Đường vào Béc-lin

[Giangtvx]

   
        - Dừng có bực mình, một trung đoàn trưởng báo cáo rằng pháo địch đang bắn mạnh đội hình chiến đẩu của đồng chí đó từ hướng điểm dân cư Pan-chép. Có thể bắt nó câm họng được không?

        - Tôi không thấy gì đáng bực mình cả - tôi trả lời - trong chiến đấu đấy là chuyện thường! Trong khi anh di chuyển xe tăng của mình, Bi-a-la - Gu-ra và Pan-chép sẽ bị chiếm.

Tình hình trở nên phức tạp. Điều tiên đoán của tư lệnh tập đoàn quân về tiến trình trận đánh ở sườn phải hở đã xảy ra hết sức ác liệt. Tôi rất tin tưởng vào hoạt động của trung đoàn trưởng trung đoàn 1054 N.N. Ra-đa-ép và các chiến sĩ của đồng chí. Trung đoàn đã nhiều lần chạm trán với những cuộc tiến công mạnh mẽ của địch. Hôm nay nó vẫn chiến đấu tốt. Việc chỉ huy trung đoàn 1052 của trung tá A.I. Pê- scốp cũng đáng phấn khởi, đặc biệt là việc đồng chí cùng với trung tá G.G. Pô-khơ-le-ba-ép, chỉ huy trung đoàn pháo 823, đã dũng cảm gọi pháo bắn về phía mình. Cũng không phải lo về việc chỉ huy ở trung đoàn 1050. Trung đoàn dưới sự chỉ huy của I.I. Gu-me-rốp vững tiến lên phía trước. Nhưng trong dải tiến công của trung đoàn có hai điểm tựa mạnh của địch: Bi-a-la - Gu-ra ở bờ đông và làng Pan-chép ở bờ tây. Nếu như để trung đoàn này cơ động vào dải của trung đoàn 1052 và chuyển mũi tiến công từ phía bắc dọc theo sông Pi-li-sa thì họ buộc phải tiến công đồng thời hai điểm tựa, như vậy chính diện tiến công của trung đoàn sẽ tăng lên đáng kể, mà chúng tôi lại không thể để mất thời gian về việc bố trí lại lực lượng. Tôi quyết định tiến công vỗ mặt, lần lượt chiếm từng điểm tựa để quan sát tốt hơn tiến trình của trận đánh trong rừng và dễ điều khiển nó. Tôi chuyển sở chỉ huy phía trước của mình đến dải của trung đoàn 1050, nơi nhiệm vụ cơ bản của sư đoàn đã được giải quyết.

        Đại tá Ca-dan-sép, chủ nhiệm pháo binh sư đoàn, báo cáo rằng các trung đoàn pháo binh của các trung tá Đơ-mi-tơ-ri-ép và Cô-tốp chuẩn bị bắn vào Bi-a-la - Gu-ra. Tôi ra lệnh bắn hai đợt năm phút vào Bi-a-la- Gu-ra, sau đó toàn cụm dồn hỏa lực vào Pan-chép.

        Đại đội trưởng đại đội chỉ huy bắn của chủ nhiệm pháo binh sư đoàn, thượng úy A.A. Ô-lây-ni-cốp cả ngày hôm nay bận bịu vì việc liên lạc với các đơn vị trong sư đoàn. Và giờ đây lệnh khai hỏa của pháo binh sư đoàn được truvền lên không trung và qua dây điện thoại. Cuộc bắn phá mạnh mẽ của cụm pháo binh sư đoàn bắt đầu.

        Ngay từ đầu cuộc bắn phá, thiếu tá I-a-rô-vôi, chủ nhiệm trinh sát sư đoàn, cùng với đại đội trinh sát đã vu hồi từ phía bắc Bi-a-la - Gu- ra, vượt sông Pi-li-sa và tiến đến làng Pan-chép. Bọn Đức phát hiện được các chiến sĩ trinh sát của ta và muốn tiêu diệt họ. Thiếu tá chiếm ngay lấy vị trí có lợi và nổ súng. Tình hình rất gay go, I-a-rô-vôi và chiến sĩ trinh sát Bu-i-a-rốp bị thương. Hai điện báo viên Lốc-ma-tin và Da-đô-rô-giơ-nưi hy sinh anh dũng. Nhưng trận chiến đấu vẫn tiếp diễn.

        Những loạt đạn mãnh liệt của cụm pháo binh sư đoàn đã dập tắt điểm tựa Bi-a-la - Gu-ra. Trung đoàn xông lên tiến công. Đại úy Bô- gô-mô-lốp, người Mát-xcơ-va, đảng viên trẻ tuổi, một cán bộ dũng cảm, là người đầu tiên dẫn tiểu đoàn mình xông lên. Sa-pô-va-lốp vững vàng dẫn tiểu đoàn mình vào trận. Các tiểu đoàn đột nhập vào điểm tựa, tiêu diệt những tên phát xít còn lại, bắt đầu vượt sông trong hành tiến, nhịp độ tiến công không hề giảm.

        Trong đợt tiến công này, đại đội 6 bộ binh đã hoạt động dũng cảm. Dẫn đầu đại đội là chiến sĩ Scô-pen-cô. Mặc dù pháo và súng máy địch bắn rất mạnh, đồng chí là người đầu tiên chạy qua lớp băng mỏng trên sông. Đồng chí nhảy vào chiến hào, đánh giáp lá cà, diệt hai xạ thủ súng máy và cướp được một súng. Bằng cây súng máy chiến lợi phẩm, người anh hùng này đã bảo vệ cả đại đội vượt sông và bảo đảm cho đại đội chiếm được bàn đạp bên bờ trái. Cũng dũng cảm lao vào trận đánh với anh là Mác-kê-lốp, chàng trai miền Vôn-ga. Bằng những phát đạn chính xác của cây súng chống tăng của mình, đồng chí tiêu diệt luôn hai lô-cốt. Đoàn viên I. Plô-khích, khẩu đội trưởng, với khẩu súng 45 mi-li-mét, luôn luôn ở trong đội hình chiến đấu của đại đội bộ binh. Đồng chí vượt sông cùng với bộ binh, quay súng và diệt ngay ba hỏa điểm kiên cố.

        Sông Pi-li-sa đã lùi lại phía sau ; ở đoạn vừa vượt qua, các tiểu đoàn bộ binh cơ động lên phía trước gặp những chiến sĩ trinh sát dũng cảm của thiếu tá I-a-rô-vôi. Còn cụm pháo sư đoàn đã tập trung hỏa lực mạnh dội vào làng Pan-chép. Trung đoàn 1050 tiến công làng này trong hành tiến và chiếm được nó. Đại úy tiểu đoàn trưởng A. Bô-gô- mô-lốp được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô vì tiểu đoàn 3 của đồng chí đã chiến đấu xuất sắc.

        Trận chiến đấu ban ngày kết thúc. Trong vòng một ngày, địch đã phản kích 11 lần với lực lượng một tiểu đoàn bộ binh cùng 15 -20 chiếc xe tăng mỗi đợt và luôn luôn nã pháo vào sườn phải của quân đoàn bộ binh 9.

        Tất cả những đợt phân kích này đều bị trung đoàn bộ binh 1054, với sư chi viện của lữ đoàn pháo binh 10, bẻ gãy¹.

        Nhiều cán bộ và chiến sĩ của sư đoàn chúng tôi trở thành nổi tiếng trong trận chiến đấu này. Các cán bộ chính trị nhanh chóng truyền đến từng chiến sĩ những tin tức về mỗi chiến công qua các "tờ tin nhanh". Đặc biệt là thiếu tá I. Ia. Gu-giép, trung đoàn phó trung đoàn 1052, một cán bộ kỳ cựu giàu kinh nghiệm của sư đoàn, đã tỗ chức thành công công tác này.

        Đây là một trong nhiều từ tin :

        "Xạ thủ Lô-gu-nốp bắt đầu mở tài khoản chiến đấu. Hôm nay anh đã diệt được hai tên phát xít. Các đồng chí ! Hãy bắn thật chính xác ! Mỗi phát đạn một quân thù !

        Như vậy, sông Pi-li-sa nằm trong dải tiến công của sư đoàn đã bị vượt qua. Nhưng đó chưa phải là đích cuối cùng. Bằng bất kỳ giá nào cũng phải tiến tới các điểm cao ở phía bắc các điểm dân cư Le-kha- ni-se, Bi-xca-pi-se - Xta-re. Bởi thế các trung đoàn tiếp tục tiến lên, lao vào trận đánh đêm.

        Trong ngày tiến công đầu tiên, tập đoàn quân xung kích 5 đã chọc thủng được dải phòng ngự chính và trận địa án ngữ của địch trên sông Pi-li-sa.

        Quân đoàn bộ binh 9, có sư đoàn bộ binh 301 ở thê đội 1, trong những trận chiến đấu gian khổ ở rừng, đã đập tan quân địch, bẻ gãy những đợt phản kích của bộ binh và xe tăng địch ở sườn hở từ phía Bu- đư - Gơ-gie-gô-giép-xke, vượt sông Pi-li-sa, chiếm lấy bàn đạp có các điểm dân cư Le-kha-ni-se, Da-xtu-gie, Pan-chép và hai điểm vượt sông ở vùng làng Le-kha-ni-se. Thê đội 2 của quân đoàn (sư đoàn bộ bỉnh 248) tập trung ở làng Bi-a-la - Gu-ra. Quân đoàn bộ binh cận vệ 26 vượt qua một bãi mìn dày đặc, cho sư đoàn bộ binh 94 vượt sông, chiếm bàn đạp Mi-kha-lúp- Đô-li-nư và bến vượt sông ở Bu-đư -- Mi-kha-lốp-xke. Quân đoàn bộ binh 32 sau những trận chiến đấu quyết liệt trong rừng, đã tiến được ra tuyến Đư-sca - Vô-li-a, Cư-xa-ve- rúp - Xta-rơ².

        Bàn đạp chiếm được ờ phía tây bờ sông Pi-lì-sa chưa đủ chỗ đứng cho tập đoàn quân tăng cận vệ 2. Sư đoàn bộ binh 301, hoạt động ở thê đội 1 của quân đoàn mình, phải tiếp tục chiến đấu để mở rộng bàn đạp. Ban đêm, tôi ra lệnh cho trung tá Ra-đa-ép cấp tốc đưa trung đoàn ra khỏi vòng chiến và di chuyển đến vùng có cầu qua sông, sẵn sàng phát triển tiến công về hướng Vô-li-a - Pan-chép-xca. Tôi báo cáo quyết đinh của mình lên tướng I.P. Rô-xlưi. Đồng clií đồng ý với tôi và thông báo rằng thê đội 2 của quân đoàn sẽ tham chiến vào lúc trời sáng.

--------------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 49.

        2. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 48- 49.

[Giangtvx]

        GIỮ VỮNG NHỮNG ĐIỂM CAO CHỈ HUY

        Sau khi đã chiếm được Bi-a-la - Gu-ra, sở chỉ huy phía trước của tôi chuyển đến một chiến hào ở đây.

        - Báo cáo sư đoàn trưởng, đồng chí có thấy chiếc gò kia không ? - Đại úy V. Cô-nô-dốp-cô, trợ lý của tôi chỉ tay nói - Tôi sẽ đưa đồng chí tới xem.

        Tôi và N. Ph. Ca-dan-sép đưa mắt nhìn nhau, mỉm cười rồi lần theo hào giao thông, đi sau đồng chí trợ lý đến cái "gò”.

        Cò-nô-dốp-cô mở cửa " gò ”, chúng tôi bước vào và hết sức ngạc nhiên. Hóa ra đó là một căn nhà hầm bốn phòng ở dưới đất.

        - Đấy, sở chỉ huy đấy ! - Cô-nô-đốp-cô đắc thắng kêu lên.

        Chúng tôi xem xét các phòng. Tường, trần và nền đều làm bằng ván. Phòng đầu tiên là phòng khách và nơi làm việc, thứ hai là phòng ăn, thứ ba là phòng ngủ, thứ tư là phòng trẻ, trong phòng này có một chiếc giường trẻ con. Phòng ăn còn treo những bức chân dung, trong đó có chân dung một viên tướng. Theo lời kể của các tù binh, tên tư lệnh sư đoàn bộ binh 251 của Đức đã đóng ở đây.

        - Theo đồng chí, như vậy là có thể đóng ở đây được chứ ? -  Tôi hỏi người cán bộ trợ lý.

        - Thưa đồng chí, tất nhiên ạ - Cô-nô-dốp-cô sung sướng nhắc lại.   

        Chúng tôi quyết định để sở chỉ huy ở tạm trong một chiến hào có nắp che chắ, sau đó chuyển đến một ngôi nhà lãnh chúa ở phía đông Le-kha-ni-se.

        Quân địch lại tiếp tục nã pháo và súng cối mãnh liệt dọc sông Pi-li-sa. Chúng tôi triền khai đội hình và đi trên băng. Khi đã đi gần đến bờ đối diện thì một trái đạn nồ gần chúng tôi. Băng vỡ tung, tôi bị một mảnh băng lớn văng vào đầu và ngã xuống nước. Nirớc lạnh làm tôi hồi tĩnh. Đại úy Cô-nô-đốp-cô chạy đến giúp tôi bò lên khỏi mặt nước và đi tiếp vào bờ. Đầu tôi choáng váng, chân không còn điều khiển được nửa. Tôi gục xuống tuyết. Đại úy và bác sĩ thượng úy Đúp-chen-cô, hai người xốc tôi dậy và đưa về sở chỉ huy.

        M.I. Xa-phô-nốp và các cán bộ tham mưu sư đoàn chạy vội đến. Đồng chí dùng sức buộc tôi phải nằm xuống chiếc giường dã chiến, rồi nắm lấy quyền chỉ huy trận đánh. Đang nằm nửa thức nửa ngủ, tôi nghe thấv tiếng đạn réo. Bỗng nhiên, những tiếng nỗ của đạn pháo làm rung chuyển cả căn nhà. Cửa kính vỡ kêu loảng xoảng. Tôi bật dậy. Trời đã gần sáng. Xa-phô-nốp báo cáo tình hình và nói rằng đã chuẩn bị xong các công sự của đài quan sát mới trên điểm cao. Chúng tôi cùng với Can-dan-sép và một nhóm cán bộ đến sở chỉ huy mới. Tôi yêu cầu các trung đoàn trưởng lần lượt báo cáo qua điện thoại.

        Trung tá Pê-scốp báo cáo rằng tiểu đoàn của thiếu tá Ê-mê-li-a-nốp đã đột nhập vào điểm cao 121,4. Đại đội bộ binh của trung úy Cô-rô- lép là đại đội đầu tiên đã vượt qua dãy chiến hào đầy dây thép gai của địch và đã tiêu diệt bọn phát xít trên điểm cao. Đại đội của đại úy Tư- skê-vích tiến công điểm cao bên cạnh và đã chiếm được nỏ. Tất cả các tiểu đoàn của trung đoàn bộ binh 1052 đã chiếm giữ các điểm cao ở phía bắc điểm dân cư Le-kha-ni-se.

        Đội hình chiến đấu của trung đoàn được tổ chức thành một thê đội, đoạn chiến đấu rất rộng, gần 5 ki-lô-mét, còn các tiểu đoàn bộ binh thì chia đội hình chiến đấu của mình thành hai thê đội. Các đại đội pháo trong tiểu đoàn của thiếu tá Cô-va-Iép-xki nằm trong đội hình chiến đấu của các tiểu đoàn bộ binh. Chỉ huy cụm pháo trung đoàn là trung tá G.G. Pô-khư-le-ba-ép ở sở chỉ huy trung đoàn. .

        - Tôi đồng ý với cách tổ chức đội hình chiến đấu của đồng chí - Tôi trả lời - Đồng chí không phải lo lắng gì về phía sau cả. Đội dự bị của sư đoàn tập trung ở Le-kha-ni-se, ở sau trung tâm đội hình chiến đấu của trung đoàn đồng chí. Hãy chuẩn bị chiến đấu !

        Trung đoàn trưởng trung đoàn 1050, trung tá I.I. Gu-me-rốp báo cáo rằng trong trận đánh đêm, tiểu đoàn của đại úy Bô-gô-mô-lốp đã dẫn đầu: tiến được hơn 10kki-lô-mét, tiến công Bi-xcu-pi-se - Xta-re và đã chiếm được những điểm cao ở phía bắc Bi-xcu-pi-se. tiểu đoàn của đại úy Sa-mô-va-lốp cũng đã tiến tới tuyến ấy. Cả trung đoàn đang ở trên những điểm cao ở phía bắc Bi-xcu-pi-se - Xta-re. Đội hình chiến đấu của trung đoàn gồm một thê đội. Đội dự bị là đại đội bộ binh ở sườn trái bi hở. Pháo binh nằm trong đội hình chiến đấu của trung đoàn.

        - Tôi biểu dương việc chỉ huy trung đoàn của đồng chí. Đồng ý với kế hoạch của đồng chí. Chỉ có điều là sườn trái sẽ không bị hở. Đó là vùng Vô-li-a - Pan-chép-xca. Bộ đội của Ra-đa-ép đã tiến về hướng ấy. Như vậy là dội dự bị của đồng chí sẽ phải chuyển về trung tâm, vùng Bi-xcu-pi-se - Xta-re.

        Trung đoàn bộ binh 1054 sau trận chiến đấu ban ngày đã tiếp tục tiến quân cả đêm. Trung đoàn tiến nhanh và có tổ chức vào vùng có cầu vượt sông, vượt sang bàn đạp và đến sáng thì đánh chiếm được Vô-li-a - Pau-chép-xca và những điểm cao ở phía tây-bắc.

[Giangtvx]

        Báo cáo của các trung đoàn trưởng làm tôi rất vui sướng. Các trung tá A. I. Pê-xcốp và I. I Gu-me-rốp tỏ ra là những người kế tục xứng đáng của các chỉ huy anh hùng Ph. I. Mi-sun, A. p. Ê-pa-ne-snhi- cốp, M. p. Muốc-din và A. G. Su-ru-pốp. Pê-scốp chỉ huy đánh đêm và đánh ngày rất thành thạo. Gu-me-rốp một lần nữa chứng tỏ rằng đồng chí là một trung đoàn trưởng giàu kinh nghiệm. Trong vòng có một đêm vừa đột phá được trận địa án ngữ bố trí sâu thành nhiều lớp, vừa đánh vừa tiến được 15 ki-lô-mét và chuyển chính diện của trung đoàn sang hướng khác, thì quả thật là rất giỏi. Trung tá G. G. Pô-khơ-le- ba-ép cũng tỏ rõ bản lĩnh cao trong công tác chỉ huy trung đoàn pháo 823.

        Trận đánh vừa qua, trong chiến công của các trung đoàn bộ binh có phần đóng góp to lớn của các đại đội thuộc tiểu đoàn pháo tự hành độc lập. Những đại đội anh hùng này, bằng hỏa lực mạnh mẽ của mình, đã chi viện đắc lực cho các tiểu đoàn bộ binh chiến đấu ban đêm. Giờ đây, các đơn vi ấy đang đóng ở các trận địa bắn trong đội hình chiến đấu của các trung đoàn bộ binh.

        Tư lệnh quân đoàn thông báo là các trung đoàn của sư đoàn 248 đã triển khai sẵn sàng chiến đấu ở tuyến Pao-lin và Ru-đa-vi-se. Tôi cũng biết rằng ở bên cạnh mình, sư đoàn bộ binh cận vệ 94 đã tung thê đội 1 ra chiếm một tuyến để bảo đảm cho bàn đạp có chiều sâu cần thiết.

        Như vậy là trong một ngày đêm, tập đoàn quân xung kích 5 bằng những trận đánh liên tục đã chọc thủng được gần hết chiều sâu chiến thuật trong hệ thống phòng ngự của địch¹.

        Vào 9 giờ 30 phút ngày 15 tháng 1, để phát huy chiến quả, tướng Béc-da-rin đưa cụm cơ động của tập đoàn quân vào chiến đấu ở hướng Gô-sin.

        Buổi sáng đầy sương mù, ảm đạm. Thung lũng phủ đầy tuyết trắng trải rộng từ những điểm cao nơi chúng tôi đang đóng đến những điểm cao ở phía tây-nam các thành phố Vác-ca và Ô-pốt-giép. Dưới chân hầu hết các điểm cao, các đại đội bộ binh đang đào hào giao thông, hầm, hố cá nhân cho trận địa của mình. Các chiến sĩ pháo binh và pháo tự hành cũng bố trí lại pháo. Tất cả đều chuẩn bị chiến đấu.

        Đại tá Ca-dan-sép kéo tôi lại chiếc ống ngắm lập thể. Qua lớp thấu kính, tôi thấy rõ ràng từ phía những cánh rừng thưa ở các điểm cao, quân địch cũng đang triển khai đội hình thành các chuỗi tán binh: xe tăng đang chạy vượt lên trước bộ binh. Bất giác tôi nhớ lại mệnh lệnh của tư lệnh tập đoàn quân : ”...Không được để cho bộ binh và xe tăng địch phản kích từ cánh rừng cách phía tây-nam Vác-ca 5 ki-lô-mét”, và lời đồng chí căn dặn : nhiệm vụ cơ bản của sư đoàn là phải giữ vững những điểm cao này.

        Đó chính là cánh rừng cách phía tây-nam Vác-ca 5 ki-lô-mét, từ đó xuất hiện đoàn đoàn lũ lũ bộ binh địch và xe tăng của chúng đang lao nhanh. Phải "đón tiếp” chúng một cách xứng đáng!

        Tôĩ ra lệnh thông báo cho tất cả các trung đoàn biết về sự xuất hiện của địch, các trung đoàn báo lại là họ cũng đã nhìn thấy. Xung quanh yên lắng đi một lúc.

        Tiếng sấm đầu tiên gầm lên trên bầu trời buổi sáng là loạt đạn pháo của cụm pháo binh sư đoàn. Cùng lúc đó, trọng pháo Đức từ làng Vác-ca cũng nhả đạn xuống đội hình của chúng tôi. Mặt đất rung chuyển vì đạn nổ và tiếng rền của xe tăng đang tiến lại gần. Không trung tràn ngập tiếng réo. Bất chấp những thiệt hại do pháo binh ta gây ra, xe bọc thép chở bộ binh Đức cứ tiến. Vài phút sau chúng đã lao vào cuộc tiến công. Cũng lúc ấy, các khẩu đội thuộc tiểu đoàn pháo của Cô-va-lép- xki và tiểu đoàn pháo tự hành nhất tề nổ súng bắn thẳng. Các tiểu đoàn bộ binh bắn tất cả các loại súng. Những cột khói đen trùm lên trên những chiếc xe tăng cháy. Bộ binh nằm bẹp xuống vì đạn pháo và cối liên tục.   

        Chiến sĩ điện thoại gọi tôi đến bên máy. Nghe thấy tiếng của tướng Rô-xlưi, tôi vội báo cáo tình hình. Đồng chí ngắt lời tôi và nói rằng tư lệnh tập đoàn quân sẽ nói chuyện với tôi bây giờ.

        Tôi báo cáo tình hình.

        - Đó chính là những điểm cao mà đồng chí đã chỉ ra khi báo cáo trong cuộc diễn tập không có thực binh phải không?

        - Vâng, đúng ạ - Tôi trả tời.

        - Nguyên soái Giu-cốp đang ở chỗ tôi. Nguyên soái tán thành những hoạt động của đồng chí và chỉ thị là đồng chí đừng có "tắm” ở sông Pi-li-sa lần nữa. Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 đã được lệnh xuất kích vào bàn đạp rồi. Hãy giữ vững lấy tuyến điểm cao. Chúc đồng chí thắng lợi. Tạm biệt.

----------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 55.

[Giangtvx]

        Tôi vẫn giữ ống điện thoại trong tay, đưa mắt chỉ vào ống điện thoại, bực mình hỏi Xa-phô-nốp và Cu-dan-sép :

        - Các anh đã báo cáo về chuyện tôi ở sông Pi-li-sa rồi phải không ?

        - Biết làm thế nào khác được! Chúng tôi đã báo cáo về tình hình sức khỏe của anh. Chính anh chẳng đã bị ngất đi, luôn miệng rên, không nhớ gì cả là gì.

        Tôi vội báo cáo ngay với tướng Rô-xlưi về nội dung cuộc nói chuyện với tư lệnh tập đoàn quân. Tư lệnh quân đoàn nói rằng đã đưa sư đoàn bộ binh 248 vào chiến đấu và cụm pháo binh của quân đoàn sẽ chi viện cho nó, cả cho sư đoàn nữa.

        Đại tá Ca-đan-sép báo cáo về tình hình trọng pháo Đức lên tướng I.G. I-gư-na-tốp, chủ nhiệm pháo binh quân đoàn, và tướng I-gư na-tốp lại báo cáo lên tướng P.I. Cô-xen-cô. Một vài phút sau, lại như chiều hôm qua, bắt đầu một cuộc đấu pháo giữa lữ đoàn 10 pháo binh với trọng pháo của địch.

        Giữa lức ấy, tình hình lại phức tạp thêm. Từ phía Gư-gie-gô-gie- vi-se lại xuất hiện thêm xe tăng và bộ binh Đức, tiến về phía trung đoàn 1052. Từ phía Ô-pốt-gia-ép, I-u-de-phúp, chúng xông vào trung đoàn 1050. Thê đội 2 và thê đội 1 của địch hợp nhất với nhau và hùng hổ lao vào đội hình chiến đấu của chúng tôi. Đợt phản kích này đặc biệt mạnh mẽ. Bọn Đức vượt qua hàng rào lửa đạn pháo binh ta và lọt vào đội hình chiến đấu của sư đoàn. Trận chiến đấu giáp lá cà bắt đầu.

        Tiểu đoàn Ê-mê-li-a-nốp đón đánh kẻ thù một cách có tổ chức. Đại đội bộ binh 9 của Ô-be-rem-che-cô anh dũng đón nhận đòn tiến công của địch. Đại đội của đại úy Tư-skê-vích cũng chiến đấu anh dũng như vậy. Trong trận này, riêng đại úy đã tiêu diệt được 15 tên phát xít. Khi một nhóm phát xít lọt vào sở chỉ huy tiểu đoàn, người tiểu đoàn trưởng gan dạ đã chỉ huy các chiến sĩ dũng cảm chiến đấu giáp lá cà với chúng. Đại úy Gô-lô-vin, tiểu đoàn phó phụ trách chính tri, chiến đấu sát cánh tiểu đoàn trưởng. Hai dũng sĩ Nga chiến đấu bên nhau. Mấy tên phát xít đã bị diệt. Nhưng người đảng viên cộng sản Gô-lô-vin cũng ngã xuống vì tràng súng máy của kẻ địch. Tiểu đoàn trưởng và những xạ thủ súng máy của tiểu đoàn chiến đấu với bọn Đức đã đột nhập.

        Đại đội của Nua-ma-gôm-be-tốp dùng súng máy cắt nát đội hình địch tiến công. Đạỉ úy cùng nằm bên súng máy với xạ thủ súng máy là trung sĩ Vô-rô-si-lốp bắn vào bọn Đức. tiểu đoàn pháo của Cô-va-lép- xki trút đạn vào xe tăng Đức. Các đại đội của Pe-xcốp và Mác-ti-a-nốp rót đạn liên tiếp xuống đầu địch. Các khẩu đội của hai chuẩn úy Ru- mi-an-sép và Tơ-kha-chen-cô hành động rất ăn ý. Khi cả khấu đội bị loại ra khỏi đội ngũ, đại úy Cô-va-lép-xki đứng ngay vào bên súng thay thế. Sau mỗi phát súng của đại úy, xe tăng địch lại bốc cháy. Bị thương nặng, người cán bộ dũng cảm ấy vẫn tiếp tục chỉ huy tiểu đoàn.

        Tiểu đoàn pháo tự hành cũng chiến đấu với xe tăng địch bằng tinh thần quên mình như vậy. Cỗ pháo tự hành của trung úy Scô-cốp vừa cơ động từ hầm này đến hầm khác, vừa bắn rất trúng vào xe tăng phát xít.

        Tất cả đều chiến đấu với xe tăng: cả pháo binh, bộ binh, công binh. Mác-ke-tốp dùng súng chống tăng bắn rất trúng đích, chiếc xe tăng địch chững lại và bốc cháy.

        Đại đội pháo binh trung đoàn cũng đang chiến đấu. Khẩu đội trưởng I-van I-va-nốp, người đoàn viên thanh niên quê ở Ma-kê-ép-ca, bắn rất chính xác vào con quái vật bọc thép có những chữ thập vàng ở sườn. Anh bắn thẳng vào chữ thập vàng. Ba chiếc xe tăng Đức bốc cháy. Pháo thủ I-van Plô-khích, bằng hai phát súng, đốt cháy một xe tăng.

        Các xạ thủ súng máy và tiểu liên bắn vào Bộ binh địch. Chiến sĩ súng máy Scô-en-cô thuộc đại đội 6 dùng khẩu súng cướp được của địch đánh địch. Anh cắt xé đội hình tiến công của bọn Đức và gần hai chục tên phát xít đã gục xuống trên mặt tuyết trắng trước công sự của người anh hùng.

        Một mũi phản kích rất mạnh của địch chĩa vào tiểu đoàn bộ binh 3, xe tăng và bộ binh địch lọt vào đội hình chiến đấu của đại đội 7. Đại úy Bô-gô-mô-lốp cùng với các chiến sĩ tiểu liên của mình vội chạy đến giúp đại đội. Cả đại đội lao vào tiến công theo người chỉ huy của mình, dùng hỏa lực và đảnh giáp lá cà tiêu diệt chúng. Riêng đại úy bắn chết ba tên.

        Tiểu đoàn pháo của Xốt-ni-cốp chiến đấu quyết liệt với xe tăng địch. Các trung đội hỏa lực của V. Be-re-xtô-vưi và A-ki-ri-li-úc hầu như ngắm bắn trực tiếp vào xe tăng. Các khẩu đội trưởng là chuẩn úy A. Đe-re-vi-an-cô và trung sĩ M. Sa-cu-nop đã bắn hỏng 10 xe tăng.

        Lại một mũi tiến công của bọn phát xít lọt qua được hàng rào hỏa lực pháo binh và leo lên sườn dốc của một điểm cao. Tôi ra lệnh cho đội dự bị của sư đoàn xuất kích. Đại tá M.I. Xa-phô-nốp phát tín hiệu. Những quả pháo hiệu đỏ vọt lên bầu trời Le-kha-ni-se. Tư lệnh phó của tôi, đại tá V.K. Sếp-sốp, đưa đội dự bị vào trận đánh. Đại tá N.Ph. Ca-dan-sép truyền lệnh cho tiểu đoàn pháo tự hành cùng với đội dự bi tiêu diệt bọn địch tiến công.

[Giangtvx]

        Các chuỗi dày dặc bộ binh và chiến sĩ tiểu liên của đội dự bị trên một chính diện gần 2 ki-lô-mét, tràn qua điểm cao gần sở chỉ huy của sư đoàn chủng tôi. Hòa lẫn trong tiếng đạn pháo là tiếng động cơ của những cỗ pháo tự hành gầm vang. Sức tiến công của đội dự bị mạnh đến nỗi bọn phát xít phản kích không phải chỉ là chạy mà là lăn lông lốc xuống, ở ngay trước rnắt chúng tôi.

        Tuy nhiên, cuộc công kích đó cũng chưa làm cho địch phải dừng lại. Chẳng bao lâu, từ trong rừng lại xuất hiện các trung đội địch mới, chúng triển khai thành các chuỗi tán binh. Cụm pháo binh của A.I. Pe- scốp và G.c. Pô-khư-le-ba-ép chuyển hỏa lực từ chuỗi địch này sang chuỗi địch khác. Cụm pháo binh sư đoàn cũng nổ súng.

        12 giừ trưa. Năm đợt phản kích đã bị bẻ gãy. Tiếng pháo nổ không ngừng. Mới buổi sáng, các điểm cao hoặc các thung lũng còn phủ đầy tuyết trắng tinh, thế mà bây giờ tất cả đều đen ngòm. Đất bị đạn pháo đào xới tung. Khắp nơi đều có xác lính và sĩ quan Đức. Mấy chiếc xe tăng cháy dở. Đứng cùng với tôi trên sở chỉ huy là các bạn chiến đấu và trợ thủ: tham mưu trưởng sư đoàn M.I. Xa-phô-nốp và chủ nhiệm pháo binh sư đoàn N.Ph. Ca-dan-sép. Gương mặt họ già xọm đi. Họ luôn luôn phải chỉ huy chiến đấu căng thẳng. Có thể quan sát rất rõ chiến trường phía trước trung đoàn 1052, trên một chính diện rộng và chúng tôi tự xác định khi nào thì bố trí hỏa lực ngăn chặn di động. Còn chiến trường trước mặt trung đoàn 1050 thì hoàn toàn bị che khuất. Chúng tôi cho cụm pháo binh sư đoàn bắn theo yêu cầu của trung đoàn trưởng.
   
Đợt phản kích thứ sáu. Giữa những xe tăng "Con báo” xuất hiện vài chiếc "Con cọp”, Chúng chạy theo đường lớn từ Gô-gie-gố-gie-vi- se đến khu vực trung đoàn 1052, không có bộ binh đi kèm. Kìa chúng đã chạy đến chỗ bọn bộ binh đang nằm bẹp chờ đợi. Thế là bọn Đức lại chồm dậy lao vào trận công. Những "Con cọp” chạy thẳng đến những khẩu đội pháo tự hành của Lu-sni-cốp. Từ sau công sự, khẩu pháo của đại đội trưởng tiến ra đứng trên cùng một tuyến với các khẩu pháo khác. Nhìn thấy pháo của đại đội trưởng, mọi người đều hiểu rằng sẽ có một trận chiến đấu quyết tử và họ đều sẵn sàng.

        Những "Con cọp” vừa chạy vừa bắn, mỗi lức một đến gần. Khẩu pháo của Lu-sni-cốp gầm lên, thế là toàn đại đội trút bão lửa lên những cỗ xe khổng lồ bọc thép. "Con cọp” đầu tiên dừng lại và bốc khói, ngọn lửa, bốc lên ngùn ngụt. Vấp phải hỏa lực xuyên thẳng rất căng của đại đội, lại có thêm vài chiếc xe tăng hạng trung nữa của địch bốc cháy.

        Bỗng nhiên khẩu pháo tự hành của Lu-sni-cốp bị chao đi vì một phát đạn rất mạnh, thế là một ngọn lửa bùng lên. Các chiến sĩ bộ binh và chiến sĩ tiểu liên của đại đội bộ binh chạy bổ đến bên cỗ pháo và lôi cả khẩu đội ra. Đại đội pháo tự hành vẫn không sợ. Từ sau một điểm cao, một cỗ pháo tự hành lao ra vùn vụt. Đấy là thiếu tá Pre-xtin- xki, tiểu đoàn trưởng và thượng úy Pô-la-mác-chúc, chính tri viên, tham chiến. Lại một đợt phản kích nữa bị đầy lùi; chúng tôi giữ vững được tuyến các điểm cao.

[Giangtvx]

        HÀNH ĐỘNG CỦA CÁC CHI ĐỘI PHÁI ĐI TRƯỚC

        Chiều ngày 15 tháng 1, các chiến sĩ xe tăng của tập đoàn quân cận vệ 2 lớp lớp vượt qua sông Pi-li-sa trên cầu do chúng tôi chuẩn bị, và chiếm lĩnh bàn đạp của tập đoàn quân xung kích 5. Từ rừng và từ các điểm cao ở tây-nam Vác-ca, không còn nhìn thấv nổi các đội dự bị đang đi đến nữa. Đến 19 giờ, từ tuyến Vô-li-a Pan-chép-xka, Oóc- gie-khô-vô, I-u-de-phíp, Brề-ni-sép, Xta-ni-xla-vúp, Vla-đi-xla-vúp, Prôm- na, Pốc-síp-na, cụm cơ động của phương diện quân — tức là tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 và quân đoàn kỵ binh 2 — được tung vào chiến đấu¹. Tiểu đoàn pháo thuộc thê đội 1 của tập đoàn quân xung kích 5 bắt đầu tiến công và tiêu diệt hoàn toàn kẻ địch. Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 từ bàn đạp của chúng tôi lũ lượt kéo về thành phố Xô- kha-chép đề bao vây cụm Vác-sa-va. Sáng ngày 16 tháng 1, từ sở chỉ huy ở trên điểm cao trong khu vực gần Nô-vô Bi-xcu-pi-se, chúng tôi sung sướng ngắm nhìn tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 theo các ngả và thung lũng tiến về phía tây.

        Qua các trận chiến đấu ác liệt, sư đoàn bộ binh 301 đã hoàn thành nhiệm vụ cơ bản của quân đoàn là đẳy lùi các cuộc phản kích của đích từ phía sườn phải bị hở của mình. Ngày 15 tháng 1, các binh đoàn bạn thuộc tập đoàn quân 61 vẫn còn chiến đấu ở các cửa ngõ của thành phố Vác-ca đề cụm lưc lượng chủ yếu vu hồi Vác-sa-va.từ phía nam².

        Ở các đoạn khác của phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 cũng đã diễn ra những sự kiện lớn lao : tập đoàn quân 47 dưới sự chỉ huy của tướng Ph. I. Pếch-khô-rô-vích đã vượt sông Vi-xla bằng sức mạnh cách phía bắc Vác-sa-va 30 ki-lô-mét, chiếm được Cam-pi-nốp-xka và đe dọa Vác-sa-va từ phía bắc. Ở bàn đạp Pu-láp, bộ đội của hai tập đoàn quân 69 và 33 đã đánh tan quân địch và chuyển sang tiến công quyết liệt.

        Sáng 16 tháng 1, các trung đoàn co lại thành các tung đội. Ở hướng thành phố Lô-vích, tôi phái đi trước một chi đội thuộc tiểu đoàn pháo tự hành độc lập 337 do thiếu tá I-a-rô-vôi chỉ huy, được tăng cường một tiểu đoàn bộ binh. Các tiểu đoàn bộ binh tiến ra con đường nơi chúng tôi quy đinh làm địa điểm tập trung.

        Nói chuyện với cán bộ và chiến sĩ, tôi nhiệt liệt biểu dương họ đã chiến đấu anh dũng. Sau đó, tôi hướng dẫn các trung đoàn trưởng và tiểu đoàn trưởng làm đề nghị khen thưởng cho các đồng chí xuất sắc trong chiến đấu.

        Các tung đội tiến lên phía trước. Dọc đường, những nông dân Ba Lan ở các làng vừa được giải phóng vui mừng đón chào chúng tôi và mời chúng tôi ăn tất cả những gì mà họ có thể mời được. Họ nói rằng họ nóng lòng chờ đợi những người giải phóng và kề cho chúng tôi nghe những câu chuyện khủng khiếp về hành động man rợ của bọn phát xít; trong cơn lồng lộn bất lực, chúng đã thiêu hủy và tiêu diệt tất cả những gì có trên đường chúng rút chạy. Chúng tôi đã nhìn thấy tất cả những gì mà chủ nghĩa phát xít đã để lại trên đất Ba Lan.

        Trong ngày lịch sử này, tập đoàn quân 1 của quân đội Ba Lan bắt đầu mở trận tiến công giải phóng thủ đô Vác-sa-va thân yêu. Sáng sớm, bộ binh Ba Lan tiến đến vùng phía bắc Vác-sa-va, nơi sông Vi- xla đang bị phủ một lớp băng mỏng. Bọn phát xít chống cự điên cuồng. Đạn pháo rơi xuông sông, lớp băng yếu ớt vỡ tan dưới sức nặng của các cỗ pháo đi theo bộ binh. Cách vùng này không xa, bộ đội Liên Xô thuộc tập đoàn quân 47 đã vượt sông Vi-xla bằng sức mạnh. Nhân thắng lợi của đơn vị bạn, các đơn vị của sư đoàn bộ binh 2 Ba Lan chĩa mũi nhọn tiến công từ phía bắc thẳng xuống Vác-sa-va³.

        Bộ đội của tập đoàn quân xung kích 5 chuyển sang truy kích địch; họ tiến về phía tây, trong một ngày đi được 30 ki-lô-mét. Sau khi giải phóng gần hai trăm điểm dân cư, các binh đoàn của tập đoàn quân đến cuối ngày đã tiến được tới tuyến Che-cai, Khốt-núp⁴. Đối với bộ đội của tập đoàn quân, 16 tháng 1 là ngày bắt đầu giai đoạn thứ hai trong chiến dịch tiến công. Đó là giai đoạn truy kích và tiêu diệt địch ở tung thâm chiến dịch.

        Trong hồi ký của mình, viên tướng Đức Cuốc-tơ Típ-pen-xkiếc viết: "Đến chiều tối ngày 16 tháng 1, đoạn từ sông Nốt-và đến sông Pi-li-sa đã không còn chính diện dày đặc, liên hoàn của quân Đức nữa. Nỗi hiểm nghèo đang treo lơ lửng trên đầu các đơn vị của tập đoàn quân 9, những đơn vị vẫn còn đang phòng ngự ở sông Vi-xla gần Vác- sa-va và ở phía nam Vác-sa-va. Lực lượng dự bị thì không có nữa”⁵.

---------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 156.

        2. Như trên, tờ 56.

        3. Báo Sao đỏ, ngày 17 tháng 1 năm 1970.

        4. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 57,

        5. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 233, phiếu 2356, hồ  sơ 570, tờ 4.

[Giangtvx]

        Chiều tối 16 tháng 1, đài phát thanh truyền đi mệnh lệnh của Tổng tư lệnh tối cao, trong đó nêu rõ bộ đội của phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 đã chọc thủng hệ thống phòng ngự sâu theo nhiều lớp và rất mạnh của địch, đang phát triển tiến công về phía tây. Mệnh lệnh đã biểu dương những binh đoàn đặc biệt xuất sắc của tập đoàn quân xung kích 5, trong đó có nhắc đến cả tướng I.P. Rô-xlưi, tư lệnh quân đoàn bộ binh 9. Mọi người chúng, tôi đều hiểu rằng như vậy là những lời biểu dương của mệnh lệnh có liên quan trực tiếp đến cả chúng tôi.

        Đến khuya, tôi nhận được lệnh: tung một trung đoàn đến sông Háp-ca ở phía đông thành phố Xkéc-ne-vi-se; đích thân sư đoàn trưởng phải theo dõi hành động của trung đoàn này. Tôi giao nhiệm vụ cho đại tá sư đoàn phó Sép-sốp đưa trung đoàn bộ binh 1054 đến khu vưc đã định, hạ đạt nhiệm vụ và phái một chi đội đi trước. Thiếu tá A.T. Bô-rốp-cô được lệnh làm chỉ huy chi đội phái đi trước. Như tôi đã viết ở trên, thiếu tá Ph.L. 1-a-rô-vôi, trưởng ban trinh sát của phòng tham mưu sư đoàn, khi chiến đấu ở Pan-chép, bên sông Pi-li-sa, đã bị thương nặng, phải đi nằm viện. Chức vụ này hiện do cựu tiểu đoàn trưởng bộ binh, phó trưởng tiểu ban trinh sát của trung đoàn bộ binh 1052, đại úy A-lếch-xây Tơ-rô-phi-mô-vích Bô-rốp-cô phụ trách. Thế là chúng tôi đề nghị phong ngay cho Bô-rốp-cô lên thiếu tá.

        Cùng với đại tá tham mưu trưởng M.I. Xa-phô-nốp, chung tôi xác định rõ nhiệm vụ của sư đoàn và tất cả những vấn đề tổ chức, rồi sau đó giao cho Xa-phô-nốp thường trực chỉ huy sư đoàn. Trước khi tôi đến trung đoàn bộ binh 1054, mọi thứ đã được chuẩn bị để trung đoàn đến được khu vực đã định. Trong cuộc hội ý của các cán bộ trung đoàn, tôi nhắc lại mệnh lệnh một lần nữa và giải thích rằng đây không phải chỉ là một cuộc hành quân đơn thuần, mà là một cuộc hành quân cơ động đêm để ngăn chặn địch tiến đến tuyến đã được chuẩn bị trước. Thiếu tá Ai-ra-pe-ti-an đã dẫn tiểu đoàn mình (thuộc lực lượng phái đi trước) đi rồi. Theo hiệu lệnh, các bộ phận còn lại của trung đoàn cũng kéo đi luôn.

        Sau khi hành quân chiến đấu, chi đội phái đi trước của thiếu tá G.M. Ai-ra-pe-ti-an đã tiến an toàn đến cái cầu có cối xay gió ở sông Ráp-ca. Trung sĩ Ca-da-ri-an cùng tiểu đoàn lặng lẽ và bí mật vượt trên băng, qua được tới bờ bên kia, luồn qua một bụi cây, ập vào một khẩu đội súng máy của địch và tiêu diệt gọn. Sau khi Ca-da-ri-an nhanh chóng báo cáo tình hình với thiếu tá G.M. Ai-ra-pe-ti-an, toàn tiểu đoàn vượt qua cầu, chiếm bàn đạp và cái cối xay gió đã biến thành điểm tựa. Bọn tù binh Đức khai rằng đoạn phòng ngự này do một tiểu đoàn đặc biệt mạnh chốt giữ, ngoài ra ở cách đây một ki-lô-mét rưỡi, trong rừng còn có một đơn vị dự bị đã đến.

        Các tiểu đoàn khác cũng đã tới. Tôi đặt sở chỉ huy sư đoàn ở cối xay gió. Không để mất thời gian, chúng tôi triển khai trung đoàn thành đội hình chiến đấu và chuyển sang tỉến công lực lượng dự bị của địch.

        Bị đột kích bất ngờ, địch bị tiêu diệt, và trung đoàn chiếm được bàn đạp sâu ở bờ tây sông Ráp-cô, cách phía bắc thành phố Xkéc-ne-vi-se 2 ki-lô-mét.

        Trời rạng sáng. Trên vùng trời của thành phố Xkéc-ne-vi-se vọng lại rõ tiếng đại bác liên hồi? Âm thanh của trận chiến đấu mỗi lúc một dữ đội. Trung sĩ báo vụ Vla-đi-mia Cu-rin tiến lại gần tôi, tay cầm ống nghe và mời tôi nghe. Có một đài khác đang làm việc trên dải sóng của chúng tôi. Giọng người nói nghe rất vui. Thì ra đấy là đại tá Pa-scốp.   

        Tôi báo cáo là đã chiếm được bàn đạp ở sông Ráp-ca, phía bắc Xkéc-ne-vi-se:

        — Các anh đến bất ngờ quá, cứ như là từ trên trời hạ xuống ấy! Tôi không có bộ binh phối thuộc. Một mình lữ đoàn xe tăng đơn độc tiến công thành phố. Ảnh có thấy những cột khói bốc lên không? Đó là xe tăng của tôi đang cháy đấy. Hãy giúp chúng tôi với !

        — Nhất trí! Một tiếng nữa tôi sẽ đưa một trung đoàn tiến công vùng ngoại vi đông bắc Xkéc-ne-vi-se rồi đánh thốc vào thành phố. Hãy so lại đồng hồ và chuẩn bị đi.

        Chúng tôi đã chuyển sở chỉ huy sang bờ tây sông Ráp-ca, đặt ở điểm cao, trong một căn nhà cách phía tây cối xay gió 1 ki-lô-mét. Ra-đa-ép đã bố trí lại lực lượng ; đại đội pháo của trung đoàn chúng tôi đặt ở những trận địa che khuất và lúc đó chì có mỗi đại đội này ở gần sở chỉ huy. Các tiểu đoàn của hai thiếu tá G.M. Ai-ra-pe-ti-an và A. Pê-rê-pe- li-sưn đã chuẩn bị xong việc công kích. Thỉnh thoảng chúng tôi lại trao đồi ý kiến qua điện đài với đại tá Pa-scốp chỉ huy lữ đoàn xe tăng 220.

        Chúng tôi tiến công Xkéc-ne-vi-se. Bọn Đức không thể ngờ rằng lại bị bộ binh ta đánh từ phía bắc. Mãi đến khi tiểu đoàn của thiếu tá Ai-ra-pe-ti-an đã chọc thủng tới trung tâm thành phố thì bọn chúng mới hoàn hồn, thế là địch chạy qua vùng ngoại vi phía tây để vào rừng, nhưng ở đó đã có các chiến sĩ xe tăng của Pa-scốp. Toàn bộ bọn Đức đóng ở Xkéc-ne-vi-se bị tiêu diệt hoàn toàn.

[Giangtvx]

        Tôi lại gặp Pa-scốp qua làn sóng điện.

        — Anh ở đâu ? — Pa-scốp hỏi tôi.

        Tôi nói cho đại tá biết rằng tôi sẽ tiến ra đường cái ờ phía bắc ngoại vi Xkéc-ne-vi-se.

        — Tôi cũng sẽ tới đó ngay đây! — Pa-scốp trả lời.

        Mấy phút sau, từ trong thành phố xuất hiện một chiếc xe tăng đi theo đường nhựa; nắp xe mở để lộ một đồng chí chiến sĩ xe tăng đang đứng trong xe. Đồng chí trợ lý của tôi bắn một phát pháo hiệu. Chiếc xe tăng vòng lại và tiến đến gần nhóm chúng tôi.

        — Bộ đội xe tăng chúng tôi không bao giờ quên sự giúp đỡ của các đồng chí!

        Trên bộ mặt đen nhẻm của Pa-scốp chỉ thấy đôi mắt xanh long lanh và hàm răng trắng bóng.

        — Bọn Đức thế mà cũng chỉ "chơi ” được có một tràng đại liên vào vỏ xe tăng của tôi. Thế là chúng tôi "ăn bụi” — Pa-scốp nói.

        Chúng tôi ôm nhau thắm thiết như anh em. Pa-scốp kể rằng lữ đoàn của đồng chí vừa mới từ mặt trận Lê-nin-grat đến. Đây là trận đầu của lữ đoàn trong đội ngũ của tập đoàn quân xung kích 5.

        Pa-scốp kể với tôi rằng đồng chí đã nhận đứợc lệnh dừng lữ đoàn ở thành phố Xkéc-ne-vi-se. Tôi chúc đồng chí may mắn ; chúng tôi ôm nhau rồi chia tay.

        Hai ngày sau, ở Xkéc-ne-vi-se, chi đội phái đi trước của tập đoàn quân được tổ chức lại. Biên chế của nó, ngoài lữ đoàn xe tăng 220, còn có trung đoàn bộ binh 1006, trung đoàn xe tăng hạng nặng 890, tiểu đoàn pháo tự hành độc lập 360, trung đoàn pháo chống tăng 507, trung đoàn súng cối 489 và tiểu đoàn lựu pháo. Đây là một "quả đấm” mạnh và cơ động được phóng đi trước chủ lực của tập đoàn quân.

        Như vậy là trong thực tế đã thưc hiện được ý đồ mà khi chuẩn bị chiến dịch, hội đồng quân sự của tập đoàn quân xung kích 5 đã vạch ra. Đó là ý đồ tạo ra những chi đội cơ động phái đi trước. Về vấn đề này, trong một mệnh lệnh đặc biệt đã nói như sau :

        "Kinh nghiệm của những trận chiên đấu vừa qua ở vùng giữa các sông Tây Búc và Vi-xla đã chứng tỏ rằng bọn Đức, để làm mệt mỏi lực lượng ta, đã áp dụng phổ biến cách phòng ngự cơ động. Ngoài ra, ta còn thấy hệ thống phòng ngự của quân Đức được tồ chức sâu, có nhiều dải phòng ngự kiên cố. Do có lực lượng dự bị chiến thuật và dự bị chiến dịch bố trí ở tung thâm, bọn Đức có thể chống cự lại rất mạnh ở các tuyến trung gian trong tung thâm phòng ngự bằng cách dùng lực lượng dư bị và các đơn vị rút chạy về chiếm lấy các tuyến này. Trong điều kiện đó, việc các chi đội cơ động phái đi trước vừa hành tiến vừa chiếm các cụm phòng ngự quan trọng nhất cua địch ở dải 2 và giữ vững những vị trí đó cho đến khi chủ lực ta đến, có một ý nghĩa rất đặc biệt”.

        Tôi ra lệnh :

        1. Trong mỗi quân đoàn đều tổ chức một chi đội cơ động phái đi trước, gồm những sĩ quan, hạ sĩ quan và chiến sĩ ưu tú. Chỉ huy các chỉ đội phải là những trung đoàn phó bộ binh có năng lực nhất.

        Khi chi đội đã nhận nhiệm vụ chiến đấu, một sư đoàn phó sư đoàn bộ binh được sự chỉ định của quân đoàn trưởng bộ binh phải tham gia ban chỉ huy chi đội.

        2. Biên chế mỗi chi đội gồm một tiểu đoàn bộ binh ưu tú ; một tiểu đoàn pháo thuộc trung đoàn pháo của sư đoàn, một tiểu đoàn pháo tự hành độc lập, một đại đội súng máy cao xạ với biên chế đầy đủ, một đại đội công binh, một tiểu đội hóa học.

        3. Các quân đoàn trưởng phải tính toán chính xác số lượng xe cần cho việc chuyên chở bộ đội của chi đội, hai cơ số chiến đấu đạn được, năm khẩu phần lương thực (lương khô) và ba định suất xăng, dầu, mỡ.

        4.  ... tham mưu trưởng tập đoàn quân, trong thời gian chiến đấu... dành cho mỗi chi đội hai máy bay PO-2 và một xe (DODGE3/4) để liên lạc với tập đoàn quân.

        Tư lệnh tập đoàn quân xung kích 5               Ủy viên hội đồng quân sự
              Trung tướng Béc-da-rin                              Trung tướng Bô-cốp

                Tham mưu trưởng tập đoàn quân xung kich 5
                              Thiếu tướng Cu-sép¹[/sup]

-----------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 163.

[Giangtvx]

        Từ sáng ngày 17 tháng 1, các chi đội phái đi trước của tập đoàn quân, các quân đoàn và các sư đoàn bộ binh gồm có các tiểu đoàn pháo tự hành độc lập, cùng với các tiểu đoàn bộ binh đã bắt đầu hành quân cấp tốc qua miền trung Ba Lan. Các chi đội này, lực lượng bằng một quân đoàn cơ giới hóa, cùng với tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 (lúc này đã tiến đến Pô-dơ-nan) chia cắt hệ thống phòng ngự của địch trên lãnh thổ Ba Lan và lao về phía sông Ô-đe. Theo sau họ là các khối trung đoàn của các sư đoàn bộ binh vận động với nhịp độ cao trên các loại phương tiện vận tải.

        Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 đã tới khu Xô-kha-chép và đã bao vây chặt cụm Vác-sa-va của địch. Còn tập đoàn quân 1 của quân đội Ba Lan thì đã ập được vào phố phường của Vác-sa-va.

        Tiến vào Vác-sa-va cùng với các sư đoàn của tập đoàn quân 1 quân đội Ba Lan còn có cả các sư đoàn Liên Xô. Giải phóng được Vác-sa-va, bộ đội của phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 đã đập nát hoàn toàn hệ thống phòng ngự của địch ở tuyến Vi-xla và chuyển sang tiến công thần tốc về hướng trung tâm là hướng Vác-sa-va - Béc-lin.

        Sáng 18 tháng 1, chúng tôi đã đuổi kip chủ lực của sư đoàn. Thời gian đó, chi đội phái đi trước của sư đoàn đang tiến công thành phố Lô-vích. Việc tiến công trong hành tiến dọc theo đường cái không thành công. Đành phải triển khai các trung đoàn, đột kích từ bắc và nam. Các trung đoàn của sư đoàn đã chọc thủng hệ thống phòng ngự của địch và bắt đầu bao vây thành phố. Trong cơn hoảng loạn, bọn Đức quăng vũ khí tháo chạy. Chính trong trận này đã nổi lên tiểu đoàn pháo tư hành của thiếu tá Pre-xtin-xki. tiểu đoàn đã truy kích bọn tháo chạy và tiêu diệt chúng.

        Thành phố Lô-vích, trên sông Bơ-du-ra được biến thành một điểm tựa mạnh có hai tuyến chiến hào kiên cố. Nhưng sự chuẩn bị công trình cẩn thận như vậy cũng chẳng cứu nổi bọn địch đóng ở đó khỏi bị tiêu diệt. Trong trận này, một lần nữa tiểu đoàn bộ binh 1 của trung đoàn bộ binh 1054 lại nổi lên xuất sắc¹.

        Đồng chí M. Séc-xtô-bị-tốp, phó tổng biên tập tờ báo của sư đoàn bộ binh 301, khi ấy cũng ở trong chi đội phái đi trước, đã viết trong nhật ký của mình về giai đoạn đó như sau: "Sư đoàn trưởng, đại tá An-tô-nốp, tổ chức một toán truy kích, tiến ở phía trước các đơn vị chúng tôi, bám sát bọn địch đang tháo chạy, không cho chúng củng cố ở các tuyến trung gian, dọn đường cho các đơn vị cơ bản của sư đoàn tiến lên., Sư đoàn chúng tôi đã giải phóng thành phố Lô-vích bằng cách như vậy. Vì thành tích giải phóng Lô-vích, toàn thể cán bộ, chiến sĩ của sư đoàn bộ binh 301 đã được Tổng tư lệnh tối cao biểu dương trong mệnh lệnh ngày 18 tháng 1 năm 1945. Phía trước, những trận đánh mới đang chờ. Trước mặt chúng tôi là sông O-đe ”².

        Từ tuyền sông Bơ-du-ra, sư đoàn đi lệch về phía phải, theo sau thê đội 1 (các sư đoàn bộ binh 230 và 248) của quân đoàn.

        Các sự kiện diễn ra rất nhanh, với tốc độ chóng mặt. Hết ngày 19 tháng 1, tập đoàn quân xung kích 5 tiến nhanh với tốc độ trung bình một ngày đêm là 35 ki-lô-mét, đã tới được tuyến : Lô-din-xcơ, Bô- rúp, Bô-rúp-xcơ, O-ra-ni-se— Xta-rư, Be-li-se, Môn-cô-li-se và tiến đến sông Bơ-du-ra. Đến được sông Bơ-đu-ra, bộ đội của tập đoàn quân đã hoàn thành nhiệm vụ của mình vượt mức sáu ngày. Bộ đội của đơn vị bạn là tập đoàn quân cận vệ 8 đã chiếm được thành phố Lốt-dơ.

        Đặc biệt tiến rất nhanh là các chi đội phái đi trước. Ngày 20 tháng 1, chi đội phái đi trước của tập đoàn quân xung kích 5 tiến được tới đầu mối đường xe lửa và đường bộ của thành phố Cô-lô. Một trận đánh ác liệt kéo dài bảy tiếng đồng hồ, kết quả là chi đội phái đi trước của tập đoàn quân đã tiêu diệt bọn địch đóng quân ở địa phương và chiếm được thành phố Cô-lô. Ngày 21 tháng 1, chi đội chiếm được thành phố Xtơ-sen-nô ở cách chủ lực của tập đoàn quân 70 ki-lô-mét. Ngày 23 tháng 1, chủ lực của tập đoàn quân xung kích 5 tiến đến tuyến Xtơ-sen-nô, còn chi đội phái đi trước thì chiếm được thành phố Vô-grô-vét, cũng ở cách xa chủ lực 70 ki-lô-mét. Sáng ngày 25 tháng 1, tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 xung trận ở Pô-dơ-nan. Chẳng bao lâu, tập đoàn quân 69, rồi tập đoàn quân cận vệ 8 cũng tiến tới Pô-dơ-nan³.

        Từ sáng 26 tháng 1, chi đội phái đi trước của tập đoàn quân xung kích 5 bắt đầu cuộc hành quân dũng cảm cuối cùng của mình. Đến 16 giờ, nó chiếm được thành phố Chéc-ni-cao, vượt qua sông Nét- se, là đơn vị đầu tiên vượt biên giới Ba Lan — Đức và bắt đầu tác chiến trên lãnh thổ nước Đức phát xít. Cuối ngày 26 tháng 1, tập đoàn quân xung kích 5 đã tiến được tới tuyến Cam-pơ-nít, Nôi Bri-den, Rô- gô-den, Bu-sđác⁴.

----------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 154.

        2. Báo Búa (cơ quan của tỉnh ủy Rô-xtốp), 29-1-1971.

        3. G.C. Giu-cốp, Nhớ lại và suy nghĩ, tr. 600.

        4. Cục lưu trữ- Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 58.

[Giangtvx]

       
        TIẾN ĐẾN SÔNG Ô-ĐE

        Vào những ngày này, Tổng tư lệnh tối cao đã thông qua quyết tâm của Nguyên soái Liên Xô G.c. Giu-cốp: không dừng cuộc tiến công của bộ đội phương diện quân, mà nhanh chóng tiến đến sông Ô-đe để chiếm bàn đạp ở bờ bên trái. Các bộ đội của tập đoàn quân xung kích 5 vẫn tiếp tục vận động ở phía trước. Quân địch vừa rút vừa tung lực lượng dự bị mới vào chiến đấu, định làm chậm bước tiến của quân ta ở khu vực sông Đra-ghe và trong khu vực thành phố Lan- xbéc. Tập đoàn quân vừa tiêu diệt bọn dự bị kéo đến, vừa tiếp tục phát triển tiến công thần tốc dọc theo sông Nét-se đến sông Ô-đe.

        Khi vượt sông Nét-se bằng sức mạnh, ta không phải chiến đấu lâu. Các chiến sĩ xe tăng của tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 kéo đến các trung đoàn thuộc sư đoàn đã triển khai thành đội hình chiến đấu. Tôi mời đồng chí trung đoàn trưởng xe tăng đến gặp và thỏa thuận với nhau về hiệp đồng tiến công. Các tiểu đoàn bộ binh nhìn thấy xe tăng trong đội hình chiến đấu của mình thì rất vui mừng lao vào tiến công và chọc thủng được hệ thống phòng ngự của địch rồi tiến về phía trước. Sáng 29 tháng 1, chúng tôi vượt sông Nét-se và chiếm thành phố Den-khốp — Kham-me ở phía bắc Chéc-ni-cao.

        Biên giới của nước Đức đã bị vượt qua. Trưa hôm đó, ở trên đất Đức, khi thực hiện nhiệm vụ chỉ huy bộ đội tiến lên, chúng tôi đứng ở trên đường chờ cơ quan tham mưu sư đoàn. Chiếc xe của tướng A. I. Rát-di-ép-xki, tư lệnh tập đoàn quân xe tăng 2, phóng nhanh về phía chúng tôi. Nhận ra tôi, tư lệnh dừng lại và vẫn ngồi trên xe, nói vọng ra :

        — Các anh ”vọt ” ghê thật ! Mãi chung tôi mới đuổi kịp.

        Đúng là tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 đuổi theo tập đoàn quân chúng tôi ở thê đội 1 của phương diện quân hiện đang đi về phía tây.

        — Bây giờ có tập đoàn quân cận vệ 2 của thủ trưởng thì chúng tôi còn tiến nhanh hơn thế nữa ! — Tôi đáp.

        — Ồ, không được đâu. Lại có nhiệm vụ chiến đấu mới rồi. Tạm biệt nhé !

        Phát triển tiến công vũ bão về phía sông Ô-đe, tập đoàn quân xung kích 5 cắt ngang hệ thống phòng ngự của bọn Đức trên một dải rất rộng. Bọn tàn quân của những đơn vị Đức bị đánh tan hợp thành từng toán, rồi trong đêm tối cũng kéo thành từng khối về phía tây, theo sau các đơn vị của chúng tôi. Trong hoàn cảnh đó, đại tá G. N. Sê-xta-ski, sư đoàn trưởng sư đoàn bộ binh cận vệ 94, đã hy sinh rất thương tâm. Cùng với các cán bộ của sở chỉ huy phía trước đi ở cuối khối của sư đoàn mình, đại tá tưởng một khối quân Đức là quân ta và đi đến gần. Thế là bị đánh bất ngờ. Đại tá G. N. Sê-xta-ski và mấy cán bộ nữa hy sinh trong trận này.   

        Cuộc chiến tranh vẫn tiếp tục. Chúng tôi tiến theo những ngả đường chạy qua các điểm dân cư, nơi có vô vàn những người mệt mỏi, ăn mặc rách rưới, bị bọn phát xít dồn từ khắp phương trời về đây. Quân đội Xô-viết đã đem lại tự do cho họ.

        Sáng ngày 30 tháng 1, tướng Béc-da-rin gọi tôi đến bên máy. Đồng chí ra lệnh tăng tốc độ hành quân của sư đoàn, thọc sâu chính xác để tiến tới tuyến bắc Béc-van-đe và yểm hộ cho sườn phải của qụân đoàn và tập đoàn quân.

        Có lẽ quyết định này nảy sinh trong hoàn cảnh sau đây. Quân đoàn bộ binh cận vệ 26 và quân đoàn bộ binh 32 đã chiếm được thành phố Lan-xbéc¹. Ở sườn trái của tập đoàn quân, trong khu vực Lan-xbéc, tình hình rất phức tạp: sườn trái trở thành bị hở hoàn toàn. Tập đoàn quân cận vệ 8 một mặt vẫn tiếp tục công phá pháo đài và thành phô Pô-đơ-nan, mặt khác dùng một lực lượng tiến vào khu vực thành phố Sve-ri-na, thế là bị bộ binh và xe tăng Đức phản kích dữ dội, đành phải dừng lại một lần nữa. Thành ra khoảng cách giửa tập đoàn quân xung kích 5 và tập đoàn quân cận vệ 8 lên tới 50 ki-lô-mét.

        Trong tình huống phức tạp đó, chi đội phái đi trước của tập đoàn quân chúng tôi, trong đêm 30 rạng sáng 31 tháng 1, từ khu vực Lan- xbéc bắt đầu thọc vào sông Ô-đe theo đường Khô-khen-van-đe, Nôi-đa- mi, Phi-úc-xten-vạn-đe, Ki-nít. Sáng 31 tháng 1, chi đội vượt sông Ô- đe bằng sức mạnh, chiếm được thành phố Ki-nít và tiến tới tuyến : Grốt — Nôi-đoóc, Ki-nít Re-phen².

        Đấy là bàn đạp đầu tiên ở sông Ô-đe. Việc bộ đội Liên Xô tiến đến bờ tây sông Ô-đe và xuất hiện trong thành phố Ki-nít là hoàn toàn bất ngờ đối với bộ chỉ huy của Hít-le, vì thành phố này chỉ cách Béc-lin có 70 ki-lô-mét. Cái buổi sáng ngày 31 tháng 1 đó xem ra không hứa hẹn một cái gì mới cả. Thế mà, bỗng nhiên một tin choáng váng bay đến : quân Nga đã ở trong thành phố !!! Thế là bắt đầu hoảng loạn.

        Vào thời gian đó, khoang cách từ các đơn vị phái đi trước của tập đoàn quân xung kích 5 tới thành phố Sve-ri-na, nơi tập đoàn quân cận vệ 8 đang chiến đấu, lên đến 100 ki-lô-mét. Tư lệnh tập đoàn quân xung kích 5 hạ quyết tâm đánh vào sườn và sau lưng bọn địch đang phản kích ở hương nam vào thành phố Van-đốp-stren. Nhiệm vụ này được giao cho quân đoàn bộ binh 32 thưc hiện³.

------------------
        1, 2. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 333, phiếu 4885, hồ sơ 369, tờ 130.

        3. Tài liệu đã dẫn.