Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm - Thượng tướng Trần Văn Trà

[macbupda]

Trước khi bước vào đợt hai mùa khô đầu tháng Ba, theo qui định chung của Bộ Tổng tư lệnh, tình hình quân địch ở chiến trường B2 đã có một số thay đổi. Cái đau xót của Mỹ Ngụy là công việc bình địch mà chúng đã bỏ ra bao nhiêu công sức và tiền của, đến nay đã bị thất bại nặng nề. Thất bại rõ nét nhất lại là ở đồng bằng Cửu Long nơi đông dân và giàu có mà chúng mong làm chỗ dựa cuối cùng. Sau khi đã cố sức mở các cuộc hanh quân tái chiếm và giải tỏa trong tháng giêng, ở biên giới Kiến Tường, Chợ Gạo – Mỹ Tho, Thầy Phó – Trà Vinh, Thới Bình – Ca Mau, khu vực Rạch giá đi Hà Tiên mà không có kết quả, còn bị thiệt hại, ở đồng bằng địch phải chuyển qua chuẩn bị để chống lại đợt tấn công mới của ta mà chúng dự đoán là vào trước sau dịp Tết âm lịch (khoảng 10 tháng 2). Ở Miền Đông nam Bộ chúng định tập trung quân, cố chiếm trở lại thị xã Phước Long bằng “chiến dịch 274” nhưng không thành và bị đánh khắp nơi, không tập trung được lực lượng đủ sức. Chúng xoay qua nỗ lực chiếm lại núi Bà Đen – một vị trí thiết yếu cho chúng không những đối với công cuộc phòng thủ cả Miền Đông nam Bộ, Sàigòn mà còn để bảo vệ cho Kampuchia – PhnomPênh (Lonnol) nữa. Từ ngày 20 đến ngày 26 tháng giêng Quân đoàn 3 ngụy có đại biểu của Bộ Tổng tham mưu tham dự đã xử dụng lực lượng của Tiểu khu Tây Ninh và Sư đoàn 25 với sự yểm trợ cao của pháo binh (đổ đồng trên 6000 quả/ngày) và phi cơ (84 lần chiếc/ngày) đánh phá vào khu vực núi hết sức ác liệt. Chúng đã dùng 29 trực thăng đổ qân nhiều đợt cố chiếm lại cứ điểm trên đỉnh núi nhưng đều bị đánh trả quyết liệt, bị thiệt hại nhiều sinh lực, mất nhiều phi cơ và trực thăng… Rốt cuộc địch đành nhận thất bại lui về phòng thủ Tây Ninh.

Thắng lợi rất có ý nghĩa của trận tấn công chiếm vị trí núi Bà Đen và giữ vững vị trí trước sự phản kích quyết liệt của địch là một chiến công hết sức rực rỡ của một đơn vị nhỏ mà tinh nhuệ của ta. Đó là tiểu đoàn trinh sát 47 trực thuộc Bộ tham mưu Miền được tăng cường 2 đại đội đặc công của trung đoàn 429, một đơn vị súng máy cao xạ và một đơn vị cối, tất cả chỉ trên 300 cán bộ và chiến sĩ. Hiểu rõ giá trị của trận đánh, Bộ Tư Lệnh Miền đã chỉ định đồng chí Ba Trầm, tham mưu phó Miền trực tiếp chỉ đạo, các đồng chí Sơn Bích và Chín Lộc, trưởng và chính trị viên phòng 2, phải thông qua phương án tác chiến và các đồng chí Huỳnh Long, phó phòng 2, đồng chí Hải trưởng trinh sát trực tiếp chỉ huy trận đánh. Đêm 3 tháng 12, đơn vị tấn công vị trí từ 3 hướng. Hướng Tây nam là mũi chính do đồng chí Tộ làm mũi trưởng, đồng chí Thăng làm mũi phó và 5 chiến sĩ đã thọc thẳng vào trung tâm cứ điểm, tiêu diệt nhiều sinh lực địch. Nhưng quân địch được phi cơ và trực thăng chi viện đã phản kích và giữ được vị trí. Toàn tổ đã hy sinh anh dũng. Được hướng dẫn của trên, đơn vị chuyển qua bao vây đánh lấn, chặt đứt mọi nguồn tiếp tế, không cho một trực thăng nào đổ bộ được. Quân địch nguy khốn buộc phải rút chạy vào cuối tháng 12 nhưng bị diệt và bắt sống gần hết. Vì là một cứ điểm quan trọng chuyển tiếp truyền tin cho cả 2 chiến trường Việt Nam và Kampuchia, nên cả Bộ Tổng tham mưu và Quân đoàn 3 ngụy quyết tâm chiến lại cho kỳ được, bằng những trận đánh vô cùng ác liệt. nhưng đơn vị trinh sát, đặc công nhỏ của ta đã thắng một lực lượng binh chủng hợp thành lớn của địch, lớn hơn ta gấp cả hàng chục lần. Sự thắng lợi ở đây là của cả thế và lực, của sự khôn khéo và trí thông minh, lòng dũng cảm và kỹ năng chiến đấu, của ý chí và quyết tâm, của sự chịu đựng khó khăn gian khổ và sự hy sinh quên mình vì nghĩa lớn của dân, của nước. Phải chăng trên ý nghĩa nầy, trận đánh là một hình ảnh thu nhỏ của toàn bộ cuộc chiến tranh giải phóng của ta chống lại đế quốc Mỹ: ít đã thắng nhiều, nhỏ đã thắng lớn, tài trí và nghĩa nhân đã thắng vũ phu và cường bạo, chính đã thắng tà. Trận đánh càng có giá trị vì nó diễn ra vào giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh, bịt tai mắt của địch cho ta chuẩn bị tấn công vào sào huyệt cuối cùng của chúng.

Trong thời kỳ đó, tình báo ta báo cáo rằng địch đã phát hiện ý định của ta vào cao điểm mùa khô 1975 từ Tết Ất Mão cho đến tháng 6 năm 1975: Ta chủ yếu là đánh phá công cuộc bình định của chúng mà trọng điểm là đồng bằng Cửu Long, tiêu diệt và làm suy yếu quân ngụy, buộc Thiệu từ chức, thực hiện giải pháp chính trị thành lập chính phủ liên hiệp. Hoặc có thể tổng tấn công, đánh chiếm một số thành phố Quảng Trị, Kontum, Tây Ninh, Long Khánh, Kiến Tường, Chương Thiện. Ngày 18-2 tại Phủ Tổng thống, Bộ quốc phòng ngụy đã thuyết trình về tình hình quân sự và dự đoán:

- Tại Quân khu 1 ta sẽ tấn công và bức rút các quận lỵ cận sơn lâm ung thúi đồng bằng, pháo kích phi trường Đà Nẵng, lấn chiếm thị xã Huế.

- Tại Quân khu 2 ta sẽ chốt chặn phong tỏa lâu ngày các lộ 1, 19, 14, 21, cô lập và tấn công các tỉnh Kontum, Pleiku.

- Tại Quân khu 3 ta sẽ tấn công chiếm thị xã Tây Ninh, bức rút Chơn Thành, Phú Giáo, Trị Tâm và cô lập Sàigòn bằng chốt chặn các đường 1, 4, 20, 15.

[macbupda]

Rồi kết luận:

Ta sẽ phát động chiến dịch Xuân hè tháng 3-1975 nhằm thực hiện kế hoạch mấu chốt trong năm 1975 la đánh phá mạnh mẽ kế hoạch bình định, giành đất, giành dân, tiêu hao tiềm năng quân sự của chúng. Quân khu 2 là trọng điểm. Các quân khu khác là phối hợp. Hiện nay sự chuẩn bị của “cộng sản” đã gần hoàn tất.

Khắp các chiến trường chúng tăng cường công tác phòng thủ, tung trinh sát thăm dò và theo giõi các lực lượng của ta. Chúng khẩn trương khôi phục các đơn vị vừa qua bị thiệt hại nặng và bị tiêu diệt. Địch liên tục báo động cho các cấp là ta sẽ tấn công vào dịp tết âm lịch rồi sau đó thông báo là ngày 14-2 mở đầu, rồi lại thông báo là ngày 20-2 v.v… Chúng đặc biệt chú trọng hướng Chương Thiện ở Miền Tây, Kiến Tường ở Miền Trung, Tây Ninh, Hậu Nghĩa và Long Khánh ở Miền Đông nam Bộ. Phần lớn lực lượng của sư đoàn 25 tập trung lên khu vực thị xã Tây Ninh. Sư đoàn 18 điều hết qua phía đông Sàigòn quanh Xuân Lộc. Dùng quân dù và biệt động tích cực sục sạo vùng ven phía bắc Sàigòn.

Nói chung vào cuối tháng 2 đầu tháng 3 quân địch đã biết chắc ta sẽ mở đợt tấn công cao điểm mùa khô, chúng đã có kế hoạch bố phòng, sẵn sàng đối phó lại. Nhưng chúng vẫn không rõ qui mô và phương thức tấn công, không biết thời gian nào bắt đầu, đoán sai hướng chủ yếu tấn công của ta. Trong lúc đó tinh thần sĩ quan và binh lính của chúng tiếp tục hoang mang suy yếu, rất căng thẳng, không tin tưởng có khả năng đối phó lại ta. Nội bộ ngụy quân, ngụy quyền, lủng củng. Thiệu, Khiêm mâu thuẫn nhau, Kỳ lăm le chờ thời cơ đảo chính, lên nắm quyền. Mỹ phải tìm mọi biện pháp để giúp Thiệu, tránh xáo trộn nguy hiểm về chính trị. Martin, đại sứ Mỹ và Polgar trùm CIA Mỹ ở Sàigòn hoạt động ráo riết, lo lắng và kịp thời chặn tay Kỳ, khuyên Khiêm, trấn áp phe phái đối lập, bảo vệ Thiệu, che chở cho chế độ Thiệu ngay ở Mỹ, đối đầu cả với dư luận nhân dân Mỹ, với Quốc hội Mỹ.

Tại Sàigòn, phong trào đấu tranh của quần chúng càng ngày càng lên mạnh, đòi cứu đói, công nhân chống sa thải, đồng bào “lánh cư” đòi cấp phát gạo, phong trào phụ nữ đòi quyền sống, cùng đấu tranh sôi nổi, các nhà giáo chống việc đóng cửa 5 tờ báo đối lập và bắt hàng chục ký giả. Đã có những cuộc biểu tình, những cuộc tuyệt thực đòi thả tù chính trị, đòi Thiệu từ chức và lập một chính phủ thi hành hiệp định Paris.

Sau khi mất Phước Long, mất cứ điểm núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh bị uy hiếp và nhiều tin đồn ta sẽ giải phóng tỉnh Tây Ninh để làm thủ đô của chính phủ Cách mạng lâm thời cộng Hòa Miền Nam Việt Nam, tình hình ở thị xã này rất xáo tộn. Một bộ phận nhân dân lo lắng chiến trận diễn ra sẽ bị chết chóc nên đã lánh nạn về vùng nông thôn, vùng cách mạng làm chủ và cả về Sàigòn. Dân sống gần các cứ điểm quân sự ngụy đã giãn xa để khỏi bị vạ lây. Các nhà lãnh đạo của đạo Cai đài, biết rõ quân ngụy không còn bảo vệ họ nổi mà có cơ tòa thánh bị tàn phá nên đã ra tuyên bố “trung lập”, vận động ngụy quyền rút lực lượng ngụy quân, cả phòng vệ dân sự ra khỏi “thánh địa”, mà lâu nay chúng dựa vào đấy chống lại quân giải phóng.

Ở An Giang, đạo Hòa hảo cũng lập lực lượng vũ trang riêng biệt để tự bảo vệ và để thực hiện ý đồ chính trị riêng khi Thiệu sụp đổ. Ngày 30-1-1975, Thiệu đã ra sắc lệnh giải tán Tổng đoàn Bảo an của Hòa Hảo, không chịu để “một quân đội trong một quân đội”. Vì vậy đã nổ ra cuộc xung đột giữa lực lượng vũ trang Hòa Hảo và cảnh sát của Thiệu ở Sađéc, Kiến Phong, Long Xuyên. Cuộc đàn áp đẫm máu của Thiệu đã làm nhiều người bị thương, hàng trăm bảo an Hòa Hảo bị bắt trong đó có cả những người cầm đầu.

Như vậy là bước vào đợt 2 mùa khô 1974-75, trên toàn Miền Nam mà đặc biệt là trực tiếp ở chiến trường B2, ngụy Thiệu đang đứng trước một tình hình hết sức rối rắm cả về quân sự, kinh tế, chính trị và xã hội.

Trên cơ sở kế hoạch đợt 2 mùa khô đã được Trung ương Cục thông qua, Bộ tư lệnh Miền đã giao nhiệm vụ và thông qua kế hoạch của Quân đoàn 4, các sư đoàn, và các quân khu. Đồng chí Tám Phương tức Thiếu tướng Lê Quốc Sản, tư lệnh Quân khu 8, đã trực tiếp nhận nhiệm vụ. Đồng chí rất phấn khởi và tin tưởng có thể thực hiện đúng kế hoạch vừa tự giải phóng các tỉnh trong quân khu mình bằng tấn công và nổi dậy, vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ quan trọng mà Miền giao để đảm bảo thành công trên toàn chiến trường. Đó là dùng lực lượng của mình tham gia tấn công dứt điểm Sàigòn từ phía Nam mà mục tiêu chủ yếu là Tổng nha cảnh sát Ngụy và làm chủ cắt đứt đường số 4 chiến lược đê thực hành bao vây thủ đô ngụy hướng tây nam. Đồng chí đã phát biểu với Bộ tư Lệnh Miền:

- Quân và dân Quân khu 8 hết sức vinh dự được tham gia chiến dịch lịch sử, tiêu diệt hang ổ cuối cùng của Mỹ ngụy là Sàigòn. Bao nhiêu năm chiến tranh mới có được giờ phút vinh quang này. Thay mặt lực lượng vũ trang Quân khu 8, tôi xin hứa thực hiện đúng kế hoạch đã thông qua, dành thắng lợi lớn nhất, xứng đáng với sự tin cậy của cấp trên.

Còn Quân khu 9, mặc dầu xa và đi lại rất khó khăn, đồng chí Ba Hải tức Thiếu tướng Phạm Ngọc Hưng, tư lệnh quân khu, cũng đã về miền trực tiếp nhận mệnh lệnh, bằng chuyến đi công khai mạo hiểm, nhưng tổ chức rất chu đáo và kịp thời. Đồng chí hứa sẽ chọn Trung đoàn 1 là trung đoàn mạnh nhất của Quân khu đang cùng trung đoàn 3 của tỉnh và lực lượng quân dân tại chỗ giải phóng vùng chiến lược quan trọng là Vĩnh Bình – Trà Vinh, cắt đường số 4, đường sông Măng Thít và sẵn sàng nếu có lịnh lên tham gia cùng lực lượng quân khu 8 đánh vào Sàigòn từ phía Nam. Việc khống chế sân bay Lộ Tẻ mặc dù có khó khăn, đồng chí hứa đảm bảo nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ để đóng góp vào thắng lợi chung. Trong khi đó đồng chí Sáu Hát tức đại tá Nguyễn Trọng Xuyên, tư lệnh Quân khu rất lo lắng với nhiệm vụ nặng nề giải phóng từ tỉnh Bình Tuy đến Di Linh, Đà Lạt và các tỉnh ven biển thuộc quân khu mình. Sở dĩ như vậy vì ở quân khu này là nơi ta có rất nhiều khó khăn về mọi mặt. Lực lượng quần chúng có tổ chức chưa đủ mạnh và lực lượng vũ trang thì bộ đội địa phương còn nhỏ bé, du kích không nhiều, lực lượng chủ lực chỉ vỏn vẹn một trung đoàn 812. Sự cân nhắc thận trọng sức lực của mình trước nhiệm vụ lớn lao như vậy hoàn toàn phù hợp với tinh thần trách nhiệm của một cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu thực tế. Thay mặt Bộ tư lệnh Miền tôi đã phân tích tình hình chung trên toàn chiến trường, các yếu tố thuận lợi trong giai đoạn chiến lược này sẽ tạo ra sức mạnh rất lớn cho quân khu hoàn thành nhiệm vụ. Với sự phối hợp của lực lượng bạn, quân và dân trong quân khu, trung đoàn 812 chủ lực, sẽ đóng góp xứng đáng chiến công của mình, sẽ dành thắng lợi to lớn như các chiến trường khác. Đồng chí yên tâm, hứa cố gắng tối đa nhưng tôi cảm thấy ở đồng chí vẫn còn nhiều lo lắng. Mặc dù vậy tôi biết đồng chí sẽ hoàn thành nhiệm vụ vì tin ở trên, tin ở sự nỗ lực chung của toàn chiến trường trong giai đoạn quan trọng này.

[macbupda]

Quân khu 7 do đồng chí Đại tá Lê Văn Ngọc, tư lệnh và đồng chí Đặng Ngọc Sĩ, phó tư lệnh quân khu kiêm sư trưởng Sư đoàn 6 có mặt ở Miền để nhận nhiệm vụ. Các đồng chí trình bày về sự yếu kém của sư đoàn thiếu của mình, yêu cầu Miền bổ sung gấp về quân số và trang bị nhưng hứa chắc vượt mọi khó khăn để thực hiện đúng kế hoạch. Nhiệm vụ quan trọng nhất của quân khu là phối hợp với trung đoàn 812 của Quân khu 6 nhanh chóng quét sạch địch ở khu vực Tánh Linh, Võ Đắc thuộc tỉnh Bình Tuy để thành bàn đạp thuận lợi cho Quân đoàn 4 tấn công Xuân Lộc và Biên Hòa, Sàigòn, cắt đứt cho được đường số 1 từ Xuân Lộc đến Rừng lá để cô lập Sàigòn với ven biển Miền Trung, Đường 15 Sàigòn - Vũng Tàu và tham gia tấn công địch với Quân đoàn 4.

Về Quân đoàn 4, tới lúc này cũng chỉ gồm có hai sư đoàn 7 và 9, các binh chủng vẫn rất yếu. Ban đầu theo yêu cầu của B2 Bộ Tổng Tham mưu dự định điều sư đoàn 968 ở Tây Nguyên vào để kịp củng cố Quân đoàn. Sau lại thay bằng Sư đoàn 316. Nhưng, đều không được. Cuối cùng đã quyết định lấy sư đoàn 341 đang xây dựng và đứng ở vùng quân khu 4 của ta, hành quân cấp tốc vào. Ngày 11 tháng 2 tôi đã điện ra Bộ Tổng tư lệnh đề nghị điều gấp sư đoàn vào. Điện viết: “đề nghị cho đơn vị anh Trân (tức sư trưởng sư đoàn 341) vào sớm. Đầu tháng 3 cố gắng vào được một nửa thì mới kịp”. Chúng tôi phải điều động sẵn 1 số cán bộ đã quen thạo chiến trường và đã dày dạn chiến đấu để khi đơn vị vào đều là tăng cường ngay và huấn luyện cấp tốc về chiến thuật (Sư đoàn chưa thực tế chiến đấu nhiều). Chúng tôi cũng sẵn sàng một đơn vị trinh sát kỹ thuật gồm chiến sĩ quen thạo và các máy móc thiết bị nhẹ nhàng cần thiết cho công tác để giao cho tham mưu sư đoàn xử dụng. Nói chung quân đoàn 4 vẫn còn thiếu cả bộ binh và binh chủng theo biên chế. Thế mà kế hoạch hoạt động của quân đoàn do Bộ tư lệnh Miền chỉ thị lại chia làm 2 hướng, hướng Bình Long, Bình Dương, Tây Ninh và hướng đường 20, Long Khánh, Biên Hòa. Mỗi hướng như vậy phải do một sư đoàn trong quân đoàn kết hợp với lực lượng quân khu 7 và lực lượng các tỉnh tại chỗ cùng hoạt động. Các đồng chí trong Bộ tư Lệnh quân đoàn đã trình bày nguyện vọng và ý kiến của mình là được tập trung toàn quân đoàn về một hướng để có đủ sức mạnh chiến đấu hơn, để thực hiện được đòn tiêu diệt tạo thối động chung cho chiến trường. Chúng tôi ở Bộ tư Lệnh Miền đã suy nghĩ nhiều cân nhắc nhiều mặt về vấn đề này. Thành lập quân đoàn, mục đích chính là để xử dụng tập trung và có sức mạnh đánh tiêu diệt, vừa dành thắng lợi lớn, vừa rèn luyện cho đơn vị trưởng thành, chúng tôi hoàn toàn thông cảm với những lo lắng và suy nghĩ của quân đoàn. Nhưng tiếc rằng chúng ta đang ở thời kỳ mà sự diễn biến trên chiến trường sẽ rất nhanh chóng. Trận đánh Ban-Mê-Thuột chắc chắn sẽ gây một thối động mạch trên toàn Miền Nam và buộc địch ở chiến trường miền Đông Nam bộ có thủ đô Sàigòn đầu não này phải gấp rút đi vào phòng ngự thật vững chắc. Đây cũng là nơi mà địch sẽ phản ứng nhanh và mạnh với sự cố gắng tối đa để đảm bảo sống còn. Ta muốn thắng địch không phải chỉ biết tập trung nhiều và mạnh mà chủ yếu là có những biện pháp, những thủ đoạn phân tán quân địch, lừa địch, làm cho chúng không phán đoán nổi ý định của ta, để ta đánh những trận bất ngờ, chắc thắng. Sự thành lập quân đoàn của ta đã là chậm rồi. Lực lượng xin thêm để đủ bố trí ở các hướng theo một thế chiến lược chiến dịch dự kiến trong mọi tình huống xảy ra kể cả tình huống đột biến về quân sự, chính trị, đến nay chưa có. Như vậy, với lực lượng hiện có trong tay, ta phải biết bố trí và xử dụng thế nào cho có lợi nhất, dành thắng lợi lớn nhất và kịp thời nhất. Chiến trường B2 có trách nhiệm lớn lao là đảm bảo trận đánh quyết định cuối cùng vào Sàigòn đúng lúc và thành công chắc chắn. Muốn vậy phải sớm tạo đủ điều kiện thuận lợi cho triển khai lực lượng mọi mặt, phải áp sát vây chặt Sàigòn, phải sẵn sàng cho mọi tình huống, phải hành động được ngay khi thời cơ xuất hiện, khi có lịnh. Nếu ta đã phải dự kiến kế hoạch tấn công và nổi dậy vào Sàigòn từ trong mùa mưa 1974 để vạch kế hoạch mùa khô thì nay lại càng phải sẵn sàng cho việc tiến hành cuộc tấn công và nổi dậy ấy. Mặc dù quân đoàn còn thiếu nhưng gồm những sư đoàn thiện chiến và quen thạo chiến trường, những cán bộ dày dạn, là lực lượng chủ chốt nhất trong tay Bộ tư Lệnh Miền, cho nên việc xử dụng nó phải được cân nhắc kĩ lưỡng, phải thật phù hợp với chiến dịch và cả chiến lược, phù hợp với thời kỳ hết sức quan trọng hiện nay. Ở chiến trường Miền Đông Nam bộ vào thời điểm này, ta muốn tập trung về một hướng cho mạnh thì địch cũng sẽ tập trung vào một hướng mà đối phó quyết liệt. Tả phải giữ quyền chủ động linh hoạt không để bị kẹt vào thế giằng co kèm cứng nhau giữa ta và địch. Ta muốn có đòn tiêu diệt sinh lực có kết quả thì phải đánh vào điểm then chốt, kéo được địch để diệt mà giờ đây địch lại sống chết giữ cho được những nơi then chốt ấy. Vì vậy mà quyết tâm của Miền là xử dụng Quân đoàn ở 2 hướng nhằm mở rộng bàn đạp ở cả các hướng Bắc, Tây bắc và đông Sàigòn, mở và diệt địch bất ngờ ở những nơi rất có lợi cho ta mà chưa phải đụng chạm vào nơi thiết yếu của địch, đồng thời lại triển khai được lực lượng của ta cho cuộc tấn công khi cần thiết cấp bách. Lực lượng ta ít mà thành mạnh, đánh thắng được liên tục.

Một hướng quan trọng khác của chiến trường B2 là diệt địch ở rộng phía tây tỉnh Tây Ninh, vùng Bến Cầu – Quéo Ba nhằm tạo bàn đạp cho hướng tấn công phía tây vào Sàigòn, cũng như cho mũi bao vây Sàigòn từ tây nam chia cắt với đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy Bộ tư lệnh Miền đã xử dụng ở đây Sư đoàn 5 và Sư đoàn 3. Sau này để đảm bảo thành công đối với hướng này – hướng có nhiều khó khăn nhưng rất quan trọng – Bộ tư Lệnh Miền đã quyết định thành lập Đoàn 232, tương đương với Quân đoàn để chỉ huy thống nhất cả 2 Sư đoàn và lực lượng địa phương tại chỗ, các binh chủng phối thuộc. Đồng chí Năm Ngà, một con người cần cù và dũng cảm, xem trọng tình nghĩa, đã có nhiều kinh nghiệm về chỉ huy chiến đấu của chủ lực từ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Cực nam trung Bộ, đã trực tiếp chỉ huy chiến đấu ở Bình Tuy đợt 1 mùa khô, từng công tác tham mưu nhiều năm ở Miền, nay được chỉ định làm Tư lệnh Đoàn. Chính ủy là đồng chí Tám Trần, tức thiếu tướng Trần Văn Phác và tư lệnh phó là đồng chí thiếu tướng Trần Văn Nghiêm.

Đối với đặc công và biệt động nội thành để chỉ huy thống nhất, chặt chẽ theo hướng, Bộ tư lệnh Miền đã quyết định thành lập các Bộ chỉ huy các cánh. Cánh Bắc Sàigòn do các đồng chí Mười Cơ tức Nguyễn Thanh Tùng và đồng chí Nguyễn Văn Tăng, anh hùng quân đội, cánh Tây Nam do đồng chí Nguyễn Văn Mây và Nguyễn Văn Hát, cánh Đông do đồng chí Tống Viết Dương và đồng chí Lê Bá Ước chỉ huy.

[macbupda]

*
*   *

Ngày N nổ súng mở đầu đợt 2 mùa khô 1974-75, hay thực sự là mở đầu cuộc tổng tấn công và nổi dậy trên toàn Miền, theo quy định của Bộ Tổng tư lệnh, “Đêm 9 rạng ngày 10 tháng 3 1975”. Ngày đó đã đến. Phối hợp với chiến trường chung, trên toàn B2, từ núi rừng Khu 6 đến đồng bằng sông Cửu Long, vùng ven độ thị; từ quân chủ lực đến địa phương, dân quân du kích đều nhất tề xông lên nô nức diệt địch. Cả B2 đồng loạt nổi dậy và tiến công! Trừ một vài khu vực gặp khó khăn lúc đầu, tốc độ tấn công chậm, thắng lợi có hạn chế như ở vùng Hậu Giang thuộc Quân khu 9, ở tỉnh Bến Tre thuộc Quân khu 8, còn các chiến trường khác đều thuận lợi, thực hiện đúng như kế hoạch đã dự kiến. Thắng lợi giòn giã.

Ở khu vực thành phố Sàigòn, lực lượng của thành đội và đặc công, theo lối đánh tuyệt đối bí mật bất ngờ, đảm bảo thắng lợi của mình mà không hại gì đến chiến trường chung, đã được phép nổ súng từ đêm 8 rạng 9 tháng 3. Hàng loạt đồn bót địch, ở các hướng cần mở cho triển khai lực lượng và hành động sắp tới của đặc công và biệt động, lần lượt bị diệt. Lực lượng phòng vệ dân sự vừa bị tấn công, mất tinh thần, vừa được nhân dân giáo dục vận động đã tan rã nhiều trong thời gian này: Sức kèm của địch ở nhiều vùng sát nội thành bị lỏng. Những thắng lợi nổi bật là một số đồn bót địch ở Hóc Môn, trên đường 8 và vùng sông Rạch Tra, là nơi địch rất chú trọng phòng ngự cho phía bắc sân bay tân Sơn Nhất và Sàigòn cũng bị diệt. Ở Bình Chánh, chỉ huy sở tiểu đoàn 86 biệt động quân đóng ở Tân Túc bị đánh thiệt hại nặng. Ở Thủ Đức, kho hóa học Sicona của địch bị phá khoảng 40%. Kho xăng Vũng Tàu bị cháy. Và ngày 20-3, tiểu đoàn Quyết Thắng phối hợp với bộ đội địa phương và du kích đánh diệt một đoàn xe vận tải 51 chiếc chở đạn có hộ tống ở Củ Chi, trên đường số 1, tiêu diệt và gây thiệt hại nặng cho 4 đại đội địch đến tiếp cứu…

Ở đồng bằng sông Cửu Long, Sư đoàn 4 của Quân khu 9 cùng lực lượng địa phương và du kích đã giải phóng Kinh Xáng Ô-Môn, Thị Đội, vào sát Thới Lai, Kinh Xáng Xàno, diệt và bức rút nhiều đồn bót, giải phóng một số xã. Tại Vĩnh Trà hai trung đoàn 1 và 3 phối hợp chặt chẽ với lực lượng tại chỗ tiến hành bao vây yếu khu Thầy Phó, quét các đồn bót trên lộ Vĩnh Xuân, diệt 2 Tiểu đoàn địch đến ứng cứu, buộc địch ở Yếu khu này rút chạy, đánh thiệt hại các Chi khu Cái Nhum, Cái Vồn, từng lúc cắt đường số 4 và căn bản làm chủ tuyến sông Măng Thít. Tại Long An, ngay từ ngày 9 tháng 3, Tiểu đoàn 1 của tỉnh đã tiêu diệt 1 tiểu đoàn bảo an ở huyện Bến Lức. Sư đoàn 8 của Quân khu 8 bước vào đợt ngày 11 tháng 3 đã diệt gọn căn cứ Ngã Sáu, một điểm quan trọng ở khu vực Cái Bè (ven Đồng Tháp Mười) thuộc tỉnh Mỹ Tho. Địch dùng Trung đoàn 10 của Sư 7 ngụy phản kích quyết liệt để chiếm lại ngày 14-3, bị ta diệt 2 tiểu đoàn và tiểu đoàn thứ 3 bị diệt nốt khi ta đánh chiếm căn cứ lần thứ 2. Nhiều đồn bót khác ở hai huyện Cái Bè và Cai Lậy cũng bị diệt và rút chạy. Trong lúc đó sư đoàn 3 và sư đoàn 5, từ ngày 11 đến ngày 14 tháng 3 đã tiêu diệt địch giải phóng hoàn toàn vùng Bến Cầu, Mộc Bài, An Thạnh, Trà Cao và đến ngày 20 tháng 3 dứt điểm Quéo Ba thuộc huyện Đức Huệ mở thông hành lang phía tây tỉnh Tây Ninh xuống tới Đồng Tháp Mười, làm chủ một vùng rộng bờ tây sông Vàm Cỏ Đông nằm dài trên hai tỉnh Tây Ninh và Long An, đúng như kế hoạch đã vạch ra. Đây là vùng Mỏ Vẹt nổi tiếng mà trước kia Mỹ rất sợ, cho đó là bàn đạp lợi hại của “Việt cộng” uy hiếp Sàigòn từ phía tây, chúng đã từng hành quân đánh phá nhiều lần, có lúc rải bom và đặt mìn dày đặc cố biến nơi đây thành khu tử địa. Đặc biệt là năm 1970 quân Mỹ và ngụy đã vượt qua vùng này đánh sâu vào Kampuchia, bắt đầu thời kỳ mở rộng chiến tranh Việt Nam thành chiến tranh Đông dương. Ngày nay vùng Mỏ Vẹt ấy, qua chiến trận này đã được quét sạch quân địch và mở rộng vè phía đông giáp sông Vàm Cỏ Đông và về phía Nam gần đến sông Vàm Cỏ Tây, trở thành vùng bàn đạp của ta vững chắc gấp nhiều lần so với trước. Mới mùa khô 1974 đây thôi, Quéo Ba vừa bị uy hiếp, Quân đoàn 3 ngụy đã tức tốc điều đến 6 chiến đoàn đặc nhiệm càn quét và bảo vệ trong một thời gian. Thế mà nay, thế tận và lực tận, ngụy đành nhìn bàn đạp đối phương tiến sát vào phía tây Sàigòn một cách nguy hiểm hơn trước gấp bội.

Như vậy là vào đợt 2 chưa đầy 1 tháng, quân và dân vùng đồng bằng sông Cửu Long đã đạt được những thành tích cao, tiếp tục phá bình định, giành dân giành quyền làm chủ sôi nổi và có kết quả. Còn ở Miền Đông Nam bộ, trên bờ tây sông Sàigòn, ngày 11 tháng 3, Trung đoàn 16 tiêu diệt điểm Suối Ông Hùng thì ngày 12 Sư đoàn 9 đánh chiếm Chi khu Tri Tâm và đến ngày 13 giải phóng toàn bộ quận Dầu Tiếng bên bờ đông sông Sàigòn, và khu vực Bến Củi ở tây sông. Ngày 17-3, điểm Cầu Khởi bị diệt, ta làm chủ một đoạn đường 26 chạy dọc theo cánh đông tỉnh Tây Ninh. Thế là 2 bên bờ sông Sàigòn ta đã giải phóng một vùng rộng lớn tạo bàn đạp cho hướng tấn công vào Sàigòn từ tây bắc. Địch đã dùng lữ 3 kỵ binh cùng một lực lượng của sư đoàn 25 phản kích ở lộ 2 Suối ông Hùng. Đây là thời cơ tốt để ta tiêu diệt một lực lượng thiết giáp quan trọng của Quân đoàn 3 nhưng do khuyết điểm trong công tác chuẩn bị và tác chiến, ta chỉ gây thiệt hại nặng cho địch và buộc địch lui về phòng ngự từ Bầu Đồn về phía nam. Lực lượng vũ trang tỉnh Tây Ninh lúc này đã phối hợp rất đẹp bằng cách đánh thẳng vào lộ 22, cắt đứt lộ này từng nơi và từng thời gian, buộc Sư đoàn 25 ngụy phải ra sức giữ đường để đảm bảo cho Tây Ninh không bị cô lập. Về hướng đông Sư đoàn 6 Quân khu 7 từ 15 đến 18-3 đã mở rộng giải phóng lộ 2 Xuân Lộc đi Bà Rịa, giải phóng toàn bộ lộ 3 từ Hoài Đức đi Gia Ray, ngày 20-3 chiếm ngã 3 Ông Đồn, Suối Cát và đêm 28-3 đã làm chủ một đoạn dài 50km trên quốc lộ 1 từ Suối Cát đến Rừng Lá cắt đứt con đường huyết mạch nối liền ven biển Miền Trung với Biên Hòa – Sàigòn. Trung đoàn 812 của Quân khu 6 đã tiêu diệt xong Võ Đắc, giải phóng toàn bộ một vùng rộng lớn của tỉnh Bình Tuy, 2 huyện Hoài Đức và Tánh Linh, tạo một bàn đạp cho Quân đoàn 4 sau này tấn công Xuân Lộc và Biên Hòa. Sau đó Trung đoàn theo đúng kế hoạch đã hành quân nhanh chóng lên phối hợp với sư đoàn 7 trên lộ 20 đi Đà Lạt. Ngày 15-3 Sư đoàn 7 nổ súng tấn công, ngày 18 đã chiếm xong Quận lỵ Định Quán, một cứ điểm kiên cố dựa lưng vào núi đá chồng, án ngữ con đường 20 quan trọng. Sau khi diệt xong Định Quán, sư đoàn đã đánh chiếm yếu khu Đa Oai và cùng lực lượng tại chỗ quét sạch địch mở rộng làm chủ đường 20 và đến 28-3 hành quân cơ giới tấn công trong hành tiến chớp nhoáng giải phóng thị xã Lâm Đồng, chỉ trong 2 tiếng đồng hồ. Như vậy là ta đã hoàn thành việc mở rộng và nối liền căn cứ quan trọng của ta hoàn chỉnh vững chắc từ Đồng Tháp Mười phía tây Sàigòn chạy qua tây và bắc tỉnh Tây Ninh đến Phước Long chiến khu A bắc Biên Hòa và đến Bình Tuy Bà Rịa giáp biển Đông: Sàigòn thực tế đã bị bao vây từ tây qua bắc và đông bắc. Trung đoàn 812 được một bộ phận của Sư đoàn 7 chi viện, tận dụng thời cơ, tiến chiếm thị trấn Di Linh. Thế là toàn bộ tỉnh Lâm Đồng đã được giải phóng. Đây là một thắng lợi lớn trên chiến trường Miền Đông Nam bộ trong thời điểm này. Nó làm cho thế ta rất mạnh từ bắc qua đông Sàigòn và làm thất bại mưu đồ co cụm phòng ngự của địch.

[macbupda]

Trong quyển sách “khoảng cách thời gian vừa phải” ở phần II “Chung cuộc” tác giả FranK Snepp đã viết: “Ngày hôm sau lực lượng cộng sản đã mở một mặt trận mới ở phần phía nam vùng này (vùng 2 chiến thuật ngụy) và tiến về thị xã Lâm Đồng, cách Sàigòn 3 tiếng đi ô tô mà không hề gặp phải sự kháng cự nào, (đúng ra là sự kháng cự bị đè bẹp nhanh chóng). Chính lúc này, Thiệu và tướng tá của mình lại một lần nữa bàn cãi và cân nhắc khả năng thành lập một tuyến phòng thủ ngay phía bắc Thành phố (Sàigòn) chạy từ Tây Ninh tới Nha Trang. Trước khi màn đêm buông xuống Polgar (trùm CIA Mỹ ở Việt Nam) đã đích thân đến dinh Tổng thống báo cho Thệu và tướng tá của ông ta biết rằng kế hoạch của họ đã bị đánh phủ đầu. Bởi vì tỉnh Lâm Đồng cái xương sống của tuyến phòng ngự đã bị rơi vào tay quân Bắc Việt Nam”.

Mất tỉnh Lâm Đồng, mất đường 20 thị xã Đà Lạt và toàn tỉnh Tuyên Đức (theo tên đặt của chinh quyền Ngụy) bị cô lập. Con đường 11 nối thông Đà Lạt đến Phan Rang ven biển là con đường độc đạo, đèo cao dốc đứng và quanh co rất nguy hiểm không thể cứu sống cho thành phố này. Giải phóng Đà Lạt thuộc trách nhiệm của B2 nhưng lực lương của B2 đã ít và phải lo áp sát Sàigòn nên không thể lên giải phóng tỉnh Tuyên Đức. Khi ấy toàn bộ Tây Nguyên đã được giải phóng, lực lượng của ta ở đây mạnh có thể xuống chiếm Đà Lạt và tiến luôn về Miền Đông Nam bộ rất thuận lợi và kịp thời. Vì vậy tôi đã điện đến anh Văn Tiến Dũng, lúc này đang chỉ huy các lực lượng ở chiến trường Tây Nguyên, bức điện nội dung như sau: Đề nghị anh cho lực lượng xuống giải phóng Đà Lạt, lực lượng chúng tôi phải đi về phía trước, hướng Sàigòn, nên không thể lên đấy được. Anh Dũng trả lời đồng ý. Nhưng quân địch rất hoang mang sợ hãi và bị lực lượng vũ trang của ta tại chỗ uy hiếp, đã rút chạy khỏi Đà Lạt. Một bộ phận của trung đoàn 812 cùng lực lượng đại phương tiến vào chiếm Đà Lạt ngày 4 tháng 4 và truy kích địch giải phóng luôn đường 11 áp sát sân bay Thành Sơn. Toàn tỉnh Tuyên Đức có thành phố Đà Lạt quan trọng đã được giải phóng.

Về phía bắc Sàigòn, sau khi Dầu Tiếng được giải phóng thị xã An Lộc của tỉnh Bình Long (tên đặt của Ngụy quyền) bị bao vây cặt. Ở đây ta dùng các lực lượng chiết ra từ các cơ quan của Bộ tư lệnh Miền kết hợp với bộ đội địa phương và du kích uy hiếp tấn công địch từ ngày mở đầu đợt 2 mùa khô. Ngày 23-3 quân địch rút chạy về Chơn Thành một huyện lỵ quá về phía nam trên đường 13. Lúc này Sư đoàn 341 trung ương cho đã vào đến một bộ phận. ta dùng 1 trung đoàn của Sư đoàn này cùng 1 lực lượng của Sư đoàn 9 truy kích và tấn công luôn Chơn Thành. Đêm 31-3 sau khi bị thiệt hại nặng, tàn quân địch chạy thoát khỏi Chơn Thành. Toàn tỉnh Bình Long được giải phóng. Căn cứ chủ yếu của ta trải rộng hoàn chỉnh về sát Sàigòn, nơi mà những căn cứ của sư đoàn 5 địch là Lai Khê, Phú Lợi, của sư đoàn 25 ngụy là Đồng Dù trở thành tiền tiêu bảo vệ Sàigòn từ hướng Bắc đến Tây bắc. Thế mà đến lúc ấy địch vẫn mù quãng ra sức giữ Tây Ninh, một thị xã đã trở thành xa xôi cô lập về phía sau, chỉ vì sợ xuất hiện một thủ đô của chính phủ cách mạng.

Chiến trường B2 trong tháng 3 đã dành thắng lợi lớn nhờ tích cực phối hợp với chiến trường chính Tây Nguyên, tận dụng được sự thối động của trận đánh Ban-mê-thuột và tiếp sau đó. Sự hành động nhịp nhàng của toàn Miền Nam trong cuộc tấn công và nổi dậy đồng loạt mạnh mẽ là kết quả bước suy sụp và tan rã nhanh chóng của ngụy quân ngụy quyền. Từ Hà Nội, Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương đã theo giõi thật sát tình hình chung, tình hình cụ thể của từng chiến trường, thông báo kịp thời mọi diễn biến cho từng nơi, chỉ đạo và uốn nắn hoạt động đúng lúc cho mỗi hướng. Có thể nói, Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương đã chỉ đạo và thực tế chỉ huy hợp đồng tất cả các chiến trường, điều khiển hành động tất cả các cánh quân.

Ngày 14 tháng 3 ta đã dứt điểm về cơ bản thị xã Ban-mê-thuột. Từ Sở Tổng chỉ huy nhận được báo cáo thắng lợi này, đồng chí Lê Duẩn đã nêu: “Trước đây ta dự kiến 2 năm, nay có phải là mở đầu cuộc tổng tấn công và nổi dậy không?” Sự nhạy bén trước tình hình như vậy luôn là chìa khóa của những bước đi kịp thời. Sự thông báo chiến thắng đã là một cổ vũ lớn rồi, nhưng lúc nào Trung ương cũng thúc đẩy các chiến trường vươn lên đánh mạnh, giành thắng to. Ngày 12-3 trong một bức điện của đồng chí Võ Nguyên Giáp gởi cho đồng chí Văn Tiến Dũng ở Tây Nguyên có đoạn:

“Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương dự kiến là nếu địch bị tiêu diệt một bộ phận sinh lực lớn, thị xã Ban-mê-thuột và nhiều quận lỵ khác bị mất, đường số 19 bị cắt thì lực lượng còn lại ở Tây Nguyên sẽ cụm lại ở Pleiku và cũng có thể chúng buộc phải rút lui chiến lược bỏ Tây Nguyên. Do đó Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương chỉ thị cần hình thành ngay việc bao vây Pkeiku, triệt hạ cả đường bộ lẫn đường không của địch, chuẩn bị tốt việc tiêu diệt địch trong cả 2 tình huống”⁽¹⁾. Rõ ràng ta đã dự đoán chính xác và sớm những hành động của địch. Mãi đến ngày 15-3 trước tình hình khốn quẫn Thiệu mới họp với tướng tá của Y ở Cam Ranh quyết định rút bỏ Tây Nguyên. Ngày 15 chúng bí mật thực hiện kế hoạch một cách vất vả hỗn độn thì ngày 16 từ Hà Nội đã thông báo là sở chỉ huy tiền phương của quân đoàn 2 ngụy và lãnh sự Mỹ từ Pleiku đã chuyển về Nha Trang. Và từ ngày 18 đến 24 quân địch rút chạy đã hoàn toàn bị diệt và rã. Tây Nguyên được giải phóng.

⁽¹⁾ Trích “Đại thắng mùa Xuân” của đồng chí Văn Tiến Dũng trang 104-105.

[macbupda]

Toàn B2 vui mừng phấn khởi, được thúc giục hành động do các tin chiến thắng của các chiến trường khác thông báo kịp thời phối hợp với toàn Miền, quân dân Trị Thiên cũng vùng lên tấn công và nổi dậy mạnh mẽ và ngày 19-3 đã giải phóng Quảng Trị. Quân khu 1 ngụy cũng động rục rịch rút chạy khỏi Huế thì ngày 18-3, Bộ Tổng tư lênh đã ra lệnh cho Quân khu Trị Thiên cắt đứt đường số 1, nam Huế, không cho sư đoàn 1 rút về Đà Nẵng. Quân ngụy rối loạn. Chỉ còn con đường thoát chết độc nhất là chạy ra cửa biển Thuận An để rồi bị Quân đoàn 2 và lực lượng Quân khu Trị Thiên tiêu diệt ở đây vào ngày 25-3. Cố đô Huế được giải phóng lần thứ 2 (lần thứ nhất là Tết Mậu Thân 1968) và vĩnh viễn. Cũng như vậy đối với Đà nẵng, ngày 18-3 Bộ Tổng tư lệnh đã ra lịnh cho Khu 5 khẩn trương và táo bạo tấn công, cắt đứt đường số 1 phía nam Đà Nẵng nhằm bao vây tiêu diệt không cho quân địch co cụm về Đà Nẵng và chạy về Nam. Trước tình hình thuận lợi, chấp hành lịnh của trên, sư đoàn 2 quân khu cùng lực lượng địa phương đã kiên quyết tấn công diệt địch giải phóng Tam Kỳ, Tuần Dưỡng, Chu Lai. Quân và dân Quảng Ngãi kết hợp tấn công và nổi dậy cũng đã tự mình giải phóng toàn bộ tỉnh nhà. Như vậy là một vùng rộng lớn và đường số 1 ở phía nam Đà Nẵng đã được giải phóng. Quân địch ở Đà Nẵng đã bị bao vây chỉ còn hướng biển bị Quân đoàn 2 và lực lượng Quân khu 5 tiêu diệt và tan rã vào ngày 29-3 trong một cảnh tượng vô cùng bi đát không kém gì ở Tây Nguyên và ở Huế. Tất cả những tin này chúng ta đều biết sớm trừ tin hiếm có trong lịch sử chiến tranh: tên tướng giỏi nhất của ngụy lao xuống biển Đông bơi ra tàu để thoát chết. FranK Snepp kể lại (trong sách đã dẫn):

“Sáng 29-3, tướng Ngô Quang Trưởng, một viên tướng có tiếng là chỉ huy giỏi nhất trong quân đội Nam Việt Nam đã phải vùng vẫy trên những lớp sóng cũng chẳng hiền từ gì cho cam để ra khỏi Đà Nẵng. Ông ta cũng vào loại bơi kém, nên một người phụ tá đã phải giúp ông ta khi ông ta bơi tới một chiếc thuyền tuần tiễu của Việt Nam Cộng hòa đã chờ sẵn. Suốt hai ngày sau đó ông ta ở lại trên tàu ngắm nhìn những bọn tàn quân của một quân đội đáng tự hào một thời của mình đang đột phá và cướp bóc thành phố lớn thứ 2 ở Miền Nam. Có lẽ sau này một vài chiến hữu của ông ta sẽ chỉ trích ông, buộc cho ông cái tội nhút nhát không dám ở lại để rồi cùng chết với quyền chỉ huy của mình. Trong số hai triệu người tị nạn vẫn đang ở Đà Nẵng, ắt hẳn có 100.000 là binh lính chạy trốn từ các sư đoàn 1, 2 và 3 và sư đoàn thủy quân lục chiến nổi tiếng, tất cả đều không khác gì những con chuột mắc bẫy. Giờ thì họ sẵn sàng làm bất cứ việc gì từ phản bội, ăn cắp, giết hại lẫn nhau để mong tìm được một phương kế chạy trốn cho bản thân và gia đình họ”.

Sự nhận định tình hình một cách nhạy bén, phán đoán chính xác và kịp thời, chỉ đạo linh hoạt, chỉ huy kiên quyết và tài tình của Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương đã phá hỏng một kế hoạch chiến lược và chiến dịch của Mỹ, ngụy. Chúng muốn rút lui, bảo toàn thực lực để co cụm về Quân khu 3 và 4, một chiến trường có đủ nhân lực để vơ vét và có thể chi viện của Mỹ, nhưng không cách nào thực hiện nổi. Chúng đã bị chặn các ngả đường, đã bị bao vây chia cắt về chiến dịch và chiến lược. Ta đã dùng cách đốn cây từ gốc nên “chuột đã mắc bẫy” cả ở Tây Nguyên, ở Huế, ở Đà Nẵng và cả về phía nam. Cách tổ chức và bố trí lực lượng của ta: Cơ động từng khu vực sẵn tại chỗ kết hợp với lực lượng địa phương và dân quân rộng rãi trên khắp các chiến trường của một cuộc chiến tranh nhân dân cách mạng là vô cùng lợi hại. Kẻ địch ở đâu cũng bị đánh, bị bao vây rất kịp thời, thần tốc, không chạy đi đâu thoát, không cụm vào đâu được. Cách sử dụng lực lượng tổng hợp, cả lực lượng vũ trang và lực lượng chính trị của nhân dân trong một cuộc tổng tấn công và nổi dậy đều khắp là một sức mạnh vô địch đánh ngã kẻ thù trong lúc chúng còn trong tay cả triệu quân và trang bị đầy đủ, có quan thầy đứng sau làm trụ cột.

Trong khi ở phía bắc như vậy thì ở chiến trường B2, Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương cũng kịp thời thông báo tình hình, chỉ đạo cụ thể thúc đẩy mạnh dạn tấn công địch, nhất thiết không cho địch co cụm bất cứ đâu. Chúng ta đã chấp hành nghiêm chỉnh và đã dành thắng lợi lớn trong tình hình cụ thể của chiến trường và tương quan ta địch. Chuyên gia CIA Mỹ đã nhận xét: “quá về phía nam của Quân đoàn III, quân chính phủ cũng tiếp tục xuống dốc, có lẽ không nổi bật bằng, nhưng hậu quả cũng như nhau: mất đất và mất sự linh hoạt về chiến thuật. Khoảng 20-3 hai sư đoàn quân đội Việt Nam cộng hòa bị cầm chưn vào việc bảo Tây Ninh và vùng tây bắc của khu vực này. Một số chỉ huy của chính phủ muốn rút lui hoặc là đưa thêm một sư đoàn từ vùng Châu Thổ đến làm dự trữ lưu động. Nhưng Thiệu không đồng ý cả hai cách. Thiệu cho rằng bỏ Tây Ninh sẽ làm mất tinh thần quân đội và thường dân ở các vùng khác và rút lực lượng ở vùng Châu Thổ đến thì có nghĩa là bỏ những vùng rộng lớn cho địch bởi vì cả ba sư đoàn quân đội Việt Nam cộng hòa ở đó đều đã bị căng ra đến mức giới hạn rồi.

Nếu ở đây chỉ là một ván cờ thì Thiệu đã thua rồi. Thiệu đã bị chiếu tướng trên tất cả các mặt trận” (Frank Snepp trong sách đã dẫn).

[macbupda]

Trước tình hình chung toàn Miền Nam diễn biến hết sức nhanh chóng, nhanh chóng hơn ta dự kiến nhiều, tạo những điều kiện rất thuận lội để các chiến trường giành thắng lợi lớn nhất. Chúng tôi trong Quân ủy Miền cũng như trong Trung ương Cục làm việc rất khẩn tương, ngày đêm theo giõi chặt các khu, các đơn vị, tin chiến thắng tới tấp gởi về, điện chỉ đạo đánh đi không ngớt. Nhưng vẫn cảm thấy mình còn chậm, lực lượng vũ trang không đủ sức khai thác hết tình hình. Anh Bảy Cường đã gởi đi mấy điện xin Bộ chính trị thêm gấp lực lượng. Ngày 23-3 tôi nhận được điện số 81/TK của anh Dũng nội dung cho biết tình hình chung, phát họa sự phát triển tấn công sau khi giải phóng xong Tây Nguyên là theo đường 19, đường 7 và đường 21 nhằm diệt sư đoàn 22, giải phóng Bình Định, Phú Yên rồi tiếp là Khánh Hòa, Diên Khánh. Điện viết: “Trước mắt chưa có lực lượng đưa vào trong anh. Khi đã đưa vào là lúc có thời cơ làm trận quyết chiến cuối cùng. Muốn vậy phải chuẩn bị chiến trường sẵn”. Cuối điện, anh bảo suy nghĩ sẵn về trận cuối cùng để ra chỗ anh, gặp và bàn với anh Sáu⁽¹⁾.

Đọc xong điện tâm trạng tôi không vui lắm. Một là chưa thể có thêm lực lượng. Hai là biết rằng các sư đoàn ở Tây Nguyên phát triển tấn công về hướng đông ra biển. Điều này tôi nghĩ rằng không giống như khi bàn trong hội nghị Bộ chính trị tháng giêng năm 1975. Hồi đó tôi còn nhớ anh Ba đã kết luận: sau khi giải phóng Tây Nguyên rồi thì lực lượng ở đây nhanh chóng phát triển xuống phía Nam. Vừa nói anh vừa xòe cả bàn tay quét sát trên bản đồ từ Tây Nguyên xuống đến Sàigòn. Tôi không quên được hình ảnh này đã làm tôi xúc động lúc đó, vì nó phù hợp với suy nghĩ của tôi. Tôi nghĩ rằng nếu cả quân đoàn 3 xuống ngay Miền đông nam Bộ thì ta có thể đánh vào Sàigòn sớm hơn, đúng thời cơ hơn, quân địch ở Miền trung không thể co về kịp. Vả lại ven biển đã có quân đoàn 2 cùng lực lượng của quân khu 5 đủ sức tiêu diệt địch. Nhưng ngày hôm sau tôi nhận được bản sao bức điện của anh Sáu Mạnh⁽²⁾ gởi anh Bảy Cường điện số 71 ngày 23-3:

“Đã điều anh Trân (ám chỉ sư đoàn 341) vào. Cán bộ (ám chỉ sư đoàn) như anh ấy là loại khá, có năng lực. Sắp tới dự định điều thêm cho anh độ 3 cán bộ (tức 3 sư đoàn) có năng lực như vậy. Không kể một số cán bộ để hỗ trợ cho những cán bộ này (tức là các binh chủng phối thuộc cho các sư đoàn điều vào). Số cán bộ này sẽ điều ngay ở chỗ tôi đến. Chuẩn bị sẵn để vào là dùng được ngay”⁽²⁾.

Tôi mừng quá nhưng vẫn băn khoăn vì đường xa các đơn vị sẽ vào chậm.

Ngày 25-3-75 Bộ chính trị họp và đã hạn quyết tâm giải phóng Miền Nam, giải phóng Sàigòn trước mùa mưa (mùa mưa bắt đầu từ tháng 5).

Đến ngày 29-3, anh Ba đã điện cho anh Bảy Cường (điện số 928/KT) có đoạn:

“Trước những thắng lợi to lớn và dồn dập của ta, những thất bại hết sức nặng nề và không lường trước của địch, bọn Mỹ ngụy đang đứng trước nguy cơ sụp đổ nhanh chóng, cả về quân sự và chính trị tinh thần.

“Tôi rất đồng ý với các anh là lúc này cần hành động hết sức kịp thời, kiên quyết và táo bạo. Trên thực tế trận Sàigòn hiện nay đã bắt đầu.

“Trong khi xúc tiến gấp rút thực hiện sớm quyết tâm chiến lược đã định, tôi muốn nhấn mạnh một điều cấp thiết là tiến mạnh bạo tăng thêm lực lượng thực hiện ngay nhiệm vụ chia cắt và bao vây chiến lược, cắt tây Sàigòn phía Mỹ Tho – Tân An”⁽⁴⁾.

⁽¹⁾ Tức anh Lê Đức Thọ.
⁽²⁾ Tức anh Lê Đức Thọ.
⁽³⁾ Tư liệu của phòng Tổng kết Chiến tranh Quân khu 7.
⁽⁴⁾ Tư liệu của Ban Tổng Kêt chiến tranh B2 thuộc Bộ Quốc phòng.

[macbupda]

Ngày 30-3 anh Văn⁽¹⁾ cũng đã điện cho tôi:
   
“Chúng tôi đã điện cho anh Tuấn⁽²⁾ đưa lực lượng vào cáng sớm càng tốt, hết sức tranh thủ thời gian. Các đơn vị binh khí kỹ thuật mới cũng đang trên đường đi vào để tăng thêm cho B2. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn một quân đoàn để lên đường sớm vào nam B3 để làm dự bị”⁽³⁾.

Được điện chỉ đạo của Bộ Chính Trị và Quân ủy Trung ương, Trung ương Cục và Quân ủy Miền đã họp bàn kế hoạch thực hiện. Nghị quyết 15 TWC ra trong dịp đó đã nhận định đánh giá tình hình: “Cuộc chiến tranh cách mạng Miền Nam không những đã bước vào thời kỳ phát triển nhảy vọt, mà thời cơ chiến lược để tiến hành cuộc tổng công kích tổng khởi nghĩa vào sào huyệt của địch đã chín muồi. Từ giờ phút này, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của quân và dân ta đã bắt đầu nhằm hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà”.

Về nhiệm vụ nghị quyết viết: “Nhiệm vụ trực tiếp khẩn cấp của toàn Đảng ta là: “Động viên toàn Đảng, toàn quân toàn dân, tập trung cao nhất mọi sức mạnh tinh thần và lực lượng của mình, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp 3 mũi giáp công, 3 thứ quân, 3 vùng, vùng lên tổng công kích và tổng khởi nghĩa, nhanh chóng đánh sụp toàn bộ ngụy quân ngụy quyền, giành toàn bộ chính quyền về tay nhân dân với khí thế tấn công quyết liệt, thần tốc, táo bạo, và quyết giành toàn thắng. Nghị quyết thúc dục các cấp: “Phải tranh thủ thời gian vì thời gian lúc này là sức mạnh…”, “Phải thật tập trung từng giờ từng ngày từng tháng từ đầu tháng 4-75 này…”.

Trong cuộc hội nghị của Trung ương Cục này chúng tôi bàn nhiều về tình hình cụ thể diễn biến ở B2. Nếu chúng ta dành thắng lợi thêm ở các chiến trường thì ở Sàigòn cũng có thể hỗn loạn. Trong trường hợp đó, ta không thể không có kế hoạch nắm thời cơ mà hành động. Điện anh Ba cho Trung ương Cục khẳng định là tình hình sẽ diễn biến rất nhanh, cần đẩy mạnh đánh địch hơn nữa, áp sát vào Sàigòn hơn nữa. Thắng lợi của ta thêm một bước có thể gây ra biến động ở Sàigòn. Hiện nay thời gian là sức mạnh. Nghiên cứu kỹ ý kiến chỉ đạo của Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương, cân nhắc kỹ tình hình, Quân ủy và Bộ tư lệnh Miền chúng tôi vạch một kế hoạch tấn công Sàigòn với lực lượng bản thân thiện có được Trung ương Cục nhất trí và báo cáo ra Trung ương. Kế hoạch 5 hướng tấn công vào nội đô, những đơn vị địch cần phải diệt, các mục tiêu phải đánh chiếm đều có dự kiến sẵn, vấn đề là bố tri và xử dụng lực lượng thế nào. Các mục tiêu trong nội thành và lực lượng đặc công biệt động tấn công từ bên trong đã bố trí và giao nhiệm vụ rồi. Bây giờ là lực lượng từ ngoài đánh vào.

Kế hoạch chúng tôi dự kiến hướng Đông sẽ do Quân đoàn 4 chỉ huy gồm Sư đoàn 7, Sư đoàn 341, và Sư đoàn 6 đảm nhận hướng Tây bắc do Sư đoàn 9, Trung đoàn 16, 271B, hướng Tây do Đoàn 232 gồm Sư đoàn 5 và 3. Còn hướng Nam do Trung đoàn 88 và 24 của Quân khu 8. Riêng hướng Bắc bố trí trung đoàn Gia định nếu có lực lượng ngoài vào thêm sẽ tăng cường hướng này, nếu không có thì thay vào đó lực lượng đặc công biệt động mạnh. Các lực lượng này các hướng như vậy cũng đã được phân chia sẵn sàng, chúng tôi theo giõi kỹ thình hình diễn biến để xác định lúc nào tốt nhất cho việc thực hiện trận tấn công này. Trước mắt cần tiêu diệt thêm sinh lực địch bảo vệ Sàigòn và cắt đứt đường 4, sông Lòng Tàu và khống chế các sân bay đặc biệt là sân bay Biên Hòa. Phải bao vây Sàigòn chặt hơn không cho địch co cụm vào giờ chót nhất là chia cắt giữa Quân đoàn 3 và 4 ngụy, phân tán và kèm chưn địch các nơi. Trung ương Cục đồng ý với Quân ủy Miền là tấn công ngay Xuân Lộc, tiêu diệt Sư đoàn 18 và Lữ kị binh ngụy là lực lượng mạnh của Quân đoàn 3, áp sát Biên Hòa. Ra lịnh cho Đoàn 232 chuẩn bị chiếm Mộc Hóa, giành con đường độc nhất là đường 4, kết hợp với sư đoàn 8 của Quân khu 8 diệt Sư đoàn 7 và 9 Ngụy. Thực hiện tốt bước này, trên toàn chiến trường ta thắng lớn, ngụy quân ngụy quyền giao động rói loạn không tổ chức phòng ngự Sàigòn có hiệu lực, hoặc xảy ra biến động chính trị quân sự trong nội bộ ngụy hay giữa ngụy và Mỹ, thì lập tức nắm thời cơ, ta phát động cuộc tấn công và nổi dậy kết hợp công kích quân sự với khởi nghĩa của quần chúng, kết hợp trong đánh ra ngoài đánh vào nhằm chủ yếu 5 mục tiêu quan trọng nhất là sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ tổng tham mưu ngụy, Biệt khu thủ đô, Tổng nha cảnh sát và Dinh Độc lập giải phóng toàn B2.

Ngày 31-3, tôi cùng đồng chí Trung tá Nguyễn Văn Minh, cán bộ tác chiến Bộ tham mưu Miền và một số đồng chí khác đến chỉ huy sở của Quân khu 7 để giao nhiệm vụ cho Quân khu và Quân đoàn 4. Trước khi đi tôi đã điện triệu tập cán bộ và hẹn cuối ngày 1-4 có mặt. Tháng 3 trời nắng ráo, đường băng qua khu A chỉ là đường đất nhưng không có gì trở ngại. Xe com-măng-ca của chúng tôi được ngụy trang khéo léo, xuyên nhanh qua từng cánh rừng. Đứng giữa tiết xuân, cỏ cây đâm chồi nảy lộc. Hoa xuân đua nở khắp nơi, ven đường hoa mua tím xen lẫn mai vàng và cả lá xanh, lá trắng. Cũng đúng giữa mùa chiến đấu, tiếng bom, tiếng pháo đua nhau nổ ran mọi phía, hướng quan Sàigòn. Thật là cảnh vừa đẹp vừa hùng, cảm khích lòng người. Tôi xúc động nhớ đến những mùa xuân chiến thắng của ông cha xa xưa và của chúng ta ngày nay. Việt Nam vẫn là Việt Nam. Tôi nghi vào trang nhật ký:

Mai vàng rực nẻo hành quân,
Gió ngàn nổ rộn súng xuân vây thành
Xưa, nay, vẫn núi sông mình
Rạng tài Nguyễn Huệ, thắm tình Ngọc Hân.

⁽¹⁾ Đồng chí Võ Nguyên Giáp.
⁽²⁾ Đồng chí Văn Tiến Dũng.
⁽³⁾ Tư liệu của Ban Tổng kết chiến tranh B2 thuộc Bộ Quốc Phòng.

[macbupda]

Xe chạy cả ngày và chạy thâu đêm. Chỉ huy sở quân khu đặt trên bờ sông Đồng Nai thuộc khu vực Vĩnh An. Rừng ở đây cũng bị bom đạn và chất độc hóa học tàn phá nhưng nhờ cây to nhiều nên vẫn còn xen kẽ từng lõm kín đáo. Tôi tới thì đêm đã về khuya. Địa điểm khá bất ngờ đối với địch nên tạm gọi là tương đối an toàn. Nhưng cả ngày lẫn đêm, pháo ở hướng Hóc Ba Thức và Cây Gáo vãn nổ xung quanh không ngớt. Lúc dồn dập, lúc cầm canh. Các đồng chí được triệu tập đã có mặt đông đủ. Đồng chí Năm Chữ tức Nguyễn Như Vĩ bí thư Khu ủy, người nhỏ, gầy nhưng ý chí kiên cường, đã từng bị Pháp bắt với tôi vào bót mật thám Catinat và cùng bị giam ở khám lớn Sàigòn năm 1944-1945. Đồng chí gặp tôi mừng rỡ, nhắc: “tình hình phấn khởi quá, tôi nóng ruột mong về thăm Sàigòn sớm, thăm xóm nghèo ở Tân Định, nơi ta đặt cơ quan bí mật và cùng bị mật thám Pháp vây bắt ở đó, qua trào Mỹ ngụy đã có gì thay đổi…” Các đồng chí Sáu Trung, thường vụ khu ủy, Dương Cự Tẩm chính ủy Quân khu, Lê Văn Ngọc tư lệnh, Đặng Ngọc Sĩ, Phó tư lệnh quân khu kiêm sư trưởng sư đoàn 6 đều tỏ vẻ vui mừng phấn chấn. Các đồng chí Quân đoàn 4, đồng chí Hoàng Cầm, tư lệnh, Bùi Cát Vũ, phó tư lệnh, đồng chí Trân, sư trưởng Sư đoàn 341, giờ đây đã đổi tên thành Sư đoàn 1, đã đến đây từ chiều. Mặc dầu đã khuya, chúng tôi vẫn ngồi nói chuyện với nhau, quên cả ngủ, quên cả nhọc nhằn. Sáng sớm hôm sau chúng tôi họp. Tôi thông báo về tình hình chung, tình hình từng chiến trường tên toàn Miền, về nhận định đánh giá của Bộ Chính trị, của Trung ương Cục, về chỉ đạo cụ thể của Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương. Tôi báo cáo những điểm cần thiết về kế hoạch tấn công vào Sàigòn của Quân ủy Miền đã được Trung ương Cục duyệt để các đồng chí nắm được nhiệm vụ chung. Cuối cùng là tuyên bố quyết định của Bộ tư lệnh Miền tấn công Xuân lộc, diệt sư đoàn 18 và Lữ kỵ binh 3 và giao nhiệm vụ.

Chúng tôi đã thảo luận kỹ về kế hoạch cụ thể của trận đánh, khả năng diễn biến thuận lợi và không thuận lợi, các biện pháp cần thiết. Các đồng chí đều nêu lên rằng hiện nay địch đã có chủ ý phòng ngự rồi nên đánh chắc chắn là gay go. Nếu sau khi diệt xong Định Quán, ta đánh ngay Xuân Lộc mà không đánh lên Lâm Đồng thì chắc là ngoạn mục. Tôi đã bênh vực cho quyết tâm giải phóng Lâm Đồng trước với những lý do:

- Ta chỉ làm chủ một đoạn đường 20 từ Định Quán lên tới Phương Lâm thì hành lang trước mắt cũng như lâu dài cho quân đoàn 4 nối với Hậu phương khu A là không vững chắc. Hiện nay đã khó khăn về đạn dược, nếu đánh to hơn thì hành lang cũng phải bảo đảm. Ta làm chủ đường 20 không những có được một trục đường tiến tới uy hiếp phía trước vào Biên Hòa và Sàigòn mà còn gây khó khăn không nhỏ cho Đà Lạt từ phía nam. Nếu không mở rộng ngay địch có thể liều chết phản kích chiếm lại, để có thể co cụm chiến lược vững vàng cho khu vực Sàigòn và toàn Miền đông của chúng.

- Xuân Lộc là một cứ điểm quan trọng trong hệ thống phòng thủ Sàigòn, đồng ý là nay địch đã đề phòng hơn trước kia nhưng không phải trước kia địch lơi lỏng vì chúng đã điều toàn bộ sư đoàn 18 và lữ 3 kỵ binh về hướng này từ tháng 2.

Mọi người đều nhất trí rằng đánh Xuân Lộc phải xem là đánh vào một điểm chốt hết sức quan trọng của địch, cần phải dự kiến chúng ra sức cố thủ và sẽ tăng cường chi viện mạnh, trận đánh sẽ rất ác liệt. Mọi người bàn cãi rất kỹ về chiến thuật và kỹ thuật, xin thêm đạn pháo và phương tiện đảm bảo kỹ thuật cho xe tăng. Trong lúc đang họp chúng tôi đã nghe tin ta giải phóng xong Qui Nhơn, Tuy Hòa càng làm cho mọi người náo nức lập công. Tình hình tiến triển quá nhanh. Vì vậy trước định đến ngày 10 tháng 4 sẽ nổ súng để chuẩn bị thêm mọi mặt cho chu đáo, nay đi đến nhất trí lấy ngày 9-4 làm ngày “N”.

Tôi cũng tranh thủ bàn với các đồng chí trong Khu ủy và Bộ tư lệnh quân khu chuẩn bị trước và cách thức tổ chức làm việc của các ban quân quản các thị xã Long Khánh, Bà Rịa, Vũng Tàu, Biên Hòa.

Trước khi trở về tôi đã ra lịnh cho Đoàn 75 và Bộ tư lệnh pháo binh của Miền bố trí ngay trận địa cố định pháo tầm xa 130 ly tại Hiếu Liêm, ngã ba sông bé và sông Đồng Nai, để khống chế có hiệu quả sân bay Biên Hòa và chi viện cho quân đoàn 4 tấn công. Lâu nay đánh phá vào sân bay Biên Hòa là do pháo phản lực và cối của đoàn đặc công 113 phụ trách. Nay có điều kiện tốt nên tăng thêm trận địa pháo 130 ly nữa thì số phận sân bay này xem như đã quyết định. Đoàn 75 pháo của Miền quả có duyên với sân bay Biên Hòa. Trận đánh đầu tiên bằng pháo vào đây, tháng 12 năm 1964, lúc đó Đoàn 75 mới có súng phóng đạn 57 ly và cối các loại, đã kết hợp với đặc công, dồn dập nhả đạn diệt hàng loạt máy bay Mỹ trong đó có trên 20 chiếc loại ném bom B57 mới vừa ở Hoa Kỳ qua. Trận đánh do đồng chí Lương Văn Nho chỉ huy và đồng chí Hai Cát tức đại tá Trần Công An chỉ huy đặc công, phụ trách. Lần đầu tiên không quân Mỹ bị đòn đau quá làm cho Maxwel Taylor lúc đó là đại sứ Mỹ ở Sàigòn tức tốc đến sây bay, đứng nhìn một cách ngao ngán những con đại bàng Hoa Kỳ gãy cổ, mất cánh nằm ngổn ngang thành những đống sắt vụn. Mười hai năm đã qua, một chặng đường trưởng thành từ trong chiến tranh vô cùng ác liệt quí giá biết ngần nào. Qua chặng đường đó cán bộ pháo binh được rèn luyện, đơn vị được phát triển có anh có em vui vầy, pháo và khí tài được chi viện trang bị thêm và đặc biệt là đã lấy pháo địch xử dụng rất có hiệu quả, từ DKZ, 106,7 đến lựu pháo 105 ly, 155 ly. Cho đến ngày nay đoàn có trong tay pháo 103 ly có uy lực mạnh, có tầm xa và rất chính xác, đã đóng góp chiến công của mình trong tất cả các chiến dịch ở B2 và bây giờ có nhiệm vụ làm tê liệt một trong các sân bay lớn vào giai đoạn quyết định này. Các đồng chí đã từng phụ trách đoàn 75, từ đồng chí Lương Văn Nho lúc đầu đến đồng chí Đào Sơn Tây, Bùi Cát Vũ, rồi các đồng chí Sơn Tiêu, Nguyễn Tám, đồng chí Sô, đồng chí Lai…, đáng tự hào với công sức góp phần xây dựng các đơn vị và xử dụng đầy sáng tạo pháo của ta, cả pháo lấy được của địch, từ nhỏ chí lớn, đánh hợp đồng cũng như đánh độc lập, đánh công sự cũng như đánh ngoài trời, đánh không quân địch ở sân bay và diệt tàu thủy địch chạy trên sông, bằng mọi cách, trong mọi tình huống.

[macbupda]

Làm việc xong tôi tức tốc trở về chỉ huy sở Miền. Khi ngang qua sân bay Rang Rang giữa lòng căn cứ Khu A của ta, tôi đã quan sát vết tích tội ác của không quân ngụy gọi là tập ném bom, phá hoại ở đây liên tục từ sau Hiệp định Paris. Nhưng đường băng lên xuống của máy bay vẫn còn nguyên, máy bay nhỏ của ta khi cần có thể sử dụng, chứng tỏ sự kém cỏi của phi công ngụy. Vừa di khỏi sân bay, xe qua ngầm Sông Mã Đà thì hai phi cơ chiến đấu của địch đến lượn vòng: chúng đã phát hiện đoàn xe nhỏ của ta di động qua ngầm. Xe vượt nhanh lên phía trước, rẽ vào rừng. Tôi núp vào một hầm dào sâu bên bờ sông, xem máy bay địch bổ nhào trút bom xung quanh. Cùng lúc ấy súng máy cao xạ ta nỏ giòn giã quyện lấy máy bay địch.. Một chiếc bị thương xịt khói và chuồn thẳng. Đoàn lại lên đường an toàn.

Về đến nhà đã một giờ sáng 4-4. Tôi được biết đoàn anh Văn Tiến Dũng đã đến đây từ chiều hôm trước và đã bố trí xong nơi ở và làm việc. Tôi mừng quá, thế là đồng chí Tổng tham mưu trưởng với toàn bộ sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tổng tư lệnh – mật danh là Đoàn A.75 – đã có mặt tại chỗ. Thật là kip thời cho trận quyết chiến chiến lược vào hang ổ cuối cùng của Mỹ ngụy. Như thường lệ, đi công tác về bất cứ giờ nào, thư ký của tôi đem đến những bản tin gấp, những điện khẩn từ chiến trường, của các đơn vị và của Trung ương. Tôi chú ý ngay bức điện của anh Ba đến ngày 1-4:

Bộ Chính Trị đã họp ngày 31-3 nghe Quân ủy báo cáo tình hình phát triển các mặt tổng tấn công của ta trong 3 tuần qua, đặc biệt trong thời gian gần đây.

“1- Nhất trí nhận định:

“Tiếp theo thắng lợi của ta ở Khu 9 và Miền Đông Nam Bộ giải phóng tỉnh Phước Long với thắng lợi to lớn trên chiến trường Tây Nguyên, cuộc tổng tấn công chiến lược của ta thực tế đã bắt đầu và trong một thời gian rất ngắn đã giành được những thắng lợi cực kỳ to lớn.

“… 2- Cách mạng nước ta hiện đang phát triển sôi nổi, với nhịp độ một ngày bằng 20 năm. Do vậy Bộ chính trị quyết định nắm vững thờ cơ chiến lược hơn nữa, với tư tưởng chỉ đạo thần tốc táo bạo bất ngờ, chắc thắng, có quyết tâm lớn thực hiện tổng công kích, tổng khởi nghĩa vũ trang thời gian sớm nhất, tốt nhất là trong tháng tư không thể để chậm. Chắc thắng và bất ngờ hiện nay chủ yếu là ở khâu tranh thủ thời gian, tấn công địch vào lúc chúng đã hoang mang, suy sụp, tập trung lực lượng hơn nữa vào những mục tiêu chủ yếu trong từng lúc trên từng hướng.

“… 3- Muốn thực hiện phương châm chiến lược theo phương hướng nói trên cho kịp yêu cầu về thời gian thì ngay bây giờ cần có kế hoạch hành động táo bạo với lực lượng có sẵn cả trên chiến trường Miền Đông.

“… Quân ủy Trung ương đã chủ trương nhanh chóng chuyển lực lượng Quân đoàn 3 và các binh khí kỹ thuật từ B3 xuống, đồng thời ra lịnh điều quân đoàn dự bị vào.

“… Để tranh thủ thời gian cao độ không nên chờ đợi lực lượng tăng cường đến nơi thật đầy đủ, cũng tránh những việc điều động không hợp lý ảnh hưởng đến thời gian hành động”⁽¹⁾.

Và một điện dài của Quân ủy Trung ương do anh văn ký có những đoạn:

“… Bất ngờ hiện nay chủ yếu là khâu thời gian. Một mặt cần cơ động lực lượng nhanh chóng thần tốc, mặt khác xử dụng lực lượng hiện có để kịp thời hành động, không chờ đợt tập trung lực lượng đông đủ mới làm ăn. Chính theo ý nghĩ đó mà Bộ chính trị đã khẳng định từ giờ phút này trận quyết chiến chiến lược Sàigòn đã bắt đầu.

“… C) Hướng phía đông, gồm những sư đoàn hiện nay đã có tại chỗ (không nên điều động xáo trộn làm mất thời gian) tăng thêm lực lượng cần thiết, nhất là binh khí kỹ thuật, trước hết là diệt Sư đoàn 18, đánh chiếm Xuân Lộc, áp sát sân bay Biên Hòa càng sớm càng tốt…

“… tốt nhất là cho bộ đội địa phương bao vây Mộc Hóa, cho toàn bộ chủ lực Miền ở đây cùng chủ lực Khu 8 thì tập trung, tiến ngay xuống cắt lộ 4 giữa Bến Lức – Tân An – Mỹ Tho…<sup>(2)

(1)</sup> Tư liệu của Ban Tổng kết Chiến tranh B2 thuộc Bộ quốc phòng.
⁽²⁾ Tư liệu của Ban Tổng kết Chiến tranh B2 thuộc Bộ quốc phòng.