Bên bờ Hiền Lương

[dongadoan]

  Ăn sáng xong, "phái đoàn" bốn người trực chỉ hướng bệnh viện. Quãng đường cũng không xa, điếu thuốc rê trên môi bọ Duệ chưa tàn, những hầm bằng mái đắp cao của khoa mắt đã hiện ra trước mặt. Mẫn quay lại dặn bọ Duệ:

  - Thưa bọ, khi vào gặp Nhị, bọ cho con được làm "phát ngôn viên".
 
  Ông Duệ cười:

  - Chú ăn nói giỏi, nhờ chú nói là phải!

  Nhị đang nằm trên giường, không đeo kính. Mắt chị hướng lên mái hầm, nơi có một khe nhỏ, từ đó có một đôi chim se sẻ ríu rít sớm chiều. Hình như chúng đang làm tổ. Nhị chỉ nhìn thấy loang loáng bóng chim bay ra, bay vào. Mọi vật trước mặt chị không thật rõ nét. Ngay cả bông hoa trinh nữ nở bên vệ hào cũng chỉ là một khoảng tím nhoè nhoẹt. Nghe tiếng rậm rịch bên ngoài, Nhị vội quờ chiếc kính đeo vào, giả vờ nằm yên như đang thiu ngủ. Ông Duệ bước vào, chào người bệnh đang nằm cạnh rồi ngồi xuống giường Nhị.

  - Nhị, có mấy chú đến thăm con.

  Nhị ngồi hẳn dậy. Tuy không nhìn thấy rõ mặt từng người nhưng hình ảnh của Liễm, Thắng, Mẫn đã được Nhị in sâu vào bộ não của mình từ trước nên khi họ xuất hiện, Nhị vẫn nhận ra. Mẫn nhìn Thắng, bắt gặp cái gật đầu khe khẽ của anh, tủm tỉm cười vào chuyện:

  - Hôm nay, bên xã có anh Liễm, chủ tịch xã, có bọ Duệ, bí thư, bên đơn vị có tôi, chúng tôi muốn trao đổi với Nhị một chuyện...

  Nhị phì cười:

  - Có chuyện gì mà anh trịnh trọng như rứa?

  Mẫn nghiêm mặt:

  - Chúng tôi biết, Nhị và Thắng đã thương nhau từ mấy năm nay. Điều đó được hai gia đình chấp thuận và cho phép. Tình cảm đó đã được thử thách qua thời gian. Hôm qua, Thắng và tôi đã xuống thưa chuyện với bọ Duệ, xin cho Thắng được chính thức làm con rể trong gia đình. Bọ hoàn toàn đồng ý. Vết thương của Nhị cũng đã bắt đầu ổn định, sắp tới chắc sẽ ra Quảng Bình an dưỡng. Vì vậy, Thắng muốn xin Nhị chính thức kết hôn...
 
  Nghe Mẫn nói xong, Nhị ngẫm nghĩ một lúc, chợt chị phá lên cười. Trong khi bốn người đứng quanh đang chờ đợi câu trả lời nghiêm chỉnh của Nhị thì chị lại cười. Cười một cách chua chát, lạc lõng. Liễm lắc đầu. Mẫn níu tay Thắng ra hiệu đừng nói gì cả. Hình như Nhị đã nhận ra sự vô lý trong tiếng cười của mình nên đang cười, chị đột ngột nín bặt. Đầu Nhị hơi cúi xuống, mớ tóc trước trán loà xoà che luôn cả cặp kính đen. Ông Duệ giục con gái:

  - Đáng lẽ, bọ mạ đã lo cho hai con chuyện này từ lâu...

[dongadoan]

  Nhị đưa tay vuốt tóc. Từ sau gọng kính, những giọt nước mắt bắt đầu chảy trên má Nhị. Toàn thân chị như rung lên, tiếng khóc mỗi lúc một to hơn, chuyển thành tiếng nấc. Thắng ngồi xuống bên, sẽ sàng đặt bàn tay lên bờ vai đang rung lên của Nhị. Nhị quay lại, dụi đầu vào ngực Thắng. Liễm nhìn ông Duệ, tưởng mọi sự như vậy là ổn. Nhị ngước mặt nhìn Thắng. Qua làn kính đen và con mắt chỉ còn bốn phần mười, khuôn mặt Thắng chỉ còn lại là một khung xương đen đứa, mờ ảo. Một khuôn mặt khắc khổ mà Nhị thấy như chính mình đã tạc nên. Giữa lúc bệnh tình của chị đang ở trong chiều huớng xấu, con người khắc khổ ấy một lần nữa tự nguyện cất gánh nặng cuộc đời chị, cuộc đời mà chị biết sẽ có muôn vàn khó khăn lên vai mình. "Anh Thắng ơi, em biết anh thương em. Nhưng giờ đây, em là một người tàn phế. Em không thể bắt anh vì em mà chịu khổ suốt đời...". Một ý nghĩ thoáng qua làm Nhị trở nên mạnh dạn:

  - Thưa bọ, thưa anh Liễm, anh Mẫn. Con rất cảm kích tấm lòng của anh Thắng dành cho con. Nhưng bọ và các anh cho con được từ chối. Con từ chối vì con rất yêu thương anh Thắng...!
 
  Nghe Nhị nói vậy, Thắng cười. Nhưng rồi anh trở lại ngay với thái độ nghiêm nghị, có phần trịnh trọng:

  - Hôm nay, có anh Liễm chủ tịch xã, đại diện cho chính quyền xuống thăm em và chứng nhận việc chúng ta từ nay trở đi là chồng vợ của nhau. Em cứ đi an dưỡng về rồi ta làm lễ cưới sau.
 
  Nhị lắc đầu:

  - Lỡ đi an dưỡng về, mắt em mù hẳn thì anh tính sao?

  - Không sao cả! Dù có đui què mẻ sứt gì, em vẫn là vợ anh!

  Tưởng nói như vậy, Nhị sẽ không có cách nào từ chối nữa. Nhưng từ ngày chị bị thương rồi con mắt trái nhanh chóng yếu đi, đêm nào chị cũng nghĩ về Thắng. Chị thấy anh tốt quá, thương yêu mình quá, người chồng như vậy là rất xứng đáng. Nhưng cũng vì anh là người quá lý tưởng mà Nhị đi đến quyết định không được làm khổ anh. Cuộc đời anh còn dài, anh sẽ có điều kiện lựa chọn một người con gái khác. Một mình chị chịu đau khổ là đủ. Không nên bắt anh vì chị mà khổ theo.

  - Cảm ơn anh ... - Nhị lạnh lùng nói - Nếu như em lành lặn, thì chẳng nói làm gì. Bây giờ em mù loà, em không muốn anh phải khổ.
 
  Nước mắt Nhị lại trào ra. Mẫn, Liễm và cả ông Duệ không ai tìm ra được cách nào để an ủi, thuyết phục Nhị lúc này. Thắng đã chọn đúng thời điểm để khẳng định mình là chồng của Nhị và hy vọng Nhị sẽ không từ chối. Anh có biết đâu, Nhị đã có những ý nghĩ xa hơn, thực tế hơn. Thắng đành phải nói mấy câu vớt vát:

  - Thì anh cũng không bắt em phải trả lời ngay. Tuần sau, tháng sau em trả lời cũng được.

  Nhị nói như đã suy nghĩ kỹ từ trước:

  - Em xin trả lời ngay, không cần phải đợi tuần sau, tháng sau: em rất thương yêu anh nhưng chính vì lòng thương yêu ấy mà em khuyên anh nên tìm người khác...

  Lúc ấy, bác sĩ bệnh viện trưởng và nhiều bác sĩ khác đang đi thăm bệnh. "Phái đoàn" Thắng phải lấy cớ rút lui. Trước lúc đi, Mẫn cầm chặt tay Nhị:

  - Thắng nó thương em lắm đấy. Anh mong em nghĩ lại.

[dongadoan]

Hai tuần sau, Nhị nằng nặc xin xuất viện. Ông Duệ bận không lên đón được. Khâm phải điện sang cho Thắng: "Trên khu vực bố trí Nhị đi nghỉ dưỡng và chữa bệnh ở nước ngoài nhưng chị chàng xin ở lại, ông sang đón Nhị về nhé".
 
  Thắng sang, Nhị đã ngồi chờ anh. Bọc quần áo đã gói sẵn để bên. Sau buổi cầu hôn không thành, tính tình của Thắng trầm hẳn xuống. Nhất là những lúc bên Nhị. Anh hầu như chẳng nói với chị được câu gì.
 
   Nghe tiếng bước chân quen thuộc, Nhị biết là Thắng đến. Chị nhìn theo chiếc bóng nhoà nhạt đang từ từ bước vào, gượng cười, hỏi:

  - Anh đấy à? Sao anh biết sáng nay em về mà sang đón?
 
  Thắng nhát gừng:

  - Anh Khâm điện.

  Thắng ngồi xuống cạnh Nhị. Nhị cố gắng bắt chuyện:

  - Không biết bọ và con Tam có biết em ra viện không?

  - Anh không rõ!

  Thấy thái độ khang khác của Thắng, Nhị không hỏi gì thêm nữa. Chị biết anh đang giận mình. Giận là đúng. Nhưng thời gian sẽ thanh minh cho chị. Hai người ngồi cạnh nhau, gần như quay lưng vào nhau. Không khí trong căn hầm quá tĩnh lặng, như đông kết lại. Hai con chim sẻ vẫn ríu rít rời tổ tìm mồi. Nhị nghe rõ tiếng chim non đang chiêm chiếp đâu đây.
 
  Mãi khi Khâm bước vào, Thắng mới thấy như được giải thoát. Anh hỏi Thắng:

  - Ông có phân biệt được giữa mắt giả và mắt thật không?
 
  Thắng nhìn vào đôi mắt Nhị. Chị đeo chiếc kính màu trà, vừa xinh với khuôn mặt trái xoan của chị, trông ra dáng một cô giáo hơn là một trung đội trưởng dân quân. Hai con mắt rất giống nhau, như hai giọt nước. Thắng không thể đưa ra nhận xét:

  - Mình phải mất cả buổi tìm trong số mắt giả viện trợ của nhân dân Đức mới tìm được một con vừa với kích thước của Nhị. Nhưng Nhị này, cho anh hỏi, một người như Thắng, không xứng đáng với Nhị à?
 
  Giọng Nhị buồn buồn:

  - Chính em mới là người không xứng đáng với anh Thắng.

  Thắng lắc đầu:

  - Thôi, đừng nói chuyện ấy nữa. Em chào anh Khâm đi!

  Khâm tiễn Nhị ra khỏi hầm, dặn:

  - Có cần thuốc men gì thêm, cứ điện lên cho tôi biết...

  - Dạ... Em về đây. Cảm ơn anh...!

  Thắng cầm gói đồ, đi trước. Nhị đi sau với cây gậy trong tay. Trước mắt chị, một màu vàng loang loáng. Mọi vật đều nhoà nhạt. Nhị cảm thấy sợ hãi. Đến lúc này, khi phải đụng chạm với cuộc sống hàng ngày, khi phải tự mình dò dẫm con đường mình đi Nhị mới hình dung hết những gian truân của những ngày còn lại. Lúc lấy lý do mù loà để từ chối tình yêu của Thắng, Nhị mới hình dung bằng dự cảm. Còn bây giờ là cuộc sống thực đang diễn ra.

[dongadoan]

  Thấy Nhị bước chậm, Thắng dừng lại chờ. Nhị vẫn quờ quạng chiếc gậy, đôi mắt vô hồn hướng vào Thắng nhưng không bày tỏ một cảm xúc nào. Thắng nhìn Nhị, lòng như muối xát. Không thể có một lời nào có thể an ủi Nhị được lúc này. Chỉ có sự cảm thông, chia sẻ. Anh hỏi Nhị:

  - Hay em ngồi nghỉ một chút?
 
  Nhị chớp mắt, vẫn hướng mặt mình vào Thắng:

  - Em đi như rùa bò, nghỉ nữa chiều mới về đến nhà.
 
  Nhị đưa bàn tay cho Thắng:

  - Hay anh cầm tay em để em bước cho nhanh?
 
  Thắng ngỡ Nhị nói đùa, không đáp.

  - Không, em nói thật đó. Anh đưa tay anh cho em nào!
 
  Thắng miễn cưỡng đưa tay cho Nhị. Nhị cười:

  - Bây giờ thì anh bước đi...!

  Thắng nhìn Nhị một lúc, muốn khóc mà không khóc được. Anh thấy thương chị quá. Chị đã vượt qua những mặc cảm đầu tiên của một người mù, mạnh dạn đưa tay cho anh dắt đi trước mặt mọi người. Nhiều lúc Nhị bước quá nhanh, Thắng đi không kịp, hai người ngã nhào vào vách hào.

  Nghe tiếng trẻ khóc, Nhị biết mình đã về đến nhà. Con đường quen, căn hầm quen, tất cả đã được định hình từ trước. Nhị buông tay Thắng, khuơ gậy đi một mình. Chị bước chầm chậm, hồi hộp bước vào căn hầm quen thuộc. Tam đang ngồi võng, cho con bú. Thấy Thắng ôm túi đồ bước vào, cô vội vàng lấy vạt áo che miệng cháu bé. Cô ôm con đứng dậy, tất tưởi chạy ra. Vừa thấy Nhị, Tam đã khóc rống lên:

  - Chị ơi...!

  Những giọt nước mắt rơi xuống cả mặt Hà Linh, khiến cháu cũng khóc ré lên. Nhị cố trấn tĩnh, ôn tồn nói với em:

  - Ừ, sao lại khóc...? Đưa cháu chị ẵm cho!

  - Thấy chị về, em mừng quá. Chị và anh Thắng ngồi xuống đây đi! Con ra dì Nhị bế nhé!
 
  Tam trao bé Hà Linh cho Nhị, đi ra sau lán rót nước. Mới hai tuần, Hà Linh chưa biết lạ quen, ngoan ngoãn trong vòng tay Nhị. Nhị ngắm cháu, đưa ra lời nhận xét như một người có đôi mắt tinh tường:

  - Anh thấy, thằng bé giống bố nó đấy chứ?
 
  Thắng:

  - Nhất là cái mũi, cái miệng.
 Tam xuống bếp nhưng ấm nước nguội lạnh, cô định lên cáo lỗi với Thắng. Vừa đến cửa hầm, cô nghe được giọng của Nhị, tuy đã trầm hẳn xuống:

  - Anh này, chuyện thằng Minh anh định khi nào mới cho dì Tam biết?
 
  - Bên quân lực đã viết giấy báo tử rồi. Chờ dịp sẽ cho Tam biết.

[dongadoan]

  Tam không dám nghe tiếp, vội quay ra sau bếp. Hai tay cô đặt lên ngực, nơi tim cô đang bị ai bóp chặt. "Trời ơi, vậy là Minh đã hy sinh...!". Cả năm nay, Tam nghe rất nhiều những tin bịa đặt về Minh. Rằng Minh thế này, rằng Minh thế kia... Toàn những điều hay, điều đẹp. Tam đã linh cảm đến chuyện chẳng lành. Mấy hôm nay, hễ thức thì thôi, hễ chợp mắt là Tam thấy Minh về. Anh bế con, cùng Tam đi thăm hết làng trên xóm dưới, ra cả cầu Hiền Lương sang bên kia Đầu Kênh... Tam còn mơ thấy cảnh hai vợ chồng về Hà Nội thăm bố mẹ anh...
 
  Nhị không thấy Tam lên, chột dạ nghĩ Tam đã nghe được câu chuyện giữa chị và Thắng. Nhị ân hận về sự lỡ lời của mình, nói với Thắng:

  - Anh ra sau bếp, xem Tam đang làm gì sau đó! Hình như dì ấy nghe được chuyện anh và em trao đổi.

  Thắng vò đầu:

  - Chết, anh cũng không giữ ý! Bây giờ biết làm thế nào đây?

  - Anh cứ ra sau đó xem sao...

  Thắng hơi ngần ngại, cứ trù trừ tính không đi ra bếp. Từ khi xảy ra chuyện của Tam và Minh, thực tình, Thắng hết sức bảo vệ Minh. Nhưng anh phải sắm một vai kịch, đòi kỷ luật Minh rất nặng. Trước thái độ cứng rắn ấy, nhiều người không đồng tình với anh, riêng Tam và Minh thì oán giận anh. Biết làm sao được. Thắng không thể gặp trực tiếp Tam để thanh minh với cô rằng: "Anh làm như vậy chính là vì cô cậu". Việc Thắng đồng ý Minh được cùng đơn vị đi chiến đấu phần nào nói lên chiến lược "giơ cao đánh khẽ của anh". Anh em trong đơn vị đã thông cảm với Minh và Minh đã phần nào lấy lại được uy tín, hết sức vui vẻ, lạc quan trước lúc lên đường.
 
  Thắng đứng lặng hồi lâu trước lán bếp. Anh tưởng tượng ra cảnh Tam đang vật vã, khóc lóc. Nhưng Tam đang ngồi bên bếp. Ánh lửa soi rõ khuôn mặt điềm tĩnh của cô. Thắng tưởng Tam chưa hay biết chuyện gì, pha trò:

  - Dì Tam định đun nước thịt gà đấy phải không?
 
  Tam lặng im, đứng dậy chờ Thắng đi hẳn vào. Cô nghiêm mặt hỏi Thắng:

  - Anh Thắng, sao anh lại giấu em...?
 
  Thắng vờ như không biết:

  - Ơ, dì này ăn nói mới hay. Dì bảo tôi giấu chuyện gì?
 
  Tam bực bội:

  - Anh đừng có đóng kịch nữa. Anh tưởng em không biết chuyện gì à?
 
  Tam quay mặt, giấu những dòng nước mắt làm giọng cô nghẹn lại. Thắng nghĩ, vậy là Tam đã biết hết mọi chuyện rồi, tốt hơn hết là nên nói với cô sự thật. Nhưng nói như thế nào, tại sao bây giờ mới nói thì anh thấy bí quá. Lúc này, Thắng nghĩ ngay đến Nhị. Hãy để Nhị nói điều này với Tam thì dễ hơn.

  - Trong chuyện này, anh có lỗi. Em lên trên nhà, anh và chị Nhị sẽ nói em nghe.
 
  Tam gạt nước mắt, đi theo Thắng. ở lán trên, Nhị cũng đang bồn chồn, lần đường ra bếp. Vì thế, Thắng và Tam vừa bước ra đã gặp Nhị đi xuống. Nhị chưa kịp nói gì, Tam đã lao vào người chị, nấc lên:

  - Chị ơi...!

  Nhị lặng im để Tam khóc cho thoả. Chị biết, một nỗi đau như vậy, có khóc cả đời cũng chẳng hết xót thương. Mắt Nhị ươn ướt. Chị vuốt nhẹ lên tóc em. Hai bầu vú căng tròn của Tam cứ rung lên từng đợt, ướt sang cả ngực Nhị". Tam ơi, chị biết em đau đớn lắm... Nhưng em còn một giọt máu của Minh để lại... Còn niềm an ủi suốt đời em...".
 
  Trên võng, cháu Hà Linh trở mình, oe lên mấy tiếng. Nhị gỡ tay Tam, bước vào đỡ cháu. Nhưng Tam đã nhanh chân đi trước, bế Hà Linh lên tay. Cô ngồi xuống, kín đáo vạch vú cho con bú. Tam mếu máo nựng con:

  - Cháu biết... bố cháu... hy sinh... rồi... hai bác... đừng... nói thêm... gì nữa.
 
  Cháu bé nuốt ừng ực từng giọt sữa ngon lành. Phía ngoài cửa hầm, Thắng và Nhị đứng lặng. Tiếng gà trưa đâu đó cất lên. Tam đưa cháu bé cho Nhị:

  - Chị ẵm giùm em cu tí. Em phải xuống bắc cơm. Bọ sắp về...
 
  Nói xong, cô bước nhanh xuống bếp.

[dongadoan]

Mười lăm

  Đêm ngày 31 tháng 1 năm 1973, ông Duệ đi ngủ muộn. Bên ngoài trời rả rích mưa. Từ khi ta giải phóng Quảng Trị, đêm đêm ông không phải nằm trong hầm chữ A. Sau lán bếp, ba dì cháu Nhị ngủ trên chiếc giường rộng. Những đêm trời lạnh, Tam chất thêm dăm gốc cây vào bếp. Hơi ấm nồng nàn toả ra, được mấy vách đất giữ lại, ấm suốt đêm. Khi Tam phải trực bên trạm xá, cháu Hà Linh ngủ ở nhà với Nhị. Nó không gọi Nhị bằng dì, mà cứ gọi là mẹ Nhị.

  Cũng như bao đêm khác, ông Duệ thường rất khó ngủ. Không phải lo đánh giặc bên bờ Nam lại phải lo cho vụ sản xuất đông xuân sắp tới. Nay mai, đồng bào đi sơ tán ở Tân Kỳ về, chuyện ăn chuyện ở tính làm sao đây. Đảng ủy xã họp phiên này sang phiên khác cũng mới tìm được vài phương án chữa cháy. Còn phương án lâu dài, phương án xây dựng lại quê hương, vẫn phải chờ chỉ đạo của đảng ủy khu vực. Ông tính đến khả năng, nhiệm kỳ này xin thôi chân bí thư, nhường lại cho một đồng chí trẻ. Ông đã bước sang tuổi sáu mươi, có xin nghỉ cũng chỉ vì tuổi tác.

  Đang mông lung với những ý nghĩ vẩn vơ, ông Duệ bỗng lắng tai, vặn to vôlum chiếc đài bán dẫn. Tiếng chị phát thanh viên dõng dạc, tự tin: "Mời đồng bào, đồng chí lắng nghe bản tin đặc biệt chúng tôi vừa nhận được: Bị thất bại nặng nề ở miền Nam, bị phá sản trong chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc, 17 giờ ngày 27 tháng giêng, tức 23 giờ Hà Nội, phái đoàn quân sự Mỹ tại hội nghị Paris đã buộc phải ký vào hiệp định đình chỉ ném bom toàn miền Bắc, rút toàn bộ quân đội ra khỏi miền Nam..."
 
  Ông Duệ ngỡ mình nghe nhầm. Nhưng khi một giọng nam phát thanh viên phát đi bài bình luận, khẳng định đó là một thắng lợi to lớn của nhân dân ta, là bước ngoặt có ý nghĩa trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ông mới bật dậy, chạy ra sau bếp. Nhị và Tam cũng chưa ngủ. Bếp lửa than cháy hồng. Ông gọi giật:

  - Nhị và Tam dậy cả đi, có tin mừng đây...!

  Hai cô con gái của ông bấm nhau cười. Thường thì ông ít khi quấy rầy sự yên tĩnh của chị em cô. Vậy mà hôm nay ông gọi, hẳn phải có tin quan trọng. Tam bật dậy:

  - Có tin chi rứa bọ?

  Ông Duệ nói như reo:

  - Mỹ đã phải ngừng ném bom, rút quân ra khỏi nước ta rồi...!

  Ông vừa nói xong thì ánh đèn pin loang loáng phía ngoài. Rồi tiếng hai ba người đàn ông vọng vào:

  - Bọ Duệ ơi, bọ Duệ ơi...! Ta thắng rồi...!

  Ông Duệ nhận ra tiếng Liễm và Tuấn. Ông đang định sang bên ủy ban báo tin vui này với Liễm thì anh đã sang với ông. Nhị cười, nước mắt ràn rụa:

  - Thì hai anh cứ vô đây cái đã. Làm như bắt được vàng.

  Nhị nói vậy nhưng chị cũng mở cờ trong bụng. Từ tám năm nay, người dân Vĩnh Linh đã chịu không biết bao nhiêu bom đạn Mỹ, đã chịu bao nhiêu hy sinh, tổn thất thì niềm vui này đến với họ sẽ phải nhân lên gấp bội. Tam kéo Liễm và Tuấn vào hẳn trong bếp, bỏ thêm củi, kéo chiếc hòm gỗ đựng đạn làm bàn, lấy ra ba chiếc chén uống nước:

  - Bọ, không lẽ bọ và mấy anh mừng suông. Hôm qua, anh Tú mới phân cho con chai rượu Ngũ Gia Bì, lại có thêm một ít khô mực mấy anh dưới Vĩnh Quang lên cho. Anh Tuấn khui rượu ra giùm em đi...!

  Mùi mực nướng trên bếp than hồng thật hấp dẫn, khiến Nhị không thể ngồi yên. Chị đi chân đất, ngồi chồm hổm bên bếp. Chị không uống được rượu, không thích ăn khô mực nhưng trước niềm vui to lớn này, chị muốn chung vui với mọi người. Liễm rót rượu ra ba chén, anh đưa một chén cho Nhị:

  - Nhị, Út uống trước đi...!
 
  Nhị từ chối:

  - Út không biết uống!

  Tuấn khăng khăng:

  - Trong số những người ngồi đây, Út là người đầu tiên xứng đáng uống chén rượu mừng chiến thắng.

[dongadoan]

  Nhị chớp chớp mắt. Vì không kịp đeo kính, đôi mắt vô hồn của chị cứ hướng vào ngọn lửa. Những giọt lệ từ hai hố mắt ưá ra, Nhị đang nghẹn ngào trước niềm vui quá đột ngột này. Những người dân đất tuyến biết chắc ngày chiến thắng sẽ về nhưng khi niềm vui ấy đến, họ cứ ngỡ ngàng, tưởng đó là một giấc mơ. Câu nói của Liễm rất chân tình nhưng cũng vô tình làm Nhị đau đớn. So với những người đã ra đi và mãi mãi không về, như Tứ, như Minh thì dù Nhị có bị tàn phế, chị vẫn là người may mắn hơn nhiều. Chị nói:

  - Út đề nghị, chú Tuấn mang ly rượu này lên trang thờ, thắp một nén nhang để nhớ đến mạ, đến em Tứ, đến chú Minh...
 
  Ông Duệ giành lấy việc đó:

  - Chú Liễm, chú Tuấn, hai con lên trên này với bọ. Nhị nói đúng, ta dành mấy phút cho người đã khuất...
 
  Sáng sớm hôm sau, cả hai cô con gái nhà ông Duệ dậy muộn. Còn ông, ông đã theo Liễm và Tuấn sang trụ sở ủy ban khi bữa rượu tàn.
Từ ngoài đường quốc lộ, một chiếc commăngca đang loay hoay tìm đường vào nhà Nhị. Đường vào thôn bị giao thông hào xẻ nát chưa kịp san lấp, đi bộ còn khó nói chi xe vào. Thắng nói với Mẫn:

  - Ta xuống cuốc bộ đi. Có xa xôi gì cho cam!
 
  Tiểu đoàn của Thắng cắm chốt cả tháng nay trong Đông Hà, sáng nay nhân tiện ra công tác ngoài Vĩnh Linh, Thắng tranh thủ ghé thăm Nhị. Đêm qua, nghe tin Hiệp nghị Paris đã được ký kết, Thắng muốn ra với Nhị ngay. Bốn năm qua, tình cảm giữa anh và chị vẫn bị đóng băng. Thắng đã nói với Nhị cả trăm lần mà vẫn không làm cho Nhị thay đổi ý định. Lấy cớ mình bị mù loà, Nhị không muốn Thắng phải gánh thêm gánh nặng. Nhưng bây giờ, tình hình đã khác. Thắng muốn nhân ngày hoà bình đầu tiên về thăm quê hương, thăm gia đình Nhị, anh sẽ nói với chị rằng, cuộc chiến tranh quân thù gây ra trên quê hương ta đã kết thúc. Bà con rồi sẽ về sinh sống trên mảnh đất thân yêu của mình, sẽ xây dựng một cuộc sống mới tốt đẹp hơn. Vậy thì không có lý do gì giữa anh và Nhị không xây dựng lại. Quân thù đã cướp đi của Nhị đôi mắt, anh sẽ dùng tình thương yêu không bờ bến của mình thắp sáng cho chị một niềm tin khác. " Em hãy tin như vậy, Nhị ơi...!".
 
  Cháu Hà Linh đang chơi trước giao thông hào, phát hiện ra hai chú bộ đội đang đi vào nhà mình, chạy vào lay mẹ Nhị và mẹ Tam dậy:

  - Mẹ Nhị ơi, có ai tới nhà mình. Hình như cái chú bữa trước!
 
  Nhị đoán, Thắng ra chơi. Chị giục Tam dậy, lên trên nhà cùng bọ tiếp khách thay mình. Đêm qua, sau ngụm rượu uống mừng chiến thắng, Nhị trằn trọc không sao chợp mắt. Nhị nghĩ nhiều, rất nhiều về Thắng. Chị không thể để Thắng cứ héo hon, chờ đợi sự đồng ý của chị. Chị yêu anh, thương anh, đã nói rõ quan điểm của mình nhưng nào Thắng có nghe... Chị quờ tay sang bên, vô tình đụng phải bầu vú căng tròn của Tam. Tam đã trải qua những ngày tháng đau đớn, bây giờ nỗi đau ấy đã vơi đi. Cô mới hai mươi lăm tuổi, thằng Hà Linh đã lớn, cô như sống lại tuổi thiếu nữ. Ra đường, không ai biết Tam là gái có con. Trông cô mặn mà, có duyên và tuy không nhìn thấy em nhưng Nhị đoán bây giờ Tam là một cô gái đẹp. Bất chợt, Nhị nảy ra ý định, hay là...

[dongadoan]

  Tam vẫn chần chừ đứng chải tóc trước mảnh gương vỡ. Nhị phải giục đến lần thứ hai:

  - Em cứ nói chị Nhị khó ở.

  Tam cười:

  - Chị mà nói vậy, anh Thắng xuống đây ngay!

  Không đợi Tam lên nhà, Thắng đã xuống thăm Nhị. Nhìn thấy Tam tủm tỉm cười, Thắng biết hai chị em đang sắp sẵn một màn kịch gì đây. Tam cứ hồn nhiên trong tư cách của một cô em gái và Thắng chợt nhận ra vẻ đẹp thầm kín của em mình. Tam nói với Thắng:

  - Chị Nhị nhờ em nói với anh, chị ấy khó ở. Thôi em lên nhà để anh chị nói chuyện.

  Nhị tung chăn, đưa tay lấy kính đeo vội lên mắt mình, mắng yêu Tam:

  - Đồ con quỷ, cứ ở đó!
 
  Tam cười như nắc nẻ, bước nhanh ra ngoài. Thắng ngồi xuống sát mép giường, tươi cười hỏi Nhị:

  - Em đã biết tin gì chưa?
 
  Nhị mò mẫm gập lại tấm chăn, giọng vui vẻ:

  - Đêm qua anh Liễm nghe được tin, rủ cả Tuấn sang đây uống rượu mừng với bọ. Em cũng làm một ngụm, đau đầu muốn chết. Sao anh ra sớm thế?

  - Đêm qua anh cũng không ngủ được!
 
  Nhị cười:

  - Em biết rồi, có phải anh sẽ nói, anh nghĩ rất nhiều về em...?
 
  Thắng thú nhận:

  - Đúng, anh đã nghĩ về em!
 
  Nhị trở nên trầm ngâm:

  - Vậy thì em cũng xin nói thật, bây giờ hoà bình rồi, anh nên tính đến chuyện gia đình đi...
 
  Thắng bực bội:

  - Ừ, em tìm cho anh đi...! Bắn súng không nên là phải đền đạn !
 
  Nhị buồn rầu:

  - Còn em, anh đừng có thương hại em. Đừng...!

  Lấy khăn lau nước mắt. Chị đã khóc biết bao lần như vậy trước Thắng. Tiếng khóc của chị to dần thành tiếng nấc, nghe thật não nề, đau đớn. Thắng đứng chôn chân như bức tượng. Biết nói gì với Nhị lúc này. Anh lặng lẽ ngồi xuống, nghẹn ngào thốt lên:

  - Em...!

[dongadoan]

  Trên nhà, Mẫn đang hỏi chuyện cháu Hà Linh. Cu cậu đang mân mê gói kẹo. Khi nào bác Mẫn, bác Thắng ra chú cũng có quà. Mẫn hỏi:

  - Mẹ Tam có hay đánh cháu không?
 
  Linh nhìn mẹ, bẽn lẽn trả lời:

  - Mạ không đánh mà mạ la...

  Tam dùng chiếc khăn bước đến cạnh, lau mũi cho con:

  - Học mà không ngoan là tui cho ăn đòn, la mắng thì ăn nhằm gì...

  Trong hai bác vẫn ra thăm nhà, Hà Linh có vẻ mến bác Mẫn hơn. Không phải vì bác Mẫn đã đưa ba Minh của cháu từ nghĩa trang của xã về nghĩa trang liệt sĩ huyện mà hôm ấy Linh cũng được đi theo mà trong cách nói chuyện hàng ngày, mẹ Tam hay nhắc đến bác Mẫn hơn. Mẹ Nhị thì hay nhắc bác Thắng. Vì thế thấy hai bác ra, Hà Linh cứ quấn lấy bác Mẫn.

  Bác Mẫn ôm Linh vào lòng, hỏi:

  - Hôm nào cháu vào Đông Hà chơi với bác nhé!

  - Cháu sợ mạ không cho đi.
 
  Tam lườm con:

  - Bác có gạo nuôi cháu thì em cho bác luôn đấy. Nó ở nhà, chỉ tổ làm khổ em!

  Hà Linh vội rời người Mẫn, chạy sang với mẹ:

  - Không, con vào chơi với bác rồi con lại về với mạ.
 
  Tam làm mặt giận:

  - Đã đi thì đi luôn. Tui không nuôi nữa!
 
  Mẫn phải cúi xuống đón Linh ngồi trên lòng mình:

  - Mẹ Tam không nuôi cháu thì đã có bác. Lo gì, cháu nhỉ!
 
  Nhị tiễn Thắng lên nhà trên. Anh nói với hai chị em:

  - Để hôm nào nắng ráo, anh cho anh em lên rừng chặt ít gỗ, làm lại cho bọ ngôi nhà.
 
  Tam níu lấy áo Thắng:

  - Út có một đề nghị: nhà mình trước đây ở ngoài đường số một. Chiến tranh mới sơ tán vào đây. Nếu anh Thắng định dựng lại nhà cho bọ, em đề nghị làm ở ngoài đó. Hai anh có ghé thăm chẳng phải cuốc bộ như hôm nay.

  Nhị nói đùa:

  - Được voi đòi tiên. Sao em không đòi anh Thắng xây cho một lâu đài luôn.

  Tam đanh đá:

  - Lâu đài thì em không dám. Nhưng một căn nhà nhỏ nơi nền nhà cũ, em tin anh Thắng giúp được. Gỗ thì có trên rừng. Xe của đơn vị. Có anh em trong đơn vị ra giúp, một tuần lễ là chị em mình có nhà mới ở.

  Giọng Tam đầy lạc quan. Tám năm phải đi sơ tán, sống trong những căn hầm chật chội, ước mơ trở lại căn nhà dù dựng tạm bằng tranh tre là ước mơ có thật của chị em Tam.

  Thắng nhìn đồng hồ, giục Mẫn:

  - Thôi, bọn anh đi đây. Sáng nay chắc bọ cũng lên khu vực họp. Anh sẽ bàn cụ thể với bọ.

  Tam dẫn Hà Linh tiễn hai anh ra một quãng. Khi chia tay, Mẫn nói nhỏ với Tam:

  - Có dịp, Tam vào chơi Đông Hà cho biết.

  Tam đáp khẽ:

  - Dạ...!

  Tam nhìn theo hai người cho đến khi chiếc xe nổ máy lao đi.

[dongadoan]

  Đã lâu lắm, Tam mới thấy mình khó ngủ. Thường thì vừa đặt lưng, cô đã ngáy khe khẽ. Hà Linh sà vào lòng mẹ Nhị, nghe mẹ kể chuyện cổ tích rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Người ít ngủ nhất lại là mẹ Nhị. Vậy mà từ mấy ngày nay, phía bên kia giường, Nhị thường nghe tiếng thở dài của Tam. Chiếc giường tre cứ rít lên mỗi khi Tam trở mình. Nhị biết, em mình cũng đang trằn trọc với những toan tính cho riêng mình. Tháng trước, Mẫn đề xuất với Thắng đưa hài cốt của Minh ra nghĩa trang của huyện. Sắp tới, cô sẽ đưa Hà Linh về Hà Nội thăm ông bà nội. Nhị cho rằng, những nguyện vọng của Tam rồi sẽ được thực hiện. Và khi thực hiện xong những điều cho người đã khuất, Tam sẽ rơi vào một tình trạng cô đơn. Hai chị em, hai hoàn cảnh nhưng có một nỗi đau chung. Đôi khi Nhị ước ao, nếu như hoán đổi hoàn cảnh của Tam cho Nhị thì hay biết mấy. Trong Tam có rất nhiều tính cách, có rất nhiều nét của Nhị. Nếu Thắng đồng ý, Nhị sẽ yên tâm đến ở một trại thương binh nào đó.

  Trong khi đó, người mà Tam đang nghĩ đến là Mẫn. Quen biết nhau từ bảy tám năm nay, Mẫn thật sự là người anh của Nhị và Tam. Thân thiết đến nỗi, ông Duệ quý anh hơn cả hai chị em. Dù chưa một lần Mẫn dám nói một điều gì với Tam nhưng bằng linh cảm của người phụ nữ, Tam biết anh dành cho mình một tình cảm khác thường. Tam cũng thế. Cánh cửa tâm hồn của hai người đã hé mở. Họ đã nhìn thấy một con đường đi chung phía trước. Nhị, vì không có giác quan của đôi mắt, đã không đọc được những ý nghĩ trong mắt hai người. Suy nghĩ của chị, vì thế, đi theo hướng chủ quan của bản năng.
 
  Đêm nay, Tam lại trăn trở. Nhị cũng chưa ngủ. Nhị bế Hà Linh nằm vào bên trong rồi xích lại bên Tam. Nhị hỏi bâng quơ:

  - Em có anh chàng nào để ý hay sao mà cứ thức mãi thế?
 
  Tam đánh trống lảng:

  - Em đang tính chuyện đưa cháu về thăm quê nội.
 
  Nhị tưởng thật, yên lòng nói với Tam những điều mình ấp ủ:

  - Tam này...!

  - Dạ...!

  - Chị có chuyện này muốn nói với em...!

  - Chị cứ nói đi...