Đường vào Béc-lin

[Giangtvx]

        Lần đầu tiên, tôi phải báo cáo với tướng N.E. Béc-da-rin. Không khí thật hồi hộp, vì có tới gần trăm tướng tá cùng nghe. Tôi báo cáo rằng, sư đoàn bộ binh 301 thực hiện một nhiệm vụ chiến đấu quan trọng trong thê đội 1 của quân đoàn bộ bỉnh 9. Chọc thủng hệ thống phòng ngự của địch, tiếp đến vượt sông Pi-li-sa và tiến tới tuyến Ô-pốt-giép, Bi-xcu-pi-se - Xta-ra, làng Pa-u-lin, làng Ru-đa-vi-sa, đó là nhiệm vụ chủ yếu của sư đoàn. Nhưng sư đoàn còn phải làm một nhiệm vụ thứ hai nữa là không được để cho bộ binh và xe tăng địch phản kích từ bờ bắc Pi-li-sa và từ phía sau rừng ở cách tây-nam thành phố Vác-ca 5 ki-lô-mét. Để đánh trả bộ binh và xe tăng địch phản kích, sư đoàn được 1 trung đoàn yểm trợ tại cửa rừng bắc của khu rừng phía đông Ma-rưn-ca. Như thế đã thấy, qua kế hoạch của chiến dịch, khi đơn vị bạn ở bên phải của sư đoàn vẫn ở nguyên chỗ cũ, thì sư đoàn tiến ra bờ trái Pi-li-sa, lúc đó các điểm cao về phía bắc các khu dâu cư Le-kha-ni-se, Bi-xcu-pít - Xta-re sẽ là tuyến chính để đánh trả sự phản kích của bộ binh và xe tăng địch từ khu vực nói trên ở phía tây- nam thành phố Vác-ca. Tôi đã trình bày rằng, tôi coi nhiệm vụ chủ yếu của sư đoàn sau khi vượt sông Pi-li-sa và chiếm giữ được các khu dân cư Le-kha-ni-se và Pan-chép là tiến được tới tuyến các điểm cao ở phía bắc Le-kha-ni-se và Bi-xcu-mít - Xta-re và chuyển chính diện của cả sư đoàn lên phía bắc để yểm hộ sườn của tập đoàn quân và bảo vệ cho tập đoàn xe tăng cận vệ 2 tiến vào bàn đạp.

        Tướng N.E. Béc-da-rin chăm chú nhìn tôi, sau đó nhìn tướng l.P. Rô-xlưi, rồi quay sang tướng A.P. Cu-sép, như thăm dò ý kiến của họ, rồi nói một cách dứt khoát: 

                - Đúng, tiến tới tuyến điểm cao đó là nhiệm vụ chủ yếu của các đồng chí. Tôi yêu cầu toàn thể cán bộ đều nắm được đặc điểm tiến công của các sư đoàn ở sườn phải của tập đoàn quân. Đơn vị bạn bên phải chứng ta - tập đoàn quân 61 - dùng sườn phải của mình giáng đòn đột kích chủ yếu bằng cách vu hồi Vác-sa-va từ phía nam. Sườn trái của ho sẽ tiến công bằng những lực lượng hạn chế. Vì thế, sườn trái của họ có thể di chuyển chậm. Trong cuộc diễn tập thủ trưởng và cơ quan mà Nguyên soái G.C. Giu-cốp tổ chức, chính tình huống này đã xuất hiện. Bởi vậy phải hạ quyết tâm bố trí quân đoàn theo chiều sâu nhằm bảo vệ cho sườn phải của tập đoàn quân. Trong chiến dịch sắp tới, chúng ta sẽ không chỉ đột phá hệ thống phòng ngự sâu của địch, mà còn phải đánh trả các cuộc phản kích của địch khi sườn phải bị hở. Tôi không cung cấp xe tăng cho đồng chí An-tô-nốp chỉ vì một lý do đồng chí chĩa chiếc gậy chỉ huy vào dải tiến công của sư đoàn để mọi người thấy rõ khu rừng rậm về phía tây tuyến đường xe lửa.

        Sau khi trả lời xong một số câu hỏi của các chỉ huy các binh chủng, tôi kết thúc bản báo cáo và đứng sang phía mà mọi người gọi là phía "những người đã đỗ”.

        Tôi nghiên cứu rất lâu bàn cát có những điểm cao ử phía bắc Lè-kha-ni-se và Bi-xcu-pít - Xta-re. Trên bản đồ địa hình, những điểm cao này không đến nỗi ghê gứm lắm, như ở đây thì rõ ràng là một tuyến rất quan trọng và rất mạnh. Tôi nghĩ bụng: tiến được tới tuyến này rồi có thể sẽ phải tiến hành phòng ngự ngoan cường. Sau khi nghe xong báo cáo, tư lệnh tập đoàn quân tổng kết và chúc tất cả mọi ngưòi thắng lợi.

[Giangtvx]

        NGUYÊN SOÁI LIÊN XÔ G.C. GIU-CỐP ĐI TRINH SẤT THỰC BỊA

        Sáng ngày hôm sau, "cuộc thi” lại càng quan trọng hơn. Sáng sớm, tướng I.P. Rô-xlưi khẩn cấp gọi tất cả các sư đoàn trưởng lên sở chỉ huy của mình, rồi cùng chúng tôi đến sở chỉ huy của tư lệnh tập đoàn quân. Ở điểm cao 126,5 - nơi đặt sử chỉ huy của tướng N.E. Béc-da-rin, tư lệnh tập đoàn quân, đã có mặt nhiều đồng chí tư lệnh binh đoàn. Tư lệnh tập đoàn quân đi vào và thông báo là Nguyên soái Liên Xô G.C. Giu-cốp sắp đến¹. Thế là tất cả chúng tôi ai nấy đều hồi hộp và lo lắng. Tướng N.E. Béc-đa-rin nhận thấy điều đó bèn nói:

        - Tôi hiểu tâm trạng của các đồng chí, nhưng chả có gì mà phải lo cả. Nguyên soái là một vị tướng nghiêm khắc vì am hiểu việc quân rất sâu sắc. Ai hiểu biết công việc của mình và biết cách hoàn thành nhiệm vụ thì người đó chẳng có gì phải lo cả. Ngày hôm qua, tôi đã nghe các đồng chí thuyết trình, tôi rất tin tưởng ở các đồng chí. Các đồng chí cứ thuyết trình với Nguyên soái như đã thuyết trình với tôi hôm qua.

        Chẳng bao lâu, chúng tôi đã nhìn thấy dọc theo con đường dã chiến có hai chiếc ô tô đang tiến nhanh về phía chúng tôi. Gả hai xe đến gần điểm cao và dừng lại. Chiếc xe đầu mở cửa, từ trong xe có một quân nhân dáng ngươi chắc nịch, mặc áo khoác màu xám bước ra. Trong dáng đi đầy tư tin, người ấy đi về phía chúng tôi.

        - Nguyên soái Giu-cốp đang đến. Tất cả chú ý - Tướng N. E. Béc-da-rin nói với chúng tôi;

        Rồi đồng chí ra đón tư lệnh phương diện quân, dừng lại và lên tiếng báo cáo rằng tất cả các tư lệnh binh đoàn thuộc tập đoàn quân xung kích 5 đã tập hợp đông đủ.

        - Ni-cô-lai Ê-ra-xtô-vích - Nguyên soái nói với tướng N. E. Béc-da-rin - đồng chí có lẽ đã dưng mọi người dậy trước khi tôi đến hai tiếng đồng hồ, như thầy cai cúc cung tận tụy chắc ?

        Mọi người đều mỉm cười về giai thoại vui cỗ xưa đó của con nhà lính. Nguyên soái dẫn tướng N. E. Béc-da-rin đi ra một chỗ rồi hai người nói gì đó với nhau. Béc-da-rin chốc chốc lại thẳng ngươi đứng nghiêm. Nhưng chúng tôi đều thấy rõ nụ cười nhân hậu luôn luôn nở trên bộ mặt cương nghị của Nguyên soái.

        - Thôi được rồi, không nên mất thì giờ thêm nữa. Chúng ta bắt đầu làm đi ! - Giu-cốp nói to lên.

        Tư lệnh tập đoàn quân hô :

        - Nhìn trước, thẳng !   

        Moi người đứng theo binh đoàn, mặt quay về phía địch. Trời xám xịt, đầy sương mù, che giấu cho chúng tôi khỏi bị địch quan sát từ trên không và từ mặt đất. Nguyên soái bước ra trước hàng quân, hướng về phía chúng tôi, nói bằng giọng chỉ huy đầy tự tin :

        - Ta bắt đầu theo thứ tự. Đồng chí chỉ huy sư đoàn ở sườn phải lên gặp tôi !

        Tôi giật bắn mình, vội tiến đến gần Nguyên soái. Đồng chí quay chếch về phía tôi :

        - Tôi nghe đây, đồng chí đại tá.

        Rồi Nguyên soái quay mặt về hướng địch. Tôi nêu rõ các hướng trên địa hình. Nói hết câu, tôi bỗng nhiên thở ra rất mạnh. Không quay đầu lại phía tôi, mặt vẫn nhìn về phía xa xám xịt, Nguyên soái hỏi bằng một giọng hết sức hiền hậu :

        - Thở xong chưa ?

        Rồi không chờ tôi trả lời, Nguyên soái nói luôn :

        - Hãy bình tĩnh báo cáo tiếp.

        Tôi báo cáo đã bình tĩnh hơn. Đôi khi Nguyên soái bảo tôi dừng lại và yêu cầu tôi nhắc lại một ý nào đó. Khi tôi báo cáo xong về tổ chức đội hình chiến đấu của sư đoàn, Nguyên soái bỗng quay ngoắt lại phía tôi :

        - Tại sao đồng chí không tuân theo quy định của tôi về hành động của thê đội 2 ?

        Cái nhìn nghiêm khắc và giọng nói lạnh lùng làm tôi hầu như không tự chủ được nữa. Lấy lại tinh thần, tôi giải thích rằng trung đoàn làm thê đội 2 của sư đoàn đúng là có bố trí ở một khoảng cách xa hơn so với quy đinh, nhưng địa hình đã buộc tôi phải làm như vậy : những sườn dốc của khu đất cao này dài gần 2 ki-lô-mét và hướng về phía địch. Bố trí thê đội 2 của sư đoàn ở đây thì phải đào thêm nhiều hầm hố, như vậy rất khó ngụy trang. Vì vậy, tôi đã quyết định đặt thê đội 2 của sư đoàn ở sườn dốc bên này, khi nào bắt đầu xung phong thì đưa nó lên gần thê đội 1.

        Nghe xong, Nguyên soái nói :

        - Báo cáo có nhiều suy nghĩ. Mọi cái đều có lý. Chỉ có điều là đừng để mất thê đội 2 của sư đoàn, đồng chí đại tá nhé! -Nguyên soái nói bằng một giọng rất từ tốn.

        Sau tôi, tất cả các sư đoàn trưởng khác đều lần lượt báo cáo. Trong số các tư lệnh quân đoàn bộ binh, tướng I. P. Rô-xlưi là người báo cáo đầu tiên.

-----------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiêu 4885, hồ sơ 369, tờ 10.

[Giangtvx]

        Sau khi nghe hết báo cáo, Nguyên soái giải thích cho chúng tôi về cách sử dụng xe tăng và pháo trong trận đánh sắp tới. Xe tăng chi viện trực tiếp cho bộ binh được chuyển sang thuộc quyền các trung đoàn trưởng và sư đoàn trưởng bộ binh. Địch có hệ thống phòng ngự thành nhiều lớp theo chiều sâu, đã chuẩn bị trước, nên các trung đoan bộ binh của ta phải có sức đột kích và đột phá mạnh và phải được chi viện mạnh bằng hỏa lực. Chỉ có được tăng cường như vậy thì các binh đoàn mới có khả năng chọc thủng hệ thống phòng ngự của địch.

        - Ta sẽ điều xe tăng phối thuộc cho các trung đoàn bộ binh và sẽ lập các cụm pháo binh trung đoàn mạnh - Nguyên soái Liên Xô G.C. Giu-cốp kết thúc ý kiến bằng kết luận như vậy.

        Chúng tôi, những người chỉ huy các sư đoàn bộ binh, lẽ dĩ nhiên là rất vui mừng. Chẳng có gì lạ mà phải giấu giếm : thường thì vẫn diễn ra cái cảnh chúng tôi đã chọc thủng được hai, ba trận địa, nhưng sau đó lại bị địch chiếm mất.

        Sau khi nghe tư lệnh bộ đội xe tăng - thiết giáp và tư lệnh bộ đội mô-tô hóa báo cáo về cách phân bố và sử dụng xe tăng, Nguyên soái lại nhấn mạnh lần nữa về sự cần thiết phải giữ nguyên xe tăng ở các sư đoàn bộ binh cho tới khi đã đột phá được hoàn toàn chiều sâu chiến thuật của hệ thống phòng ngự của địch.

        - Ở chiều sâu chiến dịch, xe tăng cũng phải bố trí tùy theo tình hình - Nguyên soái kết luận - Trong tương lai, các đơn vị và các phân đội xe tăng sẽ được đưa vào biên chế của các sư đoàn bộ binh một cách có tổ chức. Còn hiện thời, chúng ta chỉ có thể tăng cường cho các sư đoàn bộ binh bằng các đơn vị xe tăng phối thuộc. Tính chất của chiến đấu hiện đại đòi hỏi phải như vậy.

        Việc Nguvên soái Liên Xô G.C. Giu-cốp, tư lệnh phương diện quân Be-lô-ru-xi 1, đích thân đi trinh sát thực địa cùng với các tư lệnh quân đoàn và sư đoàn là một yếu tố cực kỳ quan trọng trong việc chuẩn bị chiến dịch. Trong cuộc trinh sát thực địa này, chúng tôi đã xác định rõ thêm các vật chuẩn, nhiệm vụ của các binh đoàn, cách tổ chức đội hình chiến đấu, sự chuyển thuộc pháo binh và cách sử dụng xe tăng chi viện trực tiếp cho bộ binh. Các trung đoàn và lữ đoàn xe tăng, theo chỉ thị của tư lệnh phương diện quân, được chuyển sang thuộc quyền trực tiếp của các trung đoàn trưởng bộ binh. Nguyên soái G.C. Giũ-cốp đặc biệt lưu ý tất cả những người tham gia cuộc trinh sát thực địa về sự cần thiết phải đạt được nhịp điệu tiến công cao và vượt sông Pi-li-sa bằng sức mạnh trong hành tiến. Tư lệnh nhấn mạnh rằng, đó là nhiệm vụ gần và nhiệm vụ chủ yếu của bộ đội và nhiệm vụ đó phải được hoàn thành ngay trong ngày đầu tiên¹.

        - Từ bàn đạp này, chúng ta sẽ phá vỡ chính diện của địch ở hướng Vác-sa-va - Béc-lin, tiêu diệt từng bộ phận địch, phát triển tiến công thần tốc theo hướng Pô-đơ-nan, Vô-rô-xláp - tay Nguyên soái giơ thẳng, rồi hạ xuống, làm một động tác ngắn nhưng mạnh, như một đòn kiếm hiểm của nhà kỵ sĩ. Nguyên soái đứng ở điểm cao đó dường như đã đứng ở đây từ lâu lắm rồi: - Tôi hài lòng về báo cáo của các đồng chí. Các đồng chí nắm rất chắc nhiệm vụ của mình. Đại bản doanh đón chờ những hành động kiên quyết của các đồng chí!

        Mọi người đều cảm thấy nhẹ nhõm và sung sướng trước lời biểu dương của tư lệnh phương diện quân. Sau đó, Nguyên soái Giu-cốp cùng tướng Béc-da-rin trèo lên sườn điểm cao. Bỗng nhiên, một khẩu lệnh phát ra: "Các sư đoàn trưởng thuộc thê đội 1 lên gặp Nguyên soái! Trong số người được gọi, tôi nghe thấy cả tên mình, chúng tôi đứng xếp thành một hàng ngang. Nguyên soái nói:

        - Tôi lại mời các đồng chí đến để nhắc nhở về trách nhiệm to lớn trước việc thực hiện nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ đã giao cho. Chúng ta sẽ có mọi căn cứ để làm việc đó. Tôi biết rõ thành tích chiến đấu cua các đồng chí. Tất cả các đồng chí đều trẻ nhưng đã được đào tạo qua các học viện. Đồng chí Xô-cô-lốp (tư lệnh sư đoàn bộ binh cận vệ 60), đồng chí tốt nghiệp học viện năm nào ?

        - Thưa, năm bốn mươi - Tướng V. Xô-cô-lốp trả lời.

        - Còn đồng chí An-tô-nốp ?

        - Năm bốn mươi ạ - Tôi đáp.

        - Các đồng chí học cùng một khóa à ?

        - Báo cáo đúng vậy ạ! - chúng tôi đồng thanh đáp.

        - Các đồng chí biết nhau rõ chứ ?

        - Rõ ạ!

        - Ở đây còn có một đồng chí cùng khóa nữa - Tướng Béc- da-rin nói.

        - Gọi cả đồng chí đó đến đây - Nguyêu soái yêu cầu.

        Theo lời gọi, đại tá X.M. Khô-mi-chen-cô, tư lệnh sư đoàn bộ binh 226 lên trình diện.

        - Báo cáo, chúng tôi vẫn còn một "đồng môn” nữa! -Tôi nói.

        Tướng Béc-da-rin ngạc nhiên, hỏi:

        - Ai vậy ?

        - Đại tá Pa-scốp, lữ đoàn trưởng lữ đoàn xe tăng 220.

        - Hãy gọi cả đồng chí ấy nữa! - Nguyên soái mỉm cười nói.

        Đồng chí lữ đoàn trưởng xe tăng, đầu đội mũ binh chủng, tiến đến và báo cáo.

        - Đồng chí biết đám thanh niên này chứ ? - Nguyên soái hỏi.

        - Thưa có, chúng tôi cùng học một học viện, nhưng trong chiến đấu thì mới gặp nhau lần đầu.

        - Thế nào, Ni-cô-lai Ê-ra-xtô-vích, đồng chí cố tình tụ tập cả một "lứa” ở đây à? - Nguyên soái hỏi tướng Béc-đa-rin.

        - Báo cáo đồng chí, không phải đâu; đây là một trường hợp may mắn - Tư lệnh tập đoàn quân đáp.

        - Phải nói là một trường hợp rất may đấy chứ! Thật là tuyệt nếu như khi còn trẻ đã được đào tạo tốt như thế. Đáng mừng là hồi còn thái bình, chúng ta chú ý nhiều đến việc đào tạo một đội ngũ cán bộ của chúng ta.

        Tư lệnh phương diện quân đến gần từng người trong bọn chúng tôi, bắt tay và chúc lập công. Sau đó, đồng chí cho phép chúng tôi về các quân đoàn. Chúng tôi nhất loạt quay lại rồi chạy ùa về phía vị trí của mình như một bày trẻ. Nhìn theo chúng tôi, Nguyên soái mỉm cười và sôi nổi kể cho tướng Béc-da-rin một chuyện gì đó. Có lẽ khi gặp chủng tôi, Nguyên soái bỗng nhớ lại thài thanh niên chiến đấu của mình.

-----------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quổc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 396, tờ 10.

[Giangtvx]

        HÃY CHIẾN ĐẨU NHƯ MỘT ĐẢNG VIÊN CỘNG SẢN

        Trong quá trình chuẩn bị các chiến dịch thì công tác chính trị có một ý nghĩa đặc biệt lớn lao. Cục chính trị của phương diện quân dưới sự lãnh đạo của trung tướng C.Ph. Tê-lê-ghin, ủy viên hội đồng quân sự, đã tổ chức một hội nghị đặc biệt gồm các chủ nhiệm chính trị và chỉ huy phó phụ trách công tác chính trị của các đơn vị bộ binh, xe tăng, pháo binh và các đơn vị khác. Tất cả những người dự hội nghị đã trao đổi kinh nghiệm công tác chính trị, công tác đảng và thảo luận các biện pháp công tác cụ thể ở các đơn vị của các binh chủng. Sau hội nghị này, ở các trung đoàn của sư đoàn chúng tôi đều tiến hành các hội nghị và cáo cuộc gặp gỡ với các chiến sĩ xe tăng, pháo binh và các chiến sĩ làm công tác chuyên môn khác ở các đại đội bộ binh. Tất cả những cuộc gặp gỡ này đều đã diễn ra với một khí thế mạnh mẽ.

        Trước khi bắt đầu tiến công, các phân đội đều nhận rất nhiều truyền đơn và các bản ghi tóm tắt những nhiệm vụ tác chiến của cán bộ và chiến sĩ. Ngay tại các đại đội, các cán bộ của phòng chính trị sư đoàn khi tiến hành công tác chính trị đã gắn nhiệm vụ huấn luyện với các nhiệm vụ chiến đấu cụ thể. Đặc biệt nổi bật nhất qua tinh thần làm việc tỉ mỉ và bền bỉ là trung tá P.I. Pa-tra-ti-ép, phó chủ nhiệm chính trị, thiếu tá N.v. Phê-đô-rốp và đại úy Ph.M. Vi-len-xki - những giáo viên chính.

        Lãnh đạo công tác này tại trung đoàn bộ binh 1050 là thiếu tá v.Đ. Le-ôn-ti-ép-xki trung đoàn phó phụ trách công tác chính trị và thượng úy G. Sư-gan-cốp, bí thư liên chi đoàn thanh niên; tại tiểu đoàn bọ binh 2 là thượng úy C.I. Gơ-vô-đơ-dép và trung úy Xô-lít-gian A-li-mốp, bí thư liên chi đoàn thanh niên; tại tiểu đoàn bộ binh 1 là dại úy M.v. Đa-vư-đốp, tiểu đoàn phó phụ trách công tác chính tri; tại tiểu đoàn bộ binh 3 là thượng úy 1. L. Cô-va-len-cô, tiểu đoàn phó phụ trách công tác chính tri, và trung úy Pen-cốp, bí thư đảng ủy.

        Tại trung đoàn bộ binh 1052, dưới sư lãnh đạo của thiếu tá I-van I-a-cô-vlê-Vích Gu-giốp phụ trách công tác chính trị, cán bộ kỳ cựu của sư đoàn và bí thư đảng ủy trung đoàn Pi-ốt Ni-cô-lai-e-vích Pốp-cốp, công tác chính trị được tiến hành một cách tích cực. Ớ các tiểu đoàn thuộc trung đoàn này, các đại úy tiểu đoàn phó v.x. Gô-Iô-vin và L.I. Pốt-gooc-bun-xki luôn luôn có mặt cùng các cán bộ và chiến sĩ ở các đại đội.

        Tại trung đoàn bộ binh 1054, thiếu tá M.v. Ma-đa-tốp, trung đoàn phó phụ trách công tác chính tri đã đích thân giúp đỡ về công tác tổ chức cho trung úy G.A. A-va-ki-an, bí thư liên chi đoàn thanh niên thuộc tiểu đoàn 1, đại úy Ni-cô-lai An-tôn-nô-vích Cô-dơ-li-tin, tiểu đoàn phó tiểu đoàn bộ binh 2, đại úy N.M. Pô-li-u-xúc, tiểu đoàn phó tiểu đoàn bộ binh 3 và trung úy I.Ph. Xe-ních-kin, bí thư liên chi đoàn thanh niên.

        Tại trung đoàn pháo 823, thiếu tá Côn-xtan-tỉn Da-kha-rô-vích Su-skô-rít-de, trung đoàn phó phụ trách công tác chính trị và các đại úy N.v. Pô-la-mác-chúc, C.I. A-ca-tơ-sép, p.x. Chút-nen-cô, các chỉ huy phó các tiểu đoàn pháo binh, thiếu tá V.G. Mô-lốt-si, bí thư đảng ủy trung đoàn và A-lếch-xây Ni-ki-tô-vích Bi-ri-u-cốp, bí thư liên chi đoàn thanh niên đã hết sức chú ý đến các vấn đề huấn luyện các cán hộ và chiến sĩ các đại đội.

        Trong thời kỳ chuẩn bị đột phá hệ thống phòng ngự nhiều lớp sâu của địch, các thủ trưởng và các cán bộ chính trị hàng ngày đều chuẩn bị cho các tổ chức Đảng và Đoàn thanh niên Côm-xo-môn, toàn thể cán bộ và chiến sĩ sẵn sàng bước vào các trận chiến đấu sắp tới trên đất Ba Lan. Những phương hướng cơ bản của công tác chính trị, công tác đảng có thể trình bày vắn tắt như sau: mục tiêu đặt ra cho cán bộ chỉ huy và chiến sĩ là nhanh chóng và chính xác hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu của mình, giáng cho bọn phát xít những đòn thất bại quyết định, giúp nhân dân Ba Lan thoát khỏi chủ nghĩa Hít-le, giữ gìn danh dự và phẩm chất của người chiến sĩ Xô-viết, đề cao cảnh giác.

        Vào đêm rạng ngày 13 tháng 1, các thê đội 1 của các trung đoàn bộ binh đã chiếm xong vi trí xuất phát tiến công. Rạng sáng, một lần nữa tại thực địa, ở chiến hào 1, tôi chỉ dẫn cho các trung đoàn trưởng bộ binh và chỉ huy các đơn vị phối thuộc rõ thêm mọi vấn đề của trận đánh sắp tới. Ban ngày, các ban tham mưu khẩn trương soạn thảo các văn kiện chiến đấu và kiểm tra lại việc tổ chức hậu cần. Tối đến, các đồng chí chỉ huy và các ban tham mưu đều tới đài quan sát và sở chỉ huy của mình, thay phiên hoàn toàn cho các đơn vị của sư đoàn bộ binh 39 thuộc tập đoàn quân cận vệ 8. Toàn thể các cán bộ chính trị đều xuống các phân đội và mang theo truyền đơn có lời kêu gọi của hội đồng quân sự phương diện quân. Trong lời kêu gọi có nêu tóm tắt các đặc điểm của tình hình chính trị và quân sự vào thời kỳ đầu năm 1945 và nhấn mạnh rằng kẻ thù muốn cố thủ ở Vi-xla để kéo dài chiến tranh. Các chiến sĩ Xô-viết tới Ba Lan để giải phóng nhân dân Ba Lan. Hội đồng quân sư kêu gọi toàn thể cán bộ và chiến sĩ hãy tiêu diệt bọn phát xít không thương tiếc.

[Giangtvx]

        Lời kêu gọi này đã gây nên những ấn tượng sâu sắc. Hàng trăm cán bộ và chiến sĩ lập tức nộp đơn xin gia nhập Đảng. Họ muốn được bước vào trận chiến đấu với tư cách là những người cộng sản. Các cán bộ tham mưu ở từng trung đoàn đều đi khắp chiến hào, giương cao cờ chiến đấu trước toàn thể cán bộ, chiến sĩ. Mọi người đều thề chiến đấu dũng cảm và hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu một cách vẻ vang. Ở khắp các phân đội, đâu đâu cũng tràn đầy một khí thế sôi động. Tôi đã nhiều lần được chứng kiến các chiến sĩ của mình trước giờ xuất kích, nhưng có lẽ chưa từng thấy một khí thế tiến công cao như thế này bao giờ.

        Đến sáng, mọi việc đã chuẩn bị xong. Quân đoàn bộ binh 9 của chúng tôi (gồm các sư đoàn bộ binh 248 và 301, lữ đoàn pháo 10, các trung đoàn pháo 370, 771 và 823, trung đoàn súng cối 489 của tập đoàn quân, trung đoàn pháo chống tăng 507, trung đoàn lựu pháo 316, tiểu đoàn 82 thuộc lữ đoàn công binh kỹ thuật 17) chiếm vị trí xuất phát tại dải Gra-búp Da-le-xnư, E-le-ni-dp ; ở thê đội 1 là sư đoàn 301 và ở thê đội 2 là sư đoàn 248.

        Khi làm thê đội 1 của quân đoàn, sư đoàn chúng tôi có các trung đoàn 1052 và 1054 ở thê đội 1, trung đoàn 1050 ở thê đội 2. Các trung đoàn bộ binh thì mỗi trung đoàn có hai tiểu đoàn ở thê đội 1 và một tiểu đoàn ở thê đội 2, cách tiền duyên 500 mét. Đoạn đột phá dài 1 ki-lô-mét. Tại khu vực này, có hơn 270 khẩu pháo và tới 30 khẩu súng cối hoạt động. Đó là một "quả đấm” chọc thủng rất mạnh.

        Thấy được quanh mình nhiều binh khí kỹ thuật ghê gớm như vậy, trong lòng các chiến sĩ Xô-viết dạt dào nỗi vui mừng và tự hào về Tổ quốc Xô-viết đã cung cấp cho tiền tuyến đầy đủ các binh khí kỹ thuật đó. Cán bộ và chiến sĩ đều hiểu được rằng, hiện nay phía chúng ta đã hơn hẳn địch về pháo, xe tăng và máy bay. Họ đã trải qua trường học lỏm của chiến tranh, họ đã được chuẩn bị một thời gian dài ở hậu phương, đã được trang bị đầy đủ. Tất cả đều biết rõ rằng bọn phát xít đã đến ngày tận số, chiến tranh sắp kết thúc. Nhưng họ cũng lại biết rằng quân thù khát máu không chịu hạ vũ khí và cần phải tiêu diệt chúng. Không hề một ai có chút nghi ngờ nào, họ đều tin rằng chung ta sẽ đè bẹp kẻ địch trong cuộc tiến công sắp tới. Tất cả nóng lòng chờ lệnh: "Tiến lên!".

        Sở chỉ huy của chúng tôi được tin ở phía sau quân đoàn bộ binh 9 là tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 mà thành tích chiến đấu đã lừng lẫy khắp nơi. Đó là một tập đoàn quân đã được đào tạo hết sức chu đáo, được tôi luyện đầy đủ và đầy nhiệt huyết. Một quân đoàn xe tăng của tập đoàn quân đã ở bờ tây Vi-xla, hai quân đoàn khác đang ở bờ đông sẵn sàng đột phá và xông vào tung thâm phòng ngự của địch.

        Chúng tôi phấn khởi còn vì trong biên chế của phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 có tập đoàn quân của quân đội Ba Lan. Đơn vị này đã chiếm xong vị trí xuất phát tiến công vào Vác-sa-va. Ngay trước lúc mở đầu chiến dịch, vào ban đêm, các binh đoàn của họ - sư đoàn bộ binh 1 và lữ đoàn xe tăng 1, các sư đoàn bộ binh 3 và 4 - đã di chuyển một cách hết sức bí mật về phía nam, lại gần hơn bàn đạp Mác-nu-sép, bên cửa sông Pi-li-sa. Trong các công sự cũ đối diện với Vác-sa-va, nó chỉ để lại những đơn vị yểm hộ. Cần phải vu hồi từ phía nam và bao vây Vác-sa-va¹. Sư đoàn bộ binh 2 đã chiếm xong vi trí xuất phát để đột kích vào Vác-sa-va từ phía bắc, hiệp đồng với tập đoàn quân 47.

---------------------
        1. Dor-bi-gơ-nép Du-lút-xki, Ket CILC tháng 7, báo Sao đỏ, 17-1-1970.

[Giangtvx]

     
       NGÀY 14 THÁNG 1 NĂM 1945

         6 giờ 30 phút theo giờ địa phương. Trời tối. Bỗng ở đằng đông lóe lên ánh hồng rực sáng cả thung lũng Vi-xla. Những tiếng nổ đầu nòng gầm lên ở phía đông và những tiếng đầu đạn nổ đanh trên mặt đất đóng băng trong hệ thống phòng ngự của địch hòa lẫn với nhau thành tiếng sấm rền vang. Toàn bộ hệ thống phòng ngự của bọn Hít-le chìm ngập trong những tiếng nổ của đạn pháo và đạn súng cối. Pháo binh bắt đầu tiến công. Ngay cả trong những năm tháng nặng nề của chiến tranh, người lính cũng có những giây phút vui sướng: vui sướng vì sự nghiệp chính nghĩa của mình, vui sướng vì những chiến công lập được, vui sướng vì câm thấy sức mạnh của những vũ khí trong tay, vui sướng cho đồng đội của mình.

        Chỉ có sống với bộ đội mới thấy được những bộ mặt hân hoan của họ. Thời gian pháo bắn chuẩn bị dài 25 phút. Hiệu lệnh "Xung phong!” vang lên, thế là tiểu đoàn xung kích - tiểu đoàn 1 bộ binh thuộc trung đoàn 1050 - lập tức xông lên tiến công.

        Trung sĩ I-u-ri Đô-rốt đưa tiểu đội mình tiến lên đầu tiên. Bám sát những loạt đạn nổ của màn hỏa lưc, tiểu đội xông vào hào chiến đấu của địch. Là đứa con của đất nước U-cra-in, quê ở làng Đô-ma- nép-ca nằm trên thảo nguyên Nam Búc, trước đây với lòng căm thù sâu sắc, I-u-ri Đô-rốt đã kể lại tội ác của bọn phát xít ở quê hương mình. Quê đồng chí đã được giải phóng khỏi ách bon Đức xâm lược, và đồng chí là người đầu tiên tình nguyện gia nhập đội ngũ chiến đấu của quân đội Xô-viết. Trước đây, khi bước vào chiến đấu, đồng chí là một chiến sĩ, nhưng lúc này đồng chí đã là một cán bộ chỉ huy tiểu đội bộ binh. Bằng tấm gương dũng cảm của bản thân để khích lệ đồng đội, người đoàn viên thanh niên Côm-xô-môn I-u-ri Bô-rốt xông lên xung phong. Bọn phát xít còn sống từ trong các công sự và hầm trú ẩn bắn ra. Các chiến sĩ Xô-viết lao vào chúng như một cơn lốc. Trận giáp lá cà diễn ra chớp nhoáng, thế là hàng chục tên lính địch ngã, gục dưới chiến hào. Còn các anh hùng của tiểu đội trung sĩ Đô-rốt lại tiếp tục lao lên.

        Trung sĩ G.N. Vô-rô-si-lốp, đoàn viên thanh niên, xả súng máy chính xác vào bọn phát xít, chi viện có hiệu quả cho bộ binh và đồng chí lại cùng họ tiến lên. Cả tiểu đoàn 1 bộ binh dưới sự chỉ huy của thiếu tá V.N. Tu-sép, trung đoàn phó trung đoàn bộ binh 1052, đã lọt được vào điểm tựa của địch ở khu vực tiền duyên phòng ngự là làng Vư-bô-rúp. Cuộc trinh sát bằng chiến đấu đã diễn ra như vậy đó.

        Lúc 9 giờ 35 phút, cả thê đội 1 của sư đoàn đã chuyển sang tiến công. Các thiếu tá Pề-rê-pe-li-sưn, I-sin, Ê-mê-li-a-nốp đã đưa các tiểu đoàn của mình vào trận chiến đấu quyết định. Các tiểu đoàn bộ binh được chi viện bằng hỏa lực của đại đội 2 pháo tự hành của thượng úy V.A. Ac-xe-nốp và của đại đội 3 pháo tự hành của thượng úy P.I. Lu- sni-cốp thuộc trung đoàn bộ binh 1052. Trung úy G.G. Cô-rô-lép là một trong những ngươi đầu tiên chỉ huy trung đội của mình xông lên. Lúc này, các chiến sĩ của đồng chí đã ở ngay sát chiến hào địch. Lựu đạn bay rào rào xuống đầu bọn phát xít. Ý định chống trả của địch phút chốc đã bị đập tan. Cuộc chiến đấu bằng hỏa lực và lưỡi lê diễn ra trong chốc lát, và bọn phát xít đã bị tiêu diệt. Đại đội trưởng bộ binh bị thương nặng, thế là trung úy Cô-rô-lép bèn ra lệnh: "Toàn đại đội, theo tôi, tiến lên! ”. Người đảng viên cộng sản Ghê-ra-xim Cô-rô-lép lên chỉ huy đại đội tiếp tục chiến đấu.

        Ở chuỗi tán binh đầu, đại úy Va-xi-li An-tô-nô-vích Tư-skê-vích kiên cường và dũng cảm chỉ huy đại đội. Đó là đại đội đầu tiên xung phong vào chiến hào địch và chọc thủng phòng ngự của địch. Phát huy chiến quả, đại đội tiến công chiếm được điểm cao 125,7 ở phía tây-bắc Vư-bô-rúp và phất cao lá cờ đỏ tại đó. Đại úy I-van I-lích Cu- xtốp, hai mươi tuổi, cũng không chịu thua kém người đồng chí kỳ cựu của mình là đại úy Tư-skê-vích. Động viên chiến sĩ bằng lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh của mình, anh là người đầu tiên xông vào chiến hào địch và đánh giáp lá cài Bọn phát xít không chọi nổi cuộc tiến công vũ bão của đại đội bộ binh này, vội vàng rút chạy. điểm cao 125,7 bị ta chiếm, thế là trận địa phòng ngự 1 của địch trên toàn chính diện của sư đoàn đã bị chọc thủng.

        Trong cuộc tiến công trận địa 1, tất cả các chiến sĩ súng máy thuộc đại đội của đại úy Sa-ga-đát Cô-gie-khơ-me-tô-vích Nua-ma-gôm- be-tốp đã chiến đấu trong đội hình chiến đấu của các đại đội bộ binh. Trong trận chiến đấu giành điểm cao 125,7, một khẩu đội đại liên bị thương. Đồng chí đại úy liền dũng cảm thay thế xạ thủ và bắn như bão táp vào địch. Những chuỗi bộ binh được che chở bằng hỏa lực súng máy đã trào lên như sóng tràn qua các chiến hào của bọn Đức và lao lên phía trước. Bộ đội vừa tiến vừa thét vang : "Vì Tổ quốc! ”, " Các đồng chí, hãy tiến lên ! ”, " Xung phong! ”. Xung quanh họ, đạn pháo và mìn của địch nổ tung, đạn rít trên đầu.

[Giangtvx]

        Các đại đội bộ binh được pháo binh chi viện đã bắn tất cả các loại súng, nhanh chóng vượt qua các bãi mìn và hàng rào thép gai, quét sạch quân thù trong cuộc tiến công vũ bão này. Trung sĩ Be-lô-u-xốp, đoàn viên thanh niên, quăng lựu đạn vào chiến hào địch và trong trận đánh giáp lá cà ngắn ngủi, đồng chí đã tiêu diệt được năm tên phát xít. Bốn tên phát xít lao vào binh nhì Xtép-nép, nhưng đồng chí không nao núng, mà dùng hỏa lực tiểu liên và đánh giáp lá cà. Đồng chí đã tiêu diệt hoàn toàn bọn chúng. Các chiến sĩ Hồng quân Đơ-gin-ma-gốm-bê- lốp và Cô-rô-bây-ni-cốp đã tiến công và tiêu diệt hai khẩu đội súng máy của địch.

        Khi quân ta tiến tới gần trận địa 2, ở cửa rừng và ụ đất đường tàu, bọn Đức đã chặn chúng tôi bằng hỏa lực súng máy và súng trường. Ở vài nơi chúng còn dám chuyển sang phản kích. Ý định đầu tiên nhằm lọt được vào trận địa 2 trong hành tiến thế là không thực hiện được. Bộ đội phải tạm dừng lại. Hệ thống hỏa lực địch ở cửa rừng và ụ đường sắt rất mạnh và có tổ chức. Chúng tôi dừng màn hỏa lực lại và ra lệnh cho toàn bộ pháo binh bắn cấp tập vào cửa rừng và đường sắt.

        Tôi yêu cầu tướng I.P. Rô-xlưi dùng một phần lực lượng cụm pháo quân đoàn bắn vào ga xép Gra-bô-vô, một điểm tựa mạnh của địch ở cửa, rừng. Tư lệnh quân đoàn hoàn toàn đồng ý. Tôi ra lệnh cho các trung đoàn trưởng bộ binh điều thê đội 2 của các trung đoàn vào chiến đấu. Đồng thời, tôi cùng với sở chỉ huy phía trước di chuyển lên điểm cao 125,7. Trên con đường lên điểm cao, chúng tôi đã kịp xem xét hệ thống công sự của trận địa 1. Tại đây, các chiến hào hoàn chỉnh được lát kín bằng gỗ cây và ván dày. Hầm thì sâu và lát nhiều gỗ. Tất cả các chiến hào đều có nóc và nối với nhau bằng hào giao thông.

Chà, ghê thật! - Thiếu tá Xa-lô-ma-tin, chủ nhiệm công binh của sư đoàn thốt lên kinh ngạc.

        - Trận đia 2 sẽ còn chắc chắn hơn nữa vì nó chạy qua cửa rừng - Tôi đáp lại, đồng tình với người cán bộ công binh.

        - Thế thì chúng ta cũng phải làm mạnh tay hơn nữa - Đại tá Ni-cô-lai Phê-đô-rô vích Ca-dan-sép, chủ nhiệm pháo binh sư đoàn tiếp lời.

        Mấy phút qua. Các trung đoàn trưởng và các đồng chí pháo binh báo cáo việc chuẩn bị tiến công đã xong. Hiệu lệnh được phát ra. Lập tức cơn bão thép chụp xuống cửa rừng và dải đường sắt. Hàng đợt bộ binh dưới sự yểm trợ của pháo binh đã xông tới gần trận địa địch. Năm phút dập pháo kết thúc, ngừng hai phút. Bộ binh ta nằm xuống. Sau đó chúng tôi nã đạn tiếp tục mười phút liền. Hiệu lệnh "Xung phong! ” được phát ra, lập tức các tiểu đoàn bộ binh theo sát màn hỏa lực pháo, tiến công vào trận địa 2.

        Cuộc tiến công rất nhịp nhàng. Ở trung đoàn 1054, tiểu đoàn của thiếu tá Grát Mi-na-xô-vích Ai-ra-pê-ti-an là tiểu đoàn đầu tiên lao lên và nhanh chóng xông được vào cửa rừng. Cùng với tiểu đoàn này, các tiểu đoàn khác đã bẻ gãy sự chống cự của địch ở của rừng và lọt vào trong rừng. Chẳng bao lâu, trung tá N.N. Ra-đa-ép đã báo cáo bằng vô tuyến rằng các tiểu đoàn đã chiếm được đường cái và đường sắt, nhưng chưa thấy các đơn vị bạn ở bên phải. Chuẩn úy A. Ca-da-ri-an nhận nhiệm vụ bảo vệ bên sườn. Ca-da-ri-an cùug tiểu đội tiến công dọc theo con đường dã chiến chạy sâu vào rừng để bảo vệ sườn phải của đại đội. Khi ra đến cửa rừng, tiêu đội gặp bọn địch đông hơn. Cùng đồng đội xông lên và thét vang " Xung phong! ”, " Vì Tồ quốc! ”, chuẩn úy xách tiểu liên lao lên trước. Bắn tiểu liên và súng máy, ném lựu đạn vào địch, sau đó chuyển sang đánh giáp lá cà, các chiến sĩ trong tiểu đội đã tiêu diệt 45 tên phát xít. Nhờ chiến đấu dũng cảm và kiên quyết, tiểu đội đã bảo đảm cho đại đội mình tiến công thắng lợi và nhanh chóng;.

        Ở trung đoàn bộ binh 1052, tiểu đoàn của thiếu tá V. Ê-mê-li-a- nốp là tiểu đoàn đi đầu. Đại đội của đại úy V.A. Tư-skê-vích và đại đội của trung úy G. Cô-rô-lép tiến công bọn Đức ở dải đường sắt và ở ga xép Gra-bô-vô. tiểu đoàn pháo của đại úy P. Cô-va-lép-xki chi viện cho các đại đội bộ binh anh hùng tiến công. Bọn Hít-le bị tiêu diệt tại đây và ta chiếm được ga Gra-bốp.

        Ở tiểu đoàn 3, đại đội 9 của đại úy N. Ô-be-rem-chen-cô xông lên tiến công mạnh mẽ. Ở hàng đầu, đích thân đại úy chỉ huy đại đội mình tiến công quân địch trên dải đường sắt. Sát cánh cùng đại đội trưởng, trung sĩ V.P. Cu-dơ-ne-sốp, đoàn viên thanh niên, chỉ huy tiểu đội chiến đấu một cách dũng cảm và vững vàng. Đồng chí là người đầu tiên dẫn tiểu đội xông vào chiến hào địch. Chuần úy I.P. Pri-khốt-cô chỉ huy khẩu đội của mình trong chuỗi tán binh của đại đội. Ở cư ly ngắn, đồng chí nhằm bắn thẳng vào các hỏa điểm súng máy của địch, phá hủy hai khẩu.

[Giangtvx]

         Do những hoạt động vũ bão của các tiểu đoàn bộ binh, đến trưa thì trận địa 2 trong hệ thống phòng ngự của địch bị phá vỡ. Sư đoàn tiến vào khu rừng rậm sáng lờ mờ. Càng tiến sâu vào rừng, chúng tôi càng thấy rõ những đặc điểm chiến đấu trong rừng. Nhiều đống gỗ lớn cản đường, có bố trí súng máy và pháo yểm trợ. Các cửa rừng, các trảng và các lối mòn đều chăng dây thép gai và gài mìn. Kẻ địch xuất hiện bất ngờ trước đội hình của chủng tôi y như mọc ở dưới đất lên. Khi thì chúng ẩn núp trong rừng xông ra tiến công chúng tôi, khi thì chúng phản kích từ các ổ phục kích. Và thế là đội hình của chúng tôi đã chạm đích như "đá chọi đá”.

        Sau khi trận địa 2 của địch bị chọc thủng, tôi cụ thể hóa nhiệm vụ cho các trung đoàn: trung đoàn bộ binh 1054 tiến ra cửa rừng phía bắc ở về phía đông Ma-rưn-ca, trung đoàn 1052 tiến công theo hướng làng Le-kha-ni-se, trung đoàn 1050 theo hướng Bi-a-la - Gu-ra, Pan- chép. Chi đội xung kích hỗn hợp gồm có tiểu đoàn pháo tự hành 337 và tiểu đoàn công binh kỹ thuật 82 nhận nhiệm vụ chiếm bến vượt trên sông Pi-li-sa.

        Rõ ràng bọn chỉ huy Đức không cam chịu mất trận địa 2 dọc đường sắt, nên chúng tung lực lượng dự bị để phản kích trên một chính diện rộng. Khu rừng âm u vang động. Tại dải của trung đoàn do trung tá Ra-đa-ép chỉ huy, bọn Đức phản kích đã đụng phải tiểu đoàn của thiếu tá Ai-ra-pê-ti-an. Tiểu đoàn đã dũng cảm tiến công bằng hỏa lực và bằng giáp lá cà. Cuộc chiến đấu kéo dài suốt một giờ đồng hồ. Được cụm pháo binh của trung đoàn chi viện, tiểu đoàn đã đánh tan bọn địch phản kích và tiếp tục lao lên tiến công. Trung sĩ Ni-cô-lai Ba-dơ-đư-rcp trong trận chiến đấu này đã chiến đấu hết sức anh hùng. Còn lại một mình bên khẩu súng máy, đồng chí đã đánh lui đợt phản kích của đích và là một trong những người đầu tiên đánh vu hồi địch, bắn vào bọn đang rút chạy. Ở trung đoàn bộ binh 1052, tiểu đoàn của thiếu tá E-mê-li-a-nốp và tiểu đoàn của thiếu tá Bôi-sốp đã chặn cuộc phản kích của địch bằng hỏa lực tập trung mạnh mẽ. Tiểu đoàn pháo của thiếu tá Cô-va-lép-xki bắn thẳng vào bọn phát xít. Trong trận chiến đấu này, đại đội của thượng úy P.I. Lu-sni-cốp thuộc tiểu đoàn pháo tự hành 337 đã chiến đấu xuất sắc. Đại đội luôn luôn sát cánh cùng với các đại đội bộ binh đang xung phong. Khi bọn địch phản kích xuất hiện, đại đội đã trút bão lửa lên đầu bọn bộ binh và xe tăng Đức. Hai xe tăng bốc cháy, bộ binh Đức nằm chết gí. Thiếu tá Ê-mê-li-a-nốp là người đầu tiên đưa tiểu đoàn lao lên. Theo sau tiểu đoàn đồng chí là các tiểu đoàn khác. Trong cuộc tiến công dũng cảm đó, bọn phát xít đã bị đánh tan, còn các tiểu đoàn trong trung đoàn vượt qua các ụ đất, các hàng rào thép gai, lao tới Pi-li-sa.

        Việc tăng cường các tiểu đoàn công binh cho các trung đoàn bộ binh tỏ ra rất có hiệu quả. Các chiến sĩ công binh chiến đẩu hết sức dũng cảm. Họ tiến cùng với các tiểu đoàn bộ binh, cắt hàng rào dây thép gai, mở đường, phá các ụ chướng ngại. Một chi đội xung kích hỗn hợp do thiếu tá Xa-lô-ma-tin, chủ nhiệm công binh sư đoàn chỉ huy, trong hành tiến đã đánh tan bọn Đức và tiến tới bến vượt trên sông Pi-li-sa.

        Các tiểu đoàn bộ binh thuộc thê đội 2 của sư đoàn (trung đoàn bộ binh 1050) đã tiến vừng chắc vào rừng, nhưng bất ngờ bộ binh và xe tăng Đức xuất hiện tại khoảng rừng thưa trước đội hình ta. Cuộc chiến đấu ác liệt bắt đầu. Các đại đội bộ binh đã chặn được bộ binh Đức. Vla-đi-mia Scô-pen-cô, chiến sĩ súng máy của đại đội bộ binh 6 hoạt động rất dũng cảm. Chọn được vi trí thuận lợi, đồng chí dùng tiểu liên tiêu diệt hàng chục tên Đức.

        Trong cuộc chiến đấu này, những bài tập ở các giờ học chiến thuật và chiến đấu với xe tăng thật có ích. Các chiến sĩ bộ binh và chống tăng đã cùng với pháo binh đánh xe tăng. Trung úy Gia-ri-cốp, trung đội trưởng súng chống tăng thuộc tiểu đoàn 2 bộ binh và xạ thủ súng chống tăng Ni-bô-lai Mác-ke-lốp bò tới cách khẩu pháo tự hành 50 mét và dùng súng chống tăng phá hủy khối thép khổng lồ. Xạ thủ An-đrây Ma-li-nin của đại đội 5 bộ binh chạy từ cây này sang cây khác tiếp cận chiếc "Phéc-đi-nan” và tuôn lựu đạn vào nó. Tuy vậy, một chiếc xe tăng địch đã lọt được qua hàng bộ binh và tiến thẳng tới nhóm chiến sĩ và cán bộ ở sở chỉ huy của tiểu đoàn 2 bộ binh. Đại úy Búc-đôn, tiểu đoàn trưởng, không chỉ trình bày xuất sắc cách đánh xe tăng trong diễn tập, mà lúc này đã dũng cảm xông vào tiến công tên địch bọc thép.

        Hai quả lưu đạn chống tăng bay vào gầm xe. Chiếc xe như khựng lại và nằm chết gí tại chỗ, từ trong xe tuôn ra những cụm khói.

        Trong trận này, đại úy Búc-đôn bị thương nặng. Đại úy Phê-đô Cu-dơ-min Sa-pô-va-lốp thay đồng chí chỉ huy tiểu đoàn.

        Trận chiến đấu ác liệt trong rừng kéo dài hai tiếng đồng hồ. Bọn Đức bị đánh tan tành. Trung đoàn của trung tá I-xơ-khác Gu-me-rốp tiến về phía Pi-li-sa. Trung đoàn của Ra-đa-ép vòng lên phía bắc tiếu tới cửa rừng về ở phía đông Ma-rưn-ca.

[Giangtvx]

        Từ phía Bu-đư - Gơ-gie-gô-giép-xcơ, những chuỗi quân Đức dày đặc cùng xe tăng phản kích vào đội hình chiến đấu của trung đoàn. Pháo hạng nặng của địch từ khu vực phía tây-bắc thành phố Vác-ca bắt đầu bắn. Tôi báo cáo tình hình cho tướng Rô-xlưi và yêu cầu áp đảo pháo địch ở khu vực Vác-ca. Quân đoàn trưởng liền chuyên yêu cầu đó lên tư lệnh tập đoàn quân. Tư lệnh quyết định cho toàn bộ cụm pháo quân đoàn khai hỏa.

        Trung tướng Pi-ốt I-va-nô-vích Cô-xen-cô, chủ nhiệm pháo binh tập đoàn quân, đích thân chỉ huy lữ đoàn 10 pháo binh tập đoàn quân bắn. Khoảng mười phút sau, tiếng đạn rít trên đầu chúng tôi bay vào trận địa pháo hạng nặng của địch ở phía Vác-ca¹. Một cuộc đấu pháo bắt đầu. Đạn pháo của địch ngày càng ít rơi vào đội hình chiến đấu của trung đoàn 1054.

        Đến chiều, địch sử dụng nhiều xe tăng tiếp tục phản kích liên tục và ác liệt. tiểu đoàn 1 pháo-binh của thiếu tá Xốt-ni-cốp chiến đấu chống xe tăng. Đại đội của đại úy P.N. Ác-xen-ti-ép bắn rất hiệu quả.

        Tất cả có 12 xe tăng và pháo tự hành bị phá hủy. Lúc ấy, một khẩu đội bị thiệt hại; đại úv Ac-xen-ti-ép đích thân lao tới khẩu súng và bắn vào xe tăng bọn phát xít. Đại đội 2 của tiểu đoàn pháo tự hành độc lập do thượng úy Va-xi-li Ác-xê-nốp chỉ huy đang trải qua một cuộc thử thách chiến đấu. Các trung đội trưởng, trung úy A-lếch-xây Be-ni- xi-úc và Vla-đi-mia Ác-xê-nốp, những anh hùng của các trận chiến đấu giành Cáp-ca, dùng pháo tự hành bắn vào xe tăng đích. Năm xe tăng bốc cháy, đứng chết gí trước họng súng của các trung sĩ pháo thủ I.I. Nô-xốp, I.I. Giuc, Vla-đi-mia Pô-nô-ma-rép.

        Cứ cách khoảng nửa giờ lại có một đợt bộ binh và xe tăng mới của Đức xông ra. N.Đ. .Ba-dơ-đư-rép đã mấy lần phải thay nòng súng nóng đỏ của khẩu đại liên. Đồng chí bắn liên hồi vào bọn phát xít. Các đại đội bộ binh dùng hỏa lực và đánh giáp lá cà tiêu diệt bọn Hít-le. Các chiến sĩ bộ binh Ph.C. Bôn-đa-rép, M.I. O-ni-sen-cô, Ô-xtrốp-sép và Áp-đô-sin dã diệt tới một trung đội bộ binh địch. Các tiểu đoàn bộ binh của các thiếu, tá G.M. Ai-ra-pe-ti-an, A.Đ. Pê-rê-pe-li-sưn, V.A. I-sin đã chiến đấu liên tục suốt một ngày.

        Trận đánh diễn ra ở suốt đoạn tiến công của các trung đoàn. Hết đợt phản kích này dẫn đợt phản kích khác của bộ binh và xe tăng Đức đã bị trung đoàn bộ binh 1052 đánh bật ở phía sau Ma-rưn-ca. địch dồn toàn lực xông vào đại đội bộ binh của đại úy I.I. Cu-xtốp. Ở đây, bọn phát xít đã chọc thủng được đội hình chiến đấu của chúng tôi. Trung tá A.I. Pê-scốp, trung đoàn trưửng trung đoàn bộ binh 1052 và trung tá G.G. Pô-khô-le-ba-ép, trung đoàn trưởng trung đoàn pháo binh 823 chỉ huy cụm pháo binh trung đoàn, lúc đó đang ở đội hình chiến đấu của tiểu đoàn bộ binh 2, đã gọi pháo bắn về phía mình. Sau khẩu lệnh, cả trung đoàn pháo tung bão lửa vào mục tiêu. G.G. Pố-khơ- le-ba-ép, người cán bộ pháo binh dày dạn kinh nghiệm chiến đấu, đã tính toán rất chính xác: đạn nổ trùm lên bộ binh địch. Bọn phát xít chạy tán loạn khắp rừng.

        Vào lúc đó, thiếu tá Ê-mê-li-a-nỐp đang lao vào đánh giáp lá cà, miệng hô vang "Xung phong!”, "Theo tôi!”. Các đại đội trưởng bộ binh I-van Cu-xtốp, Va-xi-li Tư-skê-vích và Ghê-ra-xim Cô-rô-lép dẫn bộ đội xung phong và rượt theo bon địch bỏ chạy cho đến tận sông Pi-li-sa.

-------------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 49.

[Giangtvx]

       
       TRÊN SÔNG PI-LI-SA

        Hai chiến sĩ súng máy An-đrê-ép và I-van Cô-li-a-đa vừa chạy vừa bắn. Đạn của họ tạo thành một con đường cho bộ binh. Những người đầu tiên chạy đến bờ sông là các thượng sĩ Xmia-nốp và Bu-rê-ép, trung sĩ I-va-nốp. Đằng sau họ là cả một dòng người.

        Mặt sông lúc bấy giờ phủ một lớp băng mỏng, nhưng ở khu vực nước chảy xiết thì hoàn toàn chưa có băng. Nhiều chỗ băng bị đạn trái phá chọc thủng. Các thứ cần thiết để vượt sông đã được chuẩn bị trước, nay bắt đầu phát huy tác dụng. Những đội chèo bám sát đội hình chiến đấu mang thuyền và sào đến. Các chiến sĩ của thiếu tá Ê-mê-li-a-nốp nhanh chóng cởi dây buộc thuyền, đưa thuyền đến bờ sông. Dưới làn hỏa lực mạnh của pháo binh địch, tiểu đoàn đầu tiên vượt sông Pi-li-sa, ỏ một vùng thuộc làng Ma-rưn-ca. Đẩy lùi đợt phản kích của địch ở bờ trái, tiểu đoàn đã trụ chắc được ở vi trí quan trọng, và đến chiều thì chiếm được làng Le-kha-ni-se. Khi thi hành nhiệm vụ này, tiểu đoàn đã được tiểu đoàn pháo binh 2 cùng vượt sông chi viện mạnh mẽ và cùng nhau giữ vững bàn đạp cho đến khi chủ lực của ta tiến đến.      

        Cùng lúc này, tiểu đoàn bộ binh 3 của thiếu tá Bôi-sốp cũng bắt đầu vượt sông. Đại úy Ô-be-rem-chen-cô chỉ huy đại đội 9 chiến đấu rất anh dũng, còn tiểu đội của trung sĩ Vích-to Cu-đơ-nét-sốp vượt sông đầu tiên trong toàn đại đội. Chính đồng chí đã tiến công vào hai ổ súng máy địch bằng lựu đạn và tiêu diệt chúng. Vì thế đại đội vượt sông an toàn, Đại đội đã cùng với tiểu đoàn bộ binh 2 tiến công làng Le-kha- ni-se và chiếm được những vi trí lợi hại. Đại đội pháo của trung đoàn chi viện đắc lực cho tiểu đoàn bộ binh 3. Đặc biệt là khẩu đội của chuẩn úy I-van Pri-khốt-cô đã chiến đấu xuất sắc. Trong đội hình chiến đấu của đại đội bộ binh 9, khẩu đội đã vượt sông và tiêu diệt bốn hỏa điểm đối phương bằng hỏa lực bắn thẳng.

        Trung đoàn phó, thiếu tá Tu-sép trực tiếp chỉ huy tiểu đoàn bộ binh 1 chiến đấu. Ở đây, truug sĩ Đô-rốt đã đưa tiểu đội mình qua sông đầu tiên. Đồng chí dũng cảm bò sát tới ổ súng máy địch và tiêu diệt hỏa điểm này bằng những luồng đạn tiểu liên chính xác của mình.

        Như vậy, trung đoàn bộ binh 1052 đã vượt sông Pi-li-sa và chiếm được bàn đạp bên bờ trái. Lúc này, chi đội xung kích của ta sau khi tiêu diệt xong toán quân yểm trợ của địch ở các ụ gỗ, đã tiến tới sông Pi-li-sa. Trời tối, tất cả chúng tôi đều hồi hộp: Liệu chi đội xung kích có vượt sông trót lọt không? Đối với tiểu đoàn pháo tự hành, đây là trận ra quân đầu tiên. Tất nhiên, chúng tôi cũng lo cho cả tiểu đoàn công binh kỹ thuật 82. Thế nhưng, sự lo lắng của chúng tôi đã hóa ra thừa.

        Khi tiến tới bờ sông, tiểu đoàn pháo tự hành triển khai thành hàng ngang. Các đại đội thuộc tiểu đoàn xung kích cũng dàn đội hình chiến đấu. Các cỗ pháo tự hành của trung út I. Sca-cốp và À. Đe-ni-xi- úc hầu như qua sông cùng một lúc. Chiến sĩ lái xe Xa-mư-lốp là người đầu tiên đưa xe qua cầu. Hai chiếc xe lao nhanh. Các chiến sĩ công binh nhảy xuống xe, tiêu diệt địch bên cầu và cắt đứt các dây mìn.
 
        Bằng điệu bộ, tên lính công binh Đức bị bắt chỉ cho trung úy Đe- ni-xi-úc ngôi nhà hầm của tên sĩ quan Đức chỉ huy phá nổ cầu. Pháo tự hành nổ súng, và ngôi nhà biến thành đống gạch vụn. Các chiến sĩ công binh xung kích để một bộ phận bảo vệ bàn đạp chiếm được, còn đại bộ phận đi phá gỡ mìn quanh cầu.

        Chủ nhiệm công binh sư đoàn, thiếu tá Xa-lô-ma-tin chỉ huy đơn vi chiến đấu dũng cảm cho đến khi bị trọng thương ở lưng vì mảnh đạn. Cái chết của người chỉ huy để lại nỗi đau đớn trong lòng các chiến sĩ. Không một ai lùi bước. Tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn công binh sư đoàn, thiếu tá I.C. Xa-plen-cốp và tiểu đoàn phó X.V: Xca-chơ-cốp tiếp tục chỉ huy bộ đội. Do có đội công binh tiếp viện của tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2, các bến vượt được nhanh chóng củng cố để xe tăng vượt qua.
Khi tiến đến gần sông thì trung đoàn bộ binh 1050 vấp phải sức kháng cự quyết liệt của địch. Tình thế lúc này thật nghiêm trọng. Từ phía điểm tựa Bi-a-la - Gu-ra, súng máy và sủng cối của địch bắn rất rát; chủng tiến hành hai đợt phản kích liên tiếp.

        Lúc này trời đã tối. Tôi gọi điện cho đại tá G.N. Sô-xta-xki, tư lệnh sư đoàn bộ binh cận vệ 94. Cứ cách một giờ, chúng tôi lại trao đổi tin tức về đoạn mà hai sư đoàn phụ trách. Lần đầu tiên tôi gặp đại tá ỏ chiến trường. Đồng chí đã tạo ngay cho mình một quan hệ thuận lợi. Đó là một chỉ huy quân sự giàu nghị lực.

        Đại tá báo tin là trung đoàn ở sườn phải của sư đoàn đồng chí ở khu vực điểm dân cư Da-tô-rơ nhờ có xe tăng chi viện đã qua được sông trước khi trời tối, nhưng xe tăng không thể đi qua được lớp hăng mỏng và trung đoàn phải nằm lại trước Mi-kha-núc - Đô-ỉi-nư. Ở sườn trái, trung đoàn đã chiếm được cầu ở vùng Bu-đư - Mi-kha- lốp-xcơ. Đànhphẵi mất vài giờ để di chuyển lữ đoàn xe tăng 220 tới vùng có chỗ qua sông, còn sau đó cho xe tăng qua cầu từng chiếc một dưới hỏa lực địch. Nhưng không sao cả, như người ta thường nói: sẽ có cách !