Sự nghiệp và tư tưởng quân sự của Chủ tịch Hồ Chí Minh

[macbupda]

NĂM 1946

1 - 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tuyên bố về chính sách của Chính phủ liên hiệp lâm thời, trong đó có điểm về quân sự: “Thống nhất các bộ đội võ trang dưới quyền chỉ huy của Chính phủ, các đảng phái không được có quân đội riêng”⁽¹⁾.

5 - 1

Người ra “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu” trong ngày Tổng tuyển cử ngày 6 tháng 1 năm 1946: “Về mặt trận quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt trận chính trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn”⁽²⁾.

7 - 1

Đến dự lễ khai giảng trường cán bộ tự vệ Hồ Chí Minh, Người căn dặn: “Muốn thành công, các đồng chí phải thực hành ba chữ “Quyết tâm, Tín tâm và Đồng tâm”⁽³⁾.

10 - 1

Tại cuộc họp đầu tiên của Ủy ban nghiên cứu kế hoạch kiến quốc, Người nói: “Lúc này chúng ta có hai nhiệm vụ là kháng chiến và kiến quốc... Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì. Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ”⁽⁴⁾.

26 - 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh ban bố “Quốc lệnh” của Chính phủ gồm 10 điều thưởng và 10 điều phạt. Trong 10 điều thưởng có các điều: “1- Nhà nào có ba con tòng quân sẽ được thưởng. 2- Ai lập được quân công sẽ được thương. 3- Ai vì nước hy sinh sẽ được thưởng...”⁽⁵⁾. Trong 10 điều phạt có các điều: “1- Thông với giặc, phản quốc sẽ bị xử tử. 2- Trái quân lệnh sẽ bị xử tử. 3- Ra trận tự ý rút lui sẽ bị xử tử... 5- Phá hoại quân khí sẽ bị xử tử. 6- Để cho bộ đội hại dân sẽ bị xử tử...”⁽⁶⁾.

Trong tháng 1

Tiếp và trả lời phỏng vấn của các nhà báo, Người nói: “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh quốc dân ra trước mặt trận... Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”⁽⁷⁾.

8 - 2

Gặp tướng Pháp Ra-un Xa-lăng, Người nói: Chúng tôi muốn sống tự do, muốn có những quan hệ trao đổi rất nhiều về mặt kinh tế, muốn có quan hệ rộng hơn nữa về mặt văn hóa. Nhưng chúng tôi phải làm chủ trên đất nước chúng tôi⁽⁸⁾.

16 - 2

Người viết thư gửi Tổng thống Mỹ Tru-man, yêu cầu nước Mỹ ủng hộ nền độc lập của Việt Nam. Người viết: “... mục đích của chúng tôi là độc lập hoàn toàn và hợp tác hoàn toàn với Mỹ. Chúng tôi sẽ làm hết sức mình để cho nền độc lập và sự hợp tác đó có lợi cho toàn thế giới”⁽⁹⁾.

Trong thời gian này Người đã gửi cho Tru-man một loạt tám bức thư nhằm mục đích nói trên. Nhưng chính quyền Mỹ đã làm ngơ trước yêu cầu chính đáng và thiện chí của nhân dân ta.

22 - 2

Trong “Lời hiệu triệu giữ vững và đẩy mạnh cuộc kháng chiến ở Nam Bộ”, Người chỉ ra “cách thực hành trường kỳ kháng chiến và toàn dân kháng chiến bằng quân sự (dũng cảm, kỷ luật), bằng chính trị (đoàn kết, trật tự), bằng kinh tế (tăng gia sản xuất), bằng ngoại giao (thêm bạn, bớt thù). Trước hết là bằng tinh thần, bại không nản, thắng không kiêu, thua trận này đánh trận khác, được trận này không chểnh mảng, chung sức, đồng tâm, nhất trí, giữ gìn trật tự, tuân theo mệnh lệnh của Chính phủ”⁽¹⁰⁾.

Trước việc Pháp và Tưởng Giới Thạch bí mật ký hiệp ước Hoa - Pháp, cho quân Pháp vào miền Bắc Việt Nam thay thế quân Tưởng, Người cùng với Trung ương Đảng nhận định: Đây là kết quả mua bán, đổi chác giữa Tưởng và Pháp trên lưng ta. Việc ký hiệp ước còn thể hiện rõ dã tâm của bọn thực dân Pháp muốn chiếm nước ta một lần nữa⁽¹¹⁾.

^{(1), (2), (3)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 82, 85, 597.
^{(4), (5), (6), (7)} Sách đã dẫn, tr. 87, 96-97, 100.
⁽⁸⁾ Theo: Báo Quân đội nhân dân, ngày 14-3-1986.
⁽⁹⁾ Theo: Giôdép A.Amtơ, Lời phán quyết về Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1985, tr. 34-36.
⁽¹⁰⁾ Hồ Chí Minh, Những bài viết và nói về quân sự, t. 1, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1985, tr. 218.
⁽¹¹⁾ Theo: Báo Quân đội nhân dân, ngày 14-2-1986

[macbupda]

Trong tháng 2

Thay mặt Chính phủ và nhân dân cả nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng đồng bào miền Nam danh hiệu: Thành đồng Tổ quốc⁽¹⁾.

3 - 3

Người cùng Ban Thường vụ Trung ương Đảng phân tích âm mưu của thực dân Pháp và xác định những nguyên tắc căn bản cho việc đàm phán với Pháp: Nếu Pháp chủ trương cho Đông Dương tự trị theo bản Tuyên ngôn ngày 24 tháng 3 năm 1945 thì nhất định đánh và có thể đánh lâu dài theo lối du kích. Nhưng nếu Pháp công nhận Đông Dương tự chủ thì có thể hòa, hòa để phá tan âm mưu của bọn Tưởng, bọn phản động Việt Nam và bọn phát xít Pháp còn lại, chúng định hãm ta vào tình thế cô độc, buộc ta phải đánh với nhiều kẻ thù một lúc. Điều cốt tử là trong khi mở cuộc đàm phán với Pháp, không những không ngừng một phút công việc sửa soạn, sẵn sàng kháng chiến bất cứ lúc nào và ở đâu, mà còn hết sức xúc tiến việc sửa soạn ấy, nhất định không để cho việc đàm phán với Pháp làm nhụt tinh thần quyết chiến của dân tộc ta⁽²⁾.

8 - 3

Người gặp các khu trưởng và đai đội trưởng tự vệ thành Hà Nội. Giải thích về Hiệp định sơ bộ được ký kết ngày 6 tháng 3. Người căn dặn: Ký hiệp định đình chiến lẩn này không phải là đã hết chiến tranh. Thái độ ôn hòa, nhã nhận của ta đối với quân đội Pháp không phải là thái độ nhu nhược, thụ động. Trái lại, hơn bao giờ hết, ta phải luôn luôn chuẩn bị để bồi dưỡng lực lượng, nâng cao tinh thần kháng chiến của toàn dân để đối phó với những việc bất ngờ bất cứ lúc nào cũng có thể xảy ra. Tinh thần kháng chiến, sự chuẩn bị chu đáo phải là thường trực, tiếp tục không một giây, một phút nào ngừng⁽³⁾.

10 - 3

Người viết thư gửi đồng bào, chiến sĩ và Ủy ban hành chính Nam Bộ: “... trong thời kỳ đình chiến này, nhất là trong lúc quân đội hai bên cần phải đứng lại trên vị trí hiện thời, sự chuẩn bị, sự củng cố lực lượng, sự tôn trọng kỳ luật là cần thiết hơn lúc nào hết”⁽⁴⁾.

25 - 3

Người ký sắc lệnh số 34/SL về tổ chức Bộ Quốc phòng.

Đầu tháng 4

Đi kiểm tra bộ đội bảo vệ Bắc Bộ phủ, Người căn dặn cán bộ chỉ huy: Tinh thần anh em chiến sĩ mới bây giờ như tờ giấy trắng. Các chú giáo dục tốt hay xấu, như tô hồng hay bôi đen lên đó. Phải dành thời gian học cách giáo dục anh em, để cho mỗi chiến sĩ ta thành một người công dân mẫu mực⁽⁵⁾.

Trong thư gửi “Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Plâycu”, Người viết: “Sông có cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng ta không bao giảm bớt. Chúng ta quyết góp chung lực lượng lại để giữ vững quyền tự do, độc lập của chúng ta”⁽⁶⁾.

6 - 5

Người ký sắc lệnh số 60/SL thành lập Quân sự ủy viên hội. Điều 3 sắc lệnh ghi: “Quân sự ủy viên hội là một cơ quan tối cao quân sự... có nhiệm vụ điều khiển quân đội toàn quốc”⁽⁷⁾.

22 - 5

Người ký sắc lệnh số 71/SL đổi tên Vệ quốc đoàn thành Quân đội quốc gia Việt Nam.

Ngày 26 - 5

Đến dự lễ khai giảng Trường võ bị Trần Quốc Tuấn khóa 1, Người nói: “Trung với nước, hiếu với dân là một bổn phận thiêng liêng, một trách nhiệm nặng nề nhưng cũng là vinh dự của người chiến sĩ trong đạo quân quốc gia đầu tiên của nước ta”⁽⁸⁾.

⁽¹⁾ Hồ Chí Minh, Những bài viết và nói về quân sự, t. 1, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1985, tr. 499.
⁽²⁾ Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, tr. 359.
⁽³⁾ Sách đã dẫn, tr. 400-401.
⁽⁴⁾ Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 115.
⁽⁵⁾ Theo: Bác của chúng ta, tr. 173.
^{(6), (8)} Hồ Chí Minh: Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 127, 601.
⁽⁷⁾ Công báo nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, số 19, 1946, tr. 267.

[macbupda]

Trong tháng 5

+ Nghe đồng chí Nguyễn Thế Lâm từ mặt trận Nha Trang ra báo cáo, Người căn dặn: Giặc Pháp có nhiều cái mạnh ban đầu. Nhưng chúng là quân cướp nước nên có cái yếu về gốc rễ. Chính quyền ta, bộ đội ta mới thành lập nên còn nhiều cái non yếu. Nếu ta vừa đánh giặc, vừa khắc phục non yếu để bồi bổ cho mình ngày một mạnh, làm cho toàn dân một lòng quyết tâm chống giặc, đánh địch ở khắp mọi nơi, bằng mọi thứ, mọi cách thì thắng lợi chắc chắn về ta⁽¹⁾.

+ Người chỉ thị cho đồng chí Đặng Vãn Cáp: Thực dân Pháp đã ký với ta Hiệp định sơ bộ, nhưng ký thì ký, nó vẫn sẽ đánh... Anh chuẩn bị về Cao Bằng, Trung ương giao nhiệm vụ mở công binh xưởng, chế tạo nhiều vũ khí, chuẩn bị cho kháng chiến⁽²⁾.

31 - 5

Lên đường sang thăm chính thức nước Pháp. Người viết “thư gửi đồng bào Nam Bộ”, khẳng định: “Đồng bào Nam Bộ là dân nước Việt Nam. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi!”⁽³⁾.

4 - 7

Trong thời gian ở thăm nước Pháp, khi tới viếng đài tử sĩ trên đồi Va-lê-ri-êng, Người ghi vào sổ lưu niệm: Quyền độc lập tự do ở nước nào cũng vậy, đều do xương máu của những nghĩa sĩ và đoàn kết của toàn quốc mà xây dựng nên. Vậy nên những người chân chính ham chuộng độc lập tự do của nước mình thì phải kính trọng độc lập tự do của dân tộc khác⁽⁴⁾.

11 - 7

Trong buổi đón tiếp của Ủy ban Trung ương Hội Pháp - Việt, Người đọc “Tuyên bố về vấn đề Nam Bộ và quan hệ Việt - Pháp”: “Nam Bộ là một miếng đất Việt Nam. Đó là thịt của thịt chúng tôi, máu của máu chúng tôi... Sự đòi hỏi đó dựa trên những nguyên nhân về chủng tộc, lịch sử và văn hóa”⁽⁵⁾.

Do thái độ ngoan cô của phía Pháp, cuộc đàm phán ở Phông-ten-nơ-bờ-lô tan vỡ. Để tranh thủ thêm thời gian chuẩn bị lực lượng kháng chiến, Người ký với Ma-ri-uýt Mu-tê, đại diện Chính phủ Cộng hòa Pháp, bản Tạm ước 14 tháng 9. Tạm ước có điều ghi: Pháp cam kết thi hành những quyền tự do dân chủ ở Nam Bộ, sẽ đình chỉ mọi hành động võ lực⁽⁶⁾.

Chuẩn bị về nước, Người nói với các đồng chí giúp việc: “Dầu có được một hòa ước với Chính phủ Pháp, con đường của nhân dân ta để giành độc lập, tự do thật sự củng là con đường chiến đấu”⁽⁷⁾.

18 - 9

Người lên tàu về nước, đưa theo một số trí thức Việt kiều yêu nước ở Pháp cùng về: kỹ sư Phạm Quang Lễ (Trần Đại Nghĩa), bác sĩ Trần Hữu Tước, kỹ sư Võ Quý Huân, kỹ sư Võ Đình Quỳnh.

Trên đường về Người căn dặn Phạm Quang Lễ: Chú về phải lo ngay việc chế tạo vũ khí. Sớm muộn, thế nào ta cũng phải đánh nhau với Pháp⁽⁸⁾.

23 - 10

Người ra lời tuyên bố với quốc dân sau khi đi Pháp về. Về vấn đề Nam Bộ, Người khẳng định: “Không ai có thể chia rẽ con một nhà, không ai có thể chia rẽ nước Pháp, thì cũng không ai có thể chia rẽ nước Việt Nam ta... Một ngày mà Tổ quốc chưa thống nhất, đồng bào còn chịu khổ, là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên”⁽⁹⁾.

Trong tháng 10

+ Người chỉ thị củng cố căn cứ địa Việt Bấc: nhà máy kho tàng của ta ở thành phố đưa dần về vùng căn cứ. Người giao nhiệm vụ cho đồng chí Nguyễn Lương Bằng lên Việt Bắc chuẩn bị mọi mặt cho việc di chuyển các cơ quan lãnh đạo của Đảng và Nhà nước khi cần⁽¹⁰⁾.

+ Người chỉ thị cho đồng chí Nguyễn Ngọc Xuân phụ trách quân giới: “Có thể giặc Pháp sắp tiến công mình... về quân giới, phải gấp rút chuyển hết máy móc, nguyên vật liệu ra khỏi Hà Nội, mang lên rừng núi, lập căn cứ chống lại nó”⁽¹¹⁾.

⁽¹⁾ Theo: Bác của chúng ta, tr. 231.
⁽²⁾ Theo: Theo Bác đi kháng chiến, Nxb Thanh niên, H. 1980, tr. 122.
^{(3), (5)} Hồ Chí Minh: Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 139, 147.
⁽⁴⁾ Theo: Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, tr. 479.
⁽⁶⁾ Theo: Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, tr. 507.
⁽⁷⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H25-C15/23.
⁽⁸⁾ Pháo binh nhân dân Việt Nam, t.1, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1982, tr. 88.
⁽⁹⁾ Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 174.
⁽¹⁰⁾ Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, tr. 559
⁽¹¹⁾ Theo Bác đi kháng chiến, tr. 26.

[macbupda]

5 - 11

Đoán trước cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp sắp lan rộng ra cả nước, Người viết chỉ thị “Công việc khẩn cấp bây giờ”. Người nêu hai nhiệm vụ: “KHÁNG CHIẾN VÀ KIẾN QUỐC”: “Một mặt phá hoại, một mặt kiến thiết. Phá hoại để ngăn địch, kiến thiết để đánh địch. Hai việc đều phải có người, có nhiều người”⁽¹⁾.

Về tính chất cuộc kháng chiến, Người chỉ rõ: “TRƯỜNG KỲ KHÁNG CHIẾN. Ta phải hiểu và phải cho dân hiểu rằng: cuộc kháng chiến sẽ rất gay go cực khổ. Dù địch thua đến 99% nó cũng rán sức cắn lại. Vì nó thất bại ở Việt Nam, thì toàn bộ cơ nghiệp đế quốc nó sẽ tan hoang... Nhưng ta phải hiểu: lực lượng địch chỉ có chừng ấy thôi. Ta kiên quyết chống chọi cho qua giai đoạn “chớp nhoáng” đó, thì địch sẽ xẹp, ta sẽ thắng”⁽²⁾.

Người kết luận: “Tổ chức du kích khắp nơi. Tăng gia sản xuất khắp nơi. Dù phải rút khỏi các thành phố, ta cũng không cần. Ta sẽ giữ tất cả thôn quê. Khi chỉ có hai bàn tay trắng với một số đồng chí bí mật, le lói trong rừng, ta còn gây nên cơ sờ kháng Nhật, kháng Pháp. Huống gì bây giờ, ta có quân đội, có nhân dân”⁽³⁾.

15 - 11

Hưởng ứng “Mùa đông binh sĩ”, Người tặng bộ đội ngoài mặt trận chiếc áo rét của Người và viết thư cảm ơn đồng bào toàn quốc đã sốt sắng tham gia cuộc vận động đó.

13 - 12

Người tuyên bố với phóng viên báo “Pa-ri - Sài Gòn”: “Đồng bào tôi và tôi thành thật muốn hòa bình. Chúng tôi không muốn chiến tranh. Tôi biết là nhân dân Pháp không muốn chiến tranh. Cuộc chiến tranh này chúng tôi muốn tránh bằng đủ mọi cách. Nhưng cuộc chiến tranh ấy nếu người ta buộc chúng tôi phải làm thỉ chúng tôi sẽ làm, chúng tôi không lạ gì những điều đang đợi chúng tôi... nhưng dân Việt Nam đã sẵn sàng chịu đựng tất cả, chứ không chịu mất tự do”⁽⁴⁾.

Từ 17 - 5 đến 15 -12

Báo Cứu quốc lần lượt đăng một loạt bài của Người với bút danh Q.Th. hoặc Q.T. nhằm bồi dưỡng kiến thức quân sự cho quân và dân ta chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiến trên cả nước.

+ Trong bài “Phải biết xét đoán trước” (17-5), Người viết: “Trước khi khai chiến, phải biết mình biết người, biết tình hình thiên thời, địa lợi để định kế hoạch hành động, mới có thể thắng được. Nhưng biết phải có làm. Làm được thời sẽ có đủ nhân hòa, địa lợi, thiên thời, tướng giỏi, quân nhu đầy đủ, để nắm chắc được phần thắng trong lúc chiến tranh”⁽⁵⁾.

+ Trong bài “Muốn biết người phải thế nào?” (24-5), Người viết “Biết người nghĩa là biết tình hình bên địch thì không gì hơn là dùng gián điệp. Không biết rõ tình hình bên địch, mà dám khai chiến thời có khác gì đánh bạc với chiến tranh. Cho nên tướng giỏi, một khi đã dùng binh là cầm chắc được thắng lợi, chỉ vì lúc chưa khai chiến đã biết trước được tình hình bên địch”⁽⁶⁾.

+ Trong bài “Phương pháp dùng gián điệp” (31-5), Người viết: “... dùng gián điệp là việc rất khó... Không phải là người đại tướng thông minh tinh thời, nhân nghĩa, không thể dùng gián điệp một cách đích đáng được. Vì rõ được người không phải là việc dễ... Người làm tướng còn phải có trí xét đoán tinh vi để phân biệt được thực hư trong những báo cáo của gián điệp”⁽⁷⁾.

+ Trong bài “Đặt kế hoạch tác chiến” (7-6), Người viết: “Dùng binh là việc nhân nghĩa, muốn cứu dân cứu nước”, “Biết mình, biết người rồi lại phải so sánh mình với địch xem ai hơn, ai kém để định kế hoạch tác chiến. Chiến tranh ngày nay, đánh ở mặt sau, đánh về kinh tế, về chính trị, về tinh thần cũng không kém phần quan trọng như đánh ngoài, mặt trận. Phải biết phổi hợp mọi phương pháp ấy mới có thể đi tới thắng lợi hoàn toàn”⁽⁸⁾.

Người nêu lên 12 điều về chiến thuật:

“1. Về việc quân, không thể đường đường chính chính được, mà bao giờ cũng phải áp dụng chiến thuật lừa dối...

2. Muốn giả trá thì dù mình có tài năng mấy cũng làm như mình không có tài năng gì...

3. Thời kỳ tiến đánh quân địch đã đến nơi nhưng làm thế nào để cho quân địch tưởng là chưa đánh vội...

4. Lấy lợi để dụ địch...

5. Dùng mọi phương pháp để làm rối loạn nước địch hay bộ đội của nước địch.

6. Thấy quân bị của địch đã đầy đủ, ta phải thiết thực chuẩn bị đề phòng...

7. Thấy quân địch mạnh, ta phải tạm lánh không cần đương đầu vội để đợi thời cơ...

8. Khiêu khích cho địch nổi giận, để làm rối loạn lý tính của địch...

9. Đối với địch nên tỏ thái độ khiêm tốn, nhã nhặn. Thấy vậy, địch sẽ lên mặt kiêu căng...

10. Quân địch đóng yên ổn ở một chỗ nào, mình đem quân để đến đánh úp hoặc uy hiếp mặt sau, hoặc phá hoại đường lối giao thông, khiến cho quân địch bối rối, ứng phó nhọc mệt...

11. Tìm phương pháp ly gián nội bộ của quân địch, hoặc ly gián nước địch với các nước khác..

12. Tiến đánh chỗ địch không phòng bị, hay thấy địch không để ý mình tiến đánh một cách bất ngờ...

Đánh lối như thế bao giờ mình cũng giữ được địa vị chủ động làm cho địch không kịp ứng phó, mình sẽ chiếm được nhiều thắng lợi. Các chiến thuật nói trên đều là những bí quyết của các nhà quân sự. Nhưng trong việc quân, những việc bất trắc là thiên biến vạn hóa và thường xảy ra luôn luôn. Phải biết tùy cơ ứng biến, không thể biết trước mà bảo được. Chiến thuật cốt yếu để được thắng lợi là phải áp dụng thuật giả trá và tuyệt đối bí mật”⁽⁹⁾.

^{(1), (2)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 179, 180-181.
^{(3), (4)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 181, 201.
⁽⁵⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.
^{(6), (7), (8)} Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.
⁽⁹⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.

[macbupda]

+ Trong bài “Phương pháp tác chiến” (14-6), Người viết: “... trước khi tham dự chiến tranh, phải lo cung cấp chiến phí cho đầy đủ mới mong chiến thắng được quân thù. Phải quyết đoán phải dũng cảm, tiến đánh cho thật nhanh. Nếu trù trừ, do dù sẽ mất cơ hội tốt. Nhưng đánh không phải hấp tấp vội vàng là quên cả cơ mưu, phải vừa nhanh vừa có mưu cơ mới quyết đinh được thắng lợi... về binh pháp, bất luận một động tác gì cũng phải nhanh. Hành quân nhanh, trận đánh nhanh, súng bắn nhanh, càng nhanh càng có lợi... Người làm tướng có mưu trí bao giờ cũng lo lắng đến lợi, đến hại. Lo đến lợi mới có đủ tin tưởng làm trọn được nhiệm vụ. Lo đến hại mới tìm mưu kế để giải trừ được gian nguy”⁽¹⁾.

Trong bài “Vấn đề quân nhu và lương thực” (21-6), Người viết: “Về quân sự, quân nhu và lương thực rất quan trọng. Có binh hùng, tướng giỏi, nhưng thiếu quân nhu lương thực, không thể thắng trận được... Nhưng quân nhu và lương thực nếu trông cả vào món chiến phí mà dân chúng phải chịu, sẽ làm họ gánh vác nặng nề, không thể kham nổi. Nên người làm tướng giỏi bao giờ cũng tìm cách cướp quân nhu lương thực của bên địch làm của mình”⁽²⁾.

+ Trong bài “Hình thức chiến tranh ngày nay” (20-9), Người viết: “Trước kia chỉ có quân đội đánh nhau ở tiền tuyến và trên mặt đất hay trên mặt nước, nên người ta gọi là bình diện chiến tranh. Ngày nay đánh nhau cả ở trên không và cả ở tiền tuyến cũng như ở hậu phương nên người ta gọi là lập thể chiến tranh. Trước kia chỉ đánh nhau về quân sự, nhưng ngày nay đánh nhau về đủ mọi mặt quân sự, kinh tế, chính trị, tư tưởng nên người ta gọi là toàn diện chiến tranh... Nói tóm lại chiến tranh ngày nay phức tạp và hết sức khó khăn. Không dùng toàn lực của nhân dân về đủ mọi mặt đề ứng phó không thể nào thắng lợi được”⁽³⁾.

+ Trong bài “Chiến tranh tư tưởng” (11-10), Người viết: Chiến tranh về mặt văn hóa tư tưởng so với những mặt khác không không kém quan trọng. Mục đích của nó làm ly gián quân địch, Iàm nhụt chí khí chiến đấu của bên địch. Ngày nay về quân sự, người ta coi phương pháp tuyên truyền là một loại lợi khí sắc bén nhất”⁽⁴⁾.

+ Trong bài “Bàn về địa hình” (25-10), Người viết: “Về quân sự đành rằng phải có binh mạnh, tướng giỏi, nhưng không nghiên cứu địa hình một cách tường tận, không thế xuất trận thành công được. Trên mặt trận biết lợi dụng địa hình, đánh trận không bao giờ hao tổn công của mà được thắng lợi dễ dàng... Có khi vì không biết lợi dụng địa hình mà bị bại một cách thê thảm... Gặp địa hình nào, phải tùy cơ ứng biến để có thể lợi dụng một cách có hiệu quả trong cuộc chiến đấu với quân địch”⁽⁵⁾.

+ Trong bài “Địa thế” (8-11), Người viết: “Ở vào mỗi địa thế phương pháp dụng binh mỗi khác. Nếu không tùy từng địa thế để thay đổi phương pháp, đánh trận không thể thắng được. Có khi hãm vào chỗ đất chết mà được sống, có khi vào chỗ đất sống hẳn hoi mà bị chết. Cho nên ra trận, phải biết phán biệt địa thế mới biết áp dụng phương pháp đánh trận một cách có hiệu quả”⁽⁶⁾. Người nêu lên chín loại địa thế và phép dùng binh trên từng địa thế⁽⁷⁾.

+ Trong bài “Phương pháp chiến đấu và hành quân trên các địa hình” (15-11), Người viết: “Trong lúc tiến quân cần tránh những địa điểm nguy hiểm sau đây: a) Đường độc đạo, leo dốc, núi cao. b) Thung lũng trũng, chung quanh có núi cao. c) Đường núi quanh co, tiến vào dễ nhưng thoát ra khó. d) Những nơi cây cối um tùm, gai góc rậm rạp, tiến thoái không được tự do. e) Những đồng lầy. g) Những đường độc đạo. Nếu gặp những địa điểm trên này, không nên đến gần, phải phái quân đi dò xét cẩn thận. Bất đắc dĩ phải chiến đấu thì nên dụ địch đến gần để rồi mình sẽ đưa chúng vào bẫy làm cho chúng không thể hành động được”⁽⁸⁾.

+ Trong bài “Chiến đấu vì chính nghĩa” (3-12), Người viết: “Vấn đề quan trọng hơn hết là làm thế nào bảo tồn được lực lượng để chờ thời cơ trừ diệt địch quân. Như vậy, dù có phải rút ở một vài căn cứ cũng không lấy gì ngạc nhiên, đó là con đường phải qua trong cuộc chiến tranh tự vệ... Đánh giỏi cần phải giữ giỏi. Giữ giỏi cũng cần phải đánh giỏi. Đánh, giữ cần phải giỏi cả mới trừ diệt được lực lượng của địch quân, là điều kiện có thể quyết định thắng lợi... Vì vậy, dù ở thế thủ hay thế công chúng ta phải dùng đủ mọi phương pháp trừ diệt lực lượng của địch quân. Đánh trận trong thế thủ, phải hết sức tránh những lúc quyết chiến bất lợi, vậy không thể cố chết để cố bo giữ lấy một thành thị nào, nếu xét ra, không thấy lợi cho mình. Tóm lại, chiến lược tiêu hao lực lượng của địch là chiến lược rất màu nhiệm trong cuộc chiến tranh tự vệ⁽⁹⁾.

+ Trong bài “Chiến lược của quân ta và của quân Pháp” (13-12) Người viết: “Chiến lược của chúng là chiến lược tiến công, đánh chớp nhoáng để giải quyết chiếm cứ thật nhanh ở một khu vực... và sau khi đã củng cố vị trí của chúng ở đó, lại bắt đầu tấn công để ngoạm miếng khác. Chúng định trừ diệt quân chủ lực của ta, bắt ta khuất phục rồi ra tay khủng bố, chúng giết kỳ đạt được mục đích của chúng... Không thể cậy vũ khí mà có thể quyết định được thắng lợi. Phải xem những người cầm vũ khí có phải là những chiến sĩ hăng hái đánh trận không... Về phương pháp tác chiến chúng ta áp dụng vận động chiến song song với du kích chiến. Vận động chiến có mục đích trừ diệt một số lớn quân địch. Còn du kích chiến là huy động dân quân ở địa phương vừa quấy rối vừa làm hao mòn lực lượng của chúng... Chúng ta nhất định không bị thất bại, nếu chúng ta còn bảo toàn được lực lượng”⁽¹⁰⁾.

+ Trong bài “Động viên kinh tế” (15-12), Người viết: “Một cuộc kháng chiến lâu dài để giữ vững chủ quyền đất nước... không thể không chú ý đến vấn đề động viên kinh tế Chúng ta phải tập trung hết thảy nhân lực, vật lực, tài lực vào công cuộc kháng chiến thì lực lượng kháng chiến của ta mới được đầy đủ, mạnh mẽ để đạt tới thắng lợi cuối cùng”⁽¹¹⁾.

^{(1), (2), (3)} Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.
^{(4), (5), (6), (7), (8)} Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.
^{(9), (10)} Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.
⁽¹¹⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H6-C9/02.

[macbupda]

18 - 12

Được tin bọn thực dân Pháp đã quyết định đánh chiếm Hà Nội vào ngày 22 tháng 12, Người cùng với Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp tại làng Vạn Phúc (Hà Đông) quyết định phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên quy mô cả nước. Người nhận định: Thời kỳ hòa hoãn đã qua. Chúng ta đã nhân nhượng, nhưng càng nhân nhượng, kẻ thù càng lấn tới. Nhân dân ta không thể trở cuộc đời nô lệ một lần nữa. Cuộc kháng chiến của nhân dân ta trường kỳ và gian khổ song nhất định thắng lợi⁽¹⁾.

19 - 12

+ Người nói với các Ủy viên Chính phủ và Ban Thường trực Quốc hội: Chúng ta nhất định phải kháng chiến, dù phải mất 5, 10, 15 năm và lâu hơn nữa, chúng ta cũng sẽ thắng lợi⁽²⁾.

+ Người viết “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”: “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên!

Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc. có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước”⁽³⁾.

21 - 12

Người viết thư gửi nhân dân Việt Nam, nhân dân Pháp và nhân dân các nước Đồng minh, khẳng định quyết tâm kháng chiến của nhân dân ta: “Dân tộc Việt Nam nay bị đặt trước hai đường: một là khoanh tay, cúi đầu trở lại nô lệ; hai là đấu tranh đến cùng để giành lấy tự do và độc lập... Không! Dân tộc Việt Nam không bao giờ muốn trở lại nô lệ nữa. Dân tộc Việt Nam thà chết chứ không chịu mất độc lập và tự do”.

Người kêu gọi: “Cuộc kháng chiến rất lâu dài và đau khổ. Dù phải hy sinh bao nhiêu và thời gian kháng chiến đến bao giờ, chúng ta củng nhất định chiến đấu đến cùng, đến hao giờ đất nước Việt Nam được hoàn toàn độc lập và thống nhất”⁽⁴⁾.

23 - 12

Người viết bài “Hỏi và trả lời”, giải thích một cách phổ thông đường lối kháng chiến của Đảng: “Giồng khoai ba tháng mới có củ, giồng lúa bốn tháng mới được ăn. Giồng tự do và độc lập ít nhất phải một năm, hoặc năm, bảy tháng. Muốn trị lửa phải dùng nước. Địch muốn tốc chiến, tốc thắng. Ta lấy trường kỳ kháng chiến trị nó, thì địch nhất định thua, ta nhất định thắng.

Có người lo lắng: “Mình không có tài, sức lại yếu, không có súng, không biết bắn thì tham gia kháng chiến thế nào? Tưởng như vậy là sai. Tôi nói một câu ví dụ rõ rệt cho bà con nghe: các chị em cô đầu có súng đâu, biết bắn đâu. Thế mà khi bộ đội lo đánh giặc thì chị em người lo nấu cơm, nấu nước, người giúp chuyên chở đạn dược, người chỉ băng bó săn sóc cho anh em bị thương. Thế là chị em cô đầu cũng tham gia kháng chiến, cũng làm tròn nghĩa vụ quốc dân”⁽⁵⁾.

⁽¹⁾ Theo: Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, tr. 574.
⁽²⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H25-C15/22.
^{(3), (4)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 202, 209-210.
⁽⁵⁾ Sách đã dẫn, tr. 212.

[macbupda]

NĂM 1947

2 - 1

+ Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi các chiến sĩ bị thương và các y sĩ, khán hộ cứu thương đã hết lòng săn sóc thương binh.

+ Trả lời các nhà báo về triển vọng của cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Người nói: “Lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam tỏ cho ta biết rằng: Hễ một dân tộc đã đứng lên kiên quyết đấu tranh cho Tổ quốc họ thì không ai, không lực lượng gì chiến thắng được họ”⁽¹⁾.

10 - 1

Nhân dịp Tết Đinh Hợi. Người ra lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước: “Thực dân Pháp sẽ đem hết lực lượng của chúng, để tấn công ta. Chúng sẽ không phân biệt già, trẻ, gái, trai, gặp là chúng giết hại. Chúng sẽ không phân biệt thôn quê, thành thị, gặp là chúng sẽ đánh phá cướp bóc. Mỗi một nhà, mỗi một làng phải làm ngay những việc sau đây: 1- Đào hầm trú ẩn để tránh nạn tàu bay. 2- Của cải và lương thực thì cất giấu cẩn thận, phòng địch đốt phá. 3- Phải có kế hoạch sẵn sàng, khi cần thì tản cư có trật tự, không lộn xộn. 4- Phải có kế hoạch rộng để tăng gia sản xuất, một mặt kháng chiến, một mặt làm ăn”⁽²⁾.

16 - 1

Người ra lời kêu gọi đồng bào phá hoại để kháng chiến: “Đánh thì phải phá hoại. Ta không phá thì Pháp cũng phá... Bây giờ ta phải phá đi, để chặn Pháp lại, không cho chúng tiến lên, không cho chúng lợi dụng. Ta vì nước hy sinh, chịu khổ một lúc. Đến ngày kháng chiến thắng lợi, ta sẽ cùng nhau kiến thiết sửa sang lại nào có khó gì... Một nhát cuốc của đồng bào, cũng như một viên đạn của chiến sĩ bắn vào quân địch vậy”⁽³⁾.

21 - 1

Người viết thư gửi các chiến sĩ Quyết tử quân thủ đô: “Các em là đội quyết tử. Các em quyết tử để cho Tổ quốc Quyết sinh. Các em là đại biểu cái tinh thần tự tôn tự lập của dân tộc ta mấy nghìn năm để lại... Nay các em gan góc tiếp tục cái tinh thần bất diệt đó, để truyền lại cho nòi giống Việt Nam muôn đời về sau”⁽⁴⁾.

10 - 2

Người viết thư gửi đồng bào tản cư: “[Tản cư cũng là kháng chiến”... Tản cư cũng phải tăng gia sản xuất. Nay dời vào hậu phương, các đồng bào mỗi người phải làm một việc không nên một ai ăn rồi ngồi không”⁽⁵⁾.

20 - 2

Người về thăm tỉnh Thanh Hóa.

+ Nói chuyện với cán bộ về cuộc kháng chiến, Người phân tích: “Hai hòn đá cùng chọi nhau thì hai hòn cùng vỡ, hai cái trứng cùng chọi nhau thì hai cái cùng vỡ. Phải một cái cứng, một cái mềm thì khi chọi nhau một cái mới còn. Nên hai bèn cùng dùng mưu trí. Pháp có xe tăng, đại bác, thì ta phá đường. Pháp có máy bay thì ta đào hầm. Pháp muốn đánh chớp nhoáng thì ta kéo dài. Nhất định ta thắng!”⁽⁶⁾.

+ Nói chuyện với các đại biểu thân sĩ, trí thức, phú hào tình Thanh Hóa, Người chỉ rõ: “Địch có tàu bay, tàu bò, tàu thủy nhưng nó có chừng nên nó muốn đánh chớp nhoáng. Sét đánh không trúng, chớp soi không thấu, thì hết cơn sấm sét là yên... Nó dùng vũ khí tối tân thì ta đánh du kích, nó trên trời thì ta dưới đất. ta trường kỳ kháng chiến thì ta thắng lợi... Bây giờ nó lấy vũ lực ta không sợ. Nó lấy chính trị ta không mắc mưu. Nó lấy kinh tế phong tỏa, thì ta lấy kinh tế ta đánh nó... Ta lợi hơn nó là nó không thể kéo dài được, mà ta thì có thể kéo dài”⁽⁷⁾.

1 - 3

Trong “Thư gửi các đồng chí Bắc Bộ”. Người căn dặn: “Cuộc trường kỳ kháng chiến này tức là dân tộc cách mệnh đến trình độ tối cao. Trong lúc này tư tưởng và hành động của mỗi một đồng chí rất có quan hệ đến toàn quốc. Nếu một người sơ suất, một việc sơ suất là có thể hỏng việc to; sai một ly đi một dặm”. Người yêu cầu phải kiên quyết tẩy sạch các khuyết điểm: địa phương chủ nghĩa: óc bè phái: óc quân phiệt quan liêu; óc hẹp hòi ham chuộng hình thức: làm việc lối bàn giấy; vô kỷ luật, kỷ luật không nghiêm, ích kỷ, hủ hóa⁽⁸⁾.

5 - 3

Người viết thư gửi đồng bào toàn quốc sau khi giặc Pháp tấn công ra ngoài Hà Nội: “Chúng ta đã đoán biết trước rằng một ngày kia địch sẽ cố chiếm các thành thị và các đường giao thông... Địch làm như vậy để tuyên truyền với thế giới. Nhưng đồng thời nó gây những điều kiện có lợi cho ta sau này. Vì địch càng rải ra nhiều nơi, thì lực lượng địch càng mỏng manh. Ta cũng sẵn cơ hội mà đánh du kích, để tiêu diệt nó dần dần, để đi đến thắng lợi cuối cùng... Trong một cuộc kháng chiến lâu dài, tạm thời thắng hay bại là việc thường. Còn là cuộc thắng lợi cuối cùng”⁽⁹⁾.

^{(1), (2)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 232, 240, 241.
^{(3), (4), (6)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 248-249, 271-272, 277.
⁽⁵⁾ Hồ Chí Minh, Với các lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1975, tr. 25-26.
⁽⁷⁾ Sách đã dẫn, tr. 279, 280.
^{(8), (9)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 291-294, 303.

[macbupda]

5 - 3

Người viết thư “Gửi Quốc hội và nhân dân Pháp”, nêu rõ thiện chí hòa bình của Chính phủ và nhân dân ta: “Máu Pháp và Việt chảy đã nhiều. Chiến tranh không nên kéo dài nữa. Chiến tranh không đi đến đâu cả. Chúng tôi sẵn sàng lập lại hòa bình. Chỉ cần Quốc hội và nhân dân Pháp có một cử chỉ thân thiện”⁽¹⁾.
 
10 - 3

Người viết thư gửi Bộ Nội vụ: “Bộ Nội vụ cần phải củng cố ngay các ủy ban hành chính lại. Phải có chỉ thị rõ ràng, những nơi địch đang chiếm đóng, những nơi địch đi qua và những nơi địch có thể đến, thì các ủy ban hành chính phải làm thế nào. Vô luận thế nào, các ủy han hành chính không được bỏ dân bơ vơ”⁽²⁾.

20 - 3

+ Người hoàn thành tác phẩm “Đời sống mới” với bút danh “Tân Sinh” nhằm góp phần xây dựng nếp sống múi, con người mới trong kháng chiến, Người giải thích: “Đời sống mới không phải cái gì cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ... Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý... Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm... Cái gì mới mà hay thì ta nên làm”⁽³⁾.

Về “Đời sống mới” trong bộ đội, Người chỉ rõ: “Một là kỷ luật phải cực kỳ nghiêm. Hai là siêng tập luyện. Ba là làm cho trong bộ đội ai cũng biết chữ... Bốn là mỗi người binh sĩ phải biết chính trị ít nhiều... Năm là bộ đội cùng phải tăng gia sản xuất... Sáu là tiết kiệm... Bảy là vệ sinh... Tám là ăn ở cho được dân tin, dân phục, dân yêu... Chín là đánh cho nhiều giặc, lấy được nhiều súng”⁽⁴⁾.

27 - 3

Người viết thư gửi báo Vệ quốc quân, chỉ rõ: “Báo Vệ quốc quân, là cốt để nâng cao tinh thần và kỷ luật của bộ đội” và nêu ra 12 điều kỷ luật của quân đội⁽⁵⁾.

11 - 5

Người gặp Pôn Muýt, đại diện của Cao ủy Pháp Bô-la. Trước những điều kiện ngang ngược do phía Pháp đưa ra. Người nói: “Lịch sử Việt Nam chúng tôi có những vị anh hùng như tướng Trần Hưng Đạo ba lần đánh tháng quân Nguyên, vua Lê Lợi 10 năm chiến đấu chống quân Minh xâm lược. Dân tộc Việt Nam chúng tôi có thể chiến đấu 5 năm, 10 năm hoặc lâu hơn nữa để đi tới thắng lợi. Dân tộc Việt Nam kiên quyết không bôi nhọ lịch sử của mình”⁽⁶⁾.

25 - 5

Sau cuộc hội kiến với Pôn Muýt, Người viết thư gửi đồng bào, chiến sĩ cả nước: “... bọn quân phiệt thực dân Pháp, quen thói hung tàn, bất nhân, vô lễ. Chúng khinh miệt bộ đội ta và nhân dân ta. Chúng đưa ra những điều kiện kiêu hãnh ngang ngược”⁽⁷⁾.

Người kêu gọi: “... toàn thể đồng bào phải ra sức kháng chiến, giúp đỡ bộ đội đánh giặc... toàn thể bộ đội, dân quân tự vệ phải kiên quyết chiến đấu, xung phong giết giặc. Mỗi công dân phải là một chiến sĩ, mỗi làng phải là một chiến hào”⁽⁸⁾.

+ Người viết thư gửi anh em làm công tác văn hóa và trí thức Nam Bộ: “Ngòi bút của các bạn cũng là những vũ khí sắc bén trong sự nghiệp phò chính trừ tà, mà anh em văn hóa và trí thức phải làm cũng như là những chiến sĩ anh dũng trong công cuộc kháng chiến để tranh lại những quyền thống nhất và độc lập cho Tổ quốc”⁽⁹⁾.

27 - 5

Người viết thư gửi Hội nghị dân quân tự vệ và du kích toàn quốc: “Dân quân, tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là một bức tường sắt của Tổ quốc, vô luận kẻ địch hung bạo thế nào, hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cùng phải tan rã”⁽¹⁰⁾.

Người căn dặn:

“1. Trong bộ đội phải đồng cam cộng khố. Phải giữ kỷ luật, phải năng tập tành, phải giữ bí mật, luôn luôn cẩn thận, lúc có địch cũng trấn tĩnh như không có địch, lúc xa địch cũng nghiêm ngặt như gần địch.

2. Đối với dân, phải bảo vệ dân, phải giúp đỡ dân, phải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu.

3. Đối với công việc, phải lập làng kháng chiến khắp nơi, phải luôn tích cực hành động.

4. Đối với địch, phải kiên quyết, dũng cảm. Phải có kế hoạch mưu trí, phải hữu tiến vô thoái, phải thi đua nhau trong việc giết giặc, cướp súng, v.v... Song đối với tù binh thì phải đối đãi họ một cách nhân đạo”⁽¹¹⁾.

^{(1), (4)} Sách đã dẫn, tr. 310, 334-335.
^{(2), (3)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 317, 323.
^{(5), (7), (8)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t.4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 349, 358, 359.
⁽⁶⁾ Báo Quân đội nhân dân, ngày 12-12-1986.
^{(9), (10), (11)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t. 4. Nxb Sự thật, H. 1984, tr, 363, 361, 365.

[macbupda]

12 - 6

Người viết thư gửi Đại hội đảng bộ Liên khu 4: “Các đồng chí đều là cán bộ cao cấp, tức là những người phụ trách vận mệnh an nguy của nước nhà và dận tộc. Vì vậy mỗi đồng chí phải gắng làm cho đúng năm chữ:

Trí - Là phải có mưu trí, biết rõ ràng sức ta, sức địch, đặt kế hoạch cho đúng, cho khéo. Luôn luôn nhớ câu: “Tri bỉ, tri kỷ bách chiến bách thắng”.

Nhân - Là đối với bộ đội và nhân dân phải “đồng cam cộng khổ”. Phải yêu quý và săn sóc bộ đội và nhân dân như mỗi người thầy, người anh và người bạn. Những địch nhân đã chạy qua phía ta, hoặc đã bị ta bắt, phải đối đãi họ tử tế.

Dũng - Khi đã có kế hoạch đầy đủ, thì phải dũng cảm mà thi hành, kiên quyết, mà thi hành...

Nghĩa - Mệnh lệnh nghiêm minh, thưởng phạt công bằng. Trọng dụng người có tài, nghe theo những lời phải. Chớ kiêu ngạo, chớ tực túc.

Liêm - Chớ tham danh, chớ tham lợi, chớ tham sắc.

Nếu thiếu một trong 5 điều đó, tức là một khuyết điểm to và ảnh hưởng đến công tác. Tuy người ta ai cũng có nhược điểm. Nhưng đã trung thành vì Tổ quốc, vì đồng bào thì nhất định làm được 5 điều đó. Mà cán bộ làm đúng 5 điều đó thì trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi, thống nhất độc lập chắc chắn thành công”⁽¹⁾.

19 - 6

Nhân kỷ niệm 6 tháng toàn quốc kháng chiến, Người ra lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước: “Kháng chiến ở Nam Bộ đến ngày nay đã gần 2 năm. Kháng chiến toàn quốc đến hôm nay vừa đúng 6 tháng. Mà sức kháng chiến của ta càng mạnh. Sự thắng lợi của ta càng rõ ràng”⁽²⁾.

Người chỉ rõ những nguyên nhân quyết định thắng lợi:

“A - Vì kháng chiến của ta là chính nghĩa... Chính nhất định thắng tà...

B - Vì đồng hào ta đại đoàn kết... Sự đồng tâm của đồng bào ta đúc thành một bức tường đồng xung quanh Tổ quốc. Dù giặc hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng đầu nhằm bức tường đó, chúng cũng phải thất bại.

C - Vì tướng sĩ ta dũng cảm...

D - Vì chiến lược ta đúng... Địch muốn dùng cách đánh mau, thắng mau... Vậy ta dùng chiến lược trường kỳ kháng chiến để phát triển lực lượng, tăng thêm kinh nghiệm. Ta dùng chiến thuật du kích để làm cho địch hao mòn, cho đến ngày ta tổng phản công để quét sạch lũ chúng. Thế địch như lửa, thế ta như nước. Nước nhất định thắng lửa.

E - Vì ta nhiều bầu bạn”⁽³⁾.

20 - 6

Người viết “Lời kêu gọi nhân dân thế giới”: Trước kia, anh em đã đồng tình với chúng tôi. Từ đây mong anh em càng ủng hộ. Với sự đồng tình và ủng hộ của anh em, cuộc kháng chiến cứu quốc của Việt Nam nhất định thắng lợi”⁽⁴⁾.

16 - 7

Người gửi thư kêu gọi đồng bào trong những vùng địch tạm chiếm đóng:

“... nên tìm đủ mọi cách giúp đỡ quân du kích của ta trong công việc trừ gian, giết địch. Chớ tin vào những lời chia rẽ, những tin nhảm nhí do bọn địch và bọn Việt gian phao đồn. Phải luôn luôn giữ vững tinh thần, luôn luôn tin tưởng vào lực lượng của Chính phủ, bộ đội và nhân dân ta, luôn chắc rằng thắng lợi cuối cùng sẽ về ta”⁽⁵⁾...

⁽¹⁾ Tư liệu Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, H3-C5/26.
⁽²⁾ Hồ Chí Minh, Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 377-379.
^{(3), (4), (5)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 377-379, 382, 392.

[macbupda]

27 - 7

Người viết thư gửi Ban tổ chức “Ngày Thương binh toàn quốc”: “Thương binh là những người đã hy hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào. Vì vậy, Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy”⁽¹⁾.

3 - 8

Người viết thư gửi các chiến sĩ và nhân dân Nam Dương (In-đô-nê-xi-a) đang kháng chiến chống đế quốc Hà Lan xâm lược: “... cuộc kháng chiến của Nam Dương và cuộc kháng chiến của Việt Nam cũng như hai đội quân trên một mặt trận: Mặt trận giải phóng của các dân tộc Á Đông”⁽²⁾.

19 - 8

Trong thư gửi đồng bào Việt Bắc nhân dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Tám, Người dự đoán âm mưu của địch và nhắc nhở: “Hiện bây giờ, khu I chưa phải mặt trận chính. Nhưng với bọn thực dân hung ác, nay mai khu I rất có thể trở nên mặt trận chính. Vì vậy, chúng ta phải luôn luôn chuẩn bị sẵn sàng”⁽³⁾.

30 - 8

Nhân ngày lễ Phật, Người viết thư gửi Hội phật tử Việt Nam: “Nay đồng bào ta đại đoàn kết, hy sinh của cải xương máu, kháng chiến đến cùng... để giữ quyền thống nhất và độc lập của Tổ quốc. Thế là chúng ta làm theo lòng đại từ đại bi của Đức Phật Thích Ca, kháng chiến để đưa giống nòi ra khỏi cái khổ ải nô lệ”⁽⁴⁾.

Trong tháng 8

Người làm thơ khen hai cháu Phạm Đỗ Hải và Lê Văn Thục, nhi đồng liên lạc của bộ đội Chiến khu II đã được thành tích xuất sắc: dụ hàng và bắt sống được lính Pháp⁽⁵⁾.

2 - 9

Nhân ngày Quốc khánh Người gửi thư cho quân đội: “Quân đội ta mới tổ chức, mới huấn luyện, nhưng lòng yêu nước, đức dũng cảm, chí hy sinh, thì chẳng kém quân đội nào”⁽⁶⁾.

Người căn dặn các cấp chỉ huy phải: “a) Biết rõ bộ đội, chăm nom bộ đội. b) Mỗi một cái mệnh lệnh đưa ra, thì cần phải mau chóng và chuyển khắp đến từng đội viên và phải thi hành triệt để. c) Mỗi người chỉ huy về quân sự cùng như về chính trị phải làm kiểu mẫu. Phải biết giữ đúng đạo đức của quân nhân”⁽⁷⁾.

+ Người viết thư gửi đồng bào các tình Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn: “Việt Bắc trước kia là căn cứ của cách mệnh, đã nổi tiếng khắp cả nước, khắp thế giới. Thì ngày nay, Việt Bắc phải thành căn cứ của kháng chiến, để giữ lấy địa vị và cái danh giá vẻ vang của mình. Cách mệnh đã do Việt Bắc mà thành công. Thì khảng chiến sẽ do Việt Bắc mà thắng lợi”⁽⁸⁾.

23 - 9

Nam Bộ kháng chiến tròn hai năm, Người viết thư gửi đồng bào. chiến sĩ Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ: “Lực lượng của 20 triệu người vì tự do, vì Tổ quốc, vì chính nghĩa mà kháng chiến là một lực lượng tất thắng”⁽⁹⁾.

^{(1), (2), (3), (4)} Hồ Chí Minh, Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 394, 396, 406, 408.
^{(5), (6), (7), (8), (9)} Hồ Chí Minh. Toàn tập, t. 4, Nxb Sự thật, H. 1984, tr. 400. 417-418. 420, 424.