Đền tội

[Giangtvx]

        Thật khó mà tin rằng một thống chế ngoại hạng, "nhân vật số hai" của một nước lớn ở châu Âu với bảy mươi hiệu dân, một đất nước từng nổi tiếng văn minh một thời và từng cung cấp cho thế giới những nhà bác học, những nhà thơ lớn và những nhà tư tưởng vĩ đại, lại ra chỉ thị với lời lẽ như thế cho các tướng lĩnh và quan chức.

        Nhưng trước mắt tôi là bản dịch chính thức của biên bản cuộc họp được ghi lại bằng tốc ký, một tài liệu nguyên bản được đưa ra trước toà, và tôi tái hiện tất cả những chi tiết này căn cứ theo bản dịch đó.

        Bản tốc ký đã cho thấy bộ mặt thật của những tên trùm quốc xã, đồng thời cũng nói lên sự hèn nhát của những tên kẻ V cướp đó, nỗi kinh hoàng của chúng trước những chiến sĩ du kích Liên Xô. Chúng ta hãy đọc tiếp bản tốc ký.

        Chừng nào Gơrinh thao thao bất tuyệt nói về sự cướp bóc nước Pháp và các nước Tây Âu thì các quan chức cao cấp và các tướng lĩnh còn chăm chú lắng nghe với vẻ cảm kích. Nhưng khi hắn bắt đầu nói đến Liên Xô tức thì những tên cướp có chức tước nói năng lắp bắp và mặt chúng chảy dài ra. Chắc cảm thấy bầu không khí thay đổi, Gơrinh liền hăng hái và phấn chấn kể về những của cải giàu có của Liên Xô:

        "Thưa các vị, để an ủi tâm hồn của quý vị, và để các vị nhìn đời với vẻ hoan hỉ, tôi cần phải kể đôi điều về vùng đất của bọn Côdắc sông Đông".

        Và hắn say sưa thuật lại rằng tại các làng Côdắc bị chiếm đóng, binh lính đã chén đẫy bơ, mật ong, thịt, chúng đã học được cách ăn thịt chấm kem sữa, còn bơ thì ngốn vã từng mảng lớn mà không cần bánh mì. Hắn hí hửng kể rằng trứng cá đỏ từ biển Adốp và biển Cátxpiên được vận chuyển sang Đức như thế nào, và hàng năm đệ tam đế chế sẽ chở từ những miền trù phú của nước Nga bao nhiêu lúa mì.

        Bỗng nhiên những mơ ước của viên thống chế vốn rất hợp khẩu vị của tên đầu đảng cướp bị cắt đứt bời tiếng nói của Lôde, viên cao uỷ của đế chế phụ trách việc cuớp bóc vùng biển Bantích và nước Bêlôruxia.

        Lôde - Thưa ngài thống chế, quả thực ngài nói đúng. Mùa màng ở đó chắc chắn là rất tốt... Nhưng vị tất mùa màng ấy có thể thu hoạch được và chở về kho, nếu như không thanh toán được bọn du kích và thổ phỉ luôn luôn quấy phá. Đã ba tháng nay tôi cầu cứu sự chi viện, nhưng quân đội không cho tôi một binh sĩ nào cả. Ngay cả ngài chỉ huy trưởng đội quân SS cũng không thể làm gì được bọn du kích nữa là...

        Gơrinh - Nhưng sự việc đó xảy ra ở sâu trong hậu phương của chúng ta. Hệ thống phòng thủ của ông rất kiên cố chẳng nhẽ ông không thể ngăn chặn được bọn du kích đó hay sao?

        Lôde - Điều đó hoàn toàn bị loại bỏ ở khắp nơi, thậm chí ở mãi tít miền nam của thành phố Minxcơ, chúng đã giết chết mấy tên quản lý nông nghiệp. Nhũng quan chức cũng bị bỏ mạng. Không thể cai quản nước Bêlôruxia một cách bình thường và làm sao có thể khai thác được nguồn tài nguyên và đất đai của nó nếu như không chấm dứt sự quấy nhiễu của du kích.

        Rôdenbéc (đứng lên) - Tôi xin cung cấp tin tức một nghìn năm trăm viên quân lý là người của chúng ta đã bị giết chết.

        Cuộc họp của những tên cướp có hạng mở đầu bằng ước mơ được ăn ngon trong khách sạn sang trọng nhất của Pháp dành riêng cho người Đức nhưng rồi đã đi chệch hướng và rối loạn. Lôde, Cốc, viên toàn quyền Ucraina, Rôdenbéc và những tên thân cận khác của Hítle - "những người có quả đấm mạnh mà không một nguyên tắc nào làm cho chùn lại, khi cần phải thịt một kẻ nào đó"- tất nhiên đã tán thành ý kiến của viên thống chế cho rằng "cần phải vơ vét, đúng là vơ vét". Nhưng rồi chúng quên rằng đề tài của cuộc họp là việc cướp bóc những nước bị chiếm đóng, và bắt đầu nói đến việc chiến đấu với du kích, đến "mối nguy hiểm khổng lồ đó ở phương Đông". Qua những lời lẽ của chúng vốn được ghi lại bằng tốc ký một cách vô tư đã toát lên nỗi sợ hãi có tính chất thú vật trước một dân tộc đã nhóm lên trong vùng hậu phương quân Đức ngọn lửa thiêng liêng của cuộc chiến tranh du kích.

        Giờ đây, khi cuộc chiến tranh đã kết thúc, khi những thủ phạm gây ra cuộc chiến tranh đó đang ngồi trong phòng xét xử và thôi không còn phẫn nộ về cách xưng hô "bị cáo" nữa. thật là thú vị biết được rằng cái bọn đại bợm từng cướp bóc Tây Âu một cách trắng trợn không bị trừng phạt đó đã phải run lên khi nhắc tới quân du kích Liên Xô.

        Vinh quang thay các chiến sĩ du kích của cuộc Chiến tranh vệ quốc!

[Giangtvx]

SỰ KIỆN GIẬT GÂN THỰC SỰ

        Trên đường đến Toà án quân sự, anh chàng lái xe Cuốctơ ghé sát tôi hỏi nhỏ:

        - Có đúng là hôm qua trong phiên họp kín, tướng Rudencô đã rút súng ngắn bắn vào Hécman Gơrinh phải không? Người ta nói với tôi rằng báo Mỹ viết về chuyện đó.

        Cuốctơ nhắc lại một lần nữa và lấy làm ngạc nhiên và thấy tôi không nghe thấy gì cả. Cái tin này đang lan truyền khắp Nuyrembe. Thú thực, cái tin bịa đặt kỳ quái đó đã làm tôi hết hồn và tôi đã cố mường tượng xem Rôman Anđrâyêvích, một con người vô cùng tế nhị và bình tĩnh, tử trên bục công tố đã nhằm bắn vào Gơrinh như thế nào. Tôi mường tượng rồi phá lên cười và nói với Cuốctơ, một con người nghiêm túc, tuyệt nhiên không làm cái việc ngồi lê mách lẻo:

        -  Anh đã bị một người nào đó đánh lừa đấy.

        Nhưng cái tin đó quả thực đã được đăng báo larôxláp Galan, người tiếp xúc rộng rãi với dân chúng địa phương, đã xác nhận với chúng tôi điều đó.

        -  Đúng, những tin đồn nhảm như vậy thì vô khối. Và cũng không phải là tin đồn.

        Galan đưa cho tôi xem một số báo "Sao và vạch" quen thuộc của Mỹ, trên đó có một cái tin ngắn được gạch bằng bút chì xanh: "Một sự cố bi kịch tại toà án. Công tố viên Liên Xô, tướng Ruđencô đã bắn vào Hécman Gơrinh". Trong quán rượu của giới báo chí, người ta chỉ độc bàn tán về cái tin đó. Người thì thắc mắc, người thì phẫn nộ, người thì cười hô hố. Tôi hỏi Ranphơ: "Tại sao cái tin nhảm nhí như vậy lại chỉ có thể xuất hiện trên báo?". Anh ta chỉ nhún vai: "Chuyện giật gân. Mọi cái chỉ để gây chuyện giật gân mà thôi". Pêghi cười khanh khách, phô hàm răng trắng muốt như nữ tài tử Hôliút. Êrích lẩm bẩm: "Mẽo là Mẽo, cần phải hiểu họ mới được". Rồi anh dẫn ra một câu tục ngữ ngộ nghĩnh lưu hành ô nước anh:

        "Hãy sợ con bò từ phía trước, hãy sợ con ngựa từ phía sau, hãy sợ nhà báo Mỹ từ mọi phía".

        Tuy nhiên, mọi người đã tề tựu đông đủ tại hội trường trước khi phiên toà bắt đầu khá lâu. Mọi cái vẫn bình thường. Gơrinh ngồi ủ chân trong chiếc chăn của lính. Ruđencô đứng trên diễn đàn công tố và tiếp tục phát biểu về kế hoạch "Bácbarôxa". Nhưng dù sao thì hôm nay cũng có chuyện giật gân! Mà lại là sự kiện giật gân đặc biệt. Do sự cố này, hệ thống tín hiệu kêu rè rè suốt mười phút trong tất cả các phòng của toà án bằng cách phát đi ba hồi còi để gọi các nhà báo đang ngồi tản mát trong các quán rượu, trong phòng hút thuốc, ngoài hành lang... Các phóng viên chạy vội về chỗ mình, vừa đi vừa nhai nốt miếng bánh mì cặp thịt và chùi bọt bia còn dính trên môi.

        Trong khi đưa ra lời buộc tội về kế hoạch "Bácbarôxa", công tố viên Liên Xô công bố và đề nghị toà án làm quen với bản cung khai của thống chế Phriđrích Paoluýt, nguyên phó tổng tham mưu trưởng trong những ngày soạn thảo kế hoạch "Bácbarôxa", một người, theo sự thú nhận của chính quyền, đã trực tiếp tham gia vào việc soạn thảo đó.

        Việc đọc bản cung khai của Paoluýt đã gây nên sự nhốn nháo khác thường trong đám bị cáo. Chúng chụm đầu trao đổi với nhau và viết những mẩu giấy gửi cho các luật sư của chúng. Các luật sư này cũng lại thì thầm to nhỏ với nhau và nhấp nhỏm trên ghế.

        Chúng tôi đã đoán ra được nguyên nhân của sự nhốn nháo ấy. Chính phủ Hítle đã giấu người Đức việc thống chế Paoluýt, vị tướng lĩnh cao cấp đầu tiên trong quân đội Đức, ra đầu hàng quân đội Xô viết và bị bắt làm tù binh.

        Sự thảm bại của quân Đức ở Xtalingrát, việc ba mươi vạn tên Đức bị tiêu diệt và bị bắt đã làm chấn động khắp nước Đức. Không thể nào che giấu được sự thật. Hítle buộc phải tuyên bố ba ngày quốc tang và treo cờ rủ; lễ cầu hồn được tổ chức tại các nhà thờ. Dân chúng được thông báo rằng thống chế Paoluýt đã hy sinh như một người lính Đức chân chính, đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Nhà nước đã tổ chức một lễ truy điệu long trọng để tưởng niệm vị tướng tài đó. Toàn bộ tướng tá ở thủ đô đều có mặt trong buổi lễ truy điệu. Đích thân Hítle đã đặt một phần thường cao nhất của nước Đức trên chiếc quan tài rỗng không. Việc công bố bản cung khai của viên thống chế "đã hy sinh" gây nên ấn tượng mạnh như vậy trong đám bị cáo.

[Giangtvx]

        Công tố viên chưa kịp yêu cầu đưa bản cung khai đó vào hồ sơ thì luật sư của Gơrinh - tiến sĩ Stamméc bệ vệ trong chiếc áo choàng màu hoa cà của trường Đại học tổng hợp, và tiến sĩ Daotéc, dáng người thấp bé nhỏ nhắn nhưng có cái mũi to tướng - cả hai cùng lao ngay đến diễn đàn và tranh nhau đề nghị các quan toà cho gọi đích thân nhân nhân chứng Paoluýt ra trước toà. Chắc hẳn họ tin rằng lời thỉnh cầu của họ sẽ bị từ chối và những lời cung khai rất quan trọng dường như được lấy từ chính Paoluýt, sẽ bị mất giá trị, còn phía công tố Liên Xô sẽ bị hố một phen. Neu Paoluýt vẫn còn sống và người ta quyết định gọi y ra toà thì chi nội việc đưa y tới Nuyrembe cũng mất nhiều thời gian. Hon nữa, Paoluýt khai cung ở Mátxcơva là một chuyện, còn khai tại đây, ở Nuyrembe, trước mặt các cấp chỉ huy trước đây của y và trước mặt các bạn bè, thì lại là một chuyện khác. Sự tính toán này của các bên bào chữa có vẻ như nắm chắc phần thắng. Bởi vậy, sau khi đưa ra lời yêu cầu, cả hai viên thầy kiện đắc thắng nhìn về phía công tố viên Liên Xô rồi quay về chỗ ngồi. Các bạn đồng nghiệp bắt tay họ, các quan toà trao đổi vói nhau dăm ba câu. Sau khi hội ý xong, huân tước Lôrenxơ quay về phía Ruđencô và hỏi:

        - Tướng quân có ý kiến gì đối với yêu cầu của bên bào chữa?

        Hội trường im phăng phắc. Tất cả mọi người đều nhìn về phía Ruđencô: các bị cáo và đám thầy kiện tỏ vẻ hí hửng ra mặt, các quan toà bộc lộ thái độ nghi vấn còn đám phóng viên chúng tôi thì không giấu nổi sự tò mò.

        - Thưa ngài Chánh án, phía công tố Liên Xô không phản đối, - Ruđencô đáp, nét mặt của ông vẫn thản nhiên, nhưng cánh nhà báo Xô viết chúng tôi vốn biết rõ tính cách của vị công tố viên trưởng qua những tháng ở đây, đã nắm bắt được vẻ tự tin trong ánh mắt của ông.

        Chính vào giây phút đó, trong tất cả các phòng, các hành lang và quán rượu đã vang lên ba tín hiệu thông báo một sự kiện giật gân lớn.

        - Thưa tướng quân, để đưa nhân chứng của tướng quân tới đây cần bao nhiêu thời gian? - Huân tước Lôrenxơ hỏi.

        - Thưa ngài chánh án, tôi cho rằng không quá năm phút. - Rôman Anđrâyêvích khoan thai trả lời bằng cái giọng cố tình làm ra vẻ hờ hững. - Nhân chứng đang ở đây, ông ta hiện ngồi trong phòng của đoàn đại biểu Liên Xô, ngay tại Pháp viện.

        Sau lời nói đó, cả hội trường đều sững sờ vì kinh ngạc. Các bị cáo thì thào bàn tán với nhau. Những mẩu giấy từ chỗ đó bay tới tấp đến các luật sư. Các luật sư quên mất vẻ bệ vệ của mình, bắt đầu tranh cãi một cách bực bội. Stamméc và Daotéc vén vạt áo choàng dài lê thê, xăm xăm bước lên diễn dàn và lại tranh nhau gào vào micrô:

        - Không, không, bên bào chữa, sau khi cân nhắc mọi chuyện, không yêu cầu gọi nhân chứng nữa. Chúng tôi đã nghiên cứu bản cung khai và hoàn toàn thoả mãn với những lời khai đó. Không cần thiết phải kéo dài phiên toà làm gì.

        Khoang lô dành cho báo chí cũng không thua kém phần nhốn nháo. Những người nghe thấy tín hiệu báo có sự kiện giật gân, từ ngoài hành lang vào liền đụng đầu ở cửa với những người vội chạy ra để chuyển cho phòng điện báo cái tin giật gân đó và thế là cả hai bên đều mắc kẹt ờ giữa. Hội trường vốn xưa nay yên tĩnh giờ ồn ào như chợ vỡ.

        - Toà cho gọi nhân chứng Paoluýt, - huân tước Lôrenxơ tuyên bố sau khi hội ý với các thẩm phán và nói thêm: - còn bây giờ tôi cảm thấy rằng đã đến lúc thích họp để tuyên bố nghỉ giải lao.

        Tất nhiên điều này không làm đẹp mặt phóng viên, nhưng thú thực rằng ngay tôi cũng không biết Paoluýt đang ở đây, và bây giờ tôi cũng hồi hộp chờ đợi sự xuất hiện của nhân chứng đặc biệt đó. Số là tôi đã có dịp sống ở Xtalingrát không ít ngày, trong thời kỳ phòng thủ cực kỳ gian khổ đó. Và tôi cũng nhìn thấy sự kết thúc thắng lọi của nó. Không bao giờ tôi quên được cái giờ phút ấy khi mà trong cảnh im lặng khác thường, đến mức đáng sợ, giữa những đống đổ nát cháy trụi, một toán Hồng quân không lấy gì làm đông đi ngang qua quảng trường vắng lặng tói toà nhà cửa hàng bách hoá. Chúng tôi biết rằng bộ tham mưu của tư lệnh tập đoàn quân Đức ở Xtalingrát đóng ở trung tâm thành phố. Không quân và pháo binh của chúng ta đã cày nát những vị trí đó. Chúng tôi biết rằng Paoluýt chưa thể tẩu thoát được. Nhưng qua nhiều lời khai của các tù binh, chúng tôi cũng biết rằng Paoluýt là một viên tướng dũng cảm, cứng rắn, kiên trì, rằng y không rời bỏ binh lính và không đáp máy bay chuồn khỏi vòng vây như một số tướng tá của y đã từng làm. Các nhân viên điện đài của chúng tôi thường xuyên nghe được những cuộc trao đổi của y với bộ tham mưu, và chúng tôi cũng được biết mệnh lệnh của Hítle yêu cầu chiến đấu đến cùng, không được tiếc người. Chúng tôi cũng bắt được mệnh lệnh quyết định phong hàm thống chế cho tướng Paoluýt và ban cho y phần thưởng cao nhất của nước Đức.

[Giangtvx]

        Bây giờ mọi người mới rõ là y cùng với nhóm sĩ quan tác chiến của bộ tham mưu chui dưới hầm của của hàng bách hoá mà phía trên hầu như bị phá huỷ hoàn toàn. Có lệnh bắt sống bọn này. Paoluýt liệu có chịu làm tù binh hay không? Ý chí lạnh lùng hay tình cảm thống trị con người này? Muốn nói gì thì nói, chứ chúng tôi tuy rất căm thù bọn xâm lược, nhưng vẫn cảm thấy kính nể con người đó, kẻ đã trụ vững đến cùng và trong giờ phút chót bi đát của trận đánh vẫn không rời bỏ các binh lính của mình.

        Cuối cùng, chúng tôi đã tới bên những đống gạch vụn ngổn ngang của của hàng bách hoá, tại đó chỉ còn lại một góc tường cháy xém nhô lên giữa cảnh hoang tàn. Bên cạnh là khoảng đất được quét dọn sạch sẽ, trông rất lạ mắt giữa những đống gạch bề bộn. Một cái cửa ở ngoài sân dẫn xuống hầm nhà, từ đó có những sợi dây điện chạy lòng thòng. Đồng chí sĩ quan của chúng tôi có nhiệm vụ chuyển bức tối hậu thư về việc đầu hàng, từ từ bước xuống hầm, dường như đôi ủng của anh bị dính tịt vào những bậc thang. Có thể dễ dàng hình dung được cảm nghĩ của anh trong những giây phút đó. Bởi lẽ làm công việc này chẳng khác nào tay không chui vào hang bắt cọp, mà lại cọp bị thương. Tất cả chờ đợi rất căng thẳng. Những người lính sốt ruột đứng đổi chân, tiểu liên cầm lăm lăm trong tư thế sẵn sàng nhả đạn. Có quỷ mà biết được những tên sĩ quan tham mưu của Paoluýt có thể quẳng ra thứ gì trong những giây phút cuối cùng ấy.

        Lại có tiếng bước chân, rồi cánh cửa đóng sầm lại. Đồng chí sĩ quan của chúng tôi đã xuất hiện. Khuôn mặt anh mới đây tái nhợt, giờ ửng hồng lên. Anh không bước mà chạy vụt ra. Quên mất cả kỷ luật nhà binh, vị sứ giả vừa mới trải qua cơn thử thách như vậy liền hét lên:

        - Được chấp nhận! Tối hậu thư đã được chấp nhận! Tự hắn sẽ ra ngay bây giờ.

        Quả thật, ít phút sau đó, một người cao lòng khòng, vai rộng, đầu đội mũ lưỡi trai có chỏm nhọn, mình mặc chiếc áo khoác lót lông thú chững chạc bước ra khỏi hầm. Nghe rõ cả tiếng tuyết kêu răng rắc dưới đế giày của y. Y nhìn về phía nhóm sĩ quan rồi rút khẩu súng ngắn ra khỏi túi. Hai sĩ quan của chúng tôi bất giác tiến lại gần y, nhưng sau khi đưa mắt nhìn thấy một sĩ quan có cấp bậc cao nhất trong nhóm đó, y ném khẩu súng ngắn xuống chân anh. Người phiên dịch của Paoluýt - một gã trung niên có khuôn mặt dài, điểm lấm tấm những nốt màu nâu ở mấy chỗ bị lạnh - dịch câu nói ngắt quãng của y:

        - Ngài thống chế xin đầu hàng bộ chỉ huy Liên Xô. Ông ta yêu cầu các ngài hãy độ lượng và đối xử nhân đạo với những người trong bộ tham mưu của ông ấy...

        Cho đến nay tôi vẫn còn nhớ hình ảnh của Paoluýt - một người cao lớn, lưng còng, đầu ngẩng cao kiêu hãnh với đôi mắt mệt mỏi...

        Bây giờ một cuộc gặp gỡ mới ở Nuyrembe, sau hơn ba năm. Tôi rất nóng lòng chờ đợi giờ giải lao kết thúc. Và cùng với mọi người, tôi bị mắc kẹt ở cửa ra vào một cách ngu xuẩn, cứ y như nếu chen vào đầu tiên thì sẽ được nhìn thấy nhiều hơn những người khác.

        Các bị cáo được dẫn vào. Các vị quan toà xuất hiện. Tất cả mọi người đúng dậy. Những thủ tục đó mà chúng tôi đã quen thuộc không để ý đến nữa, hôm nay cảm thấy như rất thừa. Các vị quan toà đã nói gì trong phòng của họ - điều mà chỉ có thể phỏng đoán mà thôi. Nhung lúc này tôi cảm thấy tất cả quan toà từ viên thẩm phán Mỹ Phrênxít Bítđơ cao gầy; viên thẩm phán Pháp Đônneđiê Đờ Vabơrơ to béo, có bộ râu rậm vểnh lên cho đến vị thẩm phán Iôn Timôphêêvích Nikítchencô của chúng ta, một người với cặp kính không gọng trông rất trí thức, và bao giờ cũng là mẫu mực của sự điềm tĩnh cao độ, đều ít nhiều hồi hộp. Chỉ có huân tước Lôrenxơ là vẫn tỉnh khô. Ông thong thả đeo ống nghe qua cái đầu hói bóng lộn và nói vói mõ toà:

        - Yêu cầu ông dẫn nhân chứng Phriđrích Paoluýt vào.

        Cánh cửa bằng gỗ son viền đá cẩm thạch xanh ở cuối hội trường hé mở. Viên mõ toà dẫn vào một người cao dong dỏng mặc bộ thường phục màu xanh cắt rất khéo nên trông y vẫn có dáng dấp quân sự. Tất cả hội trường lại sững ra. Máy ảnh nháy liên tục. Máy quay phim kêu sè sè. Tất cả mọi người đều chăm chú theo dõi xem Paoluýt bước lên bục nhân chứng như thế nào. Tôi không rõ tâm can y ra sao nhưng bề ngoài y rất điềm tĩnh. Thế nhưng trên dãy ghế các bị cáo đã xảy ra nỗi hoảng hốt thực sự. Gơrinh giận dữ quát tháo một điều gì đó với Hexơ. Hexơ cũng to tiếng cãi lại. Câyten và Iốtlơ không hiểu sao co rúm người lại và nhìn lên nhân chứng với vẻ nghi hoặc. Paoluýt xuất hiện ở đây giống như một bóng ma chui lên từ đống đổ nát ở Xtalingrát và mang tới đây những đau khổ của một đạo quân gồm ba mưoi vạn người đã bị chết và bị bắt làm tù binh trên bờ sông Vonga. Cùng với một thái độ điềm tĩnh đáng ngạc nhiên như vậy, Paoluýt đặt tay lên bộ kinh thánh, giơ hai ngón tay của bàn tay phải rồi nói một cách quả quyết:

        - Tôi xin thề sẽ nói sự thật. Chỉ nói sự thật. Tôi sẽ không nói gì ngoài sự thật.

[Giangtvx]

        Và y chậm rãi bắt đầu cung khai. Những câu khô khan vang lên một cách trau chuốt và chắc như đinh đóng cột. Mặc dầu y nói tiếng Đức và tiếng y trong hội trường nghe rất rõ, nhiều bị cáo không hiểu sao lại đeo ống nghe.

        Đúng, trước chiến tranh y giữ chức vụ phó tổng tham mưu trưởng của quân đội Đức và đã đích thân tham gia vào việc soạn thảo kế hoạch "Bácbarôxa". Đúng, y thùa nhận rằng ngay từ đầu kế hoạch đó được trù định như kế hoạch tiến công và không hề nói đến một cuộc chiến tranh phòng vệ nào cả. Kế hoạch đó được soạn thảo vào tháng tám năm 1940. Quy mô của kế hoạch đó là gì? Trước hết phải chiếm Matxcơva, Lêningrát, toàn bộ Ucraina. Tiếp đến là miền Bắc Cápcadơ cùng với tài nguyên phong phú và nguồn dầu mỏ của nó. Mục đích chiến lược chủ yếu là gì? Mở một lối thoát ra theo tuyến Áckhanghenxcơ - Axtơrakhan và củng cố tuyến đó.

        Nhân chứng nhớ lại rằng trong những ngày Ribentorốp ký hoà ước với Liên Xô thì trong một căn phòng của đại bản doanh bộ tổng tham mưu đã diễn ra liên tiếp hai trò chơi quân sự đối với nhóm sĩ quan cao cấp. Cả hai trò chơi đó có chung một đề tài: tiến công theo kế hoạch "Bácbarôxa".

        Chỉ đạo trò chơi này là trung tướng Ganđéc. Tấm bản đồ Liên bang Xô viết được găm xuống sàn nhà, những người có mặt di chuyển trên tấm bản đồ ấy những lá cờ tí xíu và những tấm biển đề các con số, họ bao vây và đánh bại hết đội quân Liên Xô này đến đội quân Liên Xô khác nhau. Bằng cách tạm thời chiến đấu trên bản đồ, các vị tướng lĩnh Đức đã tìm kiếm những biện pháp hiệu quả nhất để đạt được mục đích chủ yếu - mở một lối ra theo tuyến Áckhanghenxcơ - Axtơrakhan. Mục đích chính trị cũng không được che giấu - đó là tiêu diệt nhà nước Liên bang Xô viết.

        Sau đó, các sĩ quan cao cấp của bộ tổng tham mưu Đức, trong đó có cả nhân chứng Paoluýt, đi đến các nước châu Âu để chiêu nạp các đồng minh tương lai trong việc ăn cướp, lôi kéo Rumani, Phần Lan, và sau đó cả bộ tổng tham mưu Hunggari vốn thận trọng hơn, vào việc chuẩn bị chiến tranh chống Liên Xô. Paoluýt nói ngắn, gọn theo tác phong nhà binh. Những câu chữ dùng rất chính xác, có lẽ y đã nghiền ngẫm kỹ trong ba năm bị bắt làm tù binh. Trong khi kể về hoạt động tội lỗi của bộ tổng tham mưu Đức, Paoluýt thỉnh thoảng lại ngước mắt nhìn các bị cáo, và những tên này vội vã quay mặt đi hoặc lấy ngón tay gõ lên tấm rào chắn một cách khó chịu. Các phóng viên thì viết lia lịa, đánh gãy cả bút chì vì vội vã...

        Tất cả những điều mà Paoluýt khai trước toà, chúng tôi đều đã được biết ít nhiều qua lời khai của những bị cáo, qua nguồn tài liệu khác nhau. Nhưng ở đây những điều này có một ý nghĩa đặc biệt vì được phát ra từ cửa miệng viên thống chế.

        Xtalingrát. Trong chuyến đi thăm một số nước châu Âu nhân dịp lễ Giáng sinh vừa qua, chúng tôi đã thấy rõ rằng cái tên đó phổ cập đến mức độ nào. Ngay tại công quốc Líchtenxtanh heo hút, những người dân ở đó cũng biết Xtalingrảt qua báo chí. Ở Pari, chúng tôi được tới đại lộ Xtalingrát. Và cái con người gù lưng đang đứng trên bục nhân chứng - kẻ mà bọn Hítle đã mai táng một cách trọng thể nhưng trong bụng lại nguyền rủa - dường như lại chui lên từ dưới mồ ở Xtalingrát để vạch trần trước toà án về bộ tổng tham mưu Đức vốn là một vũ khí lợi hại trong tay Hítle nhằm phục vụ cho việc ăn cướp trên quy mô quốc tế, cũng như Giétxtapô, như đội quân SS và SD1.

        Tôi nhớ mãi câu nói của Iốtlơ do Paoluýt truyền đạt lại. Iốtlơ đã kết thúc buổi thông báo về kế hoạch "Bácbarôxa" như sau: "Thưa các vị, rồi các vị sẽ thấy rằng chỉ sau ba tháng khi cuộc tiến công của chúng ta bắt đầu, cái quốc gia ọp ẹp này sẽ sụp đổ như thế nào".

        Tôi đưa mắt nhìn về phía Iốtlơ. Hắn đang mải miết lăn cây bút chì trên giá viết và dường như dồn hết cả tâm trí vào công việc đó.

        ... Khi nhân chứng vừa dứt lời, các phóng viên phương Tây vội rời khỏi chỗ ngồi và lao ra ngoài hội trường. Nhưng thật là uổng công. Vì kịch tính của những sự cố vẫn không giảm. Bên bào chữa lập tức chuyển sang phản công. Người lên diễn đàn đầu tiên là Daotéc. Nói cho đúng, những sĩ quan ở bộ tổng tham mưu không phải là khách hàng của y, nhưng theo thói quen, y cố chõ mũi vào mọi công việc. Các luật sư đứng đắn hơn thường tiến cử y thực hiện những mưu kế đáng ngờ và không hứa hẹn niềm vinh quang cho họ.

        - Thưa ngài thống chế, trong số những bị cáo ngồi ở đây, ngài có thể nêu tên những thủ phạm chính trong việc gây chiến tranh được không?

        Mục đích của câu hỏi thật rõ ràng. Đánh lạc hướng nhân chứng, đặt nhân chứng vào một tình thế khó xử, và sau hết, bôi nhọ ông ta trước toà, trước giới báo chí, trước lịch sử. Daotéc chắc mẩm rằng ở đây, trước mặt các chiến hữu của mình, Paoluýt sẽ lúng túng, sẽ bắt đầu né tránh, sẽ không trả lời vào câu hỏi trực tiếp, và lúc ấy y sẽ dễ dàng làm Paoluýt N mất uy tín bằng cách sử dụng lối biện giải vụn vặt về mặt pháp lý mà trong công việc này, Daotéc là bậc thầy.

---------------
        1. Cục an ninh dưới chế độ phát xít, tên viết tắt của chữ Sicherheitadiens (tiếng Đức) - ND.

[Giangtvx]

        Paoluýt ngước mắt nhìn hàng ghế bị cáo và, dường như dùng ánh mắt chạm vào những nhân vật được nêu tên, dõng dạc nói:

        - Trong số những người có mặt ở đây, đó là Hécman Gơrinh, Vinhem Câyten, Anphơrét Iốtlơ...

        Im lặng. Cảm thấy bị thất bại, Daotéc chuồn khỏi diễn dàn. nhung bạn đồng nghiệp của y, một luật sư thường im hơi lặng tiếng, lại lao lên tiến công.

        - Thưa ngài thống chế, có đúng là hiện nay ngài đang giảng dạy tại Học viện quân sự Phrunde và đang huấn luyện cho các sĩ quan cao cấp của quân đội đối phương không?

        Paoluýt nhếch mép cười:

        - Đó là sự bịa đặt. Tôi chưa hề huấn luyện ai cả.

        Đợt tiến công thứ hai bị bẻ gãy. Trong đám thầy kiện khẽ vang lên tiếng nhiếc móc nhau một cách lịch sự. Các bị cáo gửi tới họ những mẩu giấy.

        - Nhân chứng Phriđrích Paoluýt, xin cảm ơn ông về những lời cung khai. Ông có thể rời hội trường - Chánh án tuyên bố.

        Một cuộc chen lấn mới lại xảy ra ở cửa ra vào. Những người lính gác bị đẩy lùi sang một bên. Cuộc chạy đua tới phòng điện báo bắt đầu. Mọi người hối hả chạy xô đẩy nhau giống như những người tìm vàng trong chuyện của Giắc Lơnđơn đang vội vã đóng cọc xí phần lô đất của mình.

        Các phóng viên Mỹ trách tôi:

        - Như thế là không tốt. Sao ông không báo trước cho chúng tôi biết sự kiện giật gân đó. Như vậy không phải là chỗ bạn bè...

        Không thể nào làm cho họ tin là ngay chính chúng tôi cũng không biết rằng Paoluýt mới bay đến Nuyrembe hôm qua. Chẳng nhẽ lại không biết chuyện à? Họ cứ khăng khăng cho rằng điều đó không thể tưởng tượng được.

        Lép Rômanôvích Sâynin, trợ lý của công tố viên Liên Xô, người biết rõ rằng thế nào cũng là chuyện giật gân trên báo chí, đã nháy mắt ra hiệu cho chúng tôi:

        - Hôm nay chúng mình cho nổ quả bom khá đấy chứ!

        Tôi rất muốn đến chỗ Paoluýt. Với tư cách vừa là một con người vừa là nhà báo. Tôi biết chỗ y đang ở, đã tìm được số phòng của y trong khách sạn, nhưng than ôi, những lời thuyết phục, kể cả tấm thẻ phóng viên báo Sự thật mà bao giờ cũng giúp cho tôi trót lọt, thậm chí cả quân hàm của tôi lần này cũng đâm ra vô hiệu. Thì ra Paoluýt đang gặp con trai và một người nhà nào đó vừa mới đến thăm. Một đại tá Liên Xô đi hô tống viên thống chế Đức, một người rất lịch thiệp và kiên trì, đã viện ra một cái cớ cuối cùng.

        - Này nhé, đồng chí hãy đặt mình vào hoàn cảnh tương tự như vậy. Con trai đến thăm đồng chí. Anh ta đến không lâu. Chẳng nhẽ đồng chí lại không muốn tiếp con trai để dành thì giờ trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Sự thật hay sao?

        Đành vậy thôi, ông ta nói có lý. Mà thật ra, tôi sẽ nói chuyện gì với Paoluýt nhĩ? Bời lẽ cái điều quan trọng nhất y đã nói ở Toà án quân sự, còn những điều khác thì xem chừng chưa đến lúc.

[Giangtvx]

 

CHÚNG TÔI NHẬN NHỮNG LỜI CHÚC MỪNG

        Sáng sáng, tôi thường xuyên đi gặp người phi công cụt chân của tôi. Bây giờ tôi đã viết rất dễ dàng, có khi ngồi một mạch viết được mươi mười lăm trang, mặc dầu trước mặt tôi chỉ có mỗi quyển vở cũ với những ghi chép qua loa, một nửa số ghi chép này, do lâu ngày nên tôi không thể lần ra được nữa. Tôi không rõ nhân vật chính của tôi hiện nay ở đâu, và liệu anh có còn sống nữa hay không. Liệu anh có tiếp tục chiến đấu được cho đến ngày toàn thắng hay là anh đã bị bắn rơi ở một nơi nào đó trên con đường dài vạn dặm của Hồng quân Liên Xô từ vòng cung Cuốc xơ cho đến tận Béclin.

        Vả lại, cũng chẳng cần phải gặp anh nữa. Người thượng uý Mêrêxép hoặc Marêxếp bao giờ cũng ở bên tôi. Ở đây - tại căn phòng nhỏ hẹp, trần bị cắt vát đi bởi cầu thang, ở trong hội trường của toà án, trong những tối liên hoan ở trại báo chí, và trong lúc xem một bộ phim cao bồi giật gân - tôi không bao giờ xa rời anh. Trong khi lắng nghe và ghi chép những lời cung khai của bọn ác ôn, tôi vẫn nghĩ đến chàng thanh niên Nga đó ở vùng hạ lưu sông Vônga. Và khi ở toà án người ta nói về chiến công vĩ đại của nhân dân Liên Xô, về tinh thần dũng cảm của Hồng quân, tôi đã nhìn thấy rất rõ anh ấy trước mặt tôi - một người Nga bình dị, kiệm lời và khiêm tốn.

        Tôi say sưa viết về anh ấy đến nỗi từ sáng tôi quên rằng hôm nay là 23 tháng 2 - Ngày Hồng quân Liên Xô. Và người nhắc tôi nhớ tới điều đó lại chính là... Cuốctơ. Khác với mọi hôm, anh đưa xe đón tôi không phải ở bãi xe của trại báo chí mà ở cạnh cổng "Quán Khanđây" của chúng tôi. Nhìn thấy tôi, Cuốctơ ra khỏi xe, đứng ưỡn người chào theo kiểu nhà binh và trao cho tôi một bó hoa xuyên tuyết màu xanh được bọc cẩn thận trong giấy trang kim. Có lẽ nét mặt tôi lộ vẻ thắc mắc nên Cuốctơ giải thích:

        -  Hôm nay là ngày hội của Hồng quân. Thưa ngài đại tá, xin chúc mừng ngài!

        Người tôi nóng bừng lên: tại sao tôi có thể quên cái ngày long trọng như thế này đối với tất cả chúng tôi! Tôi vội vã đến phòng điện báo. Ở đó có nhiều bức điện gửi cho chúng tôi. Tôi nhận được hai bức điện. Bức thứ nhất, với lời lẽ rất nồng nhiệt, của ban biên tập ký tên tổng biên tập Pôxpêlốp, thư ký toà soạn Xivôlôbốp và trưởng phòng quân sự, thiếu tướng Galáctiôlốp. Bức thứ hai, đặc biệt thân thiết, đối vói tôi, ký tên "Iulia, mẹ, Ànđơrây, Alena". Trong các bức điện này, mọi người đều nhớ tới ngày kỉ niệm đó, còn tôi thì lại quên, quên một cách đáng hổ thẹn, mặc dầu vào những ngày gần đây ở toà án người ta nói nhiều đến chiến công của các lực lượng vũ trang Liên Xô.

        Ngượng quá, tôi về nhà, thay chiếc áo cổ đứng bằng bộ lễ phục, là qua những tấm huân chương và đi đến Pháp viện trong bộ đồ ngày hội đó. Tất cả các quân nhân chúng tôi trông rất trịnh trọng. Visnépxki mặc bộ đồ hải quân với quân hàm trung tá, ngực đeo đầy huân chương và huy chương. Ở dưới bụng, mé dưới thắt lưng bên cạnh tấm huân chương chiến thắng phát xít Đức, ông còn đeo thêm hai huân chương chữ thập thánh Gioóc dành cho binh lính, trên những dải băng cũ đã sờn. Con người phi thường này đã nhận được những huân chương đó vì tinh thần dũng cảm ngay từ hồi còn nhỏ. trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất. Khi ông đi, huân chương gắn trên người kêu xủng xoảng, gây nên một ấn tượng mạnh mẽ. Để đáp lại lời chúc mừng cùng với cái bắt tay thật chặt, ông không nói một câu thông thường "Tôi cũng xin chúc mừng anh", mà nói câu các quân nhân thường nói khi nhận huân chương: "Xin phục vụ Liên bang Xô viết".

        Phiên toà hôm đó không có chuyện gì đặc biệt cả. Nhưng lúc giải lao, tất cả các sĩ quan Xô viết chúng tôi là trung tâm chú ý của mọi người. Những người rất khác nhau - các nhà báo, phiên dịch, các nhân viên toà án - đến chúc mừng và bắt tay. Mặc dầu tôi biết tất cả những lời chào hỏi và chúc mùng đó không phải dành cho tôi mà là dành cho Hồng quân, nhưng tôi vẫn cảm thấy hời lòng hởi dạ khi thấy hôm nay mình đang mặc bộ quân phục của Hồng quân trên người. Hôm ấy còn có thêm một sự kiện thú vị nữa. Ấy là một mẩu tin nhỏ đăng trên tờ Sao và vạch. Không một chút ngượng ngùng, bài báo đã viết hết sức nghiêm túc:

        "Tin nói rằng công tố viên trưởng Liên Xô trong cơn tức giận đã bắn Gơrinh giữa phiên toà, là không có thật. Phóng viên của chúng tôi ở Nuyrembe cho biết rằng Gơrinh vẫn sống khoẻ mạnh và sẵn sàng trả lời công tố viên. Sở dĩ có tin thất thiệt về cái chết bi đát của ông ta là vì toà soạn đã hiểu không đúng câu của phóng viên viết rằng tướng Ruđencô đã bắn chết Gơrinh về mặt đạo đức".

[Giangtvx]

        Mặc dầu hôm nay tôi không nhặt nhạnh được chút gì cho tờ Sự thật, tôi vẫn sẽ biết ơn mãi mãi khi nhớ tới ngày hôm ấy, nhất là tối chiêu đãi mà các thẩm phán Liên Xô đã tổ chức để mời các bạn đồng nghiệp nước ngoài. Đó là một cuộc chiêu đãi có phạm vi nhỏ hẹp nhưng rất đầm ấm. Cái tên Hồng quân dường như tạm thời xoá bỏ sự khác biệt về mặt xã hội giữa các thẩm phán và công tố viên của bốn cường quốc và tất nhiên giữa các phóng viên chúng tôi. Chúng tôi thân mật nâng cốc chúc mừng Hồng quân - người chiến thắng, chúc mừng đại nguyên soái Xtalin, vì sự bền vững của khối liên minh chống phát xít, vì sự nhổ bật gốc rễ của chủ nghĩa quốc xã.

        Trong buổi chiêu đãi, đồng chí thẩm phán Nikítchencô đã giói thiệu Phêđin và tôi với ông Chánh án Lôrenxơ. Đó là một người tầm thước chắc nịch, đầu to với vầng trán rộng và hói, mắt đeo kính gọng vàng mà trong các phiên toà ông có thói quen để tụt xuống đầu mũi, mình bận chiếc áo xmốckinh ngắn có đính những dải nơ ở ve áo. Nhìn bề ngoài, ông đúng là sự tái hiện một cách lý tưởng hình tượng nhân vật Píchcơvích của Đíchkhen. Nhung ở nhân vật Píchcơvích này, đôi mắt cận thị nhìn rất tinh, sắc sảo, còn khuôn mặt thì ánh lên phẩm giá và trí tuệ khiến cho mọi người thấy rõ ngay rằng ông già đáng yêu và nhân hậu này là một bậc cự phách. Vì thế không phải ngẫu nhiên các bạn đồng nghiệp rất kính nể ông, nhất trí trao cho ông chiếc búa của vị chánh án.

        Tiện thể cũng nói thêm về cái búa mà Lôrenxơ dùng để điều khiển các phiên toà nhưng lại rất ít khi đụng tới cái vũ khi tượng trưng ấy.

        Thẩm phán Mỹ Phrênxít Bítđơ, một người cao gầy, hoạt bát, để bộ râu con kiến như tài tử điện ảnh Pháp Ađônphơ Mănggiu, một trong những người thân cận của tổng thống Rudơven, đã được chính tổng thống tặng cái búa làm món quà kỷ niệm. Cái búa này lại do liên minh những người bầu cử đã dâng Rudơven khi ông ta được bầu vào thượng nghị viện. Khi đi đến Nuyrembe, Bítđơ đã mang theo vật kỷ niệm đó vì ông ta tin chắc rằng chính ông ta, người đại diện cho nước Mỹ, sẽ được trao quyền điều khiển công việc xét xử. Nhưng huân tước người Anh Lôrenxơ lại được bầu làm chánh án. Và thế là Bítđơ với lòng hào hiệp đã long trọng trao cho Chánh án cái búa và kể lại lai lịch của nó. Nhưng thật là uổng phí, tin đồn về vật kỷ niệm đó lập tức lan ra khắp hành lang của toà án và bay đến tận giới báo chí. Bỗng nhiên cái búa biến mất. Ai đã đánh cắp nó, cho đến nay vẫn không rõ. Các thẩm phán thiên về việc buộc tội cánh nhà báo. Còn các nhà báo, lẽ dĩ nhiên, lại muốn đổ cho các quan toà. Do không tim thấy cái búa đó, Lôrenxơ đã nhận được một cái búa thông thường khác mà trong tay ông có sứ mệnh trở thành một kỷ vật lịch sử.

        Buổi chiêu đãi trọng thể tất nhiên là một nơi không thích họp lắm cho việc phỏng vấn. Nhung tôi và Phêđin vẫn cứ dẫn ngài Chánh án vào một góc phòng và tay cầm cốc rượu sâm banh, chúng tôi bắt đầu hỏi ý kiến của ông ta về vụ án này, về các phạm nhân, về quá trình xét xử. Và, thật đáng ngạc nhiên cho chúng tôi, con người kín đáo đã bày tỏ những ý kiến và suy nghĩ của mình. Những suy nghĩ của Lôrenxơ phần nhiều trùng họp với những suy nghĩ mà tôi đã nghe được ở Đimitorốp và Ruđencô.

        - Đúng đấy các ngài ạ, toà án này là một tiền lệ vĩ đại, và cỏ thể - tôi rất muốn tin vào điều đó - bản thân tiền lệ và những biện pháp được tạo ra cho nó sau này sẽ là công cụ để
ngăn ngừa những cuộc xâm lược.

        Lôrenxơ nói như giảng bài. Cô phiên dịch Ania của chúng tôi dịch những lời của ông rất khẽ để không cản trở dòng suy nghĩ của ông.

        - Ngài có ý kiến gì về tiến trình của toà án?

        - Đánh giá nó hãy còn sớm, nhưng đã có thể nói được một vài điều gì đó. Tham gia xử án là những luật gia nổi tiếng nhất và có trình độ nghiệp vụ giỏi nhất của các nước khác nhau. Họ có những quan điểm chính trị và luật pháp khác nhau, nhưng trong suốt năm tháng vừa qua trừ một vài trường họp rất hạn hữu, họ đã làm việc ăn ý với nhau vì họ cùng có chung một nguyện vọng muốn xác lập chân lý, tái hiện bức tranh tội lỗi với tất cả những chi tiết.

        - Xin lỗi ngài, nhưng đôi khi người ta cảm thấy rằng việc xét xử diễn ra rất chậm chạp. Tôi nghĩ rằng để kết án những tên tội phạm một cách thật nghiêm khắc chỉ cần một phần nhỏ những điều được phát hiện ra trong thời gian vừa qua là đủ, -  Phêđin nhẹ nhàng tham gia câu chuyện.

[Giangtvx]

        - Không, ngài không hoàn toàn đúng, - huân tước Lôrenxơ không đồng tình ý kiến của Phêđin một cách lịch sự. - Bởi vì chúng tôi không phải là những kẻ báo thù mà là các quan toà. Chúng tôi không được phép chiều theo cảm xúc của mình. Luật pháp là luật pháp, và chúng tôi cần phải thi hành nó một cách bình tĩnh, phải khép kín trái tim của mình lại đối vói những cảm xúc vốn có ở con người. Thưa các ngài, tôi xin nhắc lại với các ngài rằng đây là một vụ án đầu tiên thuộc loại này trong lịch sử luật học. Chúng tôi không có quyền làm mất sự tín nhiệm đối với những luật pháp vừa mới được xây dựng lên không phải chỉ bằng một bước đi sai lầm mà còn bằng sự hấp tấp không cần thiết nữa. Muốn nhổ một loại cỏ độc thì ngắt cái thân nó chưa đủ mà phải tìm cho ra và nhổ bật tất cả những rễ cái rễ con của nó mà đôi khi mắt thường không tìm thấy. Để làm được điều đó thì không chỉ cần đào bới mà còn cần phải sàng thật kỹ số đất được đào lên như tôi vẫn làm trong khu vườn của mình để chuẩn bị trồng hoa hồng. Thưa các ngài, tôi hy vọng rằng cuộc nói chuyện thân mật này không phải là cuộc phỏng vấn. Với tư cách là quan toà, tôi không có quyền tuyên bố một điều gì cho báo chí trước khi tuyên án.

        Những ý kiến của chánh án Toà án quân sự dĩ nhiên có sức hấp dẫn lớn đổi với các độc giả của báo Sự thật nhưng chúng tôi đã hứa sẽ không cho đăng một dòng nào về chuyện đó. Tuy nhiên dưới ấn tượng còn tươi rói của cuộc trao đổi, tôi đã ghi trong nhật ký buổi nói chuyện với Lôrenxơ, bởi lẽ tôi cảm thấy rằng ngay cả trong tương lai, những lời phát biểu của ông vẫn không mất ý nghĩa.

        Sau khi trao đổi thêm với chúng tôi một vài câu không đáng kể, huân tước Lôrenxơ khẽ chạm môi vào cốc rượu của mình rồi nhẹ nhàng đi tới một tốp khác.

        Ở cuối buổi dạ tiệc vui vẻ đó đã xảy ra một tình huống thú vị. Bầu không khí thân mật bao trùm lên tối vui đó đến phần chót của nó đã làm tan những tảng băng cuối cùng của vẻ xã giao trịnh trọng. Khắp nơi tiếng cười nói ầm ĩ. Các vị khách yêu cầu được nghe những bài hát Nga. Được thôi, tại sao lại không làm cho họ vui lên nhỉ! Thoạt tiên chúng tôi hát vang lên bài "Trôi về xuôi trên sông Vônga", của đáng tội, hát không được đúng lắm, rồi sau đó chuyển sang bài "Từ sau hòn đảo ra khơi". Việc làm của chúng tôi được nhiều người noi theo. Một anh chàng Scốtlan tóc hung, dáng người cao lớn, đến dự chiêu đãi trong bộ y phục dân tộc - chân đi ghệt, mặc váy ngắn và áo vét đen có những hàng khuy lấp lánh - đến mượn chiếc sáo của nhạc công và thổi một làn điệu của quên hương. Những người Mỹ hát véo von bài ca những người phi công vốn cũng được phổ biến rộng rãi ở Liên Xô... "Chúng ta bay chập chờn trong màn đêm, chúng ta đang bay về gần Tổ quốc thân yêu...". Còn những người Anh thì đáp lại bằng bài "Tạm biệt, Picađili".

        Các tốp ca thay nhau hát. Bây giờ thì tất cả mọi người đều muốn hát. Sự náo động không thể tưởng tượng được. Tôi không rõ theo đơn đặt hàng của ai, dàn nhạc bắt đầu chơi vũ điệu "Cô nương". Cô phiên dịch Tanhia, một cô gái tóc đen, mắt hạt huyền xinh đẹp liền ra nhảy một điệu vũ dân gian. Theo sát gót cô là Rôman Cácmen nện đế giày cồm cộp xuống sàn, vừa ngồi thấp xuống vừa lượn vòng quanh. Thật là đẹp đôi! Họ nhảy hăng say đến nỗi khán giả đứng vỗ tay theo nhịp liên hồi. Một luật gia Anh nổi tiếng, một con người tính . tình lãnh đạm, không kìm được nữa và cũng lao ra nhảy quanh cô gái Tanhia. Nhịp điệu của nhạc khúc tăng nhanh dần lên. Cácmen cởi áo vét và xắn tay áo sơ mi. Luật gia người Anh đang thi thố tài năng cũng làm theo đúng như thể. Bằng một động tác quá mạnh, ông ta đánh đứt mất hai cái khuy giữ dây đeo quần và nhân đà phấn khới, ông ta không hề để ý thấy chiếc quần tụt dần xuống. Ông ta tiếp tục uốn éo trong khi đó chiếc quần lót màu xanh thẫm đã hiện ra. Và ở đây chúng tôi đã thấy rõ được tấm gương về tính tổ chức của người Anh: những người đàn ông lập tức lao nhanh quây chặt lấy anh chàng luật gia đang nhảy, che cho anh ta như một bức bình phong rồi cứ thế dẫn anh ta ra khỏi căn phòng...

        Cuộc vui vẫn tiếp tục và mãi quá nửa đêm mới kết thúc. Mọi người tản ra về, trong lòng rất xúc động và tràn đầy ấn tượng tốt đẹp. Đêm mùa xuân phả hương thorn thoang thoảng của những bông tuyết cuối cùng và của đất đang hồi sinh vào cửa kính xe hơi. Những vì sao, hệt như đang run rẩy và nháy mắt trên bầu trời mịn như nhung. Chúng tôi ngồi im lặng, mỗi người cảm nghĩ theo cách riêng của mình về ngày Hồng quân vừa được kỷ niệm tại nơi đất khách quê người. Khi đã đến sát bờ sông Stanơ, Nicôlai Giucốp, ngồi bên cạnh anh chàng lái xe Cuốctơ, quay lại chỗ chúng tôi nói:

        -  Này các cậu ạ, mặc bộ lễ phục của Hồng quân vẫn cứ là hay nhất.

[Giangtvx]

"NHÂN VẬT SỐ HAI" CỦA NƯỚC ĐỨC TRẢ LỜI

        Nhân vật Gécman Vinghen Gơrinh không có ý nghĩa gì đặc biệt đối với ban biên tập báo Sự thật vốn quan tâm không chỉ tới cá nhân các bị cáo mà còn tới những tội ác của hệ thống chính trị do những cá nhân ấy đại diện. Chủ nghĩa quốc xã với tư cách là biểu hiện mới nhất và cực đoan nhất của chủ nghĩa đế quốc, của tâm lý đế quốc - đó chính là sự quan tâm chủ yếu của các độc giả tờ báo chúng tôi. Bởi vậy cuộc thẩm vấn Gơrinh mà các công tố viên đã tiến hành được mấy hôm, đối với tôi là một sự kiện giật gân.

        Nhung đối với các đồng nghiệp phương Tây của tôi lại xảy ra một sự náo động ghê gớm. Vào những ngày cuối cùng này, trong các phòng của Pháp viện đã nhiều lần vang lên ba tín hiệu báo cho biết có sự cổ giật gân thường lệ. Các ký giả thi nhau miêu tả "Nhân vật số hai" của nước Đức, tình trạng sức khỏe của hắn, chiếc áo da nai màu xám còn giữ lại dấu vết của vô số huân chương mà trước đây đã trang điểm cho chủ nhân của nó. Người ta lại chú ý tới cái bộ dạng hiện nay không còn hấp dẫn nữa của hắn. Các độc giả cũng được thông báo về việc ăn ngủ của hắn. Viên trung sĩ có trí nhớ kỳ lạ chắc hẳn phen này giàu to1.

        Ở phòng điện báo, các phóng viên xếp hàng từng dãy dài cãi nhau ỏm tỏi, có trường hợp suýt nữa dẫn tới chỗ thượng cẳng chân hạ cẳng tay.

        Ngày thẩm vấn đầu tiên, khi Gơrinh vừa mới bước tới vành móng ngựa, đứng trước micrô, hai bên có hai lính Mỹ đứng kèm thì trong giờ giải lao đã xảy ra một cảnh tượng như sau: mấy phóng viên đổ xô đến chỗ tôi, kéo theo một phụ nữ trẻ tuổi, như sau này chúng tôi mới rõ, một công tước tiểu thư người Nga tên là Lôpukhina. Nàng được đưa từ Pari sang đây làm phiên dịch.

        - Những vị này nhờ tôi nói với ngài rằng ngài là đại diện cho một cường quốc đầy lòng nhân đạo, nơi mà theo lời họ nói, ngự trị sự công bằng và bác ái, - cô gái quý tộc nhỏ nhắn hấp tấp nói với vẻ sợ sệt. - Họ yêu cầu ngài giúp đỡ với tư cách là những người làm việc khiêm nhường của báo chí phương Tây mà hiện nay đang gặp chuyện bất hạnh lớn...

        - Các bạn đồng nghiệp, phóng viên của cường quốc nhân đạo nhất xin sẵn sàng giúp đỡ các bạn. Có chuyện gì thế?

        Thì ra đầu đuôi câu chuyện là thế này. Hôm nay, khi tất cả các báo phương Tây đã quảng cáo trước rằng Gơrinh sẽ bị đưa ra thẩm vấn, một trong những nhà báo Niu Yoóc kiêm nhà kinh doanh, đại diện cho cả một hãng báo chí lớn đã thuê đường dây điện tín của cả hai công ty nối liền châu Âu với châu Mỹ. Các cô thứ ký của nhà báo nọ bắt đầu đọc... Kinh Thánh trên hai kênh đó. Té ra là ờ phương Tây có một thể lệ như sau: Khi văn bản đã bắt đầu truyền đi thì không ai được phép làm gián đoạn. Lợi dụng thể lệ đó, gã phóng viên nọ cậy có nhiều tiền nên đã thuê cả hai đường dây điện tín, rồi giữa những bài Kinh Thánh, bắt đầu tung ra những thông báo không lấy gì làm hấp dẫn nhưng được mọi người khao khát chờ đợi ở bên kia đại dương. Đại loại như: "Bây giờ ở Nuyrembe đang là mùa xuân tuyệt đẹp, trong sân Pháp viện, những cây anh đào đã trổ hoa, còn "Nhân vật số hai" của nước Đức Hécman Gơrinh thì đang đi đi lại lại trong xà lim để chờ lệnh gọi ra toà". Lại bài Thánh Kinh rồi lại chen vào một đôi câu: "Gơrinh, trước đây từng nổi tiếng là một trong những tay sành ăn nhất, bếp của Gorrinh là một trong những bếp cầu kỳ nhất ở Béclin, thế mà giờ đây ông ta trong lúc chờ đợi thẩm vấn, đang ăn cháo kiều mạch đựng trong nắp gamen của lính". Lại một đoạn Kinh Thánh rồi lại tiếp đến: "Phóng viên của quý vị hôm qua đã nói chuyện với phu nhân của Gơrinh là bà Emmi Gơrinh, một nữ danh ca, được những bậc sành sỏi về thanh nhạc ờ Béclin rất hâm mộ. Người phụ nữ bốn mươi mốt tuổi, vẫn còn giữ được vẻ tươi tắn và nhan sắc ấy đã thổ lộ với phóng viên của quý vị rằng bà ta đã nghe thấy tiếng nói của Gơrinh tội nghiệp qua đài phát thanh và lấy làm ngạc nhiên vì giọng nói rất yếu".

        Nói tóm lại, trong khi cuộc thẩm vấn chưa bắt đầu thì cái dòng tin vớ vẩn như thế được truyền đến Niu Yoóc trên cả hai kênh. Bằng cách đó "con cá mập" của giới báo chí đã gạt toàn bộ "bầy cá nhép" ra khỏi dây điện tín. Còn từ các toà soạn ớ bên kia đại dương, những bức điện nạt nộ đã tới tấp bay đến: "Các ngài biến đâu hết rồi, đồ quỷ tha ma bắt! Tại sao lại im lặng thế? Hãy mau mau truyền ngay mọi chuyện về Gơrinh".

-----------------
        1. Ở toà án Nuyrembe có một người lính gác người Mỹ có trí nhớ lạ lùng. Anh ta có thể tái hiện chính xác một bài nói dài bằng một trong những thứ tiếng châu Âu, thậm chí anh ta không biết ngôn ngữ đó. Người ta kháo nhau rằng anh lính này được cắt gác vào lúc cần phải biết xem các bị cáo trao đổi gì với nhau - ND.