Đường vào Béc-lin

[Giangtvx]

        — Có gì vui không, đồng chí An-tô-nốp ?   

        — Phòng ngự địch ở bắc Bu-cốp đã bị chọc thủng và Bu-cốp đã bị ta chiếm ! — Tôi báo cáo với tư lệnh tập đoàn quân —  Các chiến sĩ xe tăng quang vinh của chúng ta luôn luôn có mặt ở các đội hình chiến đấu trung đoàn và tiến hành chiến đấu luôn ở đấy.

        — Xin biểu dương các đồng chí ! Đề nghị đồng chí biểu dương toàn thể cán bộ và chiến sĩ của sư đoàn. Chúc các đồng chí thắng lợi !

        Giữa lúc đó, dọc theo đừòmg đi Bôn-léc-xđoóc-phơ, bộ binh và xe tăng địch chuyển sang phản kích. Các tiểu đoàn bộ binh thuộc trung đoàn của trung tá I. I. Gu-me-rốp và các chiến sĩ pháo binh của các thiếu tá M.A. Vi-snếp-ỵki :yà LG. Pe-le-gia-ép. bước vào chiến đấu. Đã có hai xe tăng phát xít bốc cháy trước những phát đạn chinh xác của khẩu đội trung sĩ Gia-ri-cốp. Nhưng bỗng một quả đạn địch nổ tung bên khẩu pháo và người khẩu đội trưởng anh hùng bị thương. Lúc ấy thiếu tá Côn-xtan-tin Da-khô-rô-vích Su-ske-rít-de, trung đoàn phó chính trị trung đoàn pháo 828 đang có mặt ở đại đội này. Đồng chí liền đứng ra chỉ huy khẩu đội. Thiếu tá Su-ske-rít-de hạ ba xe tăng địch, nhưng bản thân đã hy sinh trong trận chiến đấu ác liệt ấy.

        Trung tá Gu-me-rốp báo cáo là trung đoàn đang đẩy lui trận phản kích của bộ binh phát xít có xe tăng của sư đoàn cơ giới hóa 11 "Noóc-lan-đơ" chi viện.

        Khi bị lấy khẩu cung, tướng G. Vây-đơ-linh kể về diễn biến trận đánh ngày hôm ấy của quân đoàn xe tăng 56 của Đức như sau: "Ngày 19 tháng 4, nó (sư đoàn Noóc-lan-đơ — chú thích của tác giả) được tung vào chiến đấu nhưng không phải là ở sườn phải (phía nam) quân đoàn tôi nghĩa là đối diện với những đơn vị của tập đoàn quân cận vệ 8 như đã dự định, mà là ở phía bắc. Giữa Prét-sen (cách Strao-xbéc 15 ki-lô-mét về phía đông bắc) và tây Séc-mi-út-sen — de-e (đông Strao- xbéc), bởi vì khoảng cách giữa các quân đoàn 56 và 101 đã tới mức cực kỳ nguy hiểm"¹.

        Sư đoàn " Noóc-lan-đơ” được đưa vào chiến đấu ở khu vực đông Mi-un-khen-béc. Để tiến hành sắp xếp lại lực lượng vào khu vưc Strao- xbéc ở khoảng cách 20 ki-lô-mét trên hướng tây bắc, tất nhiên sư đoàn này cần có thời gian, và sư đoàn này đã bắt đầu phản kích từ buổi trưa.

        Để giúp trung đoàn bộ binh 1050 đánh trả những trận phản kích, tôi và đại tá Ca-dan-sép lệnh cho cụm pháo sư đoàn nã vào địch. Đòn đột kích chủ yếu của sư đoàn "Noóc-lan-đơ” nhằm vào đơn vị bạn ở bên phải chủng tôi, đó là quân đoàn bộ binh 32. Tất cả các điểm cao trước mặt trung đoàn bộ bỉnh 1050 và ở dải tiến, công cùa quân đoàn bộ binh 32 đều ngập trong tiếng đạn pháo nổ. Nhưng cả đợt phản kích này cũng bị đẩy lùi.

        Tướng Vây-đơ-linh nhớ lại rằng "một khoảng xa tới mức cực kỳ nguy hiểm” đã được tạo thành. Nhưng theo quan niệm của chúng tôi, thì đỏ là một cửa đột phá anh dũng mà các chiến sĩ chúng tôi đã chọc thủng ở dải phòng ngự của quân đoàn 101 và quân đoàn xe tăng 56.

        Các quân đoàn bộ binh của tập đoàn quân xung kích 5 cùng với tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 ở phía bắc chúng tôi, trong một trận đánh ngoan cường cũng đã chọc thủng dải thứ ba của tuyến phòng ngự Ô-đe, và vững bước tiến công vào tuyến vòng ngoài của Béc-lin. Phía nam chúng tôi, tình hình hơi phức tạp : tập đoàn quân cận vệ 8 chiến đấu gay go ở Mi-un-khen-béc, và ở sườn trái tập đoàn quân xung kích 5 có một lỗ hổng tới 10 ki-lô-mét. Sư đoàn bộ binh 248 tiến ở phía sau bên trái sư đoàn chúng tôi, yểm trợ cho phía sườn hở của tập đoàn quân, nhưng tình hình đó buộc chủng tôi phải cảnh giác và chúng tôi chú ý nhiều hơn đến bên sườn trái.

        Sau khi sắp xếp lại lực lượng vào lúc ban đêm, từ sáng 20 tháng 4, sư đoàn 301 hiệp đồng với lữ đoàn xe tăng 220 và trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 chuyển sang tiến công chớp nhoáng, và trong trận đánh ban ngày đã chiếm được các điểm dân cư Run-xđoóc-phơ, Hô-en- stây-nơ, làng Glu-dốp-xơ-khét. Chiều tối, các trung đoàn của sư đoàn tiến đến gần ngoại vi đông nam Stơ-rao-xbéc. 

-----------------
         1. Thất bại của chủ nghĩa đế quốc Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai, tr. 274. 336

         2. Thất bại của chủ nghĩa đế quốc Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Mát-xcơ-va, 1960, tr.274

[Giangtvx]

         
        Thành phố Stơ-rao-xbéc là một điểm dân cư kéo dài theo chiều bắc-nam. Phía tây thành phố là hồ Stơ-ra-út và rừng rậm. Bọn Hít-le biến thành phố thành một điểm tựa mạnh trong hệ thống tuyến vòng ngoài của Béc-lin. Nhân lúc tiến gần tuyến vòng ngoài, tư lệnh tập đoàn quân xung kích 5 quyết định tiến hành sắp xếp lại lực lượng, giáng đòn đột kích chủ yếu vào bến Stơ-rao-xbéc, mở cửa đột phá để tung tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 vào chiến đấu. Đồng thời các sư đoàn bộ binh 266, 416 và 301 được lệnh chọc thủng phòng ngự ở khu vưc kiên cố và chiếm Stơ-rao-xbéc.

        Tướng I.P. Rô-xlưi, tư lệnh quân đoàn, giải thích rõ tình hình cho tôi và giao nhiệm vụ : "Chọc thủng phòng ngự địch ở đoạn ngoại vi nam Stơ-rao-xbéc, hồ Bét-sốp và phát triển tiến công sang thị trấn An-tơ-lan-đơ-xbéc, dùng một bộ phận lực lượng hiệp đồng với các sư đoàn bộ binh 416 và 266 để bao vây và tiêu diệt cụm phát xít chốt ở Stơ-rao-xbéc.

        Ngày 26 tháng 4 là một ngày nặng nề. Các đơn vị của sư đoàn cơ giới hóa " Noóc-lan-đơ ” và sư đoàn "Béc-lin” kháng cự rất ngoan cố. Bọn lính và sĩ quan chạy sang hàng ngũ chúng tôi kể rằng phía đông Stơ-rao-xbéc có một khu vực được xây dựng kiên cố, ở phía nam gần hồ Bét-sốp có đào nhiều chiến hào sâu. Ở tây-nam Stơ-rao-xhéc cũng có nhiều chiến hào, lô cốt, ụ súng.

        Nhiệm vụ đã được giao. Tin tức về địch đã có. Cần phải hạ quyết tâm cho một trận chiến đấu mới.

        Chúng tôi dự đoán rằng địch sẽ dùng hỏa lực đại liên và pháo từ phía ngoại vi nam thành phố để kiềm chế những hành động chiến đấu của sư đoàn. Trong tình hình đó, quyết tâm được xác định là : dùng một trung đoàn bộ binh có tiểu đoàn xe tăng hạng nặng và một tiểu đoàn pháo tự hành của trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 tăng cường, tiến công bộ phận nam Stơ-rao-xbéc, đồng thời đánh vu hồi dọc theo bờ tây hồ Stơ-ra-út. Dùng chủ lực đột phà phòng ngự địch và vừa tiến vừa chiếm An-tơ-lan-đơ-xbéc. Thê đội 1 của sư đoàn sẽ có các trung đoàn bộ binh 1052 và 1050 hoạt động với sự tăng cường của xe tăng thuộc trung đoàn xe tăng hạng nặng. Thê đội 2 của sư đoàn là trung đoàn bộ binh 1054 và lữ đoàn xe tăng 220. Cụm pháo sư đoàn gồm trung đoàn súng cối 489 và trung đoàn pháo 823.

        Quyết tâm được vạch lên bản đồ. Tôi chuyển bản đồ cho Mi-kha- in I-và-nô-vích Xa-phô-nốp. Tham mưu trưởng sư đoàn cùng các cán bộ tham mưu bắt đầu làm việc. Ni-cô-lai Phê-đô-rô-vích Ca-dan-sép ngồi bên bàn với tôi, đồng chí ấy cùng với tôi đồng thời chuyển quyết tâm lên bản đồ của mình.

        Đại tá Na-ru-ski, lữ đoàn trưởng lữ doàn xe tăng 220 chăm chú nhìn lên bản đồ, sau đó phấn khởi nói:

        — Đây, ở đây tôi sẽ đích thân điều lữ đoàn vào chiến đấu!

        — Được, được, đồng chí Na-ru-ski ạ, đồng chí cứ làm như thế. Đây là quyết tâm dành riêng cho đồng chí.

        Mội người chúng tôi đều yêu mến Đê-ô-ni-xi Xin-véc-xtô-vích Na- ru-ski.

        Suốt đêm, sư đoàn tiến hành bố trí lại lực lượng ở các đội hình chiến đấu để thực hiện nhiệm vụ được giao. Sáng 21 tháng 4, tập đoàn quân xung kích 5 bắt đầu tiến công tuyến vòng ngoài của Béc-lin. Các ủy viên hội đồng quân sự tập đoàn quân, các chủ nhiệm binh chủng và phần lớn cán bộ tham mưu và chính trị của tập đoàn quân đều xuống các đội hình chiến đấu của sư đoàn để chỉ huy và giúp đỡ bộ đội thực hiện nhiệm vụ quan trọng này.

        Các sư đoàn của quân đoàn bộ binh cận vệ 26 và quân đoàn bộ binh 32 cùng với tập đoàn quân xe tăng 2 giáng một đòn đột kích mạnh mẽ vào bắc Stơ-rao-xbée, còn sư đoàn bộ binh 266 của quân đoàn cận vệ 26, sư đoàn bộ binh 416 của quân đoàn 32 và sư đoàn chúng tôi lúc 6 giờ sẽ tham gia tiến công vào Stơ-rao-xbéc và nam Stơ-rao-xbéc.

        Cụm pháo sư đoàn bắt đầu bắn, đồng thời loạt đạn mạnh mẽ của xe tăng hạng nặng và pháo tự hành cũng vang lên. Các trung đoàn bộ binh bước vào chiến đấu. Một trận đánh gay go và căng thẳng diễn ra bảy tiếng đồng hồ. Mãi đến 14 giờ mới chọc thủng được phòng ngư ở giữa ngoại vi nam Stơ-rao-xbéc và hồ Bét-sốp.

        Trung tá A.I. Pê-scốp, trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 1052 báo cáo rằng trung tâm và sườn trái của trung đoàn hướng về ngoại vi nam thành phố. Đã cổ một khoảng cách giữa trung đoàn 1052 va trung đoàn 1050.

        — Đồng chí Na-ru-ski, đấy, bây giờ đã đến lúc đồng chí bước vào chiến đấu được rồi đấy! Đồng chí hãy cho Ra-đa-ép và một chiến sĩ điện đài lên xe tăng, hãy kết thúc việc đột phá và tiến thật nhanh đến An-tơ-lan-đơ-xbéc!

        — Mọi việc sẽ được thực hiện đúng như vậy! —Đại tá A.x. Na-ru-ski trả lời.

[Giangtvx]

        Đại tá Xa-phô-nốp cho lệnh đưa thê đội 2 của sư đoàn vào chiến đấu. Cành lá ngụy trang trên xe tăng được bỏ ra hết. Các tiểu đoàn bộ binh trèo lên xe tăng và toàn bộ khối quân đổ bộ lao vào trận đánh. Tôi báo cáo với tướng I.P. Rô-xlưi về diễn biến trận đánh và xin phép cho sở chỉ huy phía trước tiến sau thê đội 2 của sư đoàn. Sau khi được phép, cán bộ chúng tôi nhanh chóng ngồi lên các xe bọc thép và bắt đầu lên đường. Khi chung tôi đi ngang qua hồ Bét-sốp, thì nghe thấy một trận đánh dữ dội đang diễn ra ở ngoại vi nam Stơ-rao-xbéc. Những phát súng dồn dập của xe tăng hạng nặng và pháo tự hành vang động khắp rừng. Tôi dùng điện đài gọi trung đoàn trưởng, trung đoàn bộ binh 1052. Trung tá Pê-scốp báo cáo là đã đột nhập vào ngoại vi nam thành phố, và cùng với đơn vị bạn bên phải, đang chiến đấu trong thành phố tiểu đoàn bộ binh của thiếu tá Ê-mê-li-a-nốp cùng với tiểu đoàn xe tăng hạng nặng đã tiến hành vu hồi hồ Stơ-ra-út.

        Khoảng 16 giờ, ba trận địa phòng ngự địch đã bị chọc thủng. Lữ đoàn xe tăng 220 và trung đoàn bộ binh 1054 đang tiến nhanh tới An- tơ-lan-đơ-xbéc. A. E. Pê-scốp báo cáo thêm lần nữa:

        — Tôi đang chiến đấu trong thành phố. Ê-mê-li-a-nốp đã hiệp đồng được với một tiểu đoàn của sư đoàn bộ binh 266.

        — Thế là thêm được một vòng nữa rồi. Tốt lắm ! —Tôi trả lời, rồi chỉ thị cho A. I. Pê-scốp —Khi chiếm xong Stơ-rao-xbéc, đồng chí hãy về làm thê đội 2 của sư đoàn và lập tức tiến đến An-tơ-lan- đơ-xbéc. Tôi để đồng chí liên lạc với tham mưu trưởng sư đoàn. Còn chúng tôi sẽ tiến lên phía trước.

        Phía bắc chúng tôi đang diễn ra một trận đánh trong rừng. Tôi quyết định bắt liên lạc với sư đoàn trưởng sư đoàn bộ binh 266 X.M. Phô-mi-chen-cô. Tôi kể cho đồng chí ấy biết rằng một trung đoàn đã đánh vào ngoại vi nam Stơ-rao-xbéc, còn chủ lực của sư đoàn tôi đang tiến tới An-tơ-lan-đơ-xbéc. X. M. Phô-mi-chen-cô trả lời:

        — Ta cùng một nòi học viện có khác ! Tôi cũng đang dùng một trung đoàn đánh vào ngoại vi bắc, còn chủ lực cũng đang tiến về An- tơ-lan-đơ-xbéc. Bây giờ sư đoàn bộ binh 416 của tướng Đ. M. Xư- dư-ra-nốp sẽ cùng các trung đoàn của chúng tôi đánh nốt bọn phát xít ở Stơ-rao-xbéc.   

        — Thôi được, ta sẽ hội quân với nhau, rồi sẽ bàn bạc phân tích —Tôi trả lời.

        Đại tá lữ đoàn trưởng Na-ru-ski đã giữ lời hứa. Sau khi đánh vu hồi hồ và các điểm tựa địch trong rừng, đồng chí nhanh chóng cho xe tăng đổ quân. sở chỉ huy phía trước của chúng tôi liên tục vận động. Trung sĩ Vla-đi-mia Cu-rin liên tiếp đưa cho tôi ống nghe và mi-crô của máy phát vô tuyến. Bỗng trong ống nghe vang lên giọng nói phấn khởi của đại tá Na-ru-ski;

        — Tôi đã ra khỏi rừng và tiến đến tuyến Vôn-phư-xô-kha-gen, ngoại vi bắc An-tơ-lan-đơ-xbéc.

        Mấy phút sau, tôi nghe thấy giọng nói chậm rãi kéo dài của trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 1050, trung tá I.I. Gu-me-rốp :

        — Tôi đã ra khỏi rừng, đánh kết thúc trận đánh chiếm An-tơ- lan-đơ-xbéc. Tôi đã phái một chi đội đi trước gồm tiểu đoàn xe tăng hạng nặng và tiểu đoàn của thiếu tá Ph. c. Sa-pô-va-lốp đến An-tơ-lan- đơ-xbéc. Tôi đang chuyển sở chỉ huy đến ngoại vi bắc An-tơ-lan-đơ-xbéc.

        — Thế thì tốt lắm, đồng chí Gu-me-rốp ạ, nhất là quyết định phái một chi đội đi trước. Đồng chí hãy đánh vu hồi các điểm tựa và đừng lo gì phía sau. Trung đoàn của A. 1. Pê-scốp sắp xuất hiện sau các đồng chí. Tôi đang tới Vôn-phơ-xơ-kha-ghen.

        Tôi truyền đạt tình hình cho tham mưu trưởng sư đoàn để báo cáo lên tưứng I. P. Rô-xlưi, và lại đi đến sở chỉ huy mới. Thế là chúng tôi đã ở Vôn-phơ-xờ-kha-ghen. Từ đó đến An-tơ-lan-đơ-xbéc còn gần 2 ki-lô-mét. Có tiếng pháo bắn dồn dập. A. X. Na-ru-ski ra đón, đồng chí háo cáo:-

        — Trung đoàn của Ra-đa-ép tiến gấp và đang xung phong vào ngoại vi đông An-tư-lan-đơ-xbéc. Xe tăng bắn vào các ổ đại liên trong các tòa nhà. Xe tăng hạng nặng đã xuất hiện ở bên trái. Tôi không biết đó là những xe tăng của ai.

        — Đồng chí hãy dùng hỏa lực của xe tăng yểm trợ cho Ra-đa-ép. Hiện nav tôi không có trong tay cụm pháo sư đoàn. Nó đang trên đường vận dộng. Bèn trái là xe tăng của LA. Mi-a-xni-cốp cùng với đội đổ bộ của Gu-me-rốp.

[Giangtvx]

        SƯ ĐOÀN ĐỔI HƯỚNG

        Đội đổ bộ bằng xe tăng của đại tá Đ.X. Na-ru-ski đã ở An-tơ-lan- đơ-xbéc. Từ phía bắc, các trung đoàn của sư đoàn bộ binh 266 đã tiến tới gần. Một trận đánh ác liệt với bọn tàn quân của sư đoàn Béc-lin kéo dài hai giờ đồng hồ. Các trung đoàn của sư đoàn bộ bỉnh 301 và lữ đoàn xe tăng 220 hiệp đồng với sư đoàn bộ binh 266 của đại tá X.M. Phô-mi-chen-cô đã đánh tan địch và tiến đến phía tây An-tơ- lan-đơ-xbéc¹.

        Trưa 21 tháng 4, sư đoàn bộ binh 301 đã chọc thủng tuyến vòng trong ở hướng của mình và đột nhập vào Béc-lin. Cùng ngày hôm đó, sư đoàn bộ binh 89 và sư đoàn cận vệ 94 do các thiếu tướng M.P. Xe- re-ghin và I.G. Ga-xpa-ri-an chỉ huy, cũng như sư đoàn cận vệ của thiếu tướng v.p. Xô-cô-lốp ở bắc Stơ-rao-xbéc đã đánh tan địch trên tuyến vòng ngoài và đột nhập vào ngoại vi Vai-xen-de-e và Nôi —Hô- en-sen-hao-den, khu vực đông của Mác-san. Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2 đang tiếp tục chặng đường anh hùng của mình đến Béc-nao, tiến đánh vu hồi bắc Béc-lin, đã được tung vào đột phá.

        Phát huy thắng lợi của tập đoàn quân xe tăng cận vệ 2, các tập đoàn quân 47 và xung kích 3 cũng tiến lên. Các sư đoàn thuộc quân đoàn xe tăng 56 của tướng phát xít Vây-đờ-linh đã hoàn toàn bi đánh tan.

        Về ý nghĩa to lớn của lúc bắt đầu tiến công Béc-lin thì khó có thể tìm được lời nào hay hơn là những lời sau: "Gần bốn năm trời nay, các chiến sĩ anh hùng của chủng ta đã chờ đợi giờ phút lịch sử này. Từ Mát-xcơ-va, Xta-lin-grát, Lê-nỉn-grát, bắc Cáp-ca-dơ, từ vòng cung Cuốc-xcơ, U-cra-in, Be-lô-ru-xi, Pri-ban-tích và từ những khu vực khác của đất nước, họ đã chuyển sang phản công, và lúc này đây, giờ thanh toán cuối cùng đã điểm ”².

        Nhận thấy tình thế nguy ngập đó ở Mặt trận Đông, Hít-le đã thông qua quyết định, còn Bộ Tổng tham mưu của Tổng hành dinh Đức đã hạ lệnh điều các đạo quân ở Mặt trận Tây sang phía đông và ném chúng vào trận bảo vệ Béc-lin, không chú ý đến việc quân đội Anh — Mỹ đang tiến trên lãnh thổ Đức từ phía tây ”³.

        Chiều tối, đại tá Xa-phô-nốp báo cáo với tôi về lệnh của quân đoàn. Chúng tôi xác định rõ lại tình hình chung và hướng tiến công mới của sư đoàn trên bản đồ. Những bất ngờ trong chiến đấu là một hiện tượng bình thường, Lần này chúng tôi nhận lệnh thay đồi hướng tiến công. Nguyên nhân là do những sư kiện sau đây:

        Những trận đánh dai dẳng vẫn còn đang tiếp diễn ở khu vực các điểm cao Dê-e-lốp. Trong khi đó thì tập đoàn quân xung kích 5 đã đột nhập vào Béc-lin. Giữa tập đoàn quân xung kích 5 và tập đoàn quân cận vệ 8, khoảng cách tăng lên đảng kể. Trước tình hình đó, Nguyên soái Liên Xô Giu-cốp, tư lệnh bộ đội phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 đã hạ quyết tâm về việc thay đổi dải tiến công của tập đoàn quân và ra lệnh :

        Tập đoàn quân xung kích 5 có nhiệm vụ tiến công trong các giới hạn bên phải là Mê-rốp, ga Lích-ten-béc, ga Léc-téc-xki; bên trái là Man-xđoóc-phơ, ga Ba-um-sun-len-véc, bờ đông Lan-đơ-véc-ca-nan suốt đến công viên Tia-gác-ten.

        Tập đoàn quân xung kích 3 được quy định tiến công bộ phận bắc Béc-lin.

        Tập đoàn quân cận vệ 8 tiến công bộ phận nam Béc-lin⁴.

        Bây giờ chúng tôi là một sư đoàn ở sườn trái nên phải quay gần như là về hướng nam để tiến đến tuyến ranh giới mới của quân đoàn và tập đoàn quân. Chúng tôi phải bắt tay vào việc thực hiện mệnh lệnh của tư lệnh bộ đội phương diện quân Be-lô-ru-xi 1 ra ngày 21 tháng 4. Theo bản mệnh lệnh đó, tập đoàn quân xung kích 5 có nhiệm vụ tiến công một bộ phận lớn của trung tâm Béc-lin.

        Về những hành động chiến đấu của bộ đội phương diện quân trong ngày này, Nguyên soái Liên Xô G.C. Giu-cốp viết:

        "Ngày 21 tháng 4, các đơn vị của tập đoàn quân xung kích 3, tập đoàn quân cận vệ 2, tập đoàn quân 47 và tập đoàn quân xung kích 5 đã đột nhập vào các vùng ngoại vi Béc-lin và chiến đấu ở ngay cả trong thành phố. Tập đoàn quân 61, tập đoàn quân 1 của quân đội Ba Lan và những binh đoàn khác của phương diện quân đã nhanh chóng tiến đến sông En-bơ, nơi dự định gặp gỡ các quân đội Đồng minh của chúng ta”⁵.

-----------------
          1. Cực lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ bình 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 153 —301.

         2. G.C. Giu-cốp, Nhớ lại và suy nghĩ, tr. 649, 650.

         3. Cục, lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 153 - 301.

         4. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho 233, phiếu 20899, hồ sơ 2, tờ 23, 112, 117.

         5. G.C. Giu-cổp, Nhớ lại và suy nghĩ, tr. 645.

[Giangtvx]

        Trên bàn tôi có tấm bản đồ và bản mệnh lệnh.

        — Đồng chí M.I. Xa-phô-nốp, trong khi tôi với đồng chí cùng thảo quyết tâm, hãy cho triệu tập tất cả cán bộ chỉ huy các đơn vị. Đã lâu mọi người không họp lại với nhau.

        — Thế thì tốt lắm! —Tham mưu trưởng sư đoàn trả lời và truyền đạt chỉ thị cho cán bộ trực ban tham mưu sư đoàn.

        Chúng tôi ngồi vào bàn. Com-pa, thước kẻ và bút chì được mang tới. Dựa vào vị trí các trung đoàn, chúng tôi cố gắng điều họ về hướng mới —hướng nam —sao cho ít tốn thời gian nhất. Thành ra thê đội 1 của sư đoàn gồm trung đoàn bộ binh 1050 với hướng tiến công vào Ban-vít và trung đoàn bộ binh 1052 với hướng tiến công vào Hốp-pen- gác-ten. Lữ đoàn xe tăng 220 được phân về các trung đoàn bộ binh. Còn thê đội 2 của sư đoàn gồm trung đoàn bộ binh 1054 và trung đoàn xe tăng hạng nặng 92.

        Sở chỉ huy của sư đoàn được chuyển sang một tòa nhà lớn của một lâu đài ỏr ngoại vi đông An-tơ-lan-đơ-xbéc. Đường đến sở chỉ huy rất tốt và cán bộ chỉ huy các đơn vị đã nhanh chóng tập trung lại. Chúng tôi họp trong một gian phòng lớn. Tôi công bố nhiệm vụ mới của sư đoàn, đề ra nhiệm vụ cho các trung đoàn bộ binh.

        Mọi ngươi đến họp đều cảm thấy phấn chấn. Chúng tôi phấn khởi trước thắng lợi của quân đội Liên Xô. Chúng tôi lại phấn khởi vì chúng tôi đã đang ở Bec-lin. Mệt mỏi vì những trận đánh trong những ngày gần đây, nhưng được động viên bởi nhiệm vụ mới, các cán bộ chỉ huy trở về đơn vị mình. Cũng trong đêm đó, khi chúng tôi tiến hành sắp xếp lại lực lượng thì các đại đội bộ binh và pháo binh được nghe đọc Nhật lệnh của Tổng tư lệnh tối cao. Các đơn vi tổ chức mít tinh. Sự phấn khởi của chúng tôi không còn giới hạn nữa. Lại thêm một đêm mất ngủ, nhưng là một đêm phấn khởi.

        Trong đêm tối trời này, sư đoàn được bố trí lại từ hướng tây quay xuống hướng nam, và sáng kiến đó đã chuyển sang tiến công trên hướng mới. Trong một ngày chiến đấu, các trung đoàn của sư đoàn đã chiếm được điểm cao dân cư Nôi-e-xơ-kha-ghen, Hốp-pen-gác-ten, Đen-vít, Man-xđoóc-phơ, Ca-un-xđoóc-phơ, Bi-xđoóc-phơ, chiếm công viên thị trấn thể thao, sân bay và tiến ra ngoại vi đông Sác-hoóc-xtơ. Ý định vừa tiến vừa đột nhập Sác-hoóc-xtơ của chúng tôi không thành công. Bọn địch đã đón chúng tôi bằng một hỏa lực có tổ chức từ một dải đất cao của đường sắt. Thiếu tá Xáp-va I-va-nô-vích Cun-chi, trung đoàn phó trung đoàn bộ binh 1050, tiến trong chuỗi tán binh xung phong của đại đội bộ binh do thượng úy Ni-cô-lai I-a-cốp-le-vích

        Dai-sép chĩ huy. Ngay hôm đó X.I. Cun-chi bị thương nặng ở chân và được đưa ra khỏi chiến trường.

        Sau một đêm sôi động sắp xếp lại lực lượng, sau một ngày chiến đấu căng thẳng, chiều 22 tháng 4 chúng tôi tiến đến ranh giới mới ở bên trái của tập đoàn quân, quân đoàn và sư đoàn : Man-xđoóc-phơ, ga Ba-um-sun-len-véc, bờ đông Lan-đơ-véc-ca-nan suốt đến công viên Tia-gác-ten.

        Thị trấn Sác-hoóc-xtư nằm trong hệ thống điểm tựa của tuyến phòng ngự bên trong; trong thị trấn có nhiều tòa nhà ở và công sở lớn, nhiều biệt thư xây bằng gạch nằm rải ờ các vùng ngoại ô và gần như kéo dài tới sát bờ đông sông Sơ-prê-e. Điểm dân cư bị một số đường sắt chạy song song với chính diện cắt khỏi đầu mối đường sắt Sác-hoóc-xto. Thành phố đã được chuẩn bị từ trước để phòng ngự, còn những khu vực có nhiều tòa nhà gạch lớn như khu thị trấn của trường kỹ thuật quân sự chẳng hạn, thì được biến thành những điểm tựa mạnh. Trên dải đất cao của đường sắt đều có đào chiến hào, dựng các ụ đại liên và pháo.

        Sau thị trấn Sác-hoóc-xtơ là sông Sơ-prê-e rộng 200 —300 mét. Bên bờ tây con sông là một khu vực rừng công viên, đó là các công viên Trép-tốp và Blen-téc-van-dơ. Tất cả đều năm trong dải tiến công của sư đoàn.

        Lệnh của tư lệnh quân đoàn yêu cầu phải "chọc thủng phòng ngự địch”. Nghĩa là phải mở cửa đột phá. Không thể đánh kéo dài. Cần phải dùng xe tăng đột kích nhanh chóng và vượt sông Sơ-prê-e trong hành tiến.

        Tôi bắt đầu nhớ lại tất cả những trận đã vận dụng tốt đòn đột kích thọc sâu : ở nam Ben-đéc trong chiến dịch I-át-xư —Ki-si-nhép, đội đổ bộ bằng xe tăng của sư đoàn đã nhanh chóng đột nhập vào tung thâm lớn. Nhưng ở đó là địa hình đồi, trồng toàn ngô và nho. Còn ở đây là cả một biển dày đặc những mái ngói xám đỏ. Nhưng dù sao ở đây cũng vẫn phải dùng quân đổ bộ đi xe tăng để đột kích. Tất cả chúng tôi thảo luận kỹ và đi đến nhất trí là dùng quân đổ bộ đi xe tăng để đợt phá rồi tiến nhanh tới Sơ-prê-e và vượt sông trong hành tiến. Tôi báo cáo quyết tâm sơ bộ lên tướng I.P. Rô-xlưi.

[Giangtvx]

      
        — Được —đồng chí trả lời —có điều cần suy nghĩ kỹ mọi vấn đề và hãy chuẩn bị sẵn sàng. Sáng mai, tôi và tư lệnh tập đoàn quân sẽ xuống chỗ các đồng chí.

        Trong hai năm chiến đấu, sư đoàn đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm vượt những chướng ngại sông lớn bằng sức mạnh. Đơ-nhi-ép, In-gun, I-u-giơ-nưi Búc, Te-li-gun, Đơ-nhi-ét, Pi-li-sa, Ô-đe, tất cả những con sông này chúng tôi vừa vượt vừa phải chiến đấu, và qua đó chúng tôi có kinh nghiệm chuẩn bị và vượt bằng sức mạnh những con sông lớn. Ở giai đoạn chuẩn bị, một trong những biện pháp quan trọng nhất trong việc dự tính vượt sông là việc chuẩn bi trước những phương tiện bơi qua sông.

        Trong thời chiến, kho vật dụng vượt sông sẵn có của sư đoàn không đủ để vượt sông trên quy mô lớn. Chúng tôi tự làm thuyền luôn cho tất cả các trung đoàn và tiểu đoàn rồi chở chúng trên các đoàn xe của trung đoàn và tiểu đoàn. Bây giờ, chúng tôi cũng làm như vậy. Thêm vào đó, chúng tôi còn thu được rất nhiều thuyền chiến lợi phẩm và thuyền của dân vứt lại khi bỏ chạy.

        Quyết tâm sơ bộ được phổ biến cho cán bộ chỉ huy các đơn vị, toàn bộ kho vật dụng vượt sông —"hạm đội thuyền ” của chúng tôi — được đưa về đội hình chiến đấu các tiểu đoàn và trung đoàn.

        Rồi lại mệnh lệnh, chỉ lệnh... Mọi thứ đều lên đường. Sở chỉ huy sư đoàn được bố trí ở ngoại vi tây-bắc điểm dân cư Bi-xđoóc-phơ Di-út, trong tầng hầm của một tòa nhà lớn, còn đài quan sát được xây dựng ở một cái chòi trên tòa nhà.

        Tất nhiên, suốt đêm không ai ngủ được, nhưng tâm trạng rất phấn chấn. Rạng sáng, chúng tôi trèo lên đài quan sát. Thỉnh thoảng vang lên những tiếng súng rời rạc. Tôi bỗng nhớ đến câu : "Trước cơn bão, trời thường lặng”.

        — Đồng chí nhìn ra đường xem kìa ! —Mi-kha-in I-va-nô-vích Xa-phô-nốp nói.   
        Chúng tôi bước tới gần một cửa sổ lớn ở phía bắc chòi gác. Mặt trời buổi sớm chiếu sáng con đường nhựa đi Béc-lin, hai bên đường và hai bên rãnh đường là một đám người rất đông, mặc những chiếc áo ngắn kẻ sọc hay những bộ quần áo rách rưới. Bọn phát xít định lùa đám người này sang một trại tập trung khác, nhưng không kịp. Một quang cảnh khủng khiếp của tai họa loài ngưừi. Với một tâm trạng nặng nề, chúng tôi tản về các vị trí và mỗi người bắt tay vào công việc của mình.

        Lức 10 giờ, một tốp ô tô chạy vào chiếc sân có tường gạch bao quanh. Tư lệnh tập đoàn quân, tư lệnh quân đoàn và ủy viên hội đồng 

        quân sự tập đoàn quân từ các ô tô bước ra¹. Hôm nọ, tư lệnh tập đoàn quân vừa được phong thượng tướng. Tôi bước tới báo cáo và liền đó chúc mừng đồng chí tư lệnh mới được lên cấp.

        Đồng chí tư lệnh mỉm cười và quay sang tướng I.P. Rô-xlưi nói :

        — Theo tôi, chung tôi cũng sắp sửa được chúc mừng các vị tướng ở quân đoàn của đồng chí.

        Mọi người cùng mỉm cười. Một thoáng im lặng và nét mặt tư lệnh tập đoàn quân trở nên nghiêm nghi, lo lắng. Tôi hiểu rằng đã đến lúc báo cáo về quyết tâm chiến đấu. Chúng tôi trèo lên đài quan sát.

        Tướng N.E. Béc-da-rin bước tới gần bản đồ treo ở phần lõm sâu trên tường và chăm chú xem hướng tiến công. Đối chiếu thực địa với bản đồ Béc-lin và mời các đồng chí phó tư lệnh lại gần, tướng Béc-da-rin ôn tồn nói chuyện với họ. Đồng chí chỉ vào hướng Béc-lin và nói:

        — Mặc dù bị che khuất trong khói, nhưng "nó” đã ở ngay bên cạnh.

        Tất nhiên, lúc đó không ai ngờ rằng, ít lâu sau tướng N.E. Béc- da-rin sẽ phải tổ chức ở đây một cuộc sống mới, rằng đồng chí xứng đáng được người Đức yêu mến và kính trọng, và đây cũng là nơi đồng chí hy sinh một cách bi thảm.

        Tướng N.E. Béc-da-rin kết thúc việc xác đinh vị trí trên thực địa; quay lại mọi người, đồng chí nói to:

        — Còn bây giờ chúng ta nghe báo cáo của đại tá An-tô-nốp.

        Tôi báo cáo quyết tâm của mình.

        — Tướng I.P. Rô-xlưi đã kể cho chủng tôi nghe về lần đổ bộ bằng xe tăng của đồng chí ở Ki-si-nhép. Chính ở đây chúng tôi cũng thấy cần phải đột kích bằng quân đổ bộ đi xe tăng. Ở đây cần phải đập tan địch và bay qua, không chỉ là vượt qua mà phải bay qua sông Sơ-prê-e. Có điều đồng chí hãy hết sức tận dụng xe tăng của các đại tá Na-ru- ski và Mi-a-xni-cốp để chở tất cả các tiểu đoàn. Còn chúng tôi sẽ lập tức điều tướng Ga-lai —thê đội 2 của quân đoàn đến Sác-hoóc-xtơ. Đừng tiến sang đầu mối đường sắt Rum-men-xbua. Đó không phải là nhiệm vụ của các đồng chí. Sư đoàn bộ binh 230 của đại tá Si-scốp sẽ chiếm điểm này. Pháo binh quân đoàn và cụm pháo tập đoàn quân đã được chuẩn bị để bắn vào Sác-hoóc-xtơ. Các đồng chí được quyền sử dụng máy bay cường kích. Khi tiến tới Sơ-prê-e, lữ đoàn 1 của giang đoàn  Cờ đỏ Đơ-nhi-ép sẽ được phối thuộc vào các đồng chí. Tướng Phuốc- xa sẽ chở toàn bộ phà của tập đoàn quân tới.

        — Thế nào, đồng chí Rô-xlưi? —Tư lệnh tập đoàn quân quay lại hỏi tư lệnh quân đoàn.

        — Tôi hoàn toàn đồng ý với quyết tâm của đồng chí! — Tướng I.P. Rô-xlưi trả lời yà nhìn đồng hồ, đồng chí nói thêm — Thế mà đã 11 giờ rồi đấy !

        Tôi xin hai giờ để xác định cụ thể hành động với các cán bộ chi huy cho phù hợp với lệnh của tư lệnh tập đoàn quân.

        — Mười một cộng với hai là mười ba. Được, chúng ta không mê tín; hãy để con số này trở thành con số oan nghiệt đối với các sư đoàn SS ! — Rồi tư lệnh quân đoàn phẩy tay tỏ dấu hiệu đồng ý.

        Đồng chí quay sang tôi, nói:

        — Tôi nghĩ rằng đồng chí sư đoàn trưởng sẽ không yêu cầu chúng tôi rời khỏi đây, nếu chúng tôi cũng tạm thời đặt sở chỉ huy ở đây.

        Tôi dang rộng hai tay mời tất cả, chúng tôi trèo xuống dưới nhà và bước ra sân.

        Bên tường của tòa nhà có hai chiếc xe bọc thép sơn màu xanh lá cây và chiếc xe tăngT.34 của đại tá Na-ru-ski. Tư lệnh tập đoàn quân dừng lại, chĩ tay vào những chiếc xe bọc thép, hỏi tôi:

        — Của các đồng chí đấy à ?

        — Sở chỉ huy cơ động của tôi đấy ! — Tôi trả lời.

        — Các đồng chí sử dụng chiến lợi phẩm thế là tốt. Tiếc rằng trong biên chế của các sư đoàn bộ binh chưa có xe bọc thép. Nhưng đó là công việc của tương lai. Còn bây giờ ta hãy về vị trí và bước vào chiến đấu.

-------------------
       1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 154.

[Giangtvx]

     
       BẮT ĐẦU TIẾN CÔNG

        12 giờ 50 phút, một cơn bão lửa mãnh liệt lướt qua đầu chúng tôi và ập xuống thành phố như một trận mưa đạn. Vang lên loạt pháo bắn vào dải đường sắt, động cơ xe tăng bắt đầu gầm lên, tiếng xích sắt rít ầm ầm và đoàn xe thép chở các chiến sĩ đồ bộ bắt đầu lao vào đám bụi, khói của những đường phố Béc-lin. Máy bay cường kích xuất hiện. Từng tốp và từng chiếc lao như chớp xuống dưới, tuôn những dòng lửa xuống các mục tiêu đã định. Mấy chiếc "Mét-xe-smít” xuất hiện, và một trận không chiến diễn ra trong khoảng xanh xa thẳm. Trong một giờ chiến đấu, chúng tôi chỉ chiếm được bộ phận đông Sác-hoóc-xtơ.

        Trung tá I.I. Gu-me-rốp. báo cáo rằng tiểu đoàn 2 hộ binh của đại úy Ph. c. Xa-pô-va-Iốp đã tiến công chiếm được thị trấn quân sự của trường kỹ thuật quân sự.

        Các tiểu đoàn bộ binh xuống xe tăng ở trước con đường sắt và lớp sóng người ào qua dải đường sắt trong trận xung phong. Tiểu đoàn của thiếu tá A. Đ. Pê-re-pe-li-sưn đột nhập ga Sác-hoóc-xtơ. Ở khu nam thành phố, các thiếu tá Anh hùng Liên Xô X. C. Nua-ma- gôm-bê-tốp và V. A. Ê-mê-li-a-nốp đang nhanh chóng dẫn các tiểu đoàn tiến lên. Xe tăng, đã bò qua dải đường sắt và lại cùng các chiến sĩ bộ binh đổ bộ lao về phía trước.

        Chúng tôi cho xe đến gần ga Sác-hoóc-xtơ và trèo lên tầng trên cùng của nhà ga. Trước mặt chứng tôi là khu tây thành phố. Những đoàn xe chở thuyền chạy ngang chỗ chúng tôi. Mấy phút sâu, các trung đoàn trưởng báo cáo rằng đã tiến ra ngoại ô tây Sác-hoóc-xtơ. Tôi cũng báo cáo cho các tướng N. E. Béc-da-rin và I. P. Rô-xlưi rằng Sác- hoóc-xtơ đã bị ta chiếm¹.

        —  Tôi đã thấy và chờ báo cáo từ công viên Trép-tốp — Tư lệnh tập đoàn quân trả lời.

        Ở kênh Hô-en — Vô-ôn — Gra-ben và ở dải đường sắt của nhà máy, địch kháng cự ngoan cố, nhưng cả tuyến này cũng đã bị chọc thủng.

        Các đội hình chiến đấu của sư đoàn vượt qua dải đường sắt của nhà máy. Hai chiếc xe bọc thép, hai chiếc xe tăng, hai chiếc ô tô "Đốt” tạo ra những điều kiện thuận lợi để di chuyển và cơ động sở chỉ huy phía trước. Chúng tôi luôn di chuyển theo sau các đội hình chiến đấu của thê đội 1 sư đoàn. Chúng tôi thấy rõ trận đánh và thường xuyên duy trì đường liên lạc bằng vô tuyến với các trung đoàn trưởng. Lúc này chúng tôi đã tới chỗ đường sắt cách Ô-béc-se-ne-vây-de 1 ki-lô-mét về phía bắc.

        Cần phải kiểm tra tình hình chiến trường lại một lần nữa. Chúng tôi thường xuyên duy trì liên lạc bằng vô tuyến với các đơn vị của đại tá Đa-ni-la Cu-dơ-mích Si-scốp ở bên phải. Bây giờ sư đoàn bộ binh 230, bạn chiến đấu của chúng tôi từ hồi Đôn-bát, đang đánh chiếm ga Run-men-xbuốc. Tôi không phải lo cho sườn phải của sư đoàn. Còn tình hình bên sườn trái có phức tạp hơn. Đơn vị bạn bên trái vẫn chưa khép sườn phải của mình với chúng tôi. Các ổ đại liên và pháo từ trên mái nhà và cửa sổ của khối nhà máy ở ngoại ô bắc Ô-béc-se-ne-vâv-de đang bắn vào đội hình chiến đấu của sư đoàn.

        Trong đầu tôi luôn luôn vang lên mệnh lệnh của tư lệnh tập đoàn quân: " Không phải vượt, mà là bay qua sông Sơ-prê-e”. Thế những sườn trái lại dễ bị địch phản kích và bị kiềm chế bởi một hỏa lực mạnh. Bởi lẽ, cũng như ở khu vưc Héc-mét-xđoóc-phơ và Strao-xbéc, kẻ địch rất có thể sẽ đánh vào sườn hở của chúng tôi. Đúng, phải rà lại quyết tâm sơ bộ cho tất cả các trung đoàn bộ binh vượt sông Sơ- prê-e bằng sức mạnh.

        Tình hình phức tạp đòi hỏi phải yểm trợ sườn trái của sư đoàn dù chỉ cần trước lúc trời tối. Nếu đơn vị bạn bên trái chưa đến thì 2 — 3 giờ nữa thê đội 2 của quân đoàn bộ binh 9 nhất định sẽ tới gần.

        Như vậy, bây giờ việc vượt sông của sư đoàn cần tiến hành bằng hai thê đội.

        Thê đội 1 gồm các trung đoàn bộ binh 1050 và 1054; trung đoàn bộ binh 1052 sau khi yểm trợ cánh trái sẽ là thê đội 2.

        Tôi giao cho các trung đoàn những nhiệm vụ sau:

        Trung đoàn bộ binh 1050 phải vượt sông Sơ-prê-e ở đoạn : "Véc- phi” đảo Bu-len-brúc, chiếm phía đông công viên Trép-tốp và tiến ra tuyến: đảo Áp-tên — In-den, Ao-coóc-pơ-phơ-ne —Tai-khơ-li, ngoại ô bắc Trép-tốp.

-------------------
        1. Cục lưu trữ Bộ Quốc phòng Liên Xô, kho sư đoàn bộ binh 301, phiếu 492514, hồ sơ 1, tờ 154.

[Giangtvx]

        Trung đoàn bộ binh 1054 vượt sông Sơ-prê-e ở đoạn đảo Bu-len- brúc — các bãi tắm, chiếm công viên Plen-téc-van-đơ và tiến ra ngoại ô tây Trép-tốp.

        Trung đoàn bộ binh 1052 xoay chính diện ở hướng nam và tiến ra tuyến: kênh Vây-gơ (Ten-tốp) — nhà máy ở bắc Ô-béc-se-ne-vây-de. Không cho địch phản xung phong từ phía Ô-béc-se-ne-vây-de, sẵn sàng vượt sông Sơ-pre-e ở đoạn: các bãi tam — kênh Vây-gơ (Ten-tốp).

        Trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 cùng với trung đoàn bộ binh 1052 phải tiến ra tuyến: kênh Vây-gơ (Ten-tốp) — nhà máy.   

        Tôi đưa tay chỉ cho trung đoàn trưởng trung đoàn 92 đứng bên cạnh :

        — Kia kìa! Và không chỉ đè bẹp, mà phải bóp nghẹt toàn bộ hệ thống hỏa lực ở ngoại ô bắc Ô-béc-se-ne-vây-đe, để không những đạn đại liên và pháo, mà cả đến những con ruồi cũng không thể từ đó bay ra.

        I.A. Mi-a-xni-cốp mỉm cười và nói:

        — Tôi sẽ cho hàng tiểu đoàn xe tăng cùng bắn một lúc.

        — Ít ra là cả trung đoàn chứ ! — Tôi nói.

        Các mệnh lệnh được truyền qua không trung: đó là các mệnh lệnh của chủ nhiệm pháo binh sư đoàn, đại tá Ca-dan-sép; của lữ đoàn trưởng lữ đoàn xe tăng 220 Anh hùng Liên Xô, đại tá Na-ru-ski; của trung đoàn trưởng trung đoàn xe tăng hạng nặng 92, đại tá Mi-a- xni-cốp.

        Chưa đầy mười phút, chủ nhiệm trinh sát của sư đoàn — thiếu tá A.T. Bô-rốp-cô — báo cáo rằng đại đội trinh sát của sư đoàn đã tiến tới bờ sông Sơ-prê-e đối diện đảo Bu-len-brúc. Đồng hồ chỉ gần 17 giờ.

        Đồng chí thiếu tá, đồng chí hãy ra lệnh thu xếp điện đài lại và lên xe đi!

        Trên đường nhựa dọc theo đường sắt, xe chúng tôi chạy nhanh tới bờ sông. Đại đội trinh sát đang bơi trên sông Sơ-prê-e. Toàn bộ thê đội 1 của sư đoàn đã tới gần. Nhiều chiến sĩ của chúng tôi tập trung trên bờ đông. Chúng tôi không có sẵn trong biên chế những phương tiện vận tải để chở thuyền với số lượng lớn, nhưng cũng như trước kia, để làm việc ấy chúng tôi đã sử dụng mọi phương tiện vận chuyển: xe thô sơ, ô tô, thậm chí cả xe tăng. Đại đội trinh sát của sư đoàn đã làm như vậy, và kia, đại đội đã đang tới gần bờ tây sông Sơ-prê-e.

        Các đại đội bộ binh ngồi trên nóc xe tăng cũng tháo thuyền, mang xuống nước, vượt sông. Kinh nghiệm vượt nhiều con sông trước đây có thể đem áp dụng rất thích hợp. Các kỹ sư của trung đoàn và trung đội trưởng các trung đội công binh biết rằng, nhiệm vụ chiến đấu của họ là vận chuyển thuyền theo sau thê đội 1 của các trung đoàn, và khi đến sông thì hạ tất cả xuống nước.

        Đại úy Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích Cô-tốp, kỹ sư trung đoàn thuộc trung đoàn bộ binh 1054, chiến sĩ kỳ cựu của sư đoàn, đã nhiều lần vượt sông, là người đầu tiên cùng trung đội công binh chở khối "hạm đội thuyền ” của trung đoàn tới bờ sông Sơ-prê-e. " Hạm đội thuyền ” chúng tôi đã quen với tên gọi này từ khi vượt sông Đơ-nhi-ép.

        Bây giờ các chiến sĩ bộ binh đang dỡ giúp thuyền xuống, kéo ra bờ, thả xuống nước, rồi nhảy vào thuyền và các mái chèo bắt đầu khua nhịp nhàng.

        Chủ lực của sư đoàn bắt đầu vượt sông. Còn bên trái, những phát súng của trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 cũng gầm lên. Xe tăng đỗ suốt dọc bờ sông sẵn sàng bắn sang bờ tây. Pháo đi cùng các trung đoàn bộ binh cũng được kéo lên phía trước.

        Hàng rào pháo này làm chúng tôi rất phấn khởi. Từ bờ sông phía tây bùng lên mấy tràng đạn đại liên nhưng lập tức tắt lịm ngay sau những phát đạn của xe tăng. Trước mặt chúng tôi, bọn bộ binh Đức vừa bò vừa chạy từ bờ tây vào sâu trong công viên.

        Bên bờ đông, các đại đội bộ binh kéo đến chật ních và ồn ào. Thẳng trước mặt chúng tôi, thượng úy Pi-ốt Gơ-ni-đa đang chỉ huy đại đội của mình. Họ dỡ thuyền từ những chiếc xe chở đến, hạ xuống nước và bắt đầu bơi. Pi-ốt Gơ-ni-đa và Gran-tơ A-va-ki-an là những người đầu tiên bước vào trận qua sông Sơ-prê-e. Thiếu tá G. A-ra-pe- ti-an cũng xuống thuyền lúc đó và họ đuổi theo những thuyền đầu tiên. Thuyền chở các đại đội của thiếu tá A. Pê-re-pe-li-sưn gần như đồng thời rời bờ cùng trung đội pháo chống tăng.

        Ở trung đoàn 1050, đại đội 1 bộ binh của thượng úy Dô-tốp là đại đội đầu tiên vượt sông. Đại úy tiểu đoàn trưởng Ô-be-rem-chen-cô, Anh hùng Liên Xô, cũng sang sông với đại đội này. Đại đội 2 bộ binh của thượng úy V.M. Xê-xnốp-xki cũng vượt sông kịp thời. Gri-gô-ri Sư-gan-cốp, bí thư đảng ủy trung đoàn, cũng sang sông với đại đội này.

[Giangtvx]

       
        Các đại đội bộ binh bỏ thuyền lại bên bờ, miệng hô "Xung phong”, chạy biến vào công viên, và mãi tới lúc đó những loạt súng trường và đại liên mới vang lên. Trung đội của trung úy Pê-xcốp xung phong vào bọn địch ở những tòa nhà ven bờ sông. Trong chuỗi tán binh xung phong của trung đội có bí thư đảng ủy tiểu đoàn 2 bộ binh, trung úy Ni-ki-ta Ê-ga-ren-cốp. Các thượng sĩ xạ thủ đại liên Ghê-ra- xi-mop và Mát-vê-an-cô đấu hỏa lực với đại liên địch. Thiếu tá E. Pê- re-pe-li-sưn cùng trung đội của trung úy Xa-môi-len-cô và các chiến sĩ đồng đội Va-xi-li Bu-ra-cổp Côn-xtan-tin Goóc-bạ-chép, Gri-gô-ri Xtác- chi-cốp đã xung phong vào bọn Đức ở chiến hào, diệt hết bọn chúng và tiến ra đường cái.

        Thượng sĩ Ma-các Scua-cô, xạ thủ chống tăng, đang cùng tiểu đội của mình tiến nhanh về phía trước. Thiếu tá Ai-ra-pe-ti-an cùng tiểu đội của trung sĩ Pa-sen-cô thuộc đại đội 1 bộ binh nhanh chóng tiến ra đường nhựa. Phóng viên nhiếp ảnh của phòng tham mưu đứng cạnh tôi, luôn luôn thay đổi các tư thế để chụp cuộc để bộ bằng thuyền.

        Không thấy đơn vị ở bên trái. Trung đoàn bộ binh 1052 và trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 xoay chính diện về phía ngoại ô bắc Ô-béc- se-ne-vây-de. Nhưng dãy nhà đồ sộ của nhà máy nằm ở ngoại ô bắc Ô-béc-se-ne-vây-de. Từ các mái nhà và cửa sổ, thậm chí từ các ống khói nhà máy, bọn lính đại liên và lính phòng không của Đức dùng những khẩu pháo bốn nòng cỡ nhỏ bắn vào sườn và phía sau sư đoàn. Trung đoàn xe tăng hạng nặng 92 đã dùng hỏa lực bắn thẳng tiêu diệt bọn lính đại liên địch.

        Trời về chiều. Trung sĩ Vla-đi-mia Cu-rin liên tục gọi giang đoàn hải quân. Mười lăm phút chờ đợi, khẳc khoải, nhưng bỗng Cu-rin chạy lại, giọng phấn khởi: "Hải quân!”.

        Tôi chưa có dịp gặp đại úy Mi-kha-in Mi-khai-lô-vích Ca-li-nin, đội trưởng đội tàu lướt độc lập số 1 thuộc lữ đoàn tàu sông của giang đoàn Đơ-nhi-ép, Huân chương Cờ đỏ. Và lần này "cuộc gặp gỡ” cũng lại xảy ra trên không trung. Tôi phát:

        — Khối vượt sông thứ nhất của sư đoàn đã chiếm bờ tây Sơ- prê-e trên chính diện đảo Áp-tên — In-đen — kênh Vây-gơ (Ten-tốp). Các đồng chí hãy triền khai đội tàu trong hành tiến và đi thẳng vào bờ đi. Các đồng chí có hiều không.

        — Tôi hiểu, tôi đang hoạt động — Độí trưởng trả lời.

        Tướng I.P. Rô-xlưi đang ở bên máy. Tôi báo cáo:

        — Khối thuyền thứ nhất của sư đoàn đã vượt sông Sơ-prê-e ở đoạn công viên Trép-tốp, Plen-léc-van-đơ. Chúng tôi đã chiếm được bờ sông phía tây, đang tiến sâu vào công viên Trép-tốp và Plen-téc-van- đơ. Lữ đoàn tàu sông đã tới gần. Việc vượt sông đang tiếp tục. Sườn trái bị hở, tôi đã triển khai Pê-scop.

        — Đồng chí chờ một phút nhé! —Tướng I.P. Rô-xlưi trả lời.

        Một phút sau, giọng của tư lệnh quân đoàn lại xuất hiện trên không trung :

        — Tư lệnh tập đoàn quân biểu dương đồng chí và toàn thể cán bộ, chiến sĩ của sư đoàn. Hãy làm đề nghị phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô cho những người đầu tiên vượt qua sông Sơ-prê-e. Hãy rút Pê-scốp về và cũng cho vượt| sông đi. Một trung đoàn của Ga-lai sẽ đến yếm trợ.

        Tôi xin phép chuyển sở chỉ huy sư đoàn sang khu vực nhà máy cưa ở bờ tây.

        Các chiến sĩ hải quân dỡ tàu trên ô tô ra, thả xuống nước một cách nhanh nhẹn và có tổ chức, rồi bắt tay vào việc chuyển các phân đội bộ binh và pháo binh sang sông. Tàu lướt số 117 đi chuyến đầu tiên qua sông Sơ-prê-e dưới sự chỉ huy của chuẩn úy Gri-gô-ri Ca-da- cốp. Mọi người đều cố gắng thực hiện thật tốt mệnh lệnh của tư lệnh tập đoàn quân. Các chiến sĩ phà trong tập đoàn quân của tướng A.T. Phuốc-xơ cũng rất cố gắng. Toàn bộ phà được chuyển tới gần. Những mệnh lệnh rành mạch của các cán bộ phà vang lên, mỗi lúc một nhiều phà được đưa xuống nước, trên phà là pháo và xe tăng. Ca-nô của giang đoàn Đư-nhi-ép kéo phà chở pháo và xe tăng sang bờ sông bên kia bước vào chiến đấu.

        Trung đoàn bộ binh 1052 cũng được rút khỏi nhiệm vụ yểm trợ sườn trái ; rồi bắt tay vào vượt sông ở đoạn bắc kênh Vây-gơ. Vượt sông Sơ-prê-e đầu tiên là tiểu đoàn của trung úy Lê-ô-nít Pốt-goóc-bun- xki. Dưới hỏa lực súng trường và đại liên, tiểu đoàn bình tĩnh vượt sông và chiếm một bàn đạp lớn. Các tiểu đoàn còn lại của trung đoàn nhanh chóng phát huy thắng lợi của tiểu đoàn Pốt-goóc-bun-xki. Chuẩn úy Đơ-mi-tơ-ri Phô-đô-rin liếp lục chỉ huy một cách thành thạo và vững vàng đại đội bộ binh trong tiểu đoàn của thiếu tá Anh hùng Liên Xô X.K. Nha-ma-gôm-bê-tốp. Nhận được lệnh vượt sông, Phê-đô-rin đã hành động một cách hết sức dũng cam và gan dạ, vượt sông đầu tiên và chiếm lĩnh bàn đạp trên đoạn của mình.

        Đánh giá quá trình tác chiến ngày hôm ấy, Nguyên soái Liên Xô G.C. Giu-cốp nhận định : "Quân đoàn 9 bộ hỉnh dưới sự chỉ huy của thiếu tướng Anh hùng Liên Xô I.P. Rô-xlưi, đã đạt được thành tích lớn nhất trong việc tiến công Béc-lin. Bộ đội quân đoàn này đã tiến công quyết liệt, chiếm Sác-hoóc-xtơ, một hộ phận Cô-pô-ních và vừa tiến tới và vượt qua sông Sơ-prê-e bằng sức mạnh"¹.

        Những quân đoàn bên sườn phải của tập đoàn quân xung kích 5 tiến công mạnh mẽ chọc thủng tuyến phòng ngự trên đường sắt vòng quanh thành phố, chiếm các khu vực Lích-ten-béc và Phri-đrích-xbéc và bắt đầu bao vây ga Xi-lét. Ga Xi-lét là một trong những điểm tựa mạnh nhất và lớn nhất. Hệ thống công trình bằng đá, rất nhiều nhà để tàu, xưởng sửa chữa, đường sắt và những công trình khác đã biến nhà ga thành một khối bê tông cốt sắt sẵn sàng phòng ngự.

        Tiến công vào ga Xi-lét có hai sư đoàn : sư đoàn bộ binh 266 (của thiếu tướng Xáp-va Mẳc-xi-mô-vích Phô-mi-chen-cô) và sư đoàn bộ binh cận vệ 60 (của thiếu tướng Va-xi-li Páp-lô-vích Xô-cô-lốp). Trận đánh diễn ra ác liệt và đẫm máu. Nhưng, mặc dù đã chống cự đến tuyệt vọng, bọn phát xít vẫn bị đánh bại, trên nóc ga Xi-lét đã phấp phới lá cờ đỏ chiến thắng. Nhóm xung kích của trung đoàn 1006 thuộc sư đoàn 266 do hạ sĩ T. Bá-ba-ép chỉ huy và nhóm xung kích của trung đoàn 180 thuộc sư đoàn cận vệ 60 do trung sĩ V. Bốp-ta chỉ huy, đã cắm lá cờ đỏ. Do có thành tích chiến đấu anh dũng trong trận này, Va-xi-li A-pha-na-xi-e-vích Bốp-ta và Tát-gi-a-li Ba-ba-ép đã đirợc tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô².   
       
--------------------
        1. G.C. Giu-cốp, Nhớ lại và suy nghĩ,tr. 650 — 65l.

        2. Tạp chí Lịch sử quân sự, 1970, số 4, tr. 59.

[Giangtvx]

     
        NHẰM TRUNG TÂM BÉC-LIN THẲNG TIẾN!

        Buổi chiều mùa xuân ấm áp này, chúng tôi được chứng kiến một sư kiện bí ẩn. Các xe bọc thép của chúng tôi và xe tăng của đại tá Na-ru-ski dừng lại gần một ngôi nhà nhỏ bằng đá bên bờ sông Sơ- prê-e, và chúng tôi vừa xuống xe thì bỗng có tiếng pháo nồ ùng oàng từ phía Béc-lin vọng lại. Chúng tôi nhìn nhau và đoán chắc là sắp sửa có những quả đạn pháo nổ bùng chỗ bờ sông chúng tôi. Chúng tôi chờ đợi căng thẳng 10 — 20 — 30 giây ; rồi một phút — hai — ba phứt. Chẳng có phát đạn nào nổ cả. Thế mà tiếng pháo vẫn cứ rền vang. Hay là tiếng pháo ùng oàng này đã có từ trước mà chúng tôi không nghe thấy. Đối với chúng tôi, điều đó thật bí ẩn. Tôi giao nhiệm vụ cho đại tả Xa-phô-nốp hỏi tham mưu quân đoàn xem bên trái và phía trước chúng tôi có những gì đang xảy ra ?

        Chiều tối, M.I. Xa-phô-nốp báo cáo là tập đoàn quân xe tăng 3 của phương diện quân U-cra-in 1 đã đột nhập thi trấn Ten-tốp và chiến đấu ác liệt. Một cụm chính của đơn vị bạn bên trái chúng tôi đang tiến đến gần điểm dân cư Ven-đen-slốt trên sông Sơ-prê-e.

        Xe tăng của tập đoàn quân cận vệ 1 đã tiến đến sông Sơ-prê-e và bắt đầu vượt sông. Sau một trận đánh ác liệt chiếm Rum-men-xbua, sư đoàn bộ binh 320 ở bên phải chúng tôi đã tiến tới bờ đông vinh Rum-men-xbua — De-e. .

        Thế là bây giờ điều bí ẩn đối với chúng tôi đă được giải đáp. Bọn tù binh từ bên bờ tây được giải đến. Đối với tên nào, tôi cụng chỉ hỏi một câu như sau : "Tại sao các anh không những chỉ bỏ chạy mà còn bò sâu tít mãi vào trong công viên ?”. Tất cả bọn tù binh đều ôm lấy đầu và nói : "Xe tăng. Xe tăng. Nhiều xe tăng quá !”.

        Như thế là bọn phát xít sợ xe tăng và pháo binh của chúng tôi tiến tới bờ đông, đã bỏ chạy. Bọn Đức đã "giúp” chúng tôi vượt sông hết sức nhanh.

        Cuộc vượt sông diễn ra suốt đêm, nhiều cầu được bắc, sư đoàn bộ binh 320 bố trí lại lực lượng vào dải của sư đoàn bộ binh 301, sau đó tiến đến bờ sông của chúng tôi để vượt Sơ-prê-e ở nam Ap- ten — In-đen.

        Vào những lúc trận đánh căng thẳng, tư lệnh quân đoàn luôn luôn bố trí sở chỉ huv của mình ở các đội hình chiến đấu của các sư đoàn. Ngay như bây giờ cũng vậy, đã đêm rồi mà tướng I.P. Rô-xlưi vẫn cùng các cán bộ tham mưu triển khai sở chỉ huy phía trước của mình bên cái vịnh nhỏ trên_Sơ-prê-e đối diện với đảo Áp-ten — In-đen. Bản báo cáo buổi sáng 24 tháng 4 của tôi được tướng Rô-xỊưi nghe chăm chú. Tư lệnh quân đoàn chúc mừng tôi đã chiếm được bàn đạp.

        Khoảng 7 giờ ngày 24 tháng 4, tất cả các trung đoàn và phần lớn xe tăng đã ở bên bờ tây và chiếm nhà thiên văn trong công viên Trép-tốp, chiếm cửa tây công viên Blan-téc-van-đe, đầu mối các đường sắt ở bắc Ba-um-sun-ten-véc. Chúng tôi bố trí sở chỉ huy phía trước ở bờ tây Sơ-prê-e, đối diện đảo Bu-len-brúc trong các chiến hào và công sự của Đức. Theo quyết định của tư lệnh quân đoàn, sư đoàn bộ binh 320 bố trí lại lực lượng từ hồ Rum-men-xbua đến dải của chúng tôi và bắt đầu vượt sông Sơ-prê-e trên đoạn của trung đoàn bộ binh 1050 ở chỗ vịnh nhỏ.

        Trong lúc bố trí lại lưc lượng, các chiến sĩ của sư đoàn bộ bộ binh 320 phát hiện ra một ổ phục kích của bọn phát xít ở nhà máy điện Clin-ghen-béc ; bọn .chúng định cho nổ nhà máy. Đích thân sư đoàn trưởng sư đoàn bộ binh 230, đại tá Anh hùng Liên Xô Đa-ni-la Cu-dơ-mích Si-seốp, chỉ huy tiêu diệt bọn phát xít ở đấy.

        Tôi và đại tá H. X. Na-ru-ski đứng bên bờ sông Sơ-prê-e.

        — An-tô-nốp nàv, thật đúng là xuân hoàn toàn rồi ! Cả đến cây cối cũng gợi cảm giác ấm áp. Anh nhìn xem, cây cối xanh tươi quá! —  Đ. X. Na-ru-ski phấn khởi nói — Giá chủng ta có kỵ binh ở đây, tôi sẽ đề nghị họ cho ngựa xuống uống nước sông Sơ-prê-e, Nhưng bây giờ không có kỵ binh thì ta xuống rửa ráy đi !

        Nước mát lạnh làm chủng tôi hết mệt. Người phấn chấn, chúng tôi trèo lên bờ. Trong chớp mắt, trời bỗng dường như bị vỡ ra, còn mặt đất thì rung lên, cây cối đổ gãy, những quả đạn pháo nổ tung đất, đạn súng nhỏ rít lêrr. Lập tức chung tôi cùng chạy vào chiến hào, đến bên máy điện thoại và điện đài.