạn đầu mối đường sắt Can-pha, Từ những điểm cao ven bờ Đơ-nhi-ét là một dãy đồi dài của vùng Bét-xa-ráp. Các hầm trú ẩn, hào giao thông chạy ngang dọc khắp các sườn đồi dựng đứng. Bọn phát xít lấp ló trong các hầm trú ẩn. Các khẩu đội súng máy và pháo đã dọn quang các bãi bắn của chúng. Các cỗ súng lấp lánh dưới ánh nắng bình minh.

        - Chúng đang nhốn nháo! - Đại tá Ni-cô-lai Phê-đô-rô-vích Ca- dan-sép, người mới lên làm chủ nhiệm pháo binh của sư đoàn từ hôm qua, nói - Sắp phản kích đấy !

        Chiếm xong bàn đạp dài đến 4 ki-lỏ-mét và sâu đến 5 ki-lô-mét, sư đoàn bắt đầu đào công sư. Riêng trung đoàn bộ binh 1052, thê đội 2 của sư đoàn, còn ở lại bờ bên kia sông Đơ-nhi-ét. Cần phải củng cố lực lượng và chuẩn bị đánh địch phản kích. Bọn phát xít đã không để chúng tôi phải chờ lâu. Thoạt tiên trên trời tiếng gầm rú lớn dần -  máy bay ném bom của bon chúng đang tới. Vào ngay lúc đó, dọc dải đất hẹp ven bờ bên con sông Đức xuất hiện những hàng dày đặc bộ binh cùng với xe tăng địch.

        Tiểu đoàn của thiếu tá Ti-khô-mi-rốp bị các chuỗi tán binh địch tiến công. Một đại đội tiểu liên của trung đoàn chặn ngả đường hẹp chạy giữa nhánh sông nhỏ và sườn phía bắc của điểm cao. Đại đội pháo 1 của đại úy Chéc-ca-xổp nấp đợi xe tăng địch xuất hiện trên ngả đường này. Một loạt đạn gầm lên các khẩu pháo của trung sĩ A-lếch- xan-đrơ Xốp-cô và Đơ-mi-tơ-ri Xtơ-rô-ga-nốp bắn vào quân địch. Một xe tăng của địch dừng lai, một cột khói đen sì cuồn cuộn bốc lên trời. Lại một loạt pháo nữa, thêm một chiếc xe tăng địch chết đứng ngay tại chỗ. Pháo ta bắn liên hồi, bỗng chốc năm ngon đuốc cháy rực ngay trên dải đường hẹp giữa hồ Bức và điểm cao. Tiểu liên, súng máy cũng nhả đạn vào địch. Cối của đại úy Tu-pi-kin chặn địch bằng một hàng rào lửa. Tuy vậy bọn lính phát xít vẫn cứ cố xông vào.

        Tình hình ở bàn đạp lại trở nên càng phức tạp hơn sau khi một toán Hít-le rất đông từ phía Can-phơ đột kích vào sườn trái của sư đoàn.

[Giangtvx]

        Đòn đánh của bọn bộ binh và xe tăng phản xung phong giáng vào tiểu đoàn bộ binh 3 của đại úy V.A. I-sin thuộc trung đoàn bộ binh 1054 và tiểu đoàn 2 của đại úy A.X. Bô-rô-đa-ép thuộc trung đoàn bộ binh 1050. Đối với các đại đội pháo của trung đoàn pháo 823, đây không phải là lần đầu tiên họ nằm trong đội hình chiến đấu của các tiểu đoàn bộ binh, không phải là lần đầu tiên họ chiến đấu ở bàn đạp. Còn bây giờ họ đang ở trên một đoạn quyết định. Khi các xe tăng Đức đã chạy cắt ngang thung lũng rộng và bắt đầu lao lên sườn dốc phía tây của điểm cao, thì các cỗ pháo của các khẩu đội trưởng Tơ-ra- chen-cô, Ru-mi-an-sép, Đơ-mi-tơ-ri Chéc-nô-đúp cũng gầm lên. Hai xe tăng đi đầu dường như vấp phải cái gì và khựng lại, lửa bốc ngùn ngụt quanh mình chúng ; lại một chiếc " Phéc-đi-nan ” bốc cháy, nhưng bọn bộ binh Đức vẫn ngoan cố lao về phía đội hình chiến đấu của các chiến sĩ ta. Khắp thung lũng vang lên những tràng súng máy dài. Trong không trung, hàng vạn viên đạn vèo vèo bay. Đấy là tiếng đại liên của các trung đội của thượng úy Vla-đi-mia Spa-cốp, thượng úy I-van Cô-rôn-cốp, trung úy Pi-ốt Be-li-a-nin. Ở trận địa của các đại đội tiền duyên là I-van Xe-ních-kin, bí thư chi đoàn của tiểu đoàn, cạnh đồng chí là các xạ thủ đại liên Ni-cô-lai Ba-dư-rép, M.I. ô-ni-sen- co, Ph.C. Bôn-đa-rép.

        Cụm pháo binh sư đoàn chúng tôi cũng đang phát hỏa, Ngoài 3 đại đội lựu pháo của trung đoàn pháo 823, trong cụm còn có tiểu đoàn pháo 105 mi-li-mét chiến lợi phẩm thu đươc ở ga Ve-xe-lưi Cút. Đại đội của trung úy A-lếch-xan-đrơ Ô-lây-ni-cốp duy trì thông tin liên lạc thẳng với đồng chí Sa-cu-nốp, trinh sát pháo binh. Sa-cu-nốp nằm ở đội hình chiến đấu của các tiểu đoàn bộ binh, tính toán nhanh chóng các phần tử bắn, thế là hỏa lực bắn chặn của ta trút xuống thung lũng ở phía Can-phơ.

        Bọn địch phản xung phong đã bị các cuộc xung phong dũng cảm của các tiểu đoàn bộ binh của chúng tôi đánh bại. Các tiểu đoàn vượt lên và củng cố vị trí của mình trên điểm cao. Các trung đoàn trưởng bộ binh báo cáo rằng đã bắt được tù binh và thương binh địch.

        Để đại tá E-pa-ne-snhi-cốp, sư đoàn phó, ở lại sở chỉ huy phía trước, tôi cùng một nhóm cán bộ xuống đội hình chiến đấu để nghiên cứu tại chỗ tình hình và chúc mừng những người anh hùng của ngày hôm đó. Ở gần cầu Đức, chỗ con sông này đổ vào sông Đơ-nhi-ét, trên trận địa bắn là khẩu pháo vẫn còn chưa nguội sau khi bắn của đồng chí A-lếch-xan-đrơ Xốp-cô. Từ lâu tôi đã biết người chỉ huy dũng cảm này, một thanh niên khỏe mạnh, cao lớn, hay mặc cái áo dệt kim sọc xanh trắng, vẻ mặt Xốp-cô hơi mệt mỏi, mắt sưng tấy nhưng long lanh sung sướng vì những căng thẳng vừa trải qua trong chiến đấu. Tôi hỏi Xốp-cô xem ai đã hạ được các xe tăng.

        - Ba cái này là của chúng tôi, còn hai cái kia là của Hơ-mi-tơ-ri Xơ-trô-ga-nốp - Đồng chí vừa trả lời vừa chỉ tay về phía cánh đồng.

        - Còn những cái này của ai ? - Tôi chỉ cho Xốp-cô hàng chục xác chết của bọn phát xít nằm quanh trận địa bắn của khẩu đội.

        - Những xác này cũng của chúng tôi - Xốp-cô trả lời.

        Ngay tại trận địa bắn ở đây, tôi đã trao huân chương và huy chương Liên Xô cho các cán bộ và chiến sĩ lập thành tích trong chiến đấu.

        Tôi muốn trực tiếp làm quen với người anh hùng của ngày hôm ấy là A-na-tô-li Séc-bác. Tôi tìm thấy đồng chí trong hầm, bên khẩu súng máy Đức chiến lợi phẩm mà chính đồng chí đã chiếm được ngày hôm qua. Đồng chí hãy còn rất trẻ. Mặt đồng chí đầy bụi và ám thuốc súng khét lẹt, đôi mắt xám long lanh vui sướng. Ngay trước chỗ đặt súng máy của A-na-tỏ-li, tôi đếm được gần bốn chục xác của bọn phát xít.

        Theo đề nghị của thiếu tá A.G.Su-ru-pốp, trung đoàn trưởng, A-na- tô-li Ni-cố-la-e-vích Séc-bác đuợc tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

        Ở sườn trái của sư đoàn, chúng tôi gặp gỡ các chiến sĩ súng máy trong đại đội vinh quang của đại úy Pi-ốt Ca-ríp-xki. Tôi đã trao những tặng thưởng của Chính phủ cho đại úy và nhiều chiến sĩ khác. I-van Xê-nhít-kin, bí tlnr chi đoàn thanh niên Côm-xô-môn của tiểu đoàn cũng được tặng thưởng. Tất cả nhũng chỗ chúng tôi tới, ở đâu cũng đều có thể thấy rõ những niềm hân hoan và lòng tụ hào vì nhiệm vụ đã được hoàn thành, Xen lẫn vào niềm vui sướng lớn lao, có cả những cảm giác đau xót. Chính ngày hôm đó, bên bờ sông Đơ-nhi-ét, gần điểm cao, chúng tôi đã làm lễ mai táng trung úy E-gô-rốp, thiếu úy A-brô-xi-mốp, các trung sĩ Vi-nô-gra-đốp và Pê-tơ-rốp, hạ sĩ Rư-giơ- kin và binh nhì Đrô-dơ-đen-cô. Tại giữa làng Vác-ni-sa, chúng tôi đã mai táng các chiến sĩ của các sư đoàn bộ binh 301 và 230 trong một ngôi mộ chung.

        Việc tiến tới sông Đơ-nhi-ét và chiếm đuợc các bàn đạp đã kết thúc cuộc tiến công của phương diện quân U-cra-in 3 vào mùa xuân năm 1944. Ngày 26 tháng 3, bộ đội của phương diện quân U-cra-in 2 đã tiến tới biên giới quốc gia của Liên xô. Do đó, hai phương diện quân này đã giữ được một vị trí chiến lược có lợi để phát triển cuộc tiến công vào Môn-đa-vi và Ru-ma-ni. Cụm tập đoàn quân chiến luợc ”Nam" của phát xít Đức đã bị thất bại thảm hại, mặc dù nó có thêm 5 sư đoàn Xe tăng : 1 sư đoàn xe tăng mới từ Ban-căng lên, các sư đoàn 14 và 23 từ phía tây đến, sư đoàn 24 từ Ý sang, và cả 1 sư đoàn 88, ngoài ra còn 3 sư đoàn bộ binh và 1 sư đoàn dù. Cụm tập đoàn quân "Trung tâm” được bổ sung cùng một lúc hơn nghìn rưỡi xe tăng¹,

        Thật vậy, toàn bộ những lực lượng dự bị này cùng với các bộ đội và binh khí kỹ thuật khác của bọn Hít-le đã bị thiêu trụi trong "lò”, dưới những đòn sấm sét của các phương diện quân U-cra-in. Chúng bị thiêu trụi không phải là điều ngẫu nhiên, mà là điều tất yếu không thể nào khác được, vì bộ đội Xô-viết được các tướng lĩnh tài giỏi lãnh dạo, còn trong hàng ngũ các đại đội là những chiến sĩ anh hùng của Tổ quốc Liên Xô, những chiến sĩ của Đảng Cộng sản.

----------------------
        1. Xâm lược và thảm họa. Mát-xcơ-va, 1971, tr, 387 – 388.

[Giangtvx]

        Ở BÀN ĐẠP ĐƠ-NHI-ÉT

        Vào trung tuần tháng 4, bộ đội của các phương diện quân U-cra-in 2 và 3 theo quyết định của Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao đã chuyển sang phòng ngự. Cần phải có một khoảng thời gian tạm ngừng hoạt động để mở rộng hậu cứ của bộ đội, bổ sung người và binh khí kỹ thuật cho các sư đoàn, tiến hành việc chuẩn bị toàn diện cho cuộc tiến công mới. Bộ đội thì dừng lại, nhưng mùa xuân thì nhanh chóng tràn tới miền bắc. Ở vùng gần Đơ-nhi-ét, trời ấm và khô ráo. Các vườn cây hoa nở rộ. Các ngọn đồi của vùng hình sơn nguyên Bét-xa-ráp cây xanh phủ kín. Dòng nước vàng đục của sông Đơ-nhi-ét chảy cuồn cuộn. Con sông lấp lánh ánh bạc với đường viền xanh thẫm ở hai bờ cát phủ.

        Tại các bàn đạp của chúng ta phía bắc và phía nam pháo đài và thành phố Ben-đe-ra, trên một dải đất hẹp ven sông, cảnh sinh hoạt ngoài mặt trận diễn ra thật khác thường.

        Dải đất rộng 100 - 200 mét ngăn cách bộ đội Xô-viết với bọn Hít-le, Mỗi ngày chúng tôỉ một hoàn thiện cái "dinh cơ" quân sự của mình. Đó là hầm hố và đài quan sát. Những hầm trú ẩn mới cứ mọc lên thành những tuyến dài chạy từ bắc đến nam, cắt ngang khu đườg sắt Cam-pha - Va-ni-sa. Hầm sâu lút đầu người. Đứng trên mặt đất từ đằng xa không thể phát hiện được người. Nhưng trong đó là cả một dòng người sống sôi động. Tại đoạn của sư đoàn chứng tôi, mỗi trung đoàn đều đào một hào giao thông rộng, trong đó pháo bỉnh và hậu cần của tiểu đoàn có thể qua lạị một cách dễ dàng từ bờ sông Đơ- nhi-ét tới hầm trú ẩn đầu tiên. Chúng tôi đang chuẩn bị cho các trận chiến đấu sắp tới.

        Bộ đội được bổ sung những lực lượng mới từ các tỉnh Ni-cô-la-ép-xcơ và Ô-đét-xa, từ các vùng giải phóng của Môn-đa-vi. Hầu hết đàn ông của làng Bư-chếch đều tình nguyện đi bộ đội và được biên chế về trung đoàn bộ binh 1050. Cũng có cả các chiến sĩ tình nguyện từ Bô- ma-nép-ca, An-đrê-e-vô - I-va-nốp và các làng khác. Trong đó có những chiến sĩ sau này trở thành những anh hùng như I-u-ri Pác-phen- chê-vích Bô-rô-sơ và Vla-đi-mia Ê-phi-mô-vích Sca-pen-cô. Các đại đội bộ binh cũng được biên chế hoàn chỉnh. Ta có thêm những loại vũ khí mới : mỗi tiểu đoàn pháo chống tăng độc lập được nhận những khẩu đại bác 76 mi-li-mét mới kiểu DIX-5.

        Trong điều kiện phòng ngự tĩnh tại, ta có nhiều khả năng tiến hành công tác chính trị, công tác Bảng, công tác tuyên truyền vận động quần chúng trong bộ đội. Những chiến thắng của quân đội Xô- viết cung cấp thêm những tư liệu phong phú để giáo dục cán bộ và chiến sĩ. Cơ quan chính trị của sư đoàn hoạt động với hết khả năng của mình. A-lếch-xan-đrơ Xê-mê-nô-vích Cô-skin cùng với đại tá G.K. Si-nép, chủ nhiệm chính trị tập đoàn quân 57 và các cán bộ của phòng chính trị thường xuyên có mặt tại các đại đội để xây dưng lại các tổ chức đảng và đoàn. Tại đây, ngày 14 tháng 4, đại tá A-lếch-xan- đrơ Xê-mê-nô-vích Cô-skin, người đảng viên cộng sản tuyệt vời, đã hy sinh ở vị trí chiến đấu vì một viên đạn bắn tỉa của quân thù. Toàn thể sư đoàn vô cùng đau đớn vì tổn thất nặng nề này. Tại các đơn vị đều tổ chức mít tinh truy điệu. Các chiến sĩ thề quyết tiêu diệt quân thù khốn kiếp để trả thù cho đồng chí. Đại tá A.X. Cô-skin được mai táng ở Ô-đét-xa.

        Chiến tranh vẫn tiếp tục. Các trận đánh lẻ vẫn nổ ra không ngừng. Đôi lúc, những trận lẻ phát triển thành những trận đánh lớn. Vào trung tuần tháng 5, bọn phát xít tiến công vào bàn đạp bên phải chúng tôi, ở khu vực Séc-pe-na, nơi có các binh đoàn thuộc tập đoàn quân cận vệ 8 của tướng V.I. Trui-cốp. Tập đoàn quân lâm vào tình thế khó khăn. Đòn đột kích này cũng đã phần nào đánh vào trung đoàn bộ binh 1054 là sườn phải của chúng tôi, đang phòng thủ ở phía tây Gơ-ra - Bư-cu- lui trên các đồi điểm cao. Trong suốt hai ngày đêm, trung đoàn đã đánh trả những cuộc tiến công của địch và đã giữ vững. Trong việc này có công lao lo lớn của thiếu tá trung đoàn trưởng Ni-cô-lai Ni-cô-la-e-vích Ba-da-ép; đồng chí đã thể hiện ý chí kiên cường và bản lĩnh chỉ huy cao.

        Tuy đã chiến đấu từ ngày đầu của cuộc chiến tranh nhưng đây là lần đầu tiên tôi được thay một tuyến phòng thủ kéo dài và hoàn thiện đến như vậy. Phải tìm cách giải quyết vấn đề.

        Chúng tôi quyết định phát triển trong sư đoàn phong trào bắn tỉa. Sư đoàn chọn các cán bộ biết phương pháp, lấy các xạ thủ giỏi từ các đơn vị lên, tổ chức tập huấn. Tại các lớp tập huấn, tôi đã trao đổi những kinh nghiệm bắn tỉa bằng súng trường của mình. Các lớp tiến hành thuận lợi và đem lại khá nhiều kết quả.

[Giangtvx]

        Phong trào bắn tỉa trong sư đoàn chúng tôi phát triển rộng rãi. Đã nhiều lân, tôi có dịp theo dõi các xạ thủ trong các cuộc "săn”. Một lần vào buổi sáng, ngay gần hầm trú ẩn thứ nhất, tôi nghe thấy tiếng súng trường. Cạnh hào giao thông, ngav bên ụ bắn là nữ xạ thủ Ni-na Ác-ta-mô-nô-va. Cô bỏ mũ xuống và chăm chú nhìn vào một cái lỗ nhỏ ở gần ngôi sao. Sau đó, cô lấy tay lần lần trên đầu lấy xuống một túm tóc nhỏ để trong lòng bàn tay.

        - Sao vậy ?- Tôi hỏi.

        Ni-na kể rằng, cô cùng xạ thủ Bu-xi-a Bô-Ii-xô-va vừa phát hiện ra những bụi câv nhỏ bên cạnh một tảng đá. Trước đây không hề có những bụi cây này. Tên xạ thủ Đức từ đó bắn ra. Họ quyết định tiêu diệt tên phát xít. Khi từ trong bụi cây tiếng nổ vừa vang lên, xạ thủ Lư-xen-cô liền bắn luôn vào đỏ, còn tên xạ thủ từ dưới tảng tá cũng bắn vào Lư-xen-cô.

        - Tôi đã bắn vào tên Đức nấp sau tảng đá. Thủ trưởng thử nhìn xem nào.

        Tôi nhìn vào kính viễn vọng. Trên bãi rộng không một bóng người, cứ cách nhau một đoạn lại có một "bụi cây” và "tảng đá”. Cạnh "tảng đá” trên một ụ đất của hào giao thông, tôi thấy rõ xác tên phát xít.

        - Một phát súng tuyệt diệu! - Tôi khen ngợi cô gái.

        Ni-na giơ bàn tay có túm tóc của mình lên nói :

        - Bây giờ tôi sẽ tìm cho ra tên ác ôn đã xiến của tôi ngần này tóc !

        Tính ra, Ni-na Ấc-ta-mô-nô-va đã tiêu diệt được vài chục tên phát xít. Cô được hội đồng quân sư phương diện quân tặng một khẩu súng trường bắn tỉa có đề chữ kỷ niệm.

        Một bộ phận quan trọng trong hoạt động chiến đấu hàng ngày của chúng tôi là "săn lưỡi”, do các đại đội trinh sát của sư đoàn và trung đoàn tiến hành. Tôi muốn kể về một " cuộc sẵn ” đó.

        Chúng tôi nghiên cứu rất lâu những quy luật hoạt động của địch. Ban đêm, bọn phát xít Đức hết sức cảnh giác. Suốt đêm, trên khu vực chiến đấu, chúng bắn pháo hiệu và súng máy. Đến sáng thì im bặt. Dưới ánh bình minh lấp lánh những khấu súng máy để lại trên ụ. Ớ một vài nơi, đất tung lên như mưa : bọn Đức sửa sang các hầm trú ẩn đấy. Sau đó, khi mặt tròn nung nóng dữ đội thì mọi dấu hiệu của cuộc sống trên các hầm của địch đều biến mất. Nhưng, có một lần chúng tôi quan sát thấy cảnh tượng sau: hai tên phát xít lao thục mạng từ trong hầm ra và lăn qua phía sau ụ che chắn. Cảnh đó cứ diễn đi diễu lại mấy ngày liền. "Chứng sưởi nắng! ”- Anh em chiến sĩ tức giận nói. Nhất định phải bắt sống "bọn an dưỡng” này! Chúng tôi chuẩn bị các chiến sĩ trinh sát tình nguyện lấy từ đại đội trinh sát của sư đoàn, từ trung đội trinh sát trung đoàn bộ binh 1050 và một đại đội bộ binh của đại úy Adếch-xan-đrơ Ba-ni-lô-vích Pe-re-pe-li-sưn rồi phân công tổ bắt, tổ yểm trợ và tổ bắn chi viện. Buổi sáng, khi "bọn an dưỡng” nhảy ra để tắm không khí, các chiến sĩ trinh sát của ta liền tóm luôn chúng. Trung sĩ trinh sát Côn-xtan-tin Lu-ki-a-nô-vích Chét-vê-ri-cốp sau này kể lại: "Trận này, tôi chỉ huy một tổ. Một tên trung úy ss bị chúng tôi tóm. Hắn tư xưng là chỉ huy đại đội. Đúng thế, nên bọn phát xít điên cuồng lên. Chúng liền lao ra cứu chỉ huy của mình. Thế là nổ ra cuộc chạm súng kéo dài đến 20-25 phút. Trong thời gian đó, một đại đội giặc Đức bị tiêu diệt gọn. Chúng tôi chiếm được bốn khẩu đại liên, nhiều tiểu liên, súng trường, đạn và lựu đạn. Bọn Bức nhiều lần lao ra tiến công chúng tôi từ chiếc hầm thứ hai, nhưng mọi cuộc tiến công của chúng đều bị đánh bật lại. Sau đó, tôi và một đồng chí trinh sát nữa trong tổ của tôi kéo tên sĩ quan Đức bị trói về phía tiền duyên phòng ngự của ta. Bọn chúng tôi đã đi được nửa đường thì pháo binh của bọn Bức bắn chụp xuống chúng tôi những loạt đạn dày đặc nhằm tiêu diệt "cái lưỡi” và những người đã bắt hắn. Tôi bị mảnh đạn vào chân và tay, nhưng vẫn không bỏ lại tên tù binh. Chúng tôi đã đem được "cái lirỡi” về và giao tận tay ban chỉ huy trung đoàn. Lúc trời tối, những chiến sĩ trinh sát còn lại và đại đội bộ binh cũng trở về đơn vị mang theo các chiến lợi phẩm”.

        Khi hỏi cung, mới biết tên tù binh không phải là chỉ huy đại đội mà là sĩ quan tham mưu tập đoàn quân. Hắn đã cung cấp nhiều tin tức có giá tri về kẻ địch. Vì dũng cảm trong chiến đấu, toàn thể anh em trong tổ đều được đề nghị lên Chính phủ tặng thưởng. Trung sĩ Chét- vê-ri-cốp được tặng huân chương vẻ vang hạng hai. Theo quyết định của sư đoàn trưởng, đồng chí ấy được phong quân hàm chuẩn úy.

[Giangtvx]

   
        Một cuộc trinh sát đúng y như thế ở một đoạn khác đã được đại đội bộ binh 5 của thượng úy Gô-lê-xổp tiến hành dưới sự chỉ huy của đại úy Bô-rốp-cô, cán bộ ban trinh sát trung đoàn bộ binh 1052. Trong trận này, chiến dấu xuất sắc là trung đội của trung úy A-ba-cu-mốp. Các chiến sĩ Chê-ba-nhi-úc, Ma-la-khiu, Khô-la-cu-mốp đã xông được vào hầm. Trong trận giáp lá cà, Khô-la-cu-mốp đã tiêu diệt 4 tên phát xít và chiếm được 1 khẩu trung liên. Các chiến sĩ trinh sát Cô-bư-lốp và Mác-chin-cốp-xki đã bắt được tù binh, họ trói nó lại và kéo về hầm của ta. Những chiến sĩ trinh sát dũng cảm lập tức được tặng những phần thưởng cao quý của Chính phủ.

        Trong điều kiện phòng ngự tĩnh tại, chúng tôi có khả năng đưa từng trung đoàn ra tả ngạn và tiến hành huấn luyện chiến đấu. Ở hậu cứ, một thành phố nhỏ phục vụ cho việc tiến công được xây dựng, đó là điểm tựa cỡ tiểu đoàn. Ở dó, chúng tôi tạo ra mọi thứ, giống như ở trong tuyến phòng ngự của bọn Đức. Tại đây, các chiến sĩ học tiến công y như trong chiến đấu thưc sự. Việc huấn luvện được bắt đầu từ các đại đội, sau đó tiến hành diễn tập tiểu đoàn, và cuối cùng là diễn tập trung đoàn có bắn đạn thật.

        Về phần mình, hội đồng quân sư tập đoàn quân 57 tiến hành tập huấn tất cả đại đội trưởng bộ binh và pháo binh. Các lớp tập huấn đều do trung tướng phó tư lệnh A.v. Bla-gô-đa-tốp điều khiển. Những lớp tập huấn đó đem lại cho người dự nhiều điều bổ ích. Ngoài ra, theo đề nghị của chúng tôi, nhiều học viên đã được tặng các phần thưởng cao quý của Chính phủ sau khi tập huấn xong.

        Tiếp đó, hội đồng quân sư tập đoàn quân 57 tiến hành tập huấn cán bộ chỉ huy các trung đoàn, các sư đoàn và các quân đoàn. Nội dung chính của chương trình tập huấn là diễn tập chiến thuật sư đoàn với sư đoàn bộ binh 19 thuộc quân đoàn bộ binh 64. Chủ đề diễn tập là: "Sư đoàn bộ binh đột phá dải phòng ngự kiên cố của địch và tổ chức truy kích”. Tôi vẫn còn giữ được một vài ghi chép trong sồ tay về quá trình diễn tập này.

        Mục đích diễn tập là: tổ chức và thực hiện đột phá dải phòng ngự kiên cố của địch. Chỉ huy diễn tập, quân đoàn trưởng quân đoàn bộ binh 64, thiếu tướng I.K. Cráp-sốp, giới thiệu hai phương án hoạt động của các đại đội bộ binh thuộc thê đội 1 khi đột phá tuyến phòng ngự được bố trí sâu nhiều lớp của địch.

        Phương án thứ nhất: các đại đội bộ binh lần lượt tiến công và chiếm, các hầm trú ẩn của địch. Chuỗi tán binh thứ nhất của các trung đoàn bộ binh tiến nhanh tới gần hầm trú ẩn và nhảy xuống. Ngừng 5 phút, để chỉ bọn địch đã hoàn toàn bị tiêu diệt trong hầm. Sau đó, các đại đội bộ binh lại vượt lên và lao lên tiếp cận hầm thứ hai. Cứ thế lần lượt chiếm từng hầm một.

        Phương án thứ hai : chuỗi tán binh thứ nhất của các trung đoàn bộ binh lao đến tiếp cận hầm đầu tiên, nhảy qua hầm, dùng hỏa lực tiêu diệt mục tiêu, lao đến hầm thứ hai, nhảy qua nó. Các thê đội 2 của các tiểu đoàn và trung đoàn bộ binh tiêu diệt nốt các hỏa điềm, các điểm tựa còn lại.

        Khi trao đổi ý kiến, có nhiều tướng tá phát biểu. Dĩ nhiên là ý kiến rất khác nhau. Lúc tổng kết, trung tướng A.B. Bla-gô-đa-tốp, chỉ huy tập huấn, tuyên bố quyết định của hội đồng quân sự tập đoàn quân thông qua phương án thứ hai là phương án các đại đội bộ binh của thê đội 1 không dừng lại ở hầm thứ nhất, bọn địch còn lại trong hầm sẽ do các thê đội 2 của các tiểu đoàn và trung đoàn bộ binh tiêu diệt;

        Chúng tôi, những cán bộ chỉ huy trung đoàn và sư đoàn thuộc quân đoàn bộ binh 9, rất vui mừng với quyết định đó vì nó phù hợp với quan niệm của chúng tôi về tính chất trận đánh theo kinh nghiệm mà chúng tôi có được qua các chiến dịch trước.

        Mục đích diễn tập thứ hai là: luyện cho các binh chủng hiệp, đồng với nhau khi đột phá dải phòng ngự kiên cố. Ở đây, chung tôi được giới thiệu hoạt động của bộ binh và xe tăng khi được pháo binh chi viện bằng màn đạn tiến dần. Đối với nhiều người trong chúng tôi thì đó là điều mới mẻ. Đất nước đã cung cấp cho tiền tuyến ngày càng nhiều pháo cũng như các kiểu vũ khí khác, và lúc này ta đã hoàn toàn có đủ điều kiện sử dụng binh khí kỹ thuật ở mức độ cao như vậy. Tại sở chỉ huy của mình, chủ nhiệm pháo binh của tập đoàn quân 57, thiếu tướng A.N. Brây-đe trước tiên theo sơ đồ, sau đó trên thực địa, đã giới thiệu cách xây dựng các cụm pháo binh để bắn theo tuyến và phương pháp chỉ huy pháo binh bắn thành màn đạn tiến dần.

        Cuối cùng là giới thiệu "trận đánh”. Máy bay ném bom xuất hiện và tiến công vào tiền duyên rồi vào tung thâm phòng ngự của "địch”. Đường liên lạc với không quân rất tốt. Bộ binh chỉ thị vị trí của mình bằng các tấm vải và pháo hiệu. Pháo binh bắt đầu bắn chuẩn bị. Các chuỗi bộ binh vọt lên cùng với xe tăng bám sát các loạt đạn của pháo binh. Theo khẩu lệnh, pháo binh dần dần theo bước tiến của bộ binh và xe tăng, chuyển hỏa lực theo tuyến, tức là theo các hầm trú

        ẩn của địch, tùy theo mức độ tiếp cận của bộ binh và xe tăng. Cuộc tiến công của trung đoàn bộ binh được tăng cường bằng pháo binh, xe tăng và máy bay trông thật mãnh liệt và hào hùng. Chúng tôi cảm ơn những người đã tổ chức ra các lớp tập huấn này và chia tay nhau về sư đoàn, lòng hân hoan, phấn chấn.

        Hoàn toàn có thể thấy rõ được là cuộc tiến công sắp xảy ra. Mỗi ngày lại đem đến cho chúng tôi những tin tức phấn khởi mới về chiến thắng của quân đội Xô-viết ở các mặt trận khác. Ở hướng chiến lược trung tâm, quân đội Xô-Viết đã giáng cho cụm tập đoàn quân "Trung tâm ” của địch thất bại thảm hại và đã tới được sông Vi-xla, chiếm được các trận địa bên tả ngạn. Phương diện quân U-cra-in 1 tiến hành chiến dịch Lơ-vốp - Xan-đô-mia cũng đã tới được Vi-xla và một phần lực lượng đã vượt qua sông. Bây giờ đến lượt các phương diện quân U-cra-in 2 và 3 hướng tới các vùng Ban-căng.   

[Giangtvx]

        CHIẾN DỊCH I-ÁT-XƠ - KI-SI-NHÉP

        Ngay từ tháng 7, Đại bản doanh Bộ Tong tư lệnh tối cao đã hạ quyết tâm mở một chiến dịch tiến công chiến lược lớn ở phía nam. Ngày 2 tháng 8, các bộ tư lệnh phương diện quân U-cra-in 2 và 3 nhận được chỉ lệnh của Đại bản doanh phâi kết thúc việc chuằn bi và >chuyền sang tiến công, nhằm đánh tan cụm tập đoàn quân "Nam U- cra-in” của địch. Ta dư kiến dùng lực lượng của hai phương diện quân nay để bao vây và tiêu diệt cụm quân đích ở vùng I-át-xơ - Ki- si-nhếp ở giai đoạn đầu chiến dịch, sau đó tiếp tục phát triển tiến công vũ bão vào sâu nước Ru-ma-ni, tiến tới các biên giới của Bun-ga-ri và Hung-ga-ri.   

        Bộ tư lệnh phát xít Đức dành cho đoạn nam của mặt trận Xô - Đức, tức là tuyến hạ lưu sông Đơ-nhi-ét, một ý nghĩa to lớn. Theo chúng, đoạn này có lợi thế về mặt phòng ngự tự nhiên, nên phải là một tuyến vững chắc yểm trợ cho con đường sang vùng sau sông Đơ- nhi-ét của Môn-đa-vi, sang Ru-ma-ni và sang Ban-căng. Tại khu vực này, bon Đức tập trung môt cụm lực lượng lớn, gồm tập đoàn quân 6 của Đức và tập đoàn quân 3 của. Ru-ma-ni, được hợp nhất lại thành cụm tập đoàn quân "Đu-mi-tơ-re-xcu". Ngoài ra, còn có các tập đoàn quân 8 của Bức và tập đoàn quân 4 của Ru-ma-ni cùng quân đoàn độc lập 17 của Đức tạo thành cụm tập đoàn quân "Ve-le-rơ”. Hai cụm tập đoàn quân này gồm 47 sư đoàn và 5 lữ đoàn - hợp lại thành cụm tập đoàn quân "Nam U-cra-in ”.

        Quân địch củng cố các tuyến phòng thủ của chúng ở bên kia sông Đơ-nhi-ét rất lâu. Chúng dồn tới đây nhân dân các làng lân cận; tại đây chúng đào công sự, hào chống tăng, củng cố các điểm cao có lợi. Khoảng trung tuần tháng 8, chúng đã xây dựng xong một hệ thống phòng ngự dày nhiều lớp. Các khu dân cư tiếp giáp với sông Đơ-nhi-ét đều bị biến thành các ổ đề kháng, với một mạng lưới hầm hào dày đặc. Bộ chỉ huy phát xít Đức còn dùng mọi biện pháp để củng cố cả vể mặt tinh thần và tâm lý cho quân lính. Bọn lính bị nhồi nhét vào đầu một điều là chúng không có quyền rút lui. Bọn tù binh bị ta bắt trong các trận đánh khai rằng : người ta đã đọc thuộc lòng cho chúng nghe lệnh của bộ chỉ huy là phải giữ phòng tuyến "cho đến người cuối cùng ”.

        Chỉ có thề đánh gục kẻ địch trên sông Đơ-nhi-ét bằng một lực lưựng không thua-kém địch về quân số và binh khí kỹ thuật, nhưng hơn địch về tinh thần chiến đấu, về nghệ thuật quân sự. Một sức mạnh như vậy đã được Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao tạo nên bằng hai phương diện quân U-cra-in 2 và 3. Hai đơn vị này có hơn 90 vạn cán bộ và chiến sĩ, hơn 16.000 khẩu pháo và súng cối, 1.900 xe tăng và pháo tự hành, 2 tập đoàn không quân¹.

         Theo ý đồ chung của chiến dịch, bộ đội phương diện quân U-cra- in 2 nhận nhiệm vụ đột kích ở hướng chung vào I-át-xơ, Va-xlưi, Phê- li-chi-u hiệp đồng với bộ đội phương diện quân U-cra-in 3 đánh tan cụm lực lượng địch tại vùng I-át-xơ, Ki-si-nhép, không cho chứng rút chạy về bira-lát, Phốc-xan. Nhiệm vụ trước mắt là tiến tới được tuyến Ba-kê-u, Va-xliri, Khu-si. Tiếp theo đó, vừa phát triển tiến công vào Phốc-xan vừa bảo vệ sườn phải cho cụm xung kích từ phía Các-pát.

        Phương diện quân U-cra-in 3 có nhiệm vụ giáng đòn đột kích chủ yếu vào hướng ô-pát, Xe-le-mér, Khu-si và chiếm tuyến Lê-ô-vô, Ta-ru- ti-nô, Môn-đáp-ca ; tiếp đó phát triển tiến công theo các hướng Rê-ni và I-dơ-ma-in, không cho địch rút chạy qua Prút và Đa-nuýp.

        Hạm đội Biển Đen được giao nhiệm vụ hỗ trợ tiến công cho bộ đội cánh trái của phương diện quân U-cra-in 3 bằng cách đổ bộ chiến thuật xuống bờ phía tây Biển Đen và đưa hạm đội nhỏ Đa nuýp tiến vào sông Đa-nuýp để hỗ trợ cho lục quân vượt sông bằng sức mạnh. Đồng thời, hạm đội Biển Đen phải tiến công dồn dập bằng không quân vào các căn cứ của địch ở các cảng Côn-xtan-sa và Xu-lin.
   
        Như vậy, Đại bản doanh dự tính sử dụng thế bố trí có lợi "của tuyến mặt trận để giáng những đòn mãnh liệt vào hai bên sườn của cụm lực lượng địch đối diện và đưa bộ đội tiến thật nhanh vào hậu phương của chủng để bao vây và tiêu diệt.

        Trong việc giải quyết những nhiệm vụ đó, bộ đội cơ động đóng một vai trò đặc biệt. Với tốc độ cao và trong thời gian ngắn nhất, các lực lượng này phải bao vây chủ lực địch. Đánh tan chủ lực địch sẽ bảo đảm cho bộ đội Xô-viết tiến sâu vào Ru-ma-ni.

         Những nhiệm vụ khác nhau, những đặc điểm của kẻ đích và của địa hình cùng thành phần chiến đấu của bộ đội đòi hỏi các tư lệnh phương diện quân và tập đoàn quân phải có các quyết tâm khác nhau.

----------------------
        1. Tạp chí Lịch sử quân sự 1964, số 8, tr.4