Bên bờ Hiền Lương

[dongadoan]

Sáu

  Mãi hơn bảy giờ tối, ông Duệ mới về đến nhà. Nhị đổi tua trực sáng, về nhà từ khi mặt trời chưa tắt. Chị đang nấu cơm trong bếp. Hôm qua, Thắng điện xuống, chiều nay họp với Vĩnh Quang xong, anh và Mẫn sẽ ghé nhà, vừa cười anh vừa nói với Nhị: "Cho anh báo thêm hai suất cơm". Nhị trả lời thành thật: "Cơm rau lang, cá mắm kho, mấy eng trên côi đừng cười...!"
 
  Quả thật, chuyện ăn uống trong nhà ông Duệ rất đơn giản. Sáng mắm nêm, rau lang luộc. Chiều rau lang luộc, mắm nêm. Vùng tuyến mấy năm nay không chợ búa. Thỉnh thoảng có người dưới biển gánh cá đi bán dạo. Nhị mua lần cả mớ, ăn không hết thì muối, thì phơi khô. Cũng có khi trâu bò ngoài đồng bị bom, hợp tác chia cho xã viên người vài ký. Ngày qua, khi biết tin Thắng và Mẫn sẽ ghé thăm, Nhị lùng cả thôn mua được cặp vịt. Chị đợi Tam về để đánh tiết canh. Vậy mà đến giờ này không thấy Tam đâu. Nhị không quen đánh tiết canh, chỉ nhớ có lần lúc mạ chị còn sống bà bỏ ba thìa nước mắm vào một chiếc bát rồi cắt tiết cho chảy vào, khuấy đều. Tim gan... băm cho vào chiếc đĩa rồi đổ huyết đã pha loãng vào, rau thơm, lạc rang giã nhỏ rắc lên. Nhưng hoà loãng mấy thìa nước thì Nhị không nhớ. Thôi thì cứ cắt sẵn tiết ra đó rồi chờ Tam về.

  Biết bố về, Nhị nói vọng lên:

  - Eng Thắng, eng Mẫn đến chơi đó bọ!

  Ông Duệ vui hẳn lên:

  - Mô?

  - Chắc mấy anh cũng sắp tới. Rứa mà con Tam giờ này chưa thấy mặt mũi đâu.

  - Con có mua được chút gì ăn không? Tối nay chú Liễm cũng qua, bàn chuyện xã mình chuẩn bị tiết mục hội diễn toàn khu vực...

  - Rứa thì càng hay, bọ ạ. Con có nói con Tam mua cho chai "Ngũ Gia Bì", không biết có mua được không?
 
  Từ ngoài ngõ, giọng Mẫn oang oang:

  - Bọ Duệ ơi...!
 
  Nghe tiếng gọi, ông Duệ chạy ra giao thông hào. Gặp nhau thường xuyên trong các cuộc họp ở khu đội, khu vực, vậy mà khi nghe tiếng Mẫn, ông mừng khôn tả, y như hai người lâu lắm mới gặp nhau. Ông nắm chặt tay Mẫn, giọng hồ hởi:

  - Chú Mẫn à... vô đi!
 
  Thắng lí nhí chào ông:

  - Bọ!
 
  Ông Duệ không gọi Thắng là chú, không gọi là con, mà gọi Thắng bằng "bay":

  - Bay họp dưới Vĩnh Quang về à?
 
  Mẫn trả lời thay cho Thắng:

  - Bọn con bàn chuyện tăng cường thêm cho chốt Vĩnh Quang sau khi dân đi K8.

[dongadoan]

  Thắng không vào lều, đi thẳng sang lán bếp. Nhị đang băm thịt để làm tiết canh. Mới chớm hè nhưng trong lều bếp chật chội, củi dương chưa khô khói như hun, áo Nhị mồ hôi ướt đẫm. Thấy Thắng vào, Nhị gạt tóc trán, phân trần:

  - Dì Tam không biết đi mô mà chừ chưa thấy mặt.
 
  Thắng đoán được sự bối rối của Nhị khi khách đã đến nhà mà bữa ăn chưa nấu xong. Anh ngồi xuống sát bên Nhị, nhỏ nhẹ:

  - Có việc gì em phân công cho anh một việc.
 
  Nhị tươi hẳn lên:

  - Có việc này không biết anh có biết làm không? Đánh tiết canh!
 
  Nói xong, Nhị như thấy mình lỡ lời:

  - Các anh thì chỉ biết đánh giặc, đánh tiết canh răng được. Thôi, chờ dì Tam chút xíu.
 
  Thắng làm ra vẻ giận dỗi:

  - Coi thường giới mày râu quá! Để anh làm cho em biết tay. Tiết vịt đâu?
 
  Nhị nghi ngờ:

  - Đừng có tự ái vặt. Đánh mà hỏng anh Mẫn anh ấy cười cho chừ!

  - Cười hở mười cái răng. Đưa huyết đây!
 
  Thấy Thắng có vẻ kiên quyết, Nhị trao bát huyết đang đậy bằng một chiếc rổ cho Thắng. Đón bát huyết từ tay Nhị, Thắng bắt đầu lúng túng. Thực tình, Thắng chưa khi nào đánh tiết canh! Cũng may lúc ấy, bên ngoài đã nghe tiếng của Tam vọng vào: "Con tập văn nghệ bọ ạ", Nhị liền bảo Thắng:

  - Ngó bộ dạng eng, Út biết là eng nói dóc. Thôi để dì Tam làm cho.

  Tam cùng với Minh vào lều bếp. Thoáng thấy Thắng bên trong, Minh giật mình kéo áo Tam, nói nhỏ đủ để cô nghe:

  - Chết rồi, em ạ. Thủ trưởng Thắng và thủ trưởng Mẫn. Thôi, anh không vào đâu!
 
  Tam chưa kịp trả lời thì Thắng bước ra cửa lều. Cả Minh và Tam đều không kịp ứng xử. Thắng:

  - Dì Tam, vào chữa cháy cho anh và chị Nhị!

  Trong cảnh nhập nhoạng tranh tối tranh sáng, Thắng không nhìn rõ mặt Minh. Còn Minh, vì đứng ở ngoài, lại nghe giọng Thắng sang sảng, đành phải lên tiếng:

  - Chào thủ trưởng!

  Đến nước này, Tam mạnh dạn gỡ bí cho Minh:

  - Bạn em đó eng Thắng à. Nhưng mà lính của mấy eng.

  Thắng đưa tay bắt tay Minh:

  - Đồng chí ở đơn vị nào?

[dongadoan]

  Minh thấy nhẹ người. Buổi chiều, khi Tam ngỏ ý mời anh về nhà chơi, Minh đã hơi ngài ngại. Minh đang trong thời kỳ dưỡng bệnh, việc đi xa cả chục cây số để xuống nhà Tam, sau đó Tam lại phải đưa về là điều bất tiện. Chưa kể việc xin phép bệnh xá trưởng để đi xuống vùng ác liệt cũng rất khó khăn. Tam đã trổ tài ngoại giao và bác sĩ Thảo đã phải xiêu lòng. Ngờ đâu, tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa, lặn lội dưới giao thông hào suốt hai tiếng đồng hồ xuống đây lại chạm trán thủ trưởng Thắng. Thôi thì đâm lao phải theo lao, Minh đành thưa thật:

  - Thưa thủ trưởng, em ở C3 ạ! Em đang trong thời kỳ an dưỡng.
 
  Thắng hơi khó chịu. Anh định phê bình một chiến sĩ cấp dưới của mình về ý thức kỷ luật thì Tam xen vào:

  - Eng Minh cũng không muốn xuống chơi nhà Út. Út đoán ít bữa nữa eng lại về đơn vị chiến đấu nên út kéo eng xuống giới thiệu với bọ và chị Nhị.
 
  Nghe Tam nói vậy, khuôn mặt Thắng đang nghiêm nghị bỗng chùng lại. Anh không cười nhưng thái độ đã bớt căng thẳng:

  - Đồng chí sang bên lán chào bọ và thủ trưởng Mẫn. Còn dì Tam, vô giúp chị Nhị đi!
 
  Tam nhìn Minh, gật đầu như khuyến khích. Minh nghiêng người, lễ phép với Thắng:

  - Xin phép thủ trưởng!
 
  Chứng kiến cuộc đối thoại giữa Thắng và Minh, khi Tam và Thắng trở vào bếp, Nhị đùa:

  - Anh em cọc chèo gặp nhau mà căng thẳng như trong cuộc họp!
 
  Thắng cười:

  - Thì dì Tam có nói gì với anh đâu!
 
  Nhị:

  - Đến em mà nó còn giấu!

[dongadoan]

  Tam cho nước vào bát huyết, khuấy đều đổ vào bát tiết canh. Rắc thêm chút rau thơm, cô đặt dĩa tiết xuống chiếc hòm gỗ làm mâm, chậm rãi nói:

  - Thì Út với eng Minh đã có chuyện gì đâu...! Nhưng Út xin eng Thắng đừng kỷ luật eng Minh!
 
  Thắng bật cười:

  - Dì khai thật đi để tui còn xem xét.
 
  Tam ấp úng:

  - Hai đứa Út mới sơ sơ với nhau.
 
  Nhị:

  - Nghĩa là dì ưng rồi?

  Tam không trả lời. Người cô nóng ran, cảm giác như đang đứng trước một cuộc hỏi cung và trách nhiệm của cô là phải khai báo thành thực. Cuối cùng, cô tìm ra cách nói lấp lửng rồi đánh trống lảng sang chuyện khác:

  - Ưng hay không, anh chị đoán thì biết. À, Út mua được một chai Ngũ Gia Bì. Eng Thắng đưa dần đĩa tiết canh sang lán đi. Để Út chặt thịt!
 
  Giọng của Tam vừa thân tình, vừa pha chút quyền lực. Rằng ta là em vợ tương lai của anh đấy nhé. Dùng quyền lực cấp côi mà xử với Út là không xong đâu nghe! Thắng từ thế mạnh, vì nể tình cô em vợ tương lai, và cũng để chứng tỏ ta là người trong nhà, đành ngoan ngoãn bê đĩa tiết canh đi.
 
  Chiếc chiếu làm mâm trải ngay ra giữa lán. Liễm cũng vừa đến, ông Duệ giao cho anh khui chai rượu. Hai con vịt luộc được Tam xếp gọn gàng vào hai chiếc điã làm từ mảnh máy bay. Bát nước mắm gừng thơm ngậy. Minh khúm núm ngồi bên ông Duệ. Nhận ra có một người khách lạ trong bữa cơm, Liễm hỏi ông Duệ:

  - Chú ni là ai rứa bác.
 
  Tam nhanh nhảu trả lời:

  - Bạn của Út đó, eng Liễm à!
 
  Liễm rót rượu ra mấy chiếc ly nhỏ, nheo mắt hỏi Tam:

  - Bưã ni Út đưa xuống ra mắt?
 
  Tam lúng lúng. Còn Minh thì mặt cắt không còn giọt máu. Dù đã được Tam tìm cách che chở nhưng ngồi trước mặt anh toàn là những bậc cha chú, đầy đủ quyền lực để căn vặn về sự có mặt của anh ở đây. Chuyện của anh và Tam, như Tam nói, mới "sơ sơ" có nghĩa là chưa có sự chấp thuận của cái hội đồng quyền lực đang ngồi trên chiếc chiếu này. Trong khi mọi người đang bận rộn với trăm công nghìn chuyện thì người ta chúa ghét chuyện trai gái. Yêu đương, dù chính đáng đến mấy, lúc này là chưa phải lúc. Nếu không có cái mác thương binh đang an dưỡng, hẳn Thắng đã xạc cho Minh rồi. Vậy mà, trong lúc khó xử này, chính Thắng là người gỡ rối cho Minh. Anh nâng ly rượu lên, đề nghị:

  - Mời bọ, mời mấy anh!
 
  Minh thở dài nhẹ nhõm. Anh đón chén rượu từ tay ông Duệ, đưa về phía Mẫn và Thắng:

  - Mời hai thủ trưởng, mời bọ, mời chú Liễm, chị Nhị!

[dongadoan]

  Những tiếng pháo ầm ì phía tây sông Bến Hải. Đêm nào cũng vậy, pháo từ Dốc Miếu, Cồn Tiên bắn như vãi về phía Bến Tắt. Không khí trong lán nhà ông Duệ không vì thế mà bị xáo trộn.
 
  Mẫn đặt ly rượu xuống, trịnh trọng:

  - Thưa bọ! Con xin báo bọ biết một tin mừng. Đại đội du kích chi viện bờ Nam ra quân trận đầu thắng giòn giã. Diệt gọn một trung đội thám báo. Trong đó, Tú và Tuấn được bầu là Dũng sĩ diệt Mỹ!
 
  Nét mặt ông Duệ ngời lên trong giây lát rồi bỗng nhiên chùng xuống. Ông mừng cho con trai. Nó đã làm đúng như lời hứa với ông trước lúc lên đường: chiến đấu để xứng đáng với con trai mạ, xứng đáng với một thanh niên vùng tuyến. Nhưng trong cuộc chiến đấu một mất một còn này, nhiều chàng trai độ tuổi con ông đã ngã xuống. Nói dại, lỡ con ông hy sinh? Tâm trạng ông rơi vào hai mâu thuẫn trái ngược: tự hào về con, lo lắng cho nó khiến ông bần thần. Chiếc bát B52 trước mặt được Thắng và Minh gắp đầy thịt nhưng ông không đụng một miếng. Thắng phải giục:

  - Kìa, bọ ăn đi chứ!
 
  Ông Duệ miễn cưỡng ăn một miếng thịt vịt. Miếng thịt vịt mềm, béo nhưng không tạo cho ông cảm giác ngon miệng. Ông nói, như chiếu lệ:

  - Tụi nó làm ăn rứa là bày tui mừng.
 
  Suốt bữa ăn, Nhị và Tam gần như không nói câu nào. Đến khi Liễm bàn chuyện xã phải tham gia hai tiết mục trong hội diễn" Tiếng hát át tiếng bom" toàn khu vực, Tam mới lên tiếng:

  - Nếu eng Liễm muốn Út tham gia đội văn nghệ, eng phải sang nói với eng Tú. Út nhiều việc lắm...!
 
  Liễm cười:

  - Chiều nay họp bên xã có cả Tú. Tú có nói Út dạo này thừa thời gian, ngày nào cũng lên trên bệnh xá khu đội!
 
  Liễm nói xong, liếc nhanh qua Minh rồi cười khà khà. Bị điểm đúng huyệt, Tam chống chế:

  - Thì Út lên tập hát chớ bộ!
 
  Mẫn:

  - Út tập hát với ai trên bệnh xá, nói đi rồi mấy eng cử người đó cho đội văn nghệ xã?

  Câu nói của Mẫn nửa đùa nửa thật. Trong đầu óc non nớt ít trải đời của Tam, cô lại cho đó là một câu nói thiệt. Cô đưa ngón tay trỏ về phía Mẫn, vừa cười vừa nói:

  - Được! Eng Mẫn đã hứa với Út như rứa thì nghéo tay đi!

  Mẫn đưa ngón tay ngoắc tay Tam. Tam chồm người về phía Mẫn, ghé vào tai anh, thì thầm. Mẫn nhìn sang phía Minh, cười:

  - Biết ngay mà!

  Suốt bữa ăn, Minh không dám hé răng. Biết chuyện gì mà nói. Nay thấy thủ trưởng Mẫn nhìn mình, một cái nhìn thân thiện đầy khích lệ, Minh mạnh dạn lên tiếng:

  - Thưa thủ trưởng, em hát dở lắm.
 
  Mẫn:

  - Hay hay dở nhưng đã có người yêu cầu, chúng tôi sẽ nghiên cứu. Đội văn nghệ xã mà không có tiết mục nào hay thì cả eng lẫn ả đều phải chịu trách nhiệm, phải không bọ?
 
  Ông Duệ cười đến nỗi ho sặc sụa. Thắng nhìn Nhị rồi lắc đầu với vẻ khó chịu.

[dongadoan]

Bảy

  Tảng sáng đã nghe tiếng pháo cấp tập bên kia sông. Tiếng máy bay phản lực gầm rú. Có cả tiếng lạch phạch của trực thăng. Ông Duệ cùng với Nhị bật dậy hầu như cùng lúc. Từ mấy tháng nay, pháo chỉ bắn cầm canh, máy bay cũng chỉ nhằm vào những mục tiêu nghi ngờ mà thôi. Những âm thanh hỗn tạp từ bên kia vọng sang rõ ràng là bất thường. Nhị và ông Duệ chạy về phía hầm ủy ban, nơi trụ sở của ủy ban, đảng ủy và dân quân xã. Đến nơi đã thấy Liễm và một vài người có mặt trong lán. Liễm nói ngay với ông Duệ:

  - Kiểu này là chúng nó càn, bác ạ!
 
  Ông Duệ:

  - Tui cũng đoán rứa. Tình hình này, toàn bộ dân quân xã có mặt ngoài chiến hào sát bờ sông. Thông báo với bà con các thôn không ra đồng, ai nấy ở trong hầm trú ẩn!
 
  Nhị nói với Liễm:

  - Đề nghị eng cho rời trận địa 12 ly 7 ra sát chân cầu. Nếu bộ binh địch tràn sang là sẵn sàng đánh trả!
 
  Liễm:

  - Đồng ý! Đồng chí cho triển khai ngay!
 
  Có tiếng chuông điện thoại reo. Ông Duệ cầm máy. Đầu dây đằng kia là tiếng của Thắng:

  - Xã T đó phải không ạ? A, bọ đó à? Báo cáo bọ, trên vừa điện cho biết, chúng nó tổ chức càn rất lớn dọc theo bờ sông bên kia. Không loại trừ khả năng chúng vượt sông đánh sang bờ Bắc...
 
  Ông Duệ ngắt lời Thắng:

  - Xã cũng vừa triển khai phương án tác chiến. Toàn bộ lực lượng dân quân tự vệ có mặt trên tuyến giao thông hào sát bờ sông.

  Thắng:

  - Con sẽ điều ngay một đại đội dự bị của khu vực xuống xã. Nhị có đó không bọ?

  - Có đây! Con nói chuyện với Nhị.

  Nhị cầm máy điện thoại:

  - Dạ, em, Nhị đây!

  Thắng:

  - Báo cáo đồng chí Nhị, ngay bây giờ tôi sẽ cho chuyển thêm năm cơ số đạn cho đồng chí!

  - Út cũng đang định đề nghị với mấy eng chuyện đó. Xã đồng ý cho em chuyển trận địa ra sát chân cầu, vừa đánh máy bay, vừa đề phòng địch đổ quân sang.
 
  Tiếng Thắng cười trong máy:

  - Biểu dương tinh thần sáng tạo của đồng chí! Có thể trưa nay tôi xuống kiểm tra trận địa đồng chí!
 
  Nhị phản ứng:

  - Không, anh đừng xuống! Anh có thể đi xã khác chớ đừng đến xã em. Xuống hoài chú bác người ta nói vì em mà anh cảm tình riêng với xã.
 
  Thắng:

  - Thôi được, tuỳ tình hình. Em ra trận địa đi nhé!

[dongadoan]

  Nhị buông máy. Ông Duệ, Liễm và một vài cán bộ của ủy ban đã toả về các thôn. Nhị chạy như bay ra trận địa 12 ly 7 của xã ngoài trảng cát. Quý, Thỏn và Út Ngân, kíp trực đêm qua, thấy Nhị chạy đến liền xúm lại hỏi:

  - Có chuyện chi bên tê sông rứa chị?
 
  Nhị thở hổn hển, chưa kịp trả lời đã thấy Tảo, Oanh và Thử cũng hối hả chạy đến. Nhị ra lệnh:

  - Toàn khẩu đội chú ý, chuyển ngay trận địa xuống thôn Hiền Lương, sát bên cầu.
 
  Thỏn ngạc nhiên hỏi lại:

  - Miềng chỉ có ba khẩu 12 ly 7, chọi sao được với hoả lực tụi nó!
 
  Tảo cũng đưa ra ý kiến đồng tình với Thỏn:

  - Ở đây đã có sẵn trận địa, chuyển xuống đó phải mất cả buổi đào công sự...
 
  Nhị như không chú ý đến ý kiến của Thỏn và Tảo, giọng kiên quyết:

  - Các đồng chí chấp hành mệnh lệnh!
 
  Trừ Nhị là trung đội trưởng dân quân xã trực tiếp chỉ huy khẩu đội, còn lại sáu người không ai đồng tình với việc di chuyển trận địa. Nhị kéo Thử ra một góc, trực tiếp giao nhiệm vụ còn lại cho anh:

  - Đây là quyết định của xã đội sau khi đã xin ý kiến của đảng ủy và ủy ban. Tôi phải xuống dưới bờ sông ngay để bố trí trận địa cho các tiểu đội dân quân các thôn. Đồng chí động viên anh em triển khai ngay!
 
  Thử:

  - Chị cứ yên tâm, mặc bọn em!

[dongadoan]

  Nắng đã lên cao. Bầu trời mấy xã bên kia sông như bị máy bay tiêm kích địch xé nát. Tiếng động cơ xe lội nước, dù bị tiếng pháo át đi, đã nghe rõ mồn một. Tiếng súng chống càn của du kích Trung Lương nổ giòn giã. Trong giao thông hào sát bờ sông, Liễm, ông Duệ và Hậu đang quan sát tình hình bằng chiếc ống nhòm cũ kỹ. Xe bọc thép lúc nhúc như những con bọ hung lồng lộn chạy từ miệt Thuỷ Bạn, Cát Sơn về phía chợ Kênh.
 
  Từ khi bị quân dân Quảng Trị đánh cho tơi bời, địch co cụm lại ở những cứ điểm lớn như Dốc Miếu, Cồn Tiên rồi với sự yểm trợ của Mỹ, chúng lập ra vòng tuyến Mắc Na-ma-ra. Cả một vành đai trắng chạy từ biển lên rừng rộng trên mười cây số, biến đồng điền Do Linh thành hoang mạc. Nhưng chúng không thể hủy diệt mầm sống của một vùng đất kiên cường. Du kích vẫn bám trụ quê hương, đánh cho địch những đòn chí mạng. Nhiều lần chúng tổ chức càn quét nhưng có lẽ lần này quy mô lớn nhất.
 
  Quá trưa, khi một đoàn xe lội nước lên đến đầu cầu Tiên An thì gặp bộ đội địa phương chặn đánh. Một tiếng nổ long trời khiến căn hầm ông Duệ và Hậu đang bàn việc rung lên. Ông Duệ bước lên khỏi giao thông hào, hướng ống nhòm về phía cột khói đang bốc cao, reo lên: "Một chiếc xe bọc thép cháy rồi!". Cùng lúc ấy là tiếng súng CKC của du kích vang lên nhằm vào chiếc phản lực sà xuống cắt bom phía bên kia cầu. Pháo binh của ta trên đồi 70 bắt đầu nhả đạn. Pháo địch từ Dốc Miếu, Cồn Tiên, từ hạm tàu cũng tới tấp bắn sang. Những vệt khói kéo dài của máy bay B52 xuất hiện từ phía Trường Sơn rạch trời xanh thành từng mảnh. Tầng cao, tầng thấp là máy bay quần đảo. Khẩu đội của Nhị chưa kịp đào xong công sự đã phải bắn trả máy bay tầm thấp.

  Ông Duệ và Liễm không ai nghĩ đến cơm nước. Từ các thôn, các mạ, các o gánh cơm nắm ra tận chiến hào cho du kích. Trạm xá xã đã chuyển hết thương binh lên tuyến trên, chuẩn bị đón thương binh mới từ bờ Nam sang. Mãi xế chiều, khi tiếng máy bay thưa dần, ông Duệ bàn với Liễm:

  - Phải ăn một chút, chú Liễm ạ. Bọn nó lắm mưu mô, đề phòng chúng tung một đợt phản kích khác. Ta phải ăn cho có sức.
 
  Liễm cười, đón nắm cơm từ tay ông Duệ. Nắm cơm bên ngoài đã cứng lại nhưng khi bẻ ra bên trong vẫn còn dẻo và thơm. Chấm với chút muối vừng, uống thêm ngụm nước chè trong bi đông, ông Duệ ăn ngon lành. Chợt một miếng cơm nghẹn lại trong cổ ông khiến ông bị nấc. ấy là lúc bên ngoài bóng cây dương cụt ngọn đã đổ dài và mặt trời sắp lặn sau dãy núi xa mờ. Ông Duệ biết đó là lúc bộ đội, du kích bên bờ Nam tạm rút về bờ Bắc sau một ngày chống càn. Rồi thương binh, tử sĩ. Ông không khỏi chạnh lòng khi nghĩ đến trong số những người chống càn hôm nay có thằng Tứ con ông. Nó có mệnh hệ gì không, một lúc nữa thôi ông sẽ biết. Thâm tâm, ông vẫn mong con mình bình yên. Nhưng một ngày bom pháo như vậy, một ngày quần nhau với giặc như vậy, bình yên trên mảnh đất ấy là khái niệm hết sức mong manh. Đến ngọn cỏ, cành cây cũng không nguyên vẹn thì những con người trực diện với bom đạn địch làm sao nguyên vẹn được. Ông Duệ uống thêm một ngụm nước chè, cố xua đuổi những ý nghĩ vẩn vơ đang chằng chằng bám lấy đầu ông.
 
  Tại bến đò Huỳnh Hạ, những chiếc thuyền tải thương đầu tiên trong ngày vừa cập bến. Trời chưa tối hẳn. Tiếng mái chèo chém vào mặt nước phẳng lặng sau một ngày sục sôi bom lửa nghe nhẹ và thương. Ai đó cầm chèo như cũng không muốn mạnh tay, như nương nhẹ mái chèo sợ làm đau mặt nước. Dòng sông cũng như mặt đất vùng tuyến nham nhở hố bom, hố pháo. Chỉ khác là sông khoả lấp thương đau dưới đáy lòng mình, trả lại cho mặt nước vẻ bình yên muôn thuở. Khi một chiến sĩ giao liên đội mũ tai bèo đưa cây sào chuẩn bị áp sát thuyền vào bờ, Tú, Quyến và Tam đã có mặt ngay. Tam hỏi ngay anh chiến sĩ:

  - Có ai thương binh người xã T không eng?
 
  Chiến sĩ vừa lội xuống nước kéo thuyền vào vừa lắc đầu. Sự căng thẳng vì lo nghĩ trong lòng Tam chùng xuống. Có lẽ tâm trạng của ai có con em đi chiến đấu cũng như Tam. Quyến nhìn Tam, phì cười:

  - Hỏi chi mà hỏi lạ rứa. Hắn bắn miềng chưa chắc đã trúng. Trúng chưa chắc đã bị thương. Bị thương chưa chắc đã chết...

  Tam bĩu môi, lội xuống nước, đặt chiếc băng-ca áp sát mạn thuyền để anh giao liên và Tú đỡ thương binh lên. Tú hỏi:

  - Bên mình thương binh có nhiều không đồng chí?
 
  Anh giao liên lạnh lùng:

  - Thương binh nhiều mà tử sĩ cũng nhiều. Mình đánh hắn rát ràn rạt như rứa, hắn chết như rạ thì mình cũng phải chịu ít thương vong.

[dongadoan]

  Bốn thương binh chuyến đầu tiên đã được đưa vào trạm xá. Tú khám nhanh và sơ bộ phân loại. Có một người bị mảnh pháo cắm vào đầu, đang nằm mê man bất tỉnh. Một người bị súng bắn thẳng bắn nát bả vai đang trong tình trạng bị choáng, huyết áp rất thấp. Hai trường hợp vết thương ổ bụng. Tú thầm nghĩ, bên mặt trận chắc đã chuyển thương binh nặng trong chuyến đầu tiên này. Anh ghi vội tình trạng bị thương và phương thức xử lý vào hồ sơ và bảo Quyến:

  - Cho truyền ngay hai chai một mặn một ngọt cho bệnh nhân số một và bệnh nhân số hai. Hai bệnh nhân số ba số bốn cho chuyển ngay lên bệnh viện khu vực.

  Quyến nhìn anh thương binh bị chấn thương sọ não, hỏi:

  - Còn eng ni?

  Tú:

  - Chuẩn bị dụng cụ để mổ.

  Quyến ngạc nhiên:
- Ai mổ?
 Tú lạnh lùng, dứt khoát:

  - Tui!
 
  Quyến cười nhạt:

  - Eng mổ sọ não?

  - Cứ nói với Thê chuẩn bị dụng cụ.

  - Ai sẽ phụ mổ, ai gây mê? Sống không nói làm chi, chết thì chỉ mình anh bị kỷ luật mà cả trạm mình mang tiếng. Tốt nhất là cho chuyển.
 
  Tú gay gắt:

  - Bệnh nhân này chưa chuyển được. Huyết áp quá thấp. Phải nâng huyết áp, mổ lấy mảnh pháo ra để băng cầm máu cái đã. Mảnh pháo đại chang như rứa mà không lấy ra, lên trên bệnh viện mấy eng trên đó không cười cho à?
 
  Quyến:

  - Tuỳ anh. Anh là trạm trưởng quyết răng bày tui nghe rứa.

[dongadoan]

  Đội chuyển thương đã chuẩn bị xong cáng. Tú đi ra ngoài lán, trao hồ sơ cho anh đội trưởng, dặn dò một vài điều cần thiết trong lúc chuyển thương. Tam đã chuẩn bị xong dịch truyền, đưa một bộ dụng cụ và hai chai dịch cho Quyến:

  - Eng truyền cho bệnh nhân số một, để út truyền cho anh số hai.
 
  Quyến khó chịu:

  - Mổ sọ não mà không gây mê cũng bằng giết bệnh nhân!
 
  Tam:

  - Mình còn mấy lọ ether!

  - Có ether nhưng không có dụng cụ, không ai biết gây mê. Trạm xá xã chỉ được sơ cứu rồi chuyển đi. Bày đặt ra mổ máy!

  Tam không đáp, lặng lẽ tìm ven truyền dịch. Anh thương binh rên lên khe khẽ. Tam cho dịch truyền chảy nhanh rồi bắt đầu mở băng xem lại vết thương. Một viên đạn bắn thẳng trúng ngay khớp vai, đầu vào gọn ghẽ chỉ lớn bằng đồng xu nhưng đầu ra bên kia toang hoác. Cơ đen-ta bị rách bươm, những thớ cơ không được nuôi dưỡng bầm tím và bắt đầu thâm lại. Khớp bị vỡ, đầu xương cánh tay bị dập nát. Tam cắn môi, lau sạch vết thương rồi băng lại.

  Ở bên lán dùng làm nơi "mổ xẻ", Tú bắt đầu tiêm thuốc giảm đau cho bệnh nhân. Một ống Mocphin, một ông Dolacgan đủ để anh yên tâm gắp mảnh đạn ra khỏi đầu bệnh nhân. Quyến đang phụ cho anh, lúi cúi đo huyết áp. Bệnh nhân vẫn mê man. Khi Tú gắp săng mổ phủ lên đầu bệnh nhân, Quyến ái ngại nói:

  - Theo tôi, cần phải cho mê. Chỉ mấy ống tiền mê sợ bệnh nhân giãy giụa. Ta còn mấy lọ ether.
 
  Mắt Tú sáng lên:

  - Đưa ra đây!
 
  Tú dùng miếng gạc, đổ ether vào đó rồi chụp lên miệng bệnh nhân. Mùi ether nồng nặc khắp lán, xộc vào mũi Quyến làm anh hắt hơi.
  Quyến giục:

  - Eng gắp lẹ lên không cả tui lẫn anh đều mê đó!
 
  Tú bỏ miếng gạc tẩm ether ra khỏi mũi người bệnh, dùng kéo cắt vòng băng trên đầu anh ta, để lộ một vết thương đã khô máu. Não bị dập nát phòi ra ngoài và mảnh bom như hình lưỡi mác to bằng ngón tay cái hiện ra. Tú dùng kéo cắt rộng vết thương, tìm cách gắp ra. Mảnh bom cắm sâu vào não được kéo ra nhẹ nhàng. Máu rỉ ra. Tú lau sạch máu và băng lại.