Con đường của quỷ

[bodoibienphong]

Chương hai mươi hai

Mưa. Mưa dai dẳng nối từ đêm sang ngày, chui từ ngày vào đêm như sợi dây rừng lần được đoạn nào biết đoạn ấy. Thỉnh thoảng mặt trời hừng lên tưởng như hút hết những giọt mưa mau song cái cố gắng hư ảo ấy nhanh chóng tiêu tan khi nước từ trên trời nước lại từng dòng đổ xuống.

Sự dùng dằng đi ở của ông giời làm mặt đất cũng như sinh vật trên mặt đất khốn khổ. Song cuộc sống vốn theo quy luật của nó, sau mưa là trời hửng nắng. Nắng lên làm vạn vật bừng tỉnh. Nắng như rót mật xuống làm cả vùng rừng ánh lên màu mỡ gà. Những ngọn gió theo nhau nhè nhẹ thổi. Những chiếc lá chạm vào nhau bật lên những tiếng kêu xào xạc, ấm áp. Mặt đất ấm dần lên bởi được những tia nắng rọi vào. Nắng lên làm cho cái ăn nuôi mình, nuôi ngọn lửa trong bếp lôi Đàu, lôi dân bản ra khỏi cái ổ phải chui rúc cả tháng vì giời hành, người hành. Những lời hăm dọa, đe nẹt thổi ra từ trong rừng, từ những cái chết bất đắc kỳ tử làm cho mọi người trong bản nơm nớp lo sợ. Song tội ác cũng giống như giông bão. Cơn bão nhiều khi ấn dúi người ta vào góc nhà, gầm giường. Tai nghe tiếng mưa quất, gió rít, cây cối vật vã là tim muốn nhảy ra khỏi lồng ngực, chân tay run lẩy bẩy như uống nhầm thuốc, nhưng ngày nào cũng có bão thì mưa gió cùng lắm cũng chỉ như ông ngáo ộp, có lo, có tránh đấy song rồi cũng quen dần, chai dần và tìm cách thích nghi để mà sống. Lời xấu, lòng xấu cùng những việc làm trời không dung, đất không tha của những kẻ xấu trong rừng cũng vậy. Tội ác, đe nẹt của chúng ban đầu làm cho ai nấy run sợ. Có người cả tuần không dám ra khỏi nhà, bụng không biết đói, mắt không biết ngủ, đái, ỉa cho tuốt vào đống gio góc nhà, đêm đêm thân phận và bổn phận nhạt nhòa theo tiếng nghiến răng của lũ thạch sùng. Nhưng người ta không thể sống mãi như con dúi, con chuột. Ánh nắng mặt trời lôi họ ra cửa. Cái ăn lôi họ ra khỏi nhà. Công việc lôi họ vào rừng. Cái chết rình rập một ngày còn sợ, rình rập mười ngày, thậm chí vài chục ngày còn sợ, song cái chết cứ triền miên hết ngày này sang ngày khác thì con người quen đi. Đàu cũng như mọi người, vừa nắng lên là cô cùng một số người to gan mon men dần ra khỏi cửa. Ban đầu là cánh rừng sau nhà, mảnh vườn trước cửa. Sau chui vào rừng lấy măng, lấy rau, lấy củi. Bộ đội tuần tra, canh gác bịt kín các lối ra vào bản - không sao! Họ luôn nói vì dân, lo cho dân nên gặp những người cùng khốn run rẩy, sợ hãi vào rừng tìm cái nuôi bụng, nuôi bếp lửa là họ mỉm cười thân thiện, xin phép xem cái gùi trên lưng, cái túi khoác bên mình có cái gì không hợp pháp không rồi vui vẻ cho đi. Sợ bọn phỉ đón đường ư - thì cũng sợ mãi rồi, hơn nữa mưa gió, cán bộ, bộ đội tống hết vào rừng sâu rồi.

Sớm nay Đàu quyết định lên nương thuốc phiện.

Đã đến cữ thu hoạch, nhựa từ những cánh hoa tím, trắng, hồng quyến rũ đến mê hoặc của cây thuốc phiện náo nức lẩn vào những quả thuốc to tròn như quả lựu đang đợi người. Xưa nay ngoài ngô lúa, cả vùng này trông vào thuốc phiện. Thuốc để hút, thuốc để nộp thuế, thuốc để đổi chác, mua bán, thuốc làm cho nhà giàu có thêm bạc trắng, trâu ngựa, làm cho nhà nghèo có chỗ trông vào, đặc biệt các cô gái sắp đến tuổi lấy chồng có thứ để tích góp vốn liếng. Mấy năm nay chính quyền cấm ngặt việc trồng và buôn bán thuốc phiện, song nàng tiên nâu đã ngấm vào máu, vào thịt người, thịt rừng rồi nên các nhà, từ cán bộ xã cho đến con nghiện làm cho thân tàn nhà tan đều lén lút chui sâu vào rừng gieo trồng loại cây chết người. Năm nay cũng vậy. Trước khi biến loạn xảy ra hạt thuốc phiện trên những mảnh nương được giấu kín như trâu già ẩn nắng đã bật mầm. Được mưa hòa gió thuận nương nào cây thuốc cũng vươn lên như cây ngô, cây rau cải. Những quả thuốc to như những cái chén tống trên nương vươn lên ngạo nghễ làm những người đang đói ăn, đói mặc ăn không ngon, ngủ không yên. Nhiều bà, nhiều cô dẫm lên sợ hãi, lửa cháy, mang chùm dao sắc mỏng vào ở lì trên nương lấy thuốc. Đàu cũng vậy, mẹ mất từ lúc cô còn coi quần áo là phiền phức, vướng víu, hai bố con một cây một cọc bám vào nhau. Phỉ nổi, bố vào rừng theo phỉ để lại cô ngơ ngác giữa điêu tàn. Trong lúc thời thế đảo điên, mạng người như mạng chó. Chó cũng phải ăn, phải uống, phải phòng thân chứ cứ gì con người. Đàu người thon nhỏ, tóc dài, mặt trái xoan, đầu chim ngói, mắt hạt nhãn, thân thể mềm mại như nước suối. Nghĩ đến Đàu người trong bản nghĩ đến con búp bê trong tủ hàng ngoài phố, đến con trĩ trắng trên núi Hoàng Liên. Đàu không phải con búp bê, không phải con trĩ trắng. Sinh ra không một ngày ngọt ngào vây bọc, lớn lên vắng bóng đủ đầy, quanh năm uớp trong khổ ải nên sự ngang bướng lúc nào cũng trồi lên như mô đá giữa lòng suối, huống hồ cả tháng qua mưa gió, phỉ phiếc làm cho Đàu như con chuột chịu khói. Cơ thể Đàu mệt mỏi, buông xuôi, cam chịu, nhưng con ngựa bướng bỉnh cứ cựa quậy không yên, nó muốn được phô ra giữa thanh thiên bạch nhật.

Đàu bước ra khỏi nhà. Trước mắt cô là cả bản tiêu điều xơ xác. Trong những ngôi nhà đeo bám vào sườn núi chỉ còn toàn đàn bà, ông già, trẻ con. Nghèo đói bày ra khắp nơi. Quanh đi thấy toàn những hình nhân da bọc xương trong bộ quần áo chàm lùng thùng, bợt bạt. Quanh lại thấy toàn những kẻ mặt bủng, da chì, đi về lầm lũi như những cái bóng, nhếch nhác, đói khổ, cam chịu hiện lên trên từng nét mặt... Không biết những người theo phỉ, trong đó có bố Đàu nghĩ gì nữa. Trong bão người ta ai cũng lo nhà đổ còn những người dưới gầm trời Phòng Tô này thấy bão lại đua nhau đi đón gió mời mưa về du nhà du cửa nhà mình.

Trời hửng nắng, trong những hẻm núi những dòng thác mỏng mảnh như những con rắn trắng bò ngược lên tới tận đỉnh rừng. Mặt trời càng lúc càng xa vời vợi. Tiếng ầm ào của thác nước nhỏ dần, phía trước bỗng roãng ra một khoảng trời màu xanh thẫm. Những búp lá thoát thai từ đau đớn thân cành run rẩy, e ngại nép vào những nách lá đang khô đét trên những cành cây mốc meo.

Ngọn gió thổi qua cánh rừng hất ngược tà áo vướng víu trên người làm Đàu như mê man, lòng Đàu khấp khởi như sắp được ăn cỗ. Tạm lãng quên những lo lắng phập phồng, tạm lãng quên những vất vả, đói khát, trong tâm trạng của người đang yêu Đàu phấn chấn nhảy chân sáo trên con đường rừng quen thuộc, mỗi bước đi của cô làm cho mặt đất nở hoa.

Đàu đã lên đến nương thuốc. Trước mắt Đàu, cả hẻm núi như một thảm hoa rực rỡ. Cả hẻm núi ngợp màu tím, hồng, trắng trên cái nền xanh rờn màu lá, mùi ngai ngái, ngầy ngậy từ quả thuốc với lên như mời, như gọi.

Đàu lấy chùm dao sắc, mỏng cần mẫn, nhẹ nhàng, khéo léo khía dọc theo thân từng quả thuốc. Từ những nhát khía, dòng nhựa trắng đục như sữa ứa ra. Đúng ra dòng nhựa ấy phải để qua mấy đêm tẩm sương tẩm gió cho đặc quánh, mầu sữa chuyển sang màu đen rồi mới gạt vào bát mang về ủ, song trong lúc loạn lạc thu được chừng nào quý chừng nấy nên cô đi giật lùi khứa hết một vòng nương rồi quay lại tỉ mẩn lấy nhựa.

Đàu lấy nhựa thuốc xong trời đã ngả sang chiều, cô nhìn trời, nhìn đất rồi khoác gùi xuống núi.

Con đường mòn đã đưa Đàu tới thác Ách. Đó là ngọn thác sinh ra từ đỉnh Pu Sam Cáp. Phía trên thác là dòng nước lực lưỡng được tán mỏng, rào rào đổ xuống. Phía dưới thác, qua cái vụng giữ nước là vực thẳm như miệng con quái vật khổng lồ hút tụt cả dòng nước vào bụng, khiến dòng thác đang gào réo chỉ còn lưu dấu bằng cách vọng lên tiếng rên rẩm âm âm yếu đuối.

Đàu bị dòng thác làm khựng bước chân.

Lần nào cũng vậy, cứ đi ngang qua thác Ách, nhìn dòng nước như những sợi tơ thả từ trên trời xuống là Đàu sững người, náo nức, lòng dạ hân hoan sôi réo. Đàu - theo tiếng Dao - có nghĩa là đám mây. Đám mây ấy đã bao lần nhởn nhơ, đậu lại, vui chơi thỏa thích ở nơi này. Dòng thác kia đã bao lần nuốt Đàu rồi lại nhả ra như trò đùa. Đã bao lần da thịt cô sung sướng cương lên đón đỡ dòng nước quất tơi bời vào da thịt như những hạt mưa rào quất vào thân con mối chúa. Đã bao lần vụng nước hiền hòa đón nhận, mơn trớn cái cơ thể mềm mại non tơ rồi hâm nóng dần từng mạch máu trong làn da tươi mát. Vực thẳm, miệng con quái vật khổng lồ kia đã nhiều lần nhận những vỏ quả bầu đắng phơi khô trong đó có lưu dấu vết của mình với ước muốn thơ ngây rằng một ngày nào đó người ở cuối dòng sông sẽ tìm đến làm quen với người con gái sơn nữ mộng mơ. Bao vỏ quả bầu đã chui vào ruột núi mà chẳng biết nhân thế vô tình hay bộ răng con quái vật dưới gầm thác nghiền nát ước vọng của Đàu mà chưa một lần được hồi âm trở lại.

Đàu run run tháo gùi ngồi xuống tảng đá bên vụng nước. Cô mở to mắt. Làn gió ướt đẫm hương thảo quả bay là là mặt vụng làm cho dòng nước trong mát sực nức hương thơm. Tiếng thác ùa vào tâm hồn trong trẻo của cô như dàn đồng ca tiếng chim buổi sớm. Những sợi nước mỏng, nuột óng, mát mẻ như tơ làm tuột trôi những đau buồn, uất ức, khó xử đã ngấm vào cô như chàm ngấm da. Nó làm nguội đi những hờn giận, thấm xuyên qua làn da mỏng, dâng lên trong cô một sự sảng khoái, dễ chịu. Cảm giác rạo rực, khiến con tim lá gan cô muốn bung khỏi lồng ngực. Phấn hứng dềnh lên, cô nhìn trước nhìn sau. Trời đất, núi rừng chìm trong tĩnh lặng. Hoang vắng, yên tĩnh mở đường cho khát khao khoái cảm, cho chủ quan, tự tin, cô từ từ lột bỏ quần áo, từ từ đi xuống vụng thanh thản như nàng tiên cá sau một chặng dài sải cánh đậu xuống bến nước thần tiên.

Dòng nước như liều thuốc tiên làm cho Đàu khoan khoái tới từng lỗ chân lông. Cô vùng vẫy ngang dọc cho bõ những ngày bứt rứt, khó chịu. Cô kỳ cọ miết đi miết lại cho bụi bặm, hơi hướng ám khói, tù đọng bong khỏi làn da, trả lại màu trắng hồng, mềm mại, tinh khiết giời đất, mẹ cha ban tặng. Cô ngụp sâu xuống lòng vụng để rũ bỏ những ưu phiền. Cô vô tư như đàn cá tung tăng quanh những tảng đá đầy rêu...

Đàu thích thú vui đùa cùng dòng sữa của mẹ núi cho đến khi da dẻ tím tái, người ngợm run lên vì lạnh, cô mới cho chân chạm vào bờ vụng. Cô vừa thích thú cho hai hàm răng đánh đàn, vừa co ro nhảy lò cò tới chỗ tảng đá để quần áo thì từ mé rừng ba hình người lừ lừ đi xuống. Cô giật mình, tái mặt, vơ vội mớ quần áo, ôm chặt lấy ngực, hai mắt dại đi, chân tay run lẩy bẩy. Cô cố lùi, cố lùi, nhưng ba hình nhân đói khát như ba con trâu đói vào được ruộng mạ non, chúng không nói không rằng, mồm gừ gù, chân tay chậm rãi vờn mồi.

[bodoibienphong]

Trong sợ hãi tột cùng con dao nhọn mảnh như cái lá chít, vật tự vệ cuối cùng của người phụ nữ Dao trong mớ quần áo rơi ra. Một tia sáng lóe lên, Đàu bỏ mớ quần áo, cúi xuống nhặt con dao nhăm nhăm một sống một chết.

Sự chống cự của Đàu càng kích thích ba con thú hình người, chúng vây quanh, gầm ghè, vờn cô như mèo vờn chuột.

Pắp... Một bàn tay gấu tóm gọn cổ tay Đàu xiết chặt. Lưỡi dao rơi khỏi tay cô rồi lẫn ngay trong đám lá khô, cô vùng lên, nhưng sức lực đuối dần, đuối dần.

Ba hình người thông thốc lôi Đàu vào rừng. Đến chỗ cây sâng già bạnh rộng như bạnh đa, lá khô phủ đầy hàng gang dưới gốc chúng đẩy cho cơ thể trong trắng, ăm ắp hơi rừng tô hô trên nệm lá rồi ba cái đầu bù xù cắm trên ba thân thể đói khát nhe răng cười man rợ. Ba đứa, không đứa nào bảo đứa nào, cả ba từ từ lột áo, lột quần. Những mảng da màu sỉn lộ dần, lộ dần, cho đến khi cả ba thành con vượn người thì chúng xông vào.

Cái cọc nhọn của con đực thứ nhất, con đực thứ hai, con đực thứ ba, rồi lại con thứ ba, con thứ hai, con thứ nhất cuồng bạo xuyên sâu vào cơ thể Đàu.
Đàu vùng vẫy chống chọi cho tới khi sức tàn lực kiệt. Đau đớn từ bụng dưới, từ cấu xé xoi xói lên tận óc làm cô lịm dần. Tiếng thào thào ma quái của bọn quỷ đội lốt người đẩy cơn mê của cô sâu vào những hang hốc đen ngòm, tăm tối.

1

Đàu tỉnh dậy thì màn đêm đã chuyển sang màu sáng. Trên nền trời trăng giữa tháng như cái nong máu đang lừ lừ xuống dốc, trong ánh sáng lạnh như ánh lửa dưới cõi âm khiến cả vùng giống như cái nhà xác khổng lồ. Rừng núi mênh mông được ướp trong ánh trăng, trong hơi sương ẩm ướt, tiếng cú kêu, tiếng giun dế rên rỉ càng làm cho không khí thê lương, chết chóc bao trùm. Trong mơ hồ, mông lung của vô cùng, vô tận; trong nhoi nhói của nỗi đau nhục thể, Đàu dần dần ý thức được thân xác đau đớn, ý thức được cảnh ngộ khốn nạn của mình. Đàu khẽ cựa mình, toàn thân cô rời rã, ê chề, đau buốt từ miền sung sướng trời cho thốn lên, dấu vết của hoen ố nhớp nháp trên đùi, trên ngực, trên mặt cô bết lại. Nỗi đau thân xác song hành với nỗi đau mất mát khiến cho cô người một nơi hồn một nẻo, cô ngơ ngẫn nhìn giời, nhìn đất, nhìn cây, những giọt nước mắt tủi nhục dâng lên ầng ậc. Rồi Đàu khát. Khát kinh khủng. Cơn khát từ bị rút hết sức lực, từ bị rang trong lửa bỏng làm cho toàn thân cô như cục vôi chưa tôi, cô lảo đảo vịn vào cây rừng lần ra bờ vụng, nhưng chưa ra được tới mép nước thì hàng vạn cái hoa cà hoa cải đã kéo cô vào với thế giới mông lung.

1

Trên khúc suối trong vắt Sắn đang thả sức nô đùa cùng quân lính. Đặc tính của người Dao là thích tắm. Tắm trong nhà, tắm ngoài suối, trưa tắm, tối tắm, lúc nào có điều kiện là nhờ nước làm sạch mình lúc ấy. Sắn cũng không ngoại lệ. Sắn làm đội, làm vua, bại trận phải chui lủi trong hang, trong rừng rồi làm đến Tổng tư lệnh, hầu lúc nào Sắn cũng người hầu kẻ hạ, muốn gì được nấy nhưng Sắn vẫn thích phô phang da thịt trên suối. Không những thế Sắn còn thích tắm chung với đám thuộc hạ, lính tráng. Sự hòa đồng đến thái quá của Sắn làm cả tướng lẫn quân thích thú, ngưỡng mộ. Còn gì vui hơn được trần truồng đùa rỡn với vua.

Trêu đùa, vật nhau chán dưới nước, Sắn tách khỏi đàn lên bãi cát nằm sấp xuống thở phì phì. Tên hầu lùi lũi lên theo. Sắn quài tay vỗ vỗ lên cái lưng nâu bóng của mình, tên hầu hiểu ý, hắn lấy viên đá nhám gồng người lên chà xát như đánh giấy ráp lên da thịt chủ nhân. Chỉ được vài đường kì màu nâu trên cái lưng cánh phản của Sắn đã đổi sang màu tôm luộc.

Một tên tay chân của Sắn từ trong rừng phóng ngựa ra. Thấy chủ, tớ trần truồng như hai con đười ươi trên bãi cát, hắn phì cười.

Nghe tiếng cười Sắn đã biết kẻ đó là ai. Không thèm quay lại, Sắn bảo:

- Có việc gì?

Tên tay chân giật mình, nghĩ bụng “Lão này có mắt sau gáy hay sao mà biết mình đến”.

Sắn gằn giọng:

- Có việc gì?

Tên tay chân giật mình, vội xun xoe:

- Dạ việc thử lò than đã xong. Đã ra mẻ than đầu tiên rồi ạ!

- Tốt, muốn qua được mùa đông phải chuẩn bị nhiều than tốt, phải không để lò nghỉ ngày nào.

- Dạ vâng ạ!

- Thôi được rồi, tiếp tục đốt lò đi, mai ta sẽ mắt nhìn tay sờ đấy.

- Dạ vâng, nhưng thưa Tổng tư lệnh... - Tên tay chân ấp úng.

- Còn việc gì nữa?

- Dạ... dạ...

Tên tay chân ghé mồm vào tai Sắn nói nhỏ. Sắn giật mình, bật dậy như bị ong đốt, hắn gầm lên:

- Về. Về hang Tổng hành dinh ngay.

Tên hầu cuống cuồng vơ đám quần áo mang lại cho thủ lĩnh.

Sắn lập bập mặc quần áo, lập bập lên ngựa ra roi.

Sắn về đến hang Tổng hành dinh thì Phùng Zùn Thanh và Vàng Phú Hùng đã có mặt.

Vừa nhìn thấy đám bộ hạ, Sắn đã thét lên:

- Đưa chúng vào đây.

Một tốp phỉ dẫn ba tên đã hiếp Đàu vào. Sắn rút phắt khẩu pạc hoọc ra.

Pàng... pàng... pàng... ba viên đạn xé gió xẹt qua mang tai làm cho ba tên phỉ nhũn người, quỳ gập xuống lạy như tế sao.

Sắn gầm lên như con thú:

- Lúc này là lúc nào? Lúc này là lúc nào?... Chúng mày muốn làm con chó, tao cho làm con chó luôn, muốn về với đất tao cho về với đất luôn, tao cho... tao cho...

Cùng với tiếng gầm là những quả đấm, cú đá nện vào ba thằng như nện đất. Hai tướng phỉ Thanh, Hùng oai hùng là thế nhưng trước sấm trước sét phải ngồi im như thóc.

Khi cơn giận ăn hết hơi hết sức Sắn thì ba tên phỉ nẫu ra như ba cây cải chần, Sắn quát vệ sỹ trói ba tên vào cột rồi nện những bước chân cuồng loạn trên nền hang:

- Cả Mặt trận đang gặp cơn bĩ cực mà ba thằng giặc này lại vuốt râu hùm, lại châm lửa đốt nhà, phải giết, phải giết...

Cả bọn run như cầy sấy.

Phùng Zùn Thanh len lén đến bên chắp tay:

- Thưa Tổng chỉ huy...

- .....

- Thưa Tổng chỉ huy.... chúng nó biết tội rồi, việc này chưa đến nỗi phải lấy đi ba mạng người.

Sắn quay phắt lại, đôi mắt như muốn lồi ra khỏi tròng, hai cánh tay như hai gọng kìm ghìm chặt lấy cổ áo Thanh:

- Chưa đến nỗi, chưa đến nỗi... Rồi cụ giáo sẽ đến đây hỏi tội. Rồi bao nhiêu công lao thu phục lòng người, thu phục lòng giời đều ra sông cái cả, ông biết không? Ông biết không?

- Dạ... dạ...

- Ông phải biết trong cái lòng thúng Phòng Tô này cụ giáo là người như thế nào? Sau cú giời giáng này cụ giáo sẽ làm những gì. Rồi tôi, rồi ông, rồi cả cái Mặt trận Phòng Tô biết bao công gây dựng sẽ thành cái bong bóng trên sông, ông hiểu không? Ôâng hiểu không?

Thanh ngớ người, hắn không ngờ sự việc lại nghiêm trọng đến vậy. Sắn buông tay khỏi cổ áo Thanh, dáng con gấu lừ lừ đến túm cổ áo từng thằng hiếp dâm lên tiếng:

- Mày... mày... mày... Tội của chúng mày không chỉ tự bỏ vị trí, hãm hiếp con người cùng chung tay chung sức với mình, mà mày còn động đến người sẽ là chốn nương tựa của tao, chúng mày có còn là người nữa không?

Cả ba thằng hiếp dâm run rẩy. Một tên hầu cận đưa Sắn cái túi da dê đựng rượu, hắn mở nút túi đưa lên miệng tu như tu nước lã, rượu từ miệng túi phè ra chảy ướt đẫm cả cổ áo. Song lửa trong rượu không làm nguội được lửa trong lòng, hắn lẳng lặng nút túi da dê, quẳng vào một góc, ngồi gục xuống, giơ hai tay ôm đầu, dáng mệt mỏi đến tột cùng.

[bodoibienphong]

Cả bọn sững sờ. Cái hang khổng lồ vốn đã im ắng lại gặp cảnh bếp không cháy, người không nói, dơi không bay nên lại càng im ắng.

Một lúc sau Sắn ngẩng lên, đưa đôi mắt mệt mỏi quệt khắp lượt rồi ngửa cổ từng thằng hiếp dâm:

- Đàn ông ai chẳng máu mê đàn bà, nhưng chúng mày làm không phải lúc, ta sẽ lập một tòa án binh giả xử bắn chúng mày, mở đường cho chúng mày chạy sang bên kia biên giới ẩn thân, khi sự nghiệp của ta thành công chúng mày hãy về.

Ba tên hiếp dân lắp bắp vâng dạ, nước mắt chảy dài trên má chúng. Sắn lệnh cho hai tên tướng phỉ thực hiện, giao cho Dùn lên nắm tình hình trên Tả Phìn rồi sắp xếp việc đón cụ giáo Choong.

1

Long đang khấp khởi vui mừng vì có Pham làm nhân mối ngay trong lòng dân chúng thì hai chiến sỹ đi tuần trong rừng cõng một cô gái về. Nhìn bộ dạng tả tơi của cô lòng anh trào lên căm giận, đau xót. Căm giận bọn mất hết tính người, căm giận ngay chính mình vì có đủ thực lực trong tay mà không giữ nổi sự bình yên cho một con người. Cô gái được chăm sóc bằng tất cả những gì có thể, song nỗi đau tinh thần, nỗi đau nhục thể quá nặng làm cho tâm thần cô triền miên trong trạng thái bấn loạn. Như con chuột bị bẻ gẫy bốn chân vớt lên từ vũng nước lạnh, cô sợ bóng người, sợ ánh sáng, sợ tiếng động, sợ cả những thứ mà cán bộ, bộ đội mang đến để duy trì sự sống, ngày đêm chúi đầu vào góc nhà run rẩy, thấy người, thấy động là rú lên.

Long cắt cử người kiên trì chăm sóc, kiên trì chờ đợi.

Ngày thứ nhất..., ngày thứ hai..., ngày thứ ba..., đến ngày thứ năm thì trời cũng chiều lòng người. Những giọt nước trong đôi mắt vô hồn của cô gái ứa ra được thì nỗi thống khổ òa ra. Nỗi niềm, thân phận òa ra.

Xâu chuỗi những lời nói ý thức, vô thức tuôn ra từ miệng cô gái, Long biết được cô tên là Đàu, người bản Trung Chải, bố Đàu bị ép theo phỉ vào rừng, cô bị người xấu làm nhục ở trong rừng, ước vọng duy nhất của cô lúc này là gặp được Triệu Phú Vương ở Sín Chải, người đã thề xe duyên kết tóc với cô.

Thế là đã rõ. Từ sau ngày làm lễ cấp sắc, Vương bị bố cho tù lỏng. Vương phải rời khỏi chức bí thư đoàn thanh niên xã, tách ra khỏi trung đội dân quân, không được tham gia hội họp, đoàn thể, phải ngày đêm chúi mũi vào đống sách Nôm Dao cổ. Giống như kẻ trên cái mảng đang xuôi theo dòng suối này bị bẻ quặt sang dòng suối khác, Vương không hiểu, cậu quyết liệt phản đối. Đang tuổi ăn tuổi lớn, tuổi thể hiện mình, bỗng dưng tách ra khỏi xã hội để giam mình trong phòng kín khác gì con chim bị tách ra khỏi đàn. Sách cổ người Dao thì nhiều. Nhiều lắm. Trong hành trang chạy loạn của ông cha, ngoài những thứ giúp nuôi sống mình còn có Tứ thư Ngũ kinh, Khổng Tử, Trang Tử, Lão Tử, có lý, có lối về làm ăn, về nghi lễ phong tục, về đối nhân xử thế của người Dao. Cạnh những quyển sách cổ còn có nhiều quyển mang âm nghĩa mới từ nền tảng văn tự cổ do người Dao nghĩ ra cho hợp với tiếng nói, cách nghĩ, cách sống ở nơi ở mới. Sách cho con người bao nhiêu thứ, mở ra cho con người hiểu được trước mặt, sau lưng, bên phải, bên trái, nhưng giữa lúc ngoài cửa có trộm, trong bản có cướp mà đóng cửa bịt tai nhai nuốt chữ nghĩa là vô tâm, là sai lý, sai lối. Vương ấm ức đòi rõ trắng, rõ đen. Cậu lôi ruột gan mình bày ra trước mặt bố. Bố Vương ậm ừ rồi lớn tiếng giảng giải một thôi một hồi về đạo lý của người quân tử, về học cách thu phục lòng người, về muốn giúp đời phải thông hiểu chữ nghĩa thánh hiền. Vương không cãi được bố. Và bố cũng không cho cậu cãi, cậu đành giam mình trong ấm ức, mở sách nhưng không mở chữ, mở cửa nhưng không mở lòng. Lúc này muốn cứu được cô gái chỉ bằng cách cho vời Vương đến. Long giao việc này cho Pham. Pham không họ hàng, dây mơ rễ má với họ Triệu nhưng là người cùng có nỗi đau, nỗi lúng túng của kẻ có người nhà theo phỉ, trong lúc này chỉ có Pham mới mở được cánh cổng nhà họ Triệu.

1

Vừa nghe Pham nói chuyện Đàu đang bị giữ trong lán bộ đội, Vương thành con hổ bị nhốt trong chuồng.

Từ ngày buộc phải làm con dê bỏ đàn, Vương coi gặp gỡ với mọi người là một cực hình. Người miền núi gặp nhau thì khó chứ tránh nhau quá dễ, dẫu là người trong nhà. Sáng ngay ra, lúc ngựa gõ móng, gà ngứa cổ đã trẻ có việc trẻ, già có việc già, ăn uống mỗi người mỗi cách, miễn làm sao lấp đầy cái dạ dày. Ban ngày, người còn sức lực tối ngày với nương ruộng, rừng rú, trâu ngựa; già cả, trẻ mỏ ở nhà lo cơm nước, thêu thùa, củi đuốc. Công việc bắt con người tự lập từ lúc biết lấy vải che thân. Công việc khiến cho ai nấy tự vui thú, tự say mê, có người để chia sẻ, đồng cảm thì tốt, không có cũng không sao. Bữa ăn tối tập trung cả nhà dọn ra được thì cũng qua giờ Hợi, trẻ mỏ đã ngon giấc, xương cốt người già đã đòi giường. Công việc thế, phong tục thế, muốn tránh nhau chỉ cần đi lệch giờ, về lệch đường là coi như tự do. Trước đây còn lệ điểm danh, nhà họ Triệu còn có bữa tối quây quần, phỉ nổi, cụ giáo không còn kiểm soát được hết con cháu, sống trong cùng một nhà mà mấy ngày không thấy Vương cũng chẳng thấy cụ nhắc đến. Còn bây giờ! Đàu bị nạn, phai đã vỡ, không còn gì cản nổi dòng nước nữa. Vương, lúc hung hãn đập phá bất cứ thứ gì có trong tầm tay, lúc kêu gào như đứa trẻ bị đòn oan, ăn không vào, uống không trôi, hồn vía lúc bay lên giời, lúc chui xuống đất, Vương làm cả nhà họ Triệu cuống lên như gặp lũ. Thả Vương ra - không được. Con ngựa non này mà làm gì dại dột thì cả họ Triệu từ nay sẽ miếng cơm là miếng rơm, đệm bông thành đệm gai. Giam lỏng ư - liệu có còn giữ được mạng sống của kẻ kẻ ăn phải bả tình quẫn chí. Vậy thì làm thế nào đây? Cả nhà mưu kế. Cả nhà nem nép nhìn nhau. Cả nhà trông cậy vào người giữ lửa. Người giữ lửa chẳng biết làm thế nào ngoài việc hóa đá bên bếp lửa.

Chuyện bộ đội cần phải gặp để nói chuyện việc của cô gái tên Đàu làm cụ giáo buồn, bực. Buồn, bực cho chính mình, người nhà mình. Buồn, bực cho thời thế. Từ ngày thằng Dùn và người họ Triệu buộc phải vào rừng làm phỉ, cụ giáo đã tính đến chuyện cách mạng trả thù. Người của chính phủ đến lấy thóc, ngô, trâu, ngựa, gà, lợn bù vào việc nhà có người theo phỉ - cụ đã nghĩ tới. Bắt cả nhà họ Triệu đi học tập, lao động khổ sai - cụ đã tính. Mang xác thằng Dùn và người họ Triệu theo phỉ về bêu ở cổng đá - cụ đã lường. Nhà họ Triệu phải bỏ đất này để dấn thân vào chốn mịt mùng - cụ sẵn sàng chấp nhận. Nhưng người của Chính phủ bắt người để đổi người, lôi con trẻ ra để lừa lọc mong đạt được mục đích như bọn cướp bóc mất tính người thì cụ chưa nghĩ tới. Cái việc bắt người rồi mời người đến thương thuyết làm cho cụ buồn đau. Lối lôi hổ khỏi rừng, dụ rắn khỏi hang mà lừa được ta ư - Nằm đấy mà mơ. Con bé có cái tên là Đàu dù có chung da chung thịt với thằng chắt nội của ta thì nó vẫn chưa được bước qua cái cổng đá nhà họ Triệu, các ngươi coi thường ta là coi thường gốc rễ của Sín Chải. Muốn phân minh rõ ràng thì phải biết phải, trái, trước, sau. Người chặt cây đón được hướng gió là người biết thời, biết thế. Người biết lựa chiều xuôi theo dòng chảy là người thấu được tục lệ. Không rõ lý, rõ lối thì phải mở mắt ra mà nhìn, mà học. Phải chỉ cho họ rõ thế nào là đúng, là sai, xét mình rồi mới xét người, không bằng kê cho bằng thì họ được, ta được, không nghe thì ta cũng tỏ rõ ý của mình rồi muốn đến đâu thì đến, cái mạng già này ăn cơm uống nước của giời đến đây cũng đủ rồi.

Cụ giáo quyết định đi gặp Ban chỉ huy chiến dịch tiễu phỉ. Cụ làm sạch mình rồi thắp hương đứng lặng trước bàn thờ. Lời khấn trong ruột lễ cấp sắc vang vang trong tai cụ: “... Mọi vật muốn tồn tại được phải có ánh sáng nên mặt trời được quý trọng. Mặt trời mới mọc đã như một bông hoa hồng cho hương, cho sắc, đã là thần rồng hiện lên trên đỉnh núi; rồi tạo mưa, tạo nắng cho muôn loài sinh sống; rồi lặn xuống sông, xuống biển để đêm về. Cũng như vậy, con suối, con sông có nguồn, cây cối có gốc, mọi việc có đầu, có cuối thì cá thả xuống suối mới đi tới tận sông...”.

Những nén hương trên bàn thờ ngún lửa, trời đất, thánh thần, tổ tiên đã nhận tấm lòng thành của cụ giáo, cụ thong thả ra ngắm trời, ngắm đất rồi bảo con cháu mang ô, dắt ngựa ra để cụ đi làm cái việc rõ người rõ mình.

[bodoibienphong]

Trong lán Ban chỉ huy tiễu phỉ, sau cái bàn ghép bằng vầu già, Long đang ngồi thảo công văn, anh ăn mặc phong phanh, cái áo màu chàm đã sờn hết cổ phanh ra để lộ khoảng ngực đỏ như cổ gà chọi.

Chú liên lạc đưa cụ giáo vào. Cụ đưa mắt khắp lán. Đó là ngôi nhà nhỏ dựng vội, song vững chãi. Cũng ba gian, ba hàng chân. Cũng cột chôn, xà, duỗi, ngoãm, vàm chắc chắn. Cũng vách nứa đan nóng đôi, mái lợp bằng bã nứa, trong nhà lấp lánh ánh mặt trời song gió mưa khó lọt... Ngôi nhà chứng tỏ chủ nhân dựng lên để ăn ở không phải một sớm một chiều.

Chú liên lạc đến ghé vào tai Long nói nhỏ, Long ngẩng lên, thấy cụ giáo, anh vội vã bỏ bút chạy lại vồn vã:

- Chào cụ ạ.

Cụ giáo hơi bị bất ngờ, song cụ lấy lại ngay phong thái ung dung vốn có:

- Không dám, tôi đến gặp cán bộ để xin đứa trẻ lạc.

Long hẫng người, có sự hiểu lầm đây, anh lấy khăn lau cái ghế vầu bị mây mù làm cho ướt sũng, nhỏ nhẹ:

- Dạ, mời cụ ngồi.

Chú liên lạc nhanh nhảu pha nước, mùi chè tuyết thơm đậm làm cảm giác ấm áp lan tỏa.

Cụ giáo ngồi xuống ghế, tay xoay xoay chén trà nóng, khuôn mặt cương nghị căng lên. Tâm trạng nửa muốn giãi bày, nửa không của cụ giáo làm cho Long e ngại. Hơn mười năm gây dựng, chiến đấu ở Phòng Tô Long đã không ít lần gặp gỡ, tiếp xúc với cụ giáo. Lần nào gặp cụ anh cũng được mở rộng thêm tầm mắt, được thỏa mãn yêu cầu, nhưng lần gặp nào anh cũng bị khựng lại bên ngoài ranh giới của biết và không biết, được và không được. Đã mấy lần cụ dẫn dắt con cháu hồ hởi dốc sức người, sức của cho cách mạng, song cũng bao lần cánh cửa nhà cụ mở đấy mà khó vào, vào rồi lại trắng tay, vui vẻ trở về. Còn lần này... anh cân nhắc hồi lâu rồi bảo chú liên lạc đưa cô gái bị nạn ra.

Vừa nhìn thấy cụ giáo, Đàu đã chạy ào tới, quỳ xuống ôm chầm lấy chân cụ nức nở, tiếng than thở chìm trong đè nén, uất ức được dịp bung ra như chõ xôi chín bật vung.

Việc làm thái quá vượt qua ranh giới, khác biệt với phong tục của cô gái làm cụ giáo bất ngờ, cụ ngồi lặng làm điểm tựa cho con chim non lạc đàn dựa vào mà không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Xúc động vơi dần, cô gái đau khổ kể cho cụ giáo nghe chuyện cô bị nạn, cô bày tỏ khát khao được gặp Vương, không có khát khao này thì cánh rừng kia đã mất đi một nắm lá ngón, dân bản có thêm một đám ma.

Cụ giáo bàng hoàng như chính mình vừa trải qua cơn ác mộng. Cả đời oằn vai gánh hiếu, đễ, nhân, nghĩa, trung, trinh, liêm, những cái sọt ấy vơi đi cái nào thì nỗi lo trong lòng cụ tăng lên cái ấy, bọn người trong rừng đang cố dụ người, dẫn người mà hãm hiếp ngay con gái của người đang cầm súng cho chúng thì loạn, loạn to rồi, cụ bảo Đàu:

- Cháu hãy đi về nhà cùng ta.

Long và Đàu cùng ngớ người trước quyết định bất ngờ của cụ, Đàu ngập ngừng:

- Dạ cháu... cháu...

- Cháu hãy nghe già, già sẽ gắng làm những gì có thể để cháu bớt khổ đau.

Cụ quay sang nói với Long:

- Ta biết lụy đến cán bộ là lụy đến cái ta vừa cố vươn tới, vừa cố trốn tránh, song việc giờ chẳng đừng được, ta xin được đưa cháu gái này về an ủi, bếp lửa nhà họ Triệu mong được cán bộ làm khách.

Long không còn biết nói sao được nữa, tiễn con hổ của rừng già cùng con chim non trong bão ra đầu dốc anh không dám hứa hôm nào sẽ đến thăm nhà họ Triệu.

1

Đàu lũn cũn theo chân cụ giáo ra khỏi lán bộ đội Long. Dưới ánh trăng suông, bóng Đàu mờ nhạt, chấp chới đổ theo bóng cụ giáo. Hai người không nói, không rằng. Tai họa bọn phỉ gây ra với đứa con gái yếu đuối làm cụ giáo đau đớn. Cụ đã gắng tìm cho mình một lối đi. Chừng ấy năm tranh tối tranh sáng mà cụ vẫn tránh được việc ác, việc ti tiện, bỉ ổi, vẫn giữ được trong sáng, nhưng giờ đây, nhìn đứa con gái yếu ớt run rẩy, thẫn thờ sau đuôi ngựa cụ cố nén tiếng thở dài. Tiếng thở dài của cụ làm cho Đàu hoang mang, bối rối, nỗi uất ức, đau khổ trong cô đã vợi đi giờ lại đầy ứ, cô muốn khóc nhưng không khóc nổi, muốn cất lời xin cụ cho về nhà mình nhưng cuống họng ngắc ngứ như con ngỗng bị nghẹn. Gần đến chỗ rẽ, Đàu ngần ngừ, muốn đi về phía nhà mình, cụ giáo quay lại, ôn tồn:

- Ta biết lòng cháu đang bấn loạn, cháu cứ đi theo cụ, đừng ngại.

- Dạ thưa cụ, nhưng cháu...

- Cháu cứ đến nhà ta đi, ở một mình lúc này không nên đâu.

- Nhưng cụ ơi, cháu... cháu...

- Ta biết nỗi khổ của cháu, nhưng cháu ơi, sau mưa trời sẽ nắng thôi.

- Nhưng cụ ơi, cháu... cháu đã mất hết, cháu không thiết sống nữa rồi - Đàu òa lên, những lời lẽ đau khổ thốt ra khỏi miệng cùng những giọt nước mắt lã chã làm cô nhẹ cả người.

Cụ giáo bối rối, cụ lựa lời an ủi:

- Cháu đừng làm khổ mình nữa. Ta hiểu, nhà họ Triệu hiểu cháu là được rồi. Cháu phải cứng cỏi lên. Cháu cứ theo ta về nhà, ta sẽ lo mọi việc, đừng nghĩ ngợi nhiều nữa.

Cụ giáo nắm lấy tay Đàu, dắt cô về Sín Chải, lòng cụ sôi lên. Dùn ơi! Con cháu dòng họ Triệu ơi! Ta đã đưa các con vào bể chữ thánh hiền, các con lớn lên, ra ràng mỗi đứa mỗi kiểu, nhưng kiểu nào cũng phải trải qua bể khổ. Ta đã gắng công, gắng sức làm cho các con, các học trò của ta không mê đắm vào cái bể quyền lực mà quên đi đạo lý làm người vậy mà ta vẫn phải lâm vào cảnh này. Bao năm qua ta thức tỉnh u tối cho không ít người nhưng ở cuối con đường ta lại không giữ được các con. Ta buồn. Buồn lắm. Thấy con cháu đang trên con đường tối mà đành phải bó tay thì ta nhẹ lòng sao đặng.

Người, ngựa đã bước qua cổng đá, cụ giáo đưa dây cương ngựa cho một đứa cháu nội, bảo đứa con dâu sắp xếp chỗ ngủ cho Đàu rồi vào ngồi lặng trước bàn thờ.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi ba

Đến lúc chui vào giữa bụi gai rồi Dùn mới tỉnh cơn mê. Phương án "Rung chà, cá nhảy" của chính quyền triển khai khắp nơi. Lực lượng bộ đội, công an, cán bộ châu, tỉnh được tung xuống các xã chỉ đạo tuần tra, canh gác, nghe ngóng, giám sát chặt chẽ các gia đình có người theo phỉ. Cả vùng ban ngày rầm rập tuần canh, ban đêm bản nào cũng có súng nổ, bếp nào cũng rì rầm bàn tán. Dân là nước, là gió. Dân dù bị phong tỏa, bị bịt đường đến mấy nhưng chuyện trong rừng vẫn bò vào nhà, vào bản, chuyện trong nhà, trong bản vẫn bò ra rừng, làm cho bọn phỉ co cụm lại không dám mò ra.

Đau đớn đè lên đau đớn. Hoảng loạn trùm lên hoảng loạn. Không ai dám gào thét, rên xiết, bởi phía trước họ là bóng tối, là tuyệt đường về, vây quanh họ là rừng thẳm, vực sâu.

Đói. Cái đói triền miên làm cho ruột gan hết sôi réo cào cấu lại làm cho người ngợm lúc nào cũng hao hao như thiếu nước. Củ nâu luộc chấm muối chát xít làm cứng cả cuống họng, nhưng vẫn phải ăn, không ăn thì chết.

Rét. Giá rét, lạnh buốt từ giời thả xuống, từ đất bốc lên, quần áo phong phanh không chống đỡ nổi khiến thằng nào thằng nấy như cầy sấy, cứu cánh từ bếp lửa rừng rực không làm cho chúng bớt run. Đội của Dùn những ngày đầu còn có được sự tiếp tế của người nhà, còn cướp được của dân, tiếng cười đùa, khoác lác trong hang còn lúc đầy lúc vơi, sau ló ra thằng nào bị bắt thằng ấy, đồ tiếp tế người nhà vừa đặt xuống đã có người nhấc mất, thế vào tiếng cười, tiếng trêu đùa là tiếng chửi rủa, hằn học, thay vào sự tíu tít, nhốn nháo là những bóng người lặng lẽ như bóng ma.

Dùn buồn! Buồn lắm! Còn lại một mình trong rừng sâu anh mới thấm thía sự chối bỏ của đồng loại. Ta có tội ư? Không? Sự dồn đuổi đến cùng đường của kẻ đã một thời cùng vào sinh ra tử gây cho ta đến nông nỗi này. Nhưng thanh minh với ai? Thanh minh thế nào đây? Từ khi buộc phải nhắm mắt làm phỉ ta chui mình vào cái vỏ chai sạn. Buông xuôi, cam chịu khiến ta dè sẻn ăn, dè sẻn nghĩ, choán cả thời gian, không gian là chờ đợi, mặc dù chờ đợi gì ta cũng không biết nữa. Ta hiểu im lặng có thể nuôi dưỡng sự yên ổn, song im lặng giữa giông tố thường bị đẩy ra tận mép bờ vực. Ta cũng không phải là con ếch thấy quầng sáng là tối mắt nhảy tới, không phải là loài khỉ lấy bắt chước làm vui, ta là con người, ta có chủ kiến của ta. Ta không giận Sắn. Giận mà làm gì. Với Sắn, không có quyền thế thì lấy cái ma lanh của loài khỉ để khỏa lấp, để đánh lừa thiên hạ, có quyền thế thì lấy cây gậy quyền lực trong tay để đe nẹt, trấn áp, lấy cái hào hoa để trùm lên cái đê tiện, bẩn thỉu, đời nào chẳng có những kẻ như hắn.

Dùn nhìn những giò phong lan muôn màu muôn vẻ thả từ trên những bạnh cây xuống, anh cố nén tiếng thở dài. Sức sống của những loài ăn theo kia kinh thật, chỉ mấy mẩu rễ bám hờ vào một cái hốc vậy mà chỉ một thời gian ngắn nó đã bâm sâu, lan nhanh, còn anh, anh không thể nào đổi màu nổi trước cuộc sống sống chẳng ra sống, chết chẳng ra chết này. Song anh cũng không dám ra hàng. Chính anh đã chứng kiến cách mạng, dân chúng xử kẻ phản bội. Đó là vào cuối năm 1953, khi đó quân phỉ đang vào thế cùng đường, bị đánh tan tứ phía, bỗng nhiên cả đại đội được lệnh cải trang thành dân thường xuyên qua rừng già, xuyên qua làng bản đánh thẳng vào trung tâm thị trấn. Trận đánh táo bạo làm thay đổi hẳn cục diện chiến trận làm phía cách mạng căm giận. Họ truy tìm nguyên nhân và cuối cùng bắt được kẻ phản bội nằm chính ngay trong hàng ngũ cán bộ. Kẻ phản bội được đưa ra xét xử công khai ngay bãi chợ. Ngày xử án, ngay từ sáng sớm bãi chợ đã đông nghịt người. Hàng ngàn người dân, hiếu kỳ có, căm giận có, bất đắc dĩ có, mong được chứng kiến có. Họ xô đẩy nhau, im lặng, nín thở. Trong khung cái khán đài làm bằng những lá nguyệt quế, lá móc tết quanh hai cây cột làm bằng cây mai đại tạo thành hình vòng cung là những vị quan tòa mặt mũi sắt đá. Tội nhân được đưa ra. Hắn nặng nề bước từng bước một, cái đầu bù xù cúi gục một cách nhẫn nhục, cam chịu. Lên tới bậc thềm, hắn run run nhìn đám đông, nhìn lên quan tòa vẻ cầu khẩn. Bên dưới, đám dân chúng đứng sát vào nhau, không khí nem nép, nghi ngại bao trùm. Bỗng trong đám đông có tiếng xì xào rồi một tiếng hét chói tai hắt lên: “Nó, nó là thằng phản bội, chính nó đưa phỉ về tàn sát thịt trấn, hãy xử tội nó đi”, “Cho thằng dắt voi về giày mả tổ về với đất đi”, “Bắt nó cho giun vót đũa, mối ăn xương thôi”... Những tiếng hét kích động tới trí não mọi người, làm cho làn sóng người chuyển động, rền vang, đẩy nhau tới tận bậc thềm. Viên quan tòa đứng lên luận tội. Sau bản luận tội là năm người lên tố tội. Tội ác bày ra, chốt hãm được mở, nước xô, đá xô, tiếng kết tội của quan tòa bị tiếng gầm của đám đông át đi, làn sóng người cuộn lên nuốt chửng cả quan tòa lẫn khán đài, tiếng hét, tiếng đấm đá, tiếng cấu xé nhau vang dội một góc trời. Sự phẫn nộ đến điên cuồng được hạ hỏa thì nạn nhân đã thành một cái xác không hồn.

Dùn uể oải đưa mắt xuôi theo dòng suối. Dưới nắng chiều dòng suối lấp lánh như dát bạc, những tán lá xòa xuống như đùa cùng suối nước. Chết, ngày mai ta sẽ bị chết. Chết bằng luồng đạn nào cũng là chết nhục chết nhã. Nhưng mà sống để làm gì, con dao trong tay kẻ ác không sớm thì muộn cũng phải gây tội gây ác, lúc đó cái chết càng tức tưởi hơn. Tốt nhất là tự tìm lấy cái chết, chết sớm ngày nào đỡ phải day dứt, ân hận ngày ấy. Song ta không chết nổi. Đứng trước cái chết - sự thử thách cam go nhất đối với muôn loài Dùn lại nghĩ lại. Chết là một sự đơn giản nhất của người bị dồn đuổi, song chết là sự lựa chọn khó khăn nhất của người chưa kịp đi tới cuối con đường sống. Không! Ta phải sống. Sống để cho mọi người nhìn rõ ta.

Sống giữa rừng, gửi gắm thân phận của mình cho rừng Dùn cảm nhận và học được ở rừng rất nhiều. Cảm giác bình yên luồn lách qua tĩnh lặng, dâng lên trong sương khói, trong màu xanh làm dịu đi trong anh những đớn đau, day dứt. Mỗi buổi sáng bình minh lên, không khí thay đổi dần, tiếng hót quyến rũ của những con hoạ mi làm cho cả khu rừng vang lên những âm thanh tha thiết. Tiếng chim như con suối không dứt dòng, như thác nước không dứt tiếng làm lòng anh chộn rộn. Rồi những cái lá rừng dài thuôn vểnh lên đón những giọt mưa mau thỉnh thoảng lại nảy lên khi đầy nước; những đốm nắng lấp loá trên những tán lá tạo nên cảm giác vui vui; tiếng nai tác, tiếng gà rừng gáy trong đêm... Trong khu rừng không có con nào tồn tại biệt lập. Mỗi loài đều đánh dấu sự tồn tại của mình một cách khác nhau. Từ những con cú cụp bộ áo tơi xuống rùng mình hứng những giọt mưa; những chú cá ngược dòng suối sinh sôi, đùa bỡn; những con lợn rừng men dọc theo những khe cạn tìm chỗ đằm mình và vui thú với việc truyền lại giống nòi... tất cả vì tồn tại của chính mình, của rừng, vậy thì làm sao anh không theo chúng mà mà tồn tại.

Trời se se lạnh, hơi ẩm toát ra từ da thịt của rừng hòa quyện với muôn giọt nước li ti từ trên trời sa xuống làm cho cả núi rừng chìm trong một màu trắng đục. Làn gió chiều nhè nhẹ lướt trong lòng không gian yên tĩnh làm cho Dùn vợi bớt đơn côi, lạc lõng, lòng dạ dần dần thư thái, tĩnh tại.

1

Sự sa sút của Dùn không qua được mắt Sắn. Dùn không phải là nòng cốt trong Mặt trận Phòng Tô tự trị nhưng là con dao sắc trong tay Sắn. Từ Dùn, mười tám trai tráng họ Triệu với đầy đủ súng ống đi theo hắn. Trong quân, kẻ trước đây cùng công tác với hắn, kẻ mang ơn họ Triệu, kẻ nghe danh hắn đã trầm trồ thán phục, nhìn vào động tĩnh, sắc mặt của hắn để liệu đường. Sắn biết, nhưng không dùng Dùn vào những việc quan trọng. Nhà họ Triệu có tiếng là trung dung, thò lò hai mặt, đi với bên nào cũng nửa vời, loại người như thế o ép, lợi dụng thì được chứ không thể giao quyền hành, sinh mạng. Sắn để cho Dùn tự do còn ở việc khác. Nhà Dùn là cái kho của cải. Bây giờ bộ đội, cán bộ vây chặt đến con kiến cũng khó thoát ra ngoài, hắn buộc phải bảo toàn lực lượng, song cũng như trước đây, chính quyền sức mấy mà nằm lỳ thi gan với những kẻ ăn đời ở kiếp, đợi khi họ mệt mỏi, hắn sẽ cho quân tập kích, bắn tỉa, bắt cóc, đến thời cơ thuận lợi sẽ tổng công kích, rồi sẽ đến lúc chúng sẽ như ao bèo gặp lũ, lúc đó kho lẫm nhà Dùn sẽ đắc dụng cho việc nuôi quân, nuôi chính quyền mới.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi tư

Đúng như dự đoán của Sắn, cụ giáo Choong đến thật.

Khi người của trạm gác đưa cụ giáo vào Sắn đã sẵn sàng chống đỡ. Nhưng vừa may, vừa không may cho hắn, cụ giáo đến không phải để bắt tội ba kẻ hiếp dâm, mà để thuyết phục Mặt trận Phòng Tô ra hàng. Cụ bảo Sắn:

- Ta biết nói chuyện với anh là phải nói chuyện đến chính kiến. Từ chính kiến anh mới đuổi theo khát vọng thống trị, chiếm lấy. Từ chính kiến anh mới bỏ vào rừng, dẫn đến bao cảnh tan cửa nát nhà. Tôi nói thật với anh, biết đèn không sáng thì đừng có cố thắp, anh hãy quay đầu lại đi, loạn lạc như thế là đủ rồi.

Sắn nhìn thầy e ngại, dù rất không muốn song hắn vẫn phải tranh luận với thầy, hắn thưa:

- Dạ thưa thầy, con biết lụy đến thầy là lụy đến đức, lụy đến cái rõ ràng, song việc chẳng đừng được, con không thể khoanh tay ngồi nhìn người ta cướp đất, cướp người của mình được.

Cụ giáo thở dài:

- Ta biết đạo của ta đã suy tàn từ lâu. Ta vẫn dạy học trò thấy lửa cháy thì phải dập, thấy chết đuối thì phải cứu, vậy mà bao lâu nay dân chúng trên thuyền giữa thác ta vẫn phải khoanh tay nhắm mắt. Việc ta làm có lẽ không hợp với đạo trời nên lời của ta chỉ vào tai người khi không có nước cuốn, lửa cháy, khi binh lửa sảy ra đến học trò, con, cháu ta cũng bỏ ta nữa thì ta sai rồi.

- ....

- Đời ta, lòng ta chăm chắm vào điều thiện, coi điều thiện là cây cầu hóa giải những lỗi lầm mà cha ông ta đã gây ra, song bây giờ ta mới ngộ ra, lòng thiện bao trùm là một việc tốt, nhưng trong lòng cái ác thì lòng thiện chưa đủ. Quyền lực lấn át luật lệ, lấn át tình người, làm mê muội con người thì cái thiện có ích gì. Nhìn những việc anh đang làm ta biết ta đã sai đường nhưng anh còn coi ta là thầy thì đừng làm cái việc bắn giết vô nghĩa nữa.

Sắn rụt rè lên tiếng:

- Nhưng thầy ơi, muốn ăn vót đũa, muốn ở vót tên, có muốn tránh cũng không tránh được.

Cụ giáo chiêu một ngụm nước rồi chậm rãi:

- Vót tên để giữ nhà, giữ mình là điều nên làm nhưng vót tên tẩm độc để hại người thì nên chăng?

- Dạ thưa! Thầy dạy con đường của họ là con đường phải ư! Dạ thưa, trước khi lấy cái phải của họ đặt lên đầu mình thì phải biết nó có vào mình không chứ ạ. Thầy dạy đừng gây ra loạn lạc ư! Con không đứng lên giữ lấy thân mình liệu họ có để yên cho con sống không? Thầy dạy đừng ngăn cản việc họ làm ư! Quyền thế là tất yếu của kẻ mạnh, trao thanh gươm sắc cho người ngoại tộc không biết mũi gươm sẽ đâm vào ai đâu thầy ơi.

Cụ giáo bỗng thấy núng lòng, tẩy rửa ảo tưởng khỏi những cái đầu u tối đã khó, khỏi cái đầu cuồng tín còn khó hơn. Ngẫm ngợi một lúc cụ bảo:

- Nhưng anh biết đấy, nếu mở được sự hiếu sinh thì thiên hạ được hưởng thái bình.

Sắn cố nén cái nanh vuốt của mình vào đôi mắt cáo:

- Dạ vâng, con biết, song sự hanh thông vào trong lòng được mấy người. Ơn thầy dẫn dắt cho con biết rộng, hiểu nhiều nhưng con đã nuôi trong mình cái chí chiếm thiên hạ, nay gặp thời loạn lạc con muốn thể hiện cái chí của mình.

Cụ giáo giật mình, loại người làm cho chó đói gầm gừ cắn xé, chó no rửng mỡ vờn nhau này ghê thật, ta chưa kịp hóa nó nó đã hóa ta không biết chừng.
Đọc được lòng cụ giáo, Sắn thủng thẳng:

- Thầy dạy vầu nào măng ấy, không có cây vầu nửa đắng nửa ngọt. Chúng đang cố dựng lên một chính quyền nửa đắng nửa ngọt mà cai trị được chúng ta ư? Thầy dạy muốn nghĩa đừng nhụt chí giữa đường, con nhụt chí giữa đường được chăng? Thày dạy chim bay cao để tránh tên tránh bẫy, chuột cống đào sâu để tránh hun đào, nhưng chim bay mãi mà không mỏi cánh ư, chuột đào mãi mà không chạm đá, chạm nước ư! Việc chúng con đang làm là bất đắc dĩ, song vì muốn giữ lấy thân mình mà phải làm thôi, thưa thầy!

Biết không thể lay chuyển được kẻ ngông cuồng, cụ giáo hỏi thăm con cháu họ Triệu, cụ được Sắn cho biết con cháu họ Triệu đang làm việc nghĩa trên Tả Phìn, cụ đành phải chào Sắn ra về.

[bodoibienphong]

Sau hôm vào rừng gặp Sắn, cụ giáo bí mật đến gặp Long. Long đón cụ, bình tĩnh nghe cụ giãi bày chuyện của người, của mình, cụ bảo:

- Chưa bao giờ tôi phải bó tay như bây giờ. Tôi sợ đầu rơi máu chảy, tôi muốn làng bản bình yên nhưng tôi chẳng có gì ngoài lời nói, mà lời của tôi bây giờ không vào được tai ai, tôi phải làm sao bây giờ?

Long thăm dò:

- Thưa cụ, làm thay đổi được ý đồ ngông cuồng của bọn cuồng tín không dễ dàng, nhưng chẳng lẽ không còn cách nào khác nữa sao?

Cụ giáo cố nén tiếng thở dài:

- Cách gì hả anh. Tôi từ nhỏ đã sa vào con đường chữ nghĩa. Đạo lý của chín tầng mây nhập vào tôi bao năm nay, giờ gặp cảnh này tôi như gà quấn dây tơ, biết làm thế nào đây.

Sau hồi lâu suy nghĩ Long đề nghị:

- Thưa cụ, trong lúc này cháu trộm nghĩ, nếu mọi người hiểu được phỉ không phải là dân, dân không phải là phỉ thì mối thắt dần được gỡ.

Cụ giáo lắc đầu:

- Khó lắm, khó lắm. Luật lệ của chúng bây giờ là trừng phạt. Sợ hãi, đau khổ bao trùm khắp vùng rồi. Phỉ sợ ta, phỉ sợ phỉ, dân nói đến phỉ là ai cũng hồn một nơi thân một nẻo.

- Vậy ta mới phải phân hóa ra. Mọi người đều biết ngoài bọn trùm phỉ tàn ác ra thì phần lớn người lầm đường chính là ruột thịt của mình.

- ...

- Thưa cụ, khoái chúa thường trở về tổ cũ. Mê muội trong bánh vẽ, trong kích động, sợ hãi thì họ theo phỉ, nhưng nếu lôi họ ra khỏi được bến mê thì mái nhà ấm cúng mới là cái đích của họ.

- Vậy tôi phải làm gì bây giờ?

- Thưa cụ, cháu nói không phải cụ tha tội, làm tỉnh cơn mê của những người lầm đường lúc này không ai thay được người cùng máu mủ ruột thịt, bài học những lần tiễu phỉ trước đây vẫn còn mới nguyên.

- ....

- Việc này cách mạng nhờ cụ làm cái việc đi trước, cụ gọi được mười chín người họ Triệu ra hàng là đánh thức được mấy trăm con người đang mê muội trong rừng...

“Gọi được mười chín người họ Triệu ra hàng là đánh thức được mấy trăm con người đang mê muội trong rừng”. Câu nói của Long ám ảnh cụ giáo suốt cả chặng đường về. Năm 1953 Long đã nói với cụ những lời gan ruột thế này, chính những lời gan ruột này đã lôi cụ cùng mười mấy con cháu họ Triệu ra khỏi bến mê, còn lần này... Cụ giáo cố nén cục ức dâng lên trong lồng ngực già nua. Gọi chúng về thì phải gọi rồi, nhưng gọi cách nào đây. Nói phỉ có ngàn quân, vạn quân nhưng vào rừng đi mãi chẳng thấy bóng người. Mười chín kẻ họ Triệu theo chúng, nhưng cụ chúng vào tận hang ổ mà vẫn chẳng biết mống nào còn, mống nào mất... Phỉ ranh ma, quỷ quyệt, động mà tĩnh, tĩnh mà động, không biết thế nào mà nhận hình nhận dạng, biết chúng ở đâu, tâm tính của chúng thay đổi thế nào mà gọi. Lần trước thằng Dùn theo phỉ, dù nó có tự chui đầu vào rọ song vẫn có đường ra, còn lần này... Những tội ác gây ra với dân, với nước mấy năm giời nó đào sâu chôn chặt nay lòi lên cản đường. Việc cán bộ huyện bị mổ bụng moi gan ngay tại nhà họ Triệu làm nó không có chỗ quay đầu. Mười tám người nhà họ Triệu theo nó vào rừng làm phỉ là sợi dây thòng lọng treo cổ nó bất cứ lúc nào. Cụ giáo tin cán bộ Long thật tình muốn chúng trở về nhưng chắc gì ai cũng như cán bộ Long.

Nhưng suy đi ngẫm lại cụ giáo thấy vẫn phải gọi con, gọi cháu về. Gọi về rồi muốn ra sao thì ra. Cán bộ Long bày cho cụ cách tiếp tế cho bọn phỉ để liên lạc với Dùn. Mới nghe cụ chưa thủng sau cụ thấy Long có lý. Giống ngựa chí tình quen đường, nhớ chủ, cụ cho đồ tiếp tế lên lưng con ngựa bạch thả nó vào rừng tìm chủ, nó không trở về hoặc trở về với nguyên đồ tiếp tế trên lưng thì coi như thằng Dùn đã về chầu Bàn Vương. Con ngựa chuyển được đồ tiếp tế rồi trở về thì coi như nhà họ Triệu còn có cơ gặp lại ruột rà máu mủ của mình. Nghĩ vậy làm vậy, cụ giáo bảo thằng chắt nội lấy thịt lợn sấy, thịt trâu khô, muối sấy cho vào hai cái túi vải, bỏ một lá thư viết cho Sắn, một cho Dùn vào túi áo của Dùn, để con bạch ngửi cái áo rồi buộc vào cổ nó, cắt dây cương. Con bạch hiểu ý chủ, nó co hai chân trước lên hí một hồi dài rồi phi nước kiệu vào rừng. Cả nhà họ Triệu nín thở nhìn theo con vật thông minh, trung thành.

Nửa đên hôm đó cả nhà đang thót ruột, thót gan, đoán già, đoán non bên bếp lửa thì nghe tiếng ngựa gõ móng, tiếng hí dài mừng rỡ. Mọi người bật dậy, cầm đuốc ùa ra sân, trước mắt họ con bạch toàn thân ướt lướt thướt, song đôi mắt ánh lên niềm vui, trên cổ nó vẫn buộc cái áo của Dùn.

Cụ giáo run run cởi cái áo, run run lần nắn và lôi ra hai bức thư. Bức thư của Dùn viết cám ơn ông nội và cả nhà đã lo lắng cho những người họ Triệu trong quân. Dùn báo tin anh và mọi người vẫn khỏe, vẫn hăng hái luyện tập, canh phòng, đợi có thời cơ sẽ đánh đuổi chính quyền cũ để lập nên chính quyền mới. Bức thư của Sắn xin tạ tội với cụ giáo về những lời lẽ không phải đạo thày trò trong buổi gặp trong rừng. Sắn xin thay mặt Mặt trận Phòng Tô ngàn lần xin lỗi cụ và nhân dân Phòng Tô việc ba tên lính hại cô gái nhà lành và đã nghiêm trị chúng theo quân lệnh. Sắn hứa sẽ chia đều quà của cụ giáo cho toàn quân để mọi người được hưởng lộc và xin được gặp cụ trong ngày khải hoàn.

Cụ giáo thở phào như hất được tảng đá nặng đè lên ngực. Vậy là Dùn và đám con cháu họ Triệu vẫn còn sống. Vậy là chuyến tiếp tế đầu tiên của cụ đã gây được lòng tin cho Sắn và đám thuộc hạ, việc tiếp theo bây giờ là phải làm sao tiếp cận được với Dùn. Cụ bảo:

- Như các con đều biết, do ta nhu nhược, do người họ Triệu cả nghe, cả sợ mà con cháu bỏ nhà bỏ cửa vào rừng làm phỉ. Đã sai thì phải sửa, trong lúc chưa muộn ta mong các con cùng ta hợp lực để gọi chồng, gọi con, gọi anh, gọi em về.

Mọi người nhìn nhau, xưa nay cụ giáo nói ra lời nào là đánh đục vào cột lời ấy, lời cụ trong lúc cần phải quyết đáp dứt khoát còn ai có ý gì nữa.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi lăm

Hoàng Seo Lùng một mình một ngựa đến hang Tổng chỉ huy. Mấy ngày trốn chạy mệt mỏi, uất ức, tương lai mù mịt mài mòn ý chí làm cho Lùng giống như con ong bị vặt chân, dáng vẻ oai phong, tâm hồn phấn chấn, viên mãn lồ lộ qua từng cử chỉ của một ông tướng trôi tuột xuống vực sâu chỉ còn lại dáng vẻ của một con chó bị xua đuổi đến cùng đường. Đã thế lũ quạ đen còn coi bọn hắn là mục tiêu đeo đuổi, suốt ngày suốt đêm quàng quạc trên đầu. Sao mà tự nhiên đẻ ra nhiều quạ đến thế. Quạ bay rợp trời rợp đất. Quạ đậu đen đặc các ngọn cây. Quạ đánh nhau. Quạ tranh mồi, kêu than như bầy ma đói. Loài lấy động vật thối rữa làm mồi đánh hơi thấy đội quân sắp sửa tận thế chờ mở tiệc mừng hay mùi máu, mùi thối rữa của người chết, người bị thương, người sắp chết tụ hợp chúng, hay Lùng và đồng bọn tranh mất lãnh địa của chúng, có lẽ cả ba. Ban đêm nghe tiếng quàng quạc thèm thuồng của lũ quạ là kẻ nào kẻ ấy rợn hết cả người. Nhưng chui vào đêm, chui vào mộng mị còn đỡ, những tiếng kêu dai dẳng ban ngày mới đáng sợ. Cú kêu, gà mái gáy gở, chim sa, cá nhảy lên bờ chắn đường đã sợ, đã linh cảm đến tai họa, cả rừng quạ thúc những tiếng báo chết vào tai vào óc làm gì mà không sợ. Cả đội quân nơm nớp. Ban đêm quấn chặt lấy nhau như vặn thừng, ngủ không dám sâu, đái không dám ra xa ổ. Ban ngày gác xách, vào rừng lấy củi phải trông chừng, níu kéo nhau, kẻ nào kẻ nấy rã rời như đang đói lại phải è lưng vác đá ngược dốc. Quân đã vậy, tướng chúng cũng không tha, Lùng đi đến đâu chúng đón đầu, khóa đuôi đến đấy.

Lùng và lũ quạ đã đến khu rừng có hang Tổng hành dinh. Trên bãi đất cạnh đường một tốp phỉ đang quây quanh đống lửa cháy rừng rực, trên đống lửa con chồn to cỡ con chó sáu bát đang quay, tiếng lửa reo, tiếng củi nổ, mùi thơm của loài ăn thịt đang hút hồn cả bọn. Một tên lính chùi hai tay vào vạt áo, thòm thèm:

- Được rồi đấy, thơm điếc mũi rồi, vàng bóng toàn thân rồi.

Một tên khác:

- Từ từ, được miếng ăn thì phải cho nó đàng hoàng, nhịn thêm lúc nữa không chết đâu.

Tên khác:

- Vì đuổi theo con chồn này mà thằng Chiến bị mìn cho đi chầu tổ tiên đấy, con chồn chín phải cắt cái đầu cúng nó.

Tên ban đầu lủng bủng:

- Thế thì đến tết cũng chưa cho được miếng thịt vào mồm.

- Đến tết cũng phải chờ, đã là anh em thì phải có sau có trước.

- Cứ ngồi đây mà sau với trước, hôm qua ba thằng bỏ trốn, hôm kia năm thằng đi đứt, ngày mai, ngày kia..., ngồi đấy mà sau với trước.

Chuyện của bọn lính lọt vào tai Lùng, hắn lắc đầu rồi phóng ngựa vụt lên.

Lùng vào hang. Trong cái hang dài, rộng cỡ vài mẫu, nền hang phẳng như mặt ruộng phủ đầy loại cát non nổi lên mấy chục đống lửa bập bùng. Ngoài mấy thằng được phân công canh gác còn giá rét ấn hết cả quân cả tướng vào trong hang. Quanh những đống lửa là những khuôn mặt hốc hác, những cánh tay xương xẩu, ánh lửa lập lòe không còn làm cho lũ dơi sợ hãi như thời kỳ đầu bị tranh chỗ, chúng dạn dĩ bám chặt lấy vòm hang lồi lõm, cao hút, thả người xuống nghỉ ngơi, mặc đám người xơ xác, phờ phạc dưới nền hang.

Trong một ngách hang Triệu Tá Sắn ngồi lặng bên bếp lửa. Trước cửa ngách hai tên vệ sỹ bồng súng đứng nghiêm như tượng. Cạnh hắn là hai tên vệ sỹ cũng đứng khoanh tay lặng lẽ. Sự câm lặng của cả bọn trong cái khoảng rỗng ngàn đời câm lặng khiến cái hang giống như một hầm mộ của ông vua bà chúa.

Lùng vào thẳng ngách hang Tổng chỉ huy. Cả bọn ngồi quanh những đống lửa chào hắn bằng mắt, hắn đáp lại lời chào cũng bằng mắt, chỉ có tiếng cát vỡ xào xạo theo mỗi bước chân của hắn đánh thức sự tĩnh lặng.

Nhìn thấy Lùng, Sắn gật đầu chào. Lùng không nói không rằng, kéo khúc gốc bương làm ghế ra ngồi xuống rồi lẳng lặng nghiêng cái túi da dê rót đầy một bát rượu, đưa lên môi uống cạn.

Đặt cái bát xuống nền hang, Lùng đưa tay lau râu mép, thủng thẳng:

- Tôi vừa ở bên Lúc về, bên ấy cũng chó chạy cùng đường rồi.

Sắn không trả lời Lùng, hắn chậm rãi rót đầy bát rượu, chậm rãi uống một nửa, còn một nửa tưới vào đống lửa, ngọn lửa bắt rượu bùng lên xanh lét rồi cháy lem lém như cồn cháy. Hắn nheo mắt nhìn ngọn lửa, thốt lên:

- Phải nói là rượu ngon, người Mông của các ông làm được nhiều thứ nổi tiếng nhưng chẳng cái gì bằng làm ra rượu.

Lùng không nói không rằng, đứng dậy bê khúc củi sến to bằng con chó săn lùi vào bếp.

Sắn vẫn làm như ngoài nói về rượu, trên đời chẳng còn chuyện gì khác:

- Lạ thật, cứ nhìn thấy những tăm rượu như tăm cá bò lên thành bát, ngửi thấy cái hơi rượu thơm gắt là mồ hôi lưỡi tôi tứa ra như kẻ chết đói thấy đuôi lợn luộc béo ngậy.

Lùng vẫn ngồi xổm, hai tay như muốn chui vào trong lửa, vẻ lầm lì vẫn giữ nguyên trong khuôn mặt chai sạn. Một lúc sau không chịu nổi sự lảng tránh của Sắn, hắn bảo:

- Ông có nghĩ là chúng ta cùng đường rồi không?

Sắn không trả lời Lùng mà thích thú sục chân sâu vào trong cát, lấy tay vốc cát lên thả qua kẽ tay như trẻ nhỏ, vừa nghịch, hắn vừa nhìn vẻ mặt đâm lê của Lùng, cười:

- Ông có thấy cát ở đây tuyệt vời không? Tuyệt! Cứ là mịn như nhung, sạch như rửa, chân đi không cần giày, ngả lưng không cần chiếu, sống trong cung điện chắc gì sướng hơn sống trong hang này, nằm trên nệm bông làm sao mềm bằng nền cát này...

- Cứ chui lủi thế này thì cát cũng không có mà vùi đâu - Lùng nghiến răng, vung tay ném cái bát vào thành hang. Sau tiếng choang khô khốc cái bát vỡ tan.

[bodoibienphong]

Sắn bất ngờ vùng đứng lên, hắn cũng vớ lấy cái bát, vằn mắt, bao hơi sức dồn cả vào cánh tay vung lên.

Choang - thêm một cái bát nữa vút vào thành hang, vỡ tan.

Lùng lạnh lùng vớ cái bát nữa, vung tay.

Choang - Một cái bát nữa thành mảnh.

Choang.

Choang...

Những cái bát đuổi theo nhau bay vèo vèo, loảng xoảng những mảnh vỡ, cả hai địch thủ, hai vận động viên ném bát không thay đổi nét mặt. Cả bốn tên vệ sỹ không thay đổi nét mặt. Cả cái hang rộng rãi, đen tối như hang âm phủ vẫn yên lặng như từ thủơ hồng hoang.

Ném cái bát cuối cùng vào vách hang, Sắn bê túi rượu ngửa cổ uống ừng ực rồi đưa cho Lùng, miệng lầm bầm:

- Đẵn cây phải lựa hướng gió, không lựa, cây đổ người đổ đấy.

Lùng gạt tay Sắn ra, nói như thổi lửa ra khỏi miệng:

- Nhưng cây nào? Người nào? Tất cả như đàn chó cùng đường rồi kia kìa.

Sắn bất ngờ nhẹ nhàng kéo Lùng ngồi xuống, nhẹ nhàng làm nguội ngọn lửa bằng một giọng thủ thỉ như dỗ trẻ:

- Cứ cho nó dồn, nó đuổi đi, trong cùng đường trâu ngã dấu chân hổ cũng méo đấy.

Lùng nhìn Sắn lắc đầu, đầu óc của hắn không chịu nổi sự rối rắm, lắt léo của con người rắn chẳng ra rắn, hổ chẳng ra hổ này.

Sắn đưa ống rượu cho Lùng:

- Mời ông. Uống đi rồi ta đi một vòng xem sao.

Lùng lẳng lặng đỡ ống rượu, lẳng lặng chuyển lửa vào bụng. Uống xong Sắn nháy Lùng rồi mỗi người một ngựa đi thị sát quân lính, cả hai men xuôi theo dòng suối, mồm kẻ nào cũng ngậm tăm, vẻ quan trọng cương lên trên từng nét mặt, cử chỉ. Dưới chân ngựa, con suối cạn von nhỏ lại, những bãi cát sỏi nổi lên làm cho dòng nước ít ỏi bị chia đôi. Nước trong xanh như lọc, những vật dưới đáy rõ ràng như trong bể, khắp dọc lòng suối đầy những mảng rêu, những gốc cây, khúc gỗ mục, nửa vùi trong cát, nửa nổi lên chờ nước cuốn trôi.

Mùi ẩm mục ngai ngái dễ chịu từ lòng suối bốc lên trộn với mùi ẩm mục của đất, của rừng khiến hồn Lùng dâng lên cảm giác lâng lâng. Hắn cúi người, âu yếm vỗ vỗ nhẹ vào lưng con ngựa, miệng nựng như trẻ. Đáp lại tấm lòng của chủ, con ngựa cong hai vó trước lên hí một hơi dài sảng khoái. Tiếng hí của nó đánh thức khu rừng yên tĩnh, một đôi bìm bịp ngủ ngày giật mình, bay vụt qua suối rồi chui vội vào những bụi cây lúp xúp.

Thấy viên chỉ huy quân đội yêu quý con ngựa chiến đến mức thái quá, Sắn thấy lo, thấy ngại. Để chiến đấu lâu dài Mặt trận buộc phải bảo toàn lực lượng, phải biến tướng, biến hình, không cho đối phương biết mình ở đâu, có những gì, đội nào, hang nào cũng nuôi chó, nuôi ngựa thì khác gì lậy ông tôi ở bụi này. Sắn suy tính hồi lâu rồi phóng ngựa lên ngang với Lùng, thở dài:

- Muốn giữ được bí mật trước tiên ta phải hóa kiếp đàn ngựa, đàn chó đấy.

Nghe Sắn nói đến việc giết ngựa, Lùng giãy lên như phải bỏng:

- Không được, không được, ông có biết với người Mông con ngựa là thế nào không?

Sắn thở dài:

- Có là con là cháu cũng phải hóa kiếp thôi.

Ngừng một lát, Sắn chỉ con chó săn cao lớn đang háo hức dẫn đường, nói như trong đám tang:

- Cũng như con chó săn quý báu kia. Với người Dao, chúng không chỉ là bạn trung thành, là kẻ giữ nhà mà còn là ơn nghĩa từ đời thủy tổ, nhưng trong tình thế này phải cho chúng về với đất thôi.

Lùng để cho lời nói của Sắn vuột theo cơn gió, hắn ra roi, con ngựa bị bất ngờ vọt lên như một mũi tên. Sắn nhìn theo, lắc đầu, thuyết phục tên chỉ huy người Mông cứng đầu cứng cổ này không dễ, nhưng trước sau thực tế cũng buộc hắn sáng mắt ra thôi.

Hai người đi qua một bãi tập. Trên bãi đội quân áo chàm đang kẻ nằm kẻ ngồi, uể oải, áo quần te tướp không che nổi da thịt. Rét mướt, đói khát làm người ngợm chúng rã rời, mắt kẻ nào kẻ nấy bạc đi, trắng dã. Thấy hai thủ lĩnh, tất cả đều bật dậy. Sắn xua tay tỏ vẻ cứ tự nhiên rồi vẫy Lùng đi tiếp. Hai người đã đến một trạm gác tiền tiêu. Trên một vọng gác hai tên lính người Phú Nả trần truồng nằm sấp, trên người phủ hờ cái chăn mỏng. Cả hai, đang đuổi theo câu chuyện tục tĩu moi trong kho chuyện ông bà cụ kỵ truyền lại, một tên mặt lạnh tanh, mồm ráo hoảnh dẫn tên kia vào câu chuyện Ỷ Thôi đầy lý thú. Đến đoạn vua ông vua bà giật mình thức giấc thì đã mất ngỗng quý, vua tức quá mắng vợ: “Tiên sư mày! Bảo cầm cổ ngỗng lại đi nắm "cổ chim", tên nghe chuyện thích thú cười tít mắt, vươn tay nắm lấy con chim thò lõ của tên kể chuyện kêu lên thích thú:

- Nó nắm như thế này á?

Tên kể chuyện giật mình hét lên:

- Của nỡm, có buông ra không.

Tên nắm chim:

- Không buông, nằm im không tao bóp đấy.

Tên kể chuyện:

- Đừng, đừng, ái đau, tao van mày...

Hai thằng đang mải trêu đùa thì có tiếng e hèm. Cả hai giật mình, chết lặng khi thấy người ló đầu lên khỏi sạp là Tổng chỉ huy. Sắn ra hiệu cho chúng mặc quần áo vào rồi trèo lên sạp. Lùng trèo theo Sắn, cả hai ngồi trên vọng gác nhìn ra bốn phía. Trước mắt chúng cả vùng không một bóng người, không một tiếng động của sự sống. Cả khu rừng chìm trong sương trắng. Phía tây mặt trời như bánh xe lửa xuôi dốc. Con đường ngoằn ngoèo như sợi dây thừng loăng quăng nối núi này sang núi khác. Sắn lắc đầu, thở dài, trong tình cảnh rã rời hắn khát khao đội quân của hắn giống như đàn rồng rồng bị tảng đá ném xuống, đội hình có rã ra song chúng lại nhanh chóng tụ lại dưới sự bảo vệ của cá bố cá mẹ, nhưng trong tình cảnh này điều đó là hoang tưởng.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi sáu

Dủng vừa chui ra khỏi cuộc loạn đả vì tự ái sắc tộc. Từ ngày vào rừng Dủng co người vào cố tránh mọi sự chạm mặt với người các tộc người khác. Sự bất hòa được người Pháp gieo rắc, chăm bón đã tạo nên hằn thù nằm sâu trong máu thịt. Trước đây chưa có chính quyền cách mạng, các tộc người thả cửa tranh chấp, cướp phá, ranh giới, nguồn nước, trai gái, cách sống khác nhau luôn là cái cớ để kéo người đến đánh người. Trẻ con làng này trêu ghẹo trẻ con làng khác - đánh nhau. Trai làng này trêu ghẹo, ve vãn gái làng khác - đánh nhau. Tộc người này trêu chọc, miệt thị tộc người khác - đánh nhau... Cái sự đánh nhau đã thành cơm bữa. Đánh nhau để giải tỏa những uất ức ghìm nén. Đánh nhau để thể hiện sức mạnh, trí khôn... Không ngày nào trong vùng không có loạn đả, không vùng nào không có máu chảy. Mấy năm sống trong chính quyền cách mạng, cái máu đánh nhau ngày ngày bị tưới nước, bị ghìm nén nên ngọn lửa rửa hận, trả thù ít có cơ hội bùng phát, bao ấm ức, thù hận chôn sâu vào tro bếp, khắp vùng bảo nhau làm, bảo nhau ăn, bảo nhau chờ thời chờ thế. Phỉ nổi, cái đích cướp lại chính quyền cùng những chiến thắng vang dội quy lòng người về một mối chưa được bao lâu thì lại thua triền miên. Lại đổ lỗi cho nhau, lại đói khổ, thiếu thốn, nhất là lại phải túm tụm vào một cái thúng, ăn chung, uống chung, nhưng không chung tiếng nói, không chung cách ăn ở, cách nghĩ đã làm cho cả bọn rã ra, hằn thù tích tụ từ đời nọ sang đời kia lại có dịp bùng phát.

Dủng đang lang thang trên bờ suối thì gặp Dùn. Từ ngày biết tin Đàu bị nạn, đau đớn đã kéo hai người lại với nhau. Dùn chủ động kéo Dủng ra cạnh tảng đá. Trên đầu họ bầu trời vần vũ. Từng đám mây đen kéo tới phá phách làm cho nền trời rách tướp, lúc sáng, lúc tối. Dưới chân họ từng dây kiến rồng rắn, hối hả chuyển chỗ. Một con bọ ngựa cỡ ngón tay giơ cái càng sắc nhọn lên vuốt vuốt cặp râu dài ra chiều tư lự nhìn đàn kiến lặng lẽ, nửa như đi nửa như chạy. Một con nhện cần mẫn đan lưới, vừa để tránh mưa vừa giăng bẫy bắt mồi. Trước mặt họ dòng nước trong vắt chảy lướt trên mặt sỏi, từng đàn cá mánh vô tư bơi ngược dòng, những con cá to cỡ ngón tay chao liệng một cách điệu nghệ ra vẻ cố sức ngược dòng song kỳ thực chúng đang làm duyên với giời, với nước, với nhau. Sự làm duyên của lũ cá làm cho vợ chồng bói cá thích thú, nước nông, mồi sẵn, chúng không cần phải náu mình rình rập mà đậu ngay trên mỏm cành cây khô xòa ra giữa suối, chỉ cần đôi con cá phơi nghiêng cái bụng lấp lánh là vút... hai mũi tên cắp phập xuống làn nước, sau cái chớp mắt cả hai đã oai vệ trên cành cây, hai cái mỏ dài đã cặp ngang hai con cá.

Dùn cảm thấy khó chịu trước vẻ thản nhiên, tự mãn của đôi vợ chồng bói cá. Anh nhặt đoạn củi lăng mạnh. Đoạn củi quay tròn như con khăng vẽ một đường vòng trên đầu hai vợ chồng bói cá khiến chúng giật mình bay vút lên không trung ngạc nhiên nhìn xuống. Thấy cơn nguy hiểm đã qua, chúng bình thản lượn một vòng rồi lại liệng xuống đậu trên cành cây khô thách thức. Phía hang chứa người đang làm đám ma cho một người Mông. Bài hát Khúa kê (chỉ đường) chỉ cho người chết biết lối về với tổ tiên âm âm, rền rĩ. Bài hát buốt ruột buốt gan, ai oán cả gốc cây, ngọn cỏ song lại như người đang nói chuyện với người sống chứ không phải nói chuyện với hồn ma làm Dùn cảm thấy tim gan đang bị ai đó bóp nghẹt. Anh thấy gai người, mắt rưng rưng. Bất giác anh đưa hai tay ôm lấy mặt, từ từ vuốt xuôi, nửa như không muốn giấu diếm sự yếu đuối, buông xuôi, nửa như dồn bất lực, chán chường xuống lòng xuống dạ. “Mình chết thật hay mình chết giả/ Mình chết giả, mình dậy đi/ Chết thật, ta rửa mặt cho mình/ Rửa mặt ba lần đưa mình về với tổ tiên/ Mình chết giả, mình dậy đi, dậy đi/ Lúc này người và vũ trụ đều u buồn, lạnh ngắt/ Mình chết thật thì mình quay lại/ Lắng nghe thầy cúng ta hát ba mươi sáu bài/ Chỉ đường chỉ lối cho biết đường về cùng tổ tiên...”. Hai bàn tay Dùn vẫn đưa tay lên mặt vuốt xuôi, nhưng ý nghĩ không dễ dồi như dồi lòng lợn, lòng chó, Dùn càng dồn nó càng đầy, càng ứ.

Dủng run run nắm lấy tay Dùn, bốn bàn tay thô ráp thoáng một chút thăm dò rồi xiết chặt vào nhau.

Dùn bảo:

- Từ ngày vào rừng đến giờ tôi mới được nghe tiếng hát Mông, mà lại tiếng hát đưa ma, không biết điềm lành hay điềm gở đây.

Dủng thở dài, an ủi:

- Lành gở gì thì cũng phải trông nhờ thần núi, thần rừng thôi. Cũng như anh, nghe tiếng hát đưa ma là tôi thấy gai hết cả người...

Dủng tránh ánh mắt của Dùn, lựa lời chuyển sang việc của mình:

- Từ khi nghe tin cháu bị hại lòng tôi như bị dao đâm, giá trước đây tôi nghe cháu thì chắc không có việc đau lòng.

Dùn cũng nén tiếng thở dài, thốt ra những tiếng khó nhọc:

- Tôi cũng đau không kém anh đâu. Cứ nghĩ lửa tắt ngấm thì thổi lên làm gì, ai ngờ... Anh Dủng ạ, trong, cao, rộng, lạnh, mỏng, sáng mình từng qua, nóng, tối, đục, nặng, dầy, nhẹ mình từng chịu, nhưng tôi không chịu nổi cái sự này.

Dủng giấu sự bối rối bằng cách rút hai bàn tay lên, nắm lại, ấn vào nhau, những đốt ngón tay phồng to, thô ráp kêu khùng khục, anh thốt lên:

- Tôi đã nghĩ nát đêm nát ngày rồi, tại tôi cố chấp mới xảy ra cơ sự này, bát nước đổ xuống đất rồi hót lại thế nào đây.

Dùn siết chặt tay Dủng:

- Mình đau một chúng nó đau mười, cái ta phải lo, phải nghĩ bây giờ là làm thế nào cho chúng quấn lấy nhau thì mọi chuyện mới yên được.

Dủng nhìn Dùn rưng rưng:

- Anh mở lòng thế thì tôi nở ruột, nở gan, nhưng mình đang là con thú cùng đường, làm thế nào mà giúp được chúng.

Dùn nắm lấy tay Dủng, lắc lắc:

- Tạm thời phải nằm yên thôi anh ạ. Sau bão trời sẽ hửng, tôi không tin mệnh của mình đến đây là hết.

Dủng thở dài:

- Tôi cũng tin là thế, chỉ không biết bây giờ hai đứa chúng nó sống ra sao.

Dùn:

- Đừng lo lắng quá anh ạ, cũng may còn có cụ tôi ở nhà.

Hai người quay về chỗ ở. Trong những cái lán dựng tạm đã bập bùng những đống lửa. Trong đêm rừng im ắng đến dễ sợ. Ban ngày có kẻ ra kẻ vào khu rừng không bị náo động bởi tiếng quát nạt cũng bập bõm kẻ lấy măng, lấy củi, nhốn nháo đi lại. Ban đêm con người đi vào thế giới chết, rừng cũng chết luôn, không khí nặng nề, bức bối, bóng tối bưng tai, bịt mắt, ánh sáng từ đống lửa chập chờn càng làm cho bóng người giống bóng ma.

Quây xung quanh một đống lửa là mấy kẻ đang cắn xé nhau. Một kẻ đang huênh hoang về những điều nghe thấy, nhìn thấy trong lần về bản lấy đồ tiếp tế thì một tên cắt lời:

- Mày đừng nói những lời thối ấy nữa, chúng tao cần biết sự thật đang dẫn chúng tao đi đến đâu.

Tên khác:

- Đúng, tao biết ngay mà, Tổng tư lệnh cho mày về nhà là sai rồi, tao hỏi thật, chuyến vừa rồi bọn Kinh thật Kinh giả đã nhồi nhét vào đầu mày những gì.

Tên kể chuyện thấy bị xúc phạm, như bị vô cớ phang một nhát vào đầu, hắn lồng lên nắm lấy cổ áo tên vừa nói lắc như lắc cái giẻ rách:

- Mày... mày... mày bảo ai nhồi nhét ông? Ai nhồi nhét ông?...

Cả bọn lặng người trước sự phẫn nộ bất ngờ của tên kể chuyện. Tên kể chuyện rũ xuống, nói như thở hắt ra:

- Ai nhồi nhét! Không ai cả. Không tin chúng mày cứ về bản mà xem. Nói bộ đội đốt nhà, giết người, hãm hiếp đàn bà con trẻ, nhưng chúng mày cứ về mà xem, bộ đội rải khắp trong làng ngoài bản nhưng nào họ có làm gì ai. Bản làng vẫn bản làng xưa, nhà nhà vẫn ngày ngày ba bữa đỏ lửa, nhà cửa vẫn yên lành, chứ đâu có như chúng ta, lúc nào cũng chỉ nghi kỵ, thừa cơ là bóp dái, chém giết lẫn nhau.

- Nhưng mà...

- Nhưng mà đang mù mờ chứ gì, nếu biết đang sai đường phải như con lươn trong ống, cố mà thoát ra, làm người thì phải biết lo lấy thân mình.

- Nước bao giờ cũng tìm được chỗ chảy, rồi ông sẽ thấy - Một tên gằn lên rồi hằm hằm bỏ đi.

Tên khác:

- Anh Coi nói đúng nhưng cũng không đúng, nếu đi mà chết, ở nhà cũng chết thì chết ở nhà khỏe ma hơn.

Cả bọn nhìn nhau, ngồi lặng, hoang mang, không biết nghe ai bây giờ.