Lịch sử Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào trong KCCM

[quansuvn]

Tháng 12 năm 1974, Sư đoàn 968 nhận lệnh trở về nước chuyển vào hoạt động ở chiến trường Tây Nguyên. Kể từ khi thành lập (1968), Đoàn 968 làm nhiệm vụ quân tình nguyện ở khu vực Nam Lào đã giúp bạn củng cố, xây dựng phát triển lực lượng vũ trang, sát cánh cùng bạn chiến đấu lập nhiều chiến công, góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng Lào.


Theo yêu cầu của bạn, cuối tháng 12 năm 1974, Trung đoàn 866 cử một bộ phận cán bộ từ Na-nu xuống Lạt Huồng giúp bạn triển khai các phương án giành chính quyền. Trước khi rời Na-nu, trung đoàn tổ chức bàn giao tặng Ủy ban tỉnh Xiêng Khoảng một hội trường làm bằng gỗ gồm 200 chỗ ngồi để bạn có điều kiện hội họp. Khi đến vị trí tập kết, cán bộ, chiến sĩ ta khẩn trương ổn định tổ chức, phân công mỗi tổ công tác gồm 5 người, trong đó có một người biết tiếng Lào, tiến sâu vào vùng địch kiểm soát tiếp xúc, yêu cầu chúng không bắn pháo sang phía cách mạng. Nhiều cuộc tiếp xúc, thương lượng đã diễn ra giữa cán bộ, chiến sĩ quân giải phóng nhân dân Lào và đối phương. Sự thuyết phục mềm dẻo, kiên quyết của bạn đã góp phần hạn chế xung đột vũ trang, tránh thương vong không cần thiết cho nhân dân.


Sau nhiều phiên họp, ngày 28 tháng 12 năm 1974, Chính phủ Liên hiệp và Hội đồng quốc gia chính trị liên hiệp buộc phải chấp nhận Cương lĩnh chính trị 18 điểm và Chương trình hành động 10 điểm của Trung ương Đảng bạn đưa ra và coi Cương lĩnh 18 điểm là nguyên tắc hoạt động đối nội, đối ngoại của Chính phủ Liên hiệp lần này.


Dưới ánh sáng của nghị quyết Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, phong trào đấu tranh của quần chúng ngày càng lan rộng, sôi nổi. Từ cuộc đấu tranh vì sự công bằng, đòi quyền sống trong hoà bình, quyền dân chủ tiên tới cuộc nổi dậy giành chính quyền từng phần.


Trước tình hình diễn biến khẩn trương, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào ra chỉ thị (số 63-TV TWL) về nhiệm vụ, phương hướng của cách mạng Lào nêu rõ: “Trong thời gian tới, để tiến công địch, phải đẩy mạnh phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân bằng mọi hình thức. Phối hợp với các cuộc đấu tranh ở vùng giải phóng, kết hợp chặt chẽ đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang. Đối với binh lính địch phải vận động họ dần dần, đặc biệt là lực lượng Vàng Pao. Đối với tầng lớp trung gian và thân sĩ, họ là lực lượng giữ vai trò đáng kể, vì vậy phải đấu tranh làm cho họ nhận rõ kẻ thù, ủng hộ cách mạng”¹ (Chỉ thị về tình hình và nhiệm vụ phương hướng công tác ở Lào năm 1974, lưu tại Thư viện Viện Lịch sử quân sự Việt Nam).


Bước sang năm 1975, tình thế cách mạng Lào có sự chuyển biến thuận lợi. Thời cơ kết hợp tiến công địch bằng ba đòn chiến lược và mũi đấu tranh pháp lý để giành chính quyền ở từng khu vực xuất hiện. Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, dựa vào sự hợp pháp của Cương lính chính trị 18 điểm, các tầng lớp nhân dân trong vùng kiểm soát tạm thời của phía Viêng Chăn nổi dậy đấu tranh mạnh mẽ và liên tục đòi lật đổ bọn phản động phái hữu. Nổi bật nhất là cuộc nổi dậy đấu tranh kiên cường của nhân dân huyện Noọng Boốc tỉnh Khăm Muộn (1-1975), giành thắng lợi, chính quyền cách mạng được thành lập. Tiếp đó, ngày 7 tháng 1 năm 1975, hàng nghìn người dấn thị xã Thà Khẹc xuống đường diễu hành biểu dương lực lượng đòi phía Viêng Chăn phải nghiêm chỉnh thực hiện cương lĩnh chính trị 18 điểm. Đặc biệt, ngày 10 tháng 2 năm 1975, tại hai thành phố Viêng Chăn và Luông Phra Băng, hàng vạn người thuộc các tầng lớp nhân dân biểu tình đòi chính quyền tại vùng kiểm soát của phái Viêng Chăn thực hiện cương lĩnh chính trị của hội đồng chính trị quốc gia liên hiệp, đòi thay đổi lãnh đạo chính quyền.


Hoà cùng khí thế sục sôi của cách mạng Lào, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh nhiệm vụ giúp bạn. Trong những tháng đầu năm 1975, Sư đoàn 31 hoàn thành việc nắm địch, chuẩn bị chiến trường trên hướng Sa La Phu Khun, bổ sung hoàn chỉnh các kế hoạch, phương án tiến công Long Chẹng, Buôm Lọng và phòng thủ vùng giải phóng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng. Các đơn vị đều sẵn sàng chiến đấu, đánh bại mọi âm mưu, thủ đoạn của địch xâm lấn vùng giải phóng, hỗ trợ kịp thời các lực lượng cách mạng Lào. Tiểu đoàn công binh 25 huy động toàn bộ quân số xây dựng các công trình phòng thủ trên các vị trí then chốt. Trung đoàn 335 và một số phân đội của Tiểu đoàn 24 (phòng không), Tiểu đoàn 42 (pháo binh) tập trung sửa chữa bảo dưỡng 4 đoạn đường giao thông chính với tổng chiều dài hơn 150km trước mùa mưa lũ.


Đầu tháng 4 năm 1975, để hỗ trợ các lực lượng cách mạng Lào ở khu vực Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, Sư đoàn bộ binh 31 được Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam và Bộ tư lệnh Quân khu 4 tăng cường Trung đoàn công binh 299 và Tiểu đoàn công binh 27 bảo đảm đường cơ động và vận chuyển từ Nậm Tiền, Nậm Mật vào Cánh Đồng Chum, Mường Sủi và hướng Sảm Thông, Long Chẹng. Cùng thời gian này, Sư đoàn cử 3 đội trinh sát cơ động bám nắm địch trên các hướng Sa La Phu Khun, Sảm Thông, Long Chẹng, Buôm Lọng kịp thời bổ sung hoàn chỉnh phương án tác chiến đề ra.


Trong khi ở Lào, khí thế đấu tranh cách mạng đang sục sôi, thì tình hình chiến sự ở Cam-pu-chia và Việt Nam phát triển rất nhanh, tạo thuận lợi hỗ trợ cho cách mạng Lào phát triển. Ở Cam-pu-chia, lực lượng vũ trang tiến công địch quyết liệt, các lực lượng yêu nước siết chặt vòng vây quanh Thủ đô Phnôm Pênh. Ngày 12 tháng 4 năm 1975, những tên lính Mỹ cuối cùng đã phải ròi khỏi Thủ đô nước này. Ngày 17 tháng 4 năm 1975, quân đội Cam-pu-chia mở cuộc tiến công cuối cùng đánh thẳng vào Thủ đô Phnôm Pênh, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ.


Ở miền Nam Việt Nam, chỉ hơn một tháng (từ ngày 4-3 đến ngày 8-4-1975), quân và dân ta mở cuộc tổng tiến công và nổi dậy dồn dập, giải phóng một vùng rộng lớn từ Tây Nguyên đến Trị Thiên, Huế, Đà Nẵng và đồng bằng Trung Bộ, bao gồm 16 tỉnh, thành phố, thị xã, thị trấn, diệt và làm tan rã 2 quân đoàn và 2 quân khu quan trọng của địch. Phát huy thắng lợi, quân và dân ta thực hiện cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc thắng lợi, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.


Thắng lợi của cách mạng Cam-pu-chia, đặc biệt là thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã tạo thuận lợi cho cách mạng Lào, thời cơ chiến lược chưa từng có để giải phóng đất nước. Trước tình hình đó, ngày 5 tháng 5 năm 1975, Bộ Chính trị Trung ương Đảng bạn họp hội nghị mở rộng, quyết định phát động quân và dân cả nước nổi dậy với thế trận ba vùng và bằng ba đòn tấn công chiến lược, kết hợp với mũi đấu tranh pháp lý, đồng loạt tiến công địch, giành chính quyền trong thời gian ngắn nhất. Bộ Chính trị kêu gọi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân Lào quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ lịch sử vẻ vang của dân tộc.

[quansuvn]

Quán triệt nghị quyết của Bộ Chính trị, bạn cử một số đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị và úy viên Trung ương Đảng tăng cường đến các hướng để kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo. Các đồng chí Xom Xừn và Xa-mán - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đi Pắk Xế - Hạ Lào; đồng chí Nu-hắc - Ủy viên Bộ Chính trị xuống Xa Vẳn Na Khệt (Trung Lào); đồng chí Sa Lỳ - Ủy viên Trung ương Đảng lên Luông Phra Băng (Bắc Lào), ở khu trung tâm Cánh Đồng Chum - Viêng Chăn đồng chí Xi-xa-vạt - Úy viên Trung ương Đảng, Tổng tham mưu trưởng trực tiếp chỉ đạo. Theo đề nghị của bạn, các đoàn chuyên gia ta cử một số cán bộ cùng đi với các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng bạn theo sát các hướng chiến lược để trực tiếp chỉ đạo đấu tranh. Tuy số lượng chuyên gia không nhiều, nhưng trước yêu cầu của Quân ủy bạn, Đoàn 959 chỉ để lại cơ quan một số cán bộ theo dõi tình hình hằng ngày, nghiên cứu, đề xuất giúp chỉ đạo chung. Bộ phận chuyên gia còn lại bố trí đi cùng các đồng chí Ủy viên Trung ương bạn xuống giúp các mặt trận củng cố lực lượng, phổ biến nghị quyết của Bộ Chính trị, sẵn sàng tiến công, tiêu diệt địch, hỗ trợ nhân dân giành chính quyền; đồng thời cùng cán bộ chỉ huy các mặt trận thâm nhập vào vùng đối phương đang kiểm soát chuẩn bị chiến trường, hoàn chỉnh các phương án tác chiến cho đợt tổng tiến công mới.


Điều kiện giải phóng đất nước Lào đứng trước thời cơ thuận lợi chưa từng có. Đoàn chuyên gia báo cáo tình hình và kiến nghị một số vấn đề với đồng chí Tổng Bí thư bạn. Ngày 7 tháng 5 năm 1975, Thường vụ Bộ Chính trị bạn họp phiên khẩn cấp. Sau khi xem xét diễn biến tình hình, Bộ Chính trị bạn hạ quyết tâm: Đưa toàn bộ lực lượng vũ trang ở các hướng nhanh chóng tiến vào vùng đối phương đang kiểm soát, kiềm chế địch, hỗ trợ phong trào nổi dậy của quần chúng, phong trào binh biến của binh lính địch, giành chính quyền ở từng địa phương.


Thực hiện quyết tâm của Bộ Chính trị, ngày 8 tháng 5 năm 1975, Quân ủy Trung ương và Bộ chỉ huy tối cao quân giải phóng nhân dân Lào ra lệnh cho các đơn vị chủ lực và bộ đội địa phương trên các hướng nhanh chóng tiến quân áp sát địch, chiếm lĩnh các vị trí xung yếu trong các thành phố, thị xã, thị trấn theo kế hoạch. Chấp hành mệnh lệnh của Quân ủy, các đơn vị ở các hướng đồng loạt xuất quân, tổ chức "hành quân thần tốc", nhanh chóng tiến vào tiếp cận các mục tiêu đã được giao. Bộ phận chuyên gia ở từng hướng được lệnh theo sát giúp bạn trong hành quân, sẵn sàng chiến đấu.


Sư đoàn 31 dưới sự chỉ huy của đồng chí Phạm Đình Tê, sử dụng một bộ phận lực lượng cơ động, một đại đội pháo 130 ly và một đại đội súng máy cao xạ 14,5 ly tiến vào hướng Sảm Thông triển khai lực lượng sẵn sàng chiến đấu ở khu trung gian, cùng bạn gây áp lực giành quyến kiểm soát các căn cứ địch. Trên hướng Mường Sủi, một lực lượng khác của Sư đoàn 31 quân tình nguyện gồm 2 khẩu pháo 122 ly (có 200 viên đạn), 3 xe tăng và một đại đội phòng không tiến vào chiếm lĩnh trận địa sẵn sàng đánh địch theo yêu cầu của bạn. Ngoài ra, một đại đội pháo nòng dài 85 ly của sư đoàn, sẵn sàng tiêu diệt các mục tiêu địch ở Buôm Lọng. Do lực lượng vũ trang cách mạng huyện Mường Khăm của bạn gặp khó khăn trên hướng Buôm Lọng, Sư đoàn 31 chủ động giúp bạn về, áo quần, thuốc men và trang bị cho hai trung đội bộ đội huyện mọi thứ cần thiết làm nhiệm vụ, tuyên truyền địch vận.


Quán triệt quyết tâm của Bộ Chính trị và Bộ chỉ huy tối cao của bạn, các đơn vị quân giải phóng nhân dân Lào đẩy mạnh hoạt động trên các hướng chiến lược. Ở hướng Hạ Lào, các tiểu đoàn 10, 11, 12 bạn cùng 1 tiểu đoàn pháo binh, 1 đại đội xe tăng AM tiến quân dọc đường số 13, nhanh chóng áp sát, sẵn sàng đánh chiếm chỉ huy sở của quân khu 4, sân bay và căn cứ giang thuyền của quân khu, hỗ trợ 20.000 dân nổi dậy giành chính quyền ở Pắk Xế.


Trên hướng Trung Lào, các tiểu đoàn 14, 18, 19 bộ binh và các đơn vị bạn từ Sê Nô hành quân tiến thắng vào thành phố Xa Vẳn Na Khệt. Trước sức mạnh và khí thế của hàng vạn nhân dân địa phương, ngày 18 tháng 5 năm 1975, Tư lệnh Quân khu 3 và Tỉnh trưởng Xa Vẳn Na Khệt buộc phải đầu hàng. Trong khi đó, một cánh quân khác ở Trung Lào đánh chiếm Thà Khẹc, hỗ trợ nhân dân thị xã nổi dậy giành chính quyền.


Ở hướng Bắc Lào, Tiểu đoàn 13 nhanh chóng chiếm Pạc U, Pạc Xương, tiếp đó phối hợp với hai tiểu đoàn 408, 409 đang làm nhiệm vụ bảo vệ và cảnh sát liên hiệp trong thành phố Luông Phra Băng chiếm giữ thành phố, vận động tiểu đoàn 106 ngụy làm binh biến, hỗ trợ nhân dân nổi dậy chiếm thị trấn Xiêng Ngôn, cắt đứt một đoạn đường dài hơn 200 km nối liền hai thành phố Luông Phra Băng và Viêng Chăn.


Ở hướng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng - Viêng Chăn, thực hiện chỉ thị của Quân ủy Trung ưởng bạn, cụm chủ lực của Quân khu Cánh Đồng Chum tập trung lực lượng tiến công cụm phòng ngự lữ đoàn 2 lực lượng đặc biệt Vàng Pao ở ngã ba Sa La Phu Khun, làm chủ vị trí quan trọng này.


Ngày 18 tháng 5, thực hiện mệnh lệnh của Bộ chỉ huy tối cao, lực lượng của Quân khu Cánh Đồng Chum tiếp tục chia làm hai cánh, đánh chiếm Phôm Xi-da, Pha Hôn, giải phóng thị trấn Ca Xỉ.


Phối hợp với các đơn vị tiến công hướng chính, lực lượng vùng địch hậu ở Viêng Chăn, gồm Tiểu đoàn 613, đại đội đặc công và đơn vị bộ đội địa phương từ Pha-la Vẹt tổ chức chiếm vùng Phu Khau Khoai. Ngày 16 tháng 5, các tiểu đoàn 15, 16, 24, 216 (Pát-chay) tiến công quân khu 2 của lực lượng Vàng Pao đánh chiếm các vị trí Na Su, Pa Đông, Sảm Thông. Tiếp đó, tiến công chiếm Loong Chẹng, chỉ huy sở của quân khu ngụy, hang ổ "Vương quốc Mẹo" - một căn cứ của bọn phỉ ở Lào trước đây ta và bạn đã nhiều lần tổ chức tấn công, nhưng không thành công.


Sau 6 ngày (từ ngày 18 đến ngày 23-5-1975), các lực lượng vũ trang Lào đã tiến công, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giải phóng một số địa bàn chiến lược quan trọng, tạo thế bao vây, chia cắt các thành phố, thị xã, các quân khu, phân khu của địch trên từng chiến trường.


Hoảng sợ trước khí thế tiến công và nổi dậy của quân và dân Lào, Mỹ - ngụy tìm mọi cách chống lại, hy vọng lật đổ được Chính phủ Liên hiệp, gạt Pa-thét Lào và giữ Phu-ma lại để kéo dài được tình trạng hai vùng, hai chính quyền, hai quân đội như Hiệp định Viêng Chăn năm 1973 quy định. Thực hiện âm mưu đó, Mỹ chỉ đạo CIA trực tiếp điều khiển bọn cực hữu; đồng thời giúp sức cho lực lượng bên trong được pháo binh Thái Lan ở bên kia bờ sông Mê Kông chi viện, liên tiếp tiến hành hai cuộc đảo chính đều bị thất bại.

[quansuvn]

Trong tình thế bất lợi, cuối tháng 5 năm 1975, đế quốc Mỹ phải rút những tên tay sai đầu sỏ bị nhân dân căm gét chạy trốn sang Thái Lan. Riêng lực lượng Vàng Pao được Mỹ bảo lãnh đưa cả gia đình cùng 60 sĩ quan cấp tá và 200 tên thân cận của lực lượng đặc biệt chạy trốn sang U Bon (Thái Lan) xây dựng căn cứ mới ở U Bon. Tại đây, chúng tập hợp được khoảng 4.500 tên phỉ Mẹo cùng gia đình, tổ chức thành 3 trung đoàn mang tên "Hổ Đen", "Hổ Trắng”, "Hổ Vàng". Mỹ thực hiện viện trợ khẩn cấp 150 triệu đô la để nuôi dưỡng và khuyến khích Vàng Pao, tiếp tục đánh phá cách mạng Lào.    Sau khi bọn phản động đầu sỏ bỏ chạy sang Thái Lan, sáu Bộ trưởng trong Chính phủ Liên hiệp lần lượt xin từ chức. Để tranh thủ lợi thế về mình, Phu-ma đưa Khăm Uồn - nguyên tỉnh trưởng Phong Xa Lỳ, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, người của phái trung lập làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; đồng thời giao cho Khăm Uồn phụ trách toàn bộ công tác Quốc phòng và chỉ huy quân đội Vương quốc. Trước tình hình bọn đầu sỏ phản động chạy trốn và khí thế tiến công nổi dậy của quân dân Lào dâng cao, tinh thần quân ngụy Lào ngày càng hoang mang, sức chiến đấu giảm sút. Giữa tháng 5 năm 1975, hàng loạt đơn vị quân ngụy Lào binh biến ly khai tập thể, trong đó có 45 tiểu đoàn và đại đội ngụy ở Quân khu 5 (Viêng Chăn), các trường huấn luyện sĩ quan bộ binh, pháo binh, công binh ở Chi-nai-mô; các đơn vị bảo vệ cơ quan Bộ Tổng tham mưu ở Phôn Hồng, xe tăng, thiết giáp, lực lượng pháo binh ở km 27, tổng kho 21, lực lượng bảo vệ sân bay Vát Tày đều ly khai khỏi quân đội Vương Quốc.


Nắm bắt thời cơ thuận lợi, ngày 15 tháng 5, Quân ủy Trung ương và Bộ Chỉ huy tối cao Lào lệnh cho một cánh quân của bạn có chuyên gia ta giúp đang tạm dừng ở Văng Viêng tiếp tục tiến quân. Một đại đội của Tiểu đoàn 2 nhanh chóng tiến vào Chi-nai-mô, trung tâm quân sự lớn nhất của Viêng Chăn, tiếp nhận các trường sĩ quan huấn luyện và các đơn vị ly khai của quân đội Vương quốc. Trong khi đó, các tiểu đoàn 701, 705, 13, Tiểu đoàn 2 (trừ 1 đại đội), cùng các đơn vị xe tăng, pháo mặt đất, pháo phòng không được lệnh tiến thẳng vào Viêng Chăn, phối hợp với các đơn vị đang làm nhiệm vụ bảo vệ và cảnh sát ở Thủ đô nhanh chóng đánh chiếm các vị trí xung yếu của địch trong nội thành.


Cùng ngày 18 tháng 5, hàng nghìn nhân dân thị xã Văng Viêng (cách Thủ đô Viêng Chăn 150 km về phía Bắc) nổi dậy lật đổ chính quyền địch. Bộ đội địa phương Viêng Chăn đánh chiếm thị trấn Phôn Hồng. Quân và dân Lào nổi dậy làm chủ Pắk Xế, trung tâm của Quân khu 4. Giữa tháng 5, lực lượng vũ trang bạn đã hình thành thế bao vây, chia cắt chiến lược đối với hai phân khu xung yếu của địch. Ngày 16 tháng 5, các tiểu đoàn 24, 46, Pát-chay đánh chiếm căn cứ Sảm Thông, Loong Chẹng, sào huyệt cuối cùng của lực lượng đặc biệt Vàng Pao bị đánh đổ.


Vận dụng kinh nghiệm đấu tranh trong giai đoạn cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở miền Nam Việt Nam, Đoàn 959 tập trung giúp bạn thực hiện kế hoạch đấu tranh vũ trang kết hợp với đấu tranh chính trị. Ngày 21 tháng 5, tại Thủ đô Viêng Chăn đã nổ ra cuộc đấu tranh rất quyết liệt của 1.000 học sinh, sinh viên, công nhân viên chức và nhân dân bao vây, đòi giải tán cơ quan USAID của Mỹ. Trước áp lực của quần chúng, Chính phủ Liên hiệp buộc phải ra lệnh giải tán cơ quan USAID ở Viêng Chăn và các chi nhánh ở các tỉnh, bàn giao lại toàn bộ tài sản, phương tiện cho Chính phủ và rời ngay khỏi Lào. Đến ngày 30 tháng 5, toàn bộ nhân viên của cơ quan viện trợ Mỹ và những người nước ngoài làm việc cho Mỹ đã rút hết khỏi Lào. Đây là thắng lợi to lớn của quân và dân Lào trong cuộc đấu tranh chống Mỹ.


Mặc dù bị thất bại nặng nề, nhưng Mỹ - ngụy vẫn hy vọng dựa vào 3 vạn quân và 1.300 sĩ quan các cấp "xương sống" của quân ngụy đang tồn tại, để tiếp tục thực hiện âm mưu ngăn chặn sự phát triển của cách mạng Lào. Trước tình hình đó, Đoàn 959 đề xuất với Thường vụ Bộ Chính trị và Quân ủy bạn ra quyết định tăng cường áp lực về quân sự và đẩy mạnh mũi tấn công pháp lý, làm vô hiệu hoá hệ thống tổ chức chỉ huy và đội ngũ sĩ quan quân ngụy, khiến chúng bị cô lập, phải chấp nhận theo yêu cầu của cách mạng Lào.


Thực hiện quyết định đó, bạn thông qua bộ phận hoạt động trong Chính phủ Liên hiệp, vận động, tranh thủ Thủ tướng Phu-ma và các thành viên trong Chính phủ. Ngày 21 tháng 5 năm 1975, Hội đồng Chính phủ họp phiên toàn thể, đưa ra một số quyết định có lợi cho cách mạng:

1. Giải thể các tổ chức phản động của quân đội Viêng Chăn, gồm cục tình báo, cơ quan chiêu hồi và toà án quân sự.

2. Cách chức tổng thanh tra Bun-ùm (tên trùm phản động ở Nam Lào).    3. Chính phủ ra tuyên bố hoan nghênh lực lượng yêu nước (cả Pa-thét Lào và trung lập) vào các thành phố, đô thị để tăng cường bảo vệ an ninh, quốc phòng cho đất nước.

4. Yêu cầu sĩ quan của lực lượng yêu nước giúp Bộ Tổng tham mưu và các quân khu cải tổ quân đội Vương quốc.


Tận dụng quyết định của Chính phủ Liên hiệp, cuối tháng 5 năm 1975, Bộ chỉ huy tối cao Lào ra lệnh cho các mặt trận đưa lực lượng vào các hướng áp sát, xen kẽ giữa các đơn vị quân giải phóng nhân dân Lào và lực lượng đối phương, tạo thế kiềm chế đi đến làm mất hiệu lực của quân ngụy. Đồng thời vận động Khăm Uồn - Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng tư lệnh quân đội Vương quốc ra lệnh cho các quân khu tổ chức cuộc hội thảo về tình hình đất nước và trách nhiệm của quân đội cho sĩ quan và binh sĩ. Riêng cấp tướng họp tại Sầm Nưa do Trung ương Neo Lào Hắc Xạt đảm nhiệm. Đến cuối tháng 6 năm 1975, bạn đã vô hiệu hoá được lực lượng quân đội ngụy. Hầu hết các đơn vị bộ binh và binh chủng của 4 quân khu (trừ quân khu 1) đều ly khai khỏi quân đội Vương quốc.


Theo đề nghị của bạn, Đoàn 959 tiếp tục giúp bạn biên soạn tài liệu, xây dựng kế hoạch và cử người trực tiếp giúp cán bộ bạn chỉ đạo các lớp tập huấn. Trước khí thế tiến công cách mạng, bạn đề nghị Đoàn 959 giúp chuẩn bị phương án giành chính quyền trong thời gian ngắn nhất. Sau khi đưa ra phương án tối ưu, Quân ủy Trung ương Lào đã tán thành. Qua đó, Quân ủy Trung ương Lào đề nghị Đoàn chuyên gia 959 giúp bạn mở lớp tập huấn ngắn ngày cho cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các cấp với nội dung về kết hợp các hình thức đấu tranh, cách tổ chức, vận động ngụy quyền, tay sai. Cán bộ, chiến sĩ Đoàn 959 đã giúp bạn mở được một số lớp tập huấn liên tiếp được mở trong thời gian 15 ngày cho hơn 800 cán bộ, chiến sĩ. Kết thúc đợt tập huấn, bạn điều động số cán bộ, chiến sĩ được học tập tới các địa phương tập hợp lực lượng đấu tranh với địch. Nhờ vậy, phong trào đấu tranh đã diễn ra mạnh mẽ không chỉ ở các thành phố, thị xã mà cả ở nhiều nơi xa xôi như: Văng Viêng, Thu La Khôm, Bô-ri-khăm... hỗ trợ đắc lực cho đấu tranh vũ trang. Cách làm của Đoàn 959 được Quân ủy Trung ương Lào đánh giá cao, mang lại hiệu quả trong đấu tranh của bạn.

[quansuvn]

Đầu tháng 6 năm 1975, Bộ Chính trị Đảng bạn họp, trên cơ sở ý kiến đề xuất của Đoàn 959 và chỉ huy các đơn vị quân tình nguyện đã kết luận: Thời cơ để giành thắng lợi cuối cùng ở Lào đã chín muồi, cần đẩy mạnh cuộc tiến công bằng ba đòn chiến lược và mũi đấu tranh pháp lý để giành chính quyền trong thời gian ngắn nhất. Mục tiêu đấu tranh là: Xoá bỏ triệt để và toàn diện quân đội và cảnh sát của phái hữu, xoá bỏ hoàn toàn chính quyền cũ của phái hữu từ tỉnh trở xuống, cải tổ Chính phủ Liên hiệp, về danh nghĩa là Hoàng thân Xu-van-na Phu-ma làm Thủ tướng, nhưng thực chất là người của Neo Lào Hắc Xạt nắm và do Đảng Nhân dân cách mạng Lào lãnh đạo.


Sau hội nghị này, đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn - Tổng Bí thư Đảng Nhân dân cách mạng Lào và đồng chí Khăm-tày Xi-phăn-đon trực tiếp gặp lãnh đạo, chỉ huy Đoàn 959 thông báo chủ trương của Trung ương bạn và đề nghị Đoàn tập trung nghiên cứu, khẩn trương giúp bạn một số vấn đề cấp bách như: chủ trương, chính sách tiếp quản vùng mới giải phóng, nhất là các thành phố, đô thị; xoá bỏ triệt để lực lượng quân sự và cảnh sát địch, giáo dục, cải tạo sĩ quan; tiếp nhận thu gom, quản lý, bảo quản các loại vũ khí, trang bị vật chất, kho tàng và phương tiện chiến tranh của quân đội ngụy.    Theo yêu cầu của Trung ương và Quân ủy bạn, cán bộ Đoàn 959 làm việc không kể ngày đêm, cố gắng hết sức mình để hoàn thành những công việc mà bạn tín nhiệm giao trong thời gian ngắn nhất phải hoàn thành để bạn kịp triển khai thực hiện. Tại Viêng Chăn, Xa Vẳn Na Khệt, Luông Phra Băng, cán bộ, chuyên gia ta theo sát, giúp bạn tận tình, nhất là các bộ phận bạn mới thành lập. Ở tỉnh Chăm Pa xắc, quân tình nguyện Việt Nam không nhiều nhưng đã cử các tổ công tác bám sát địa bàn động viên đồng bào tương trợ, giúp đỡ nhau trong sinh hoạt, sản xuất, ổn định cuộc sống, giữ vững trật tự trị an vùng mới giải phóng. Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng là khu vực rất phức tạp, trong công tác binh vận, bạn còn thiếu kinh nghiệm, chuyên gia ta vừa sát cánh cùng cán bộ địa phương bạn làm công tác vận động các dân tộc ít người Lào, đặc biệt là người H'Mông trong lực lượng Vàng Pao không chống phá cách mạng. Được sự giúp đỡ tận tình của cán bộ, chuyên gia ta, các ban, ngành của bạn dần đi vào ổn định tổ chức và triển khai thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao.


Mặc dù đế quốc Mỹ tìm mọi cách xúi giục bọn phản động tay sai cực hữu tổ chức nhiều cuộc khiêu khích, gây rối và cắt viện trợ, nhưng vẫn không ngăn nổi làn sóng đấu tranh mạnh mẽ của quân và dân Lào. Đến cuốỉ tháng 6 năm 1975, bằng ba đòn tiến công chiến lược, kết hợp hiệu quả với mũi đấu tranh pháp lý, cách mạng Lào đã giành được chính quyền ở 13 tỉnh và 4 thành phố, trong đó có 6 tỉnh hoàn toàn do nhân dân làm chủ, chính quyền cách mạng được thành lập. Số tỉnh còn lại, về hình thức là chính quyền liên hiệp, nhưng do Đảng Nhân dân cách mạng Lào lãnh đạo. Ở cấp huyện về cơ bản đã lập xong chính quyền mới, chỉ còn 8 huyện đang tích cực chuẩn bị. Đội quân đánh thuê cho Mỹ hơn 30.000 tên bị chính quyền cách mạng vô hiệu hoá, tạo điều kiện thuận lợi để cách mạng Lào tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn.


Trong khi cách mạng Lào đã giành được thắng lợi quan trọng, các đơn vị quân tình nguyện Việt Nam phối hợp với bạn chốt giữ các vị trí trọng yếu ở khu vực trung tâm như: Trung đoàn 82 ở Luông Phra Băng, Sư đoàn 31 ở vùng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, Trung đoàn 176 ở Khăm Muộn, Bộ Tư lệnh 559 ở hành lang Trung - Hạ Lào nhằm hỗ trợ trực tiếp cho các đơn vị quân giải phóng nhân dân Lào.


Theo yêu cầu của bạn, các đồng chí lãnh đạo, chỉ huy Đoàn 463 và một số cán bộ thuộc phòng tham mưu, chính trị, hậu cần của Đoàn trực tiếp giúp bạn khởi thảo kế hoạch tiến công và nổi dậy đồng loạt ở Thủ đô Viêng Chăn. Sau khi có kế hoạch cụ thể, ngày 20 tháng 6 năm 1975, đồng chí Nguyễn Bình Sơn ở lại giúp bạn ở sở chỉ huy tối cao tại Viêng Chăn, đồng chí Vũ Ngân đi Pắc San truyền đạt nhiệm vụ và kế hoạch cho đồng chí Xi Phon Pha Li Khán - Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng về kế hoạch triển khai cuộc nổi dậy đồng loạt trên toàn quốc.


Đầu tháng 7 năm 1975, Bộ Chính trị Đảng ta và Đảng bạn có cuộc hội đàm tại Thành phố Hồ Chí Minh, về phía ta có đồng chí Lê Duẩn - Bí thư thứ nhất, đồng chí Võ Nguyên Giáp - Ủy viên Bộ Chính trị và một số đồng chí Ủy viên Trung ương, về phía bạn có đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn - Tổng Bí thư và một số ủy viên Bộ Chính trị của Đảng Nhân dân cách mạng Lào. Sau khi đánh giá tình hình của mỗi nước, hai bên thống nhất quyết định: Với thời cơ vô cùng thuận lợi của cách mạng Lào cần khẩn trương giải quyết bước chuyển tiếp cuối cùng bằng vận động dân chủ xoá bỏ Chính phủ Liên hiệp, xoá bỏ chế độ quân chủ và nhà vua, thành lập chế độ Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào càng sớm càng tốt, cố gắng hoàn thành trong năm 1975.


Mặc dù đất nước đã được giải phóng, nhưng công tác xây dựng, củng cố các tỉnh, thành phố rất phức tạp đòi hỏi nhiều yêu cầu mới cao hơn. Tàn quân địch và bọn phản động địa phương còn lén lút ở nhiều vùng, trong khi đó lực lượng chính trị của bạn còn yếu, chưa có kinh nghiệm hoạt động. Theo yêu cầu của bạn, Đoàn 959 đã giúp bạn tổ chức hàng trăm cuộc họp ở các địa phương, thu hút hàng vạn nhân dân tham gia để tuyên truyền, giải thích về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, đề cao uy tín của cách mạng Lào.


Trên cơ sở phát động quần chúng, ta đã giúp bạn xây dựng, củng cố hệ thống cán bộ từ bản đến huyện, tỉnh và Trung ương, tổ chức thêm lực lượng dân quân tự vệ ở các bản và huyện. Riêng ba huyện Mường Xon (tỉnh Sầm Nưa), Pạc Xeng (tỉnh Luông Phra Băng) và Mường Mộc (tỉnh Xiêng Khoảng), ta đã giúp bạn xây dựng được hàng chục trung đội du kích và dân quân tự vệ làm nhiệm vụ bảo đảm trật tự trị an của địa phương. Cùng thời gian này, Đoàn 959 còn giúp bạn mở cấp tốc nhiều lớp tập huấn cho hơn 400 cán bộ các ngành thuộc vùng Xiêng Khoảng để bổ sung kịp thời cán bộ cho các cơ quan và mặt trận các cấp của bạn.


Song song với việc giúp bạn xây dựng, củng cố ở các thành phố Viêng Chăn, Luông Phra Băng, Pắk Xế... chuyên gia ta còn cử các tổ công tác cùng bạn đến các vùng miền núi, nơi có nhiều đồng bào dân tộc ít người ở Lào sinh sống, vận động nhân dân phối hợp truy quét bọn phản động lợi dụng địa hình hiểm trở, lén lút hoạt động chống phá cách mạng. Cùng với các hoạt động về chính trị, các đội công tác của ta còn tranh thủ giúp đỡ nhân dân các huyện Phôn Hồng, Văng Viêng, Tu La Khôm (Viêng Chăn) sửa chữa một số nhà cửa bị hư hại, xây dựng được nhiều lớp học cho các em học sinh, làm mới một số cầu đường, được nhân dân và cơ quan địa phương hết sức ca ngợi. Tại phía tây tỉnh Át-ta-pư, các đội công tác của ta đã cùng bạn đi sâu vào vùng đồng bào dân tộc Lào Thơng, cùng ăn, ở, cùng đi làm nương, phát rẫy, để tuyên truyền, vận động nhân dân. Kết quả là, ta đã vận động giúp dân xoá bỏ dần sự hiềm khích, phân biệt, chia rẽ giữa các dân tộc và bộ tộc, vận động giúp dân nhường đất cho những hộ nghèo cùng sản xuất góp phần ổn định đời sống.

[quansuvn]

Trên cơ sở cuộc sống nhân dân từng bước được ổn định, quan hệ đoàn kết giữa các dân tộc, bộ tộc được cải thiện, cán bộ chuyên gia ta đã giúp bạn thúc đẩy việc xây dựng lực lượng dân quân, du kích và các hội quần chúng bảo vệ bản làng. Đồng thời giúp đỡ, hướng dẫn nhân dân thực hiện nếp sống mới như: tổ chức học tập văn hoá, hoạt động văn nghệ, chăm sóc sức khoẻ người già, trẻ em, vận động giữ vệ sinh bản làng... Qua đó, nhân dân càng phấn khởi, tin tưởng vào chính sách của Đảng, các tổ chức quần chúng, lực lượng dân quân tự vệ được củng cố, xây dựng vững mạnh.


Để chuẩn bị cho bước phát triển mới của cách mạng Lào, bạn yêu cầu chuyên gia giúp xây dựng một loạt kế hoạch và nội dung về tổ chức bầu cử Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, về quy chế và tổ chức bộ máy hành chính các cấp; về tổ chức lực lượng quân đội, thiết lập chế độ quân quản ở các thành phố, thị trấn mới giải phóng. Được sự giúp đỡ tích cực của các cơ quan trong nước và Ban công tác miền Tây, trong một thời gian ngắn, Đoàn 959 hoàn thành nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu của bạn.


Ngày 23 tháng 8 năm 1975, nhân dân Viêng Chăn mít tinh đón mừng chính quyền thành phố được thành lập. Tiếp đó, ngày 4 tháng 9 năm 1975, bạn mở phiên toà đặc biệt công khai xử tội và tuyên án vắng mặt 31 tên phản động đầu sỏ của quân đội và chính quyền ngụy có nhiều tội ác với nhân dân, đã chạy trốn ra nước ngoài. Thực chất phiên toà xét xử bọn phản động Lào nhằm phán xét tội ác xâm lược của đế quốc Mỹ và bọn tay sai cho chúng, là đòn cuối cùng đánh vào uy thế còn lại của Mỹ - ngụy ở Lào.


Ngày 18 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị Đảng bạn ra chỉ thị: "Phát động phong trào dân chủ, vận động nhân dân cả nước tiến hành cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân và Ủy ban hành chính các cấp”. Bạn đề nghị Đoàn 959 trao đổi kinh nghiệm tổ chức bầu cử ở Việt Nam và rút kinh nghiệm qua lần tổng tuyển cử bổ sung năm 1958 có lực lượng Pa-thét tham gia để bạn hướng dẫn cho các lực lượng vũ trang, vừa làm nhiệm vụ người công dân tham gia bầu cử, vừa có trách nhiệm bảo vệ an ninh, trật tự và vận động nhân dân thực hiện tuyển cử được thắng lợi trong cả nước.


Từ ngày 21 đến ngày 23 tháng 11 năm 1975, nhân dân cả nước Lào sôi nổi tham gia bầu cử Hội đồng nhân dân và Ủy ban hành chính ở ba cấp (tỉnh, huyện, xã). Cuộc bầu cử đã thu được kết quả rất tốt đẹp, đánh dấu một bước thắng lợi về uy tín và sức mạnh to lớn của Neo Lào Hắc Xạt, tạo điều kiện cho bạn giải quyết thuận lợi chính quyền ở cấp Trung ương.


Đặc biệt, ngày 29 tháng 11 năm 1975, tại Thủ đô Viêng Chăn đã diễn ra một cuộc mít tinh lớn gồm hơn 3 vạn nhân dân tham gia đấu tranh đòi xoá bỏ chế độ quân chủ, giải tán Hội đồng quốc gia liên hiệp, Chính phủ Liên hiệp dân tộc lâm thời và triệu tập Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc để thành lập chế độ cộng hoà dân chủ nhân dân. Trước khí thế đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân, nhà vua phải tuyên bố thoái vị, chấm dứt chế độ quân chủ hằng nghìn năm ở Lào.


Đầu tháng 12 năm 1975, một sự kiện chính trị quan trọng diễn ra ở Lào. Ngày 1 tháng 12 năm 1975, Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Lào được triệu tập tại Thủ đô Viêng Chăn. Đại hội quyết định xoá bỏ chế độ quân chủ, thiết lập chế độ cộng hoà dân chủ nhân dân Lào. Đại hội cử Hoàng thân Xu-pha-nu-vông làm Chủ tịch nước, đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng của Chính phủ. Đại hội mở ra một bước ngoặt mới trong lịch sử của nhân dân các bộ tộc Lào, chấm dứt ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, nhân dân Lào được sống trong một đất nước hoà bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và thịnh vượng.


Đến đây, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế ở Lào. Theo thỏa thuận giữa ta và bạn, lực lượng quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam lần lượt rút về nước. Tại những nơi có các đơn vị quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đóng quân đều diễn ra những cuộc tiễn đưa hết sức thân thiết và cảm động. Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và quân đội bạn đều có mặt đông đủ tại các buổi tiễn đưa đầy lưu luyến vì tình đoàn kết đặc biệt Việt - Lào. Trong quá trình giúp Lào, ta được bạn đánh giá: "lực lượng quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã góp phần to lớn và cơ bản trong việc giúp Quân đội nhân dân Lào trưởng thành về mọi mặt. Đến nay, Quân đội nhân dân Lào đã có đủ ba thứ quân, có các binh chủng cần thiết, trang bị vũ khí tương đối hiện đại, có khả năng tổ chức chiến dịch bao gồm nhiều tiểu đoàn. Điều đó được chứng minh cụ thể từ sau Hiệp định Viêng Chăn, cách mạng Lào có khả năng đánh địch lấn chiếm, phát triển du kích bằng lực lượng của chính mình"1 (Bài phát biểu của đồng chí Pi-sa Vát trong Hội nghị đoàn chuyên gia 959 tròn 15 tuổi (năm 1975); tư liệu lưu tại Viện Lịch sử quân sự Việt Nam).


Sau khi đất nước Lào đã giành được độc lập hoàn toàn, nhưng sự nghiệp xây dựng, củng cố chế độ mới của Lào còn nhiều khó khăn, phức tạp. Bạn đề nghị ta tiếp tục phối hợp giúp đỡ bạn một số việc cần thiết ở một số nơi quan trọng. Đáp ứng yêu cầu của bạn, một bộ phận lực lượng, trong đó có Trung đoàn 866 (Sư đoàn 31) tiếp tục ở lại giúp bạn một thời gian nữa, góp phần giúp nhân dân địa phương nhanh chóng ổn định cuộc sống sau chiến tranh.


Cùng với sự phát triển thắng lợi của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược của nhân dân Đông Dương, trong những năm cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ ở Lào (1973-1975), quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã nỗ lực phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn gian khổ, giúp bạn xây dựng kế hoạch, củng cố và phát triển lực lượng vũ trang, đẩy mạnh chiến đấu, công tác, đánh bại mọi âm mưu, thủ đoạn của địch, giành thắng lợi to lớn.


Trong quá trình giúp bạn, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự luôn quán triệt phương châm: "Cơ bản, toàn diện, liên tục và có hiệu quả", nêu cao ý chí chiến đấu, bền bỉ, kiên cường, cùng bạn vượt qua mọi thử thách, duy trì và đẩy mạnh cuộc kháng chiến giành thắng lợi, từng bước đi đến thắng lợi hoàn toàn. Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giúp bạn, đấu tranh giữ vững hoà bình, thực hiện thắng lợi “ba đòn chiến lược”, góp phần xứng đáng vào thắng lợi chung của quân và dân Lào, kết thúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược.

[quansuvn]

KẾT LUẬN

Sau 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), quân và dân hai nước Việt - Lào đã giành được thắng lợi vẻ vang. Theo quy định của Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Lào có hai tỉnh tập kết Sầm Nưa và Phong Xa Lỳ, lực lượng vũ trang cách mạng trong cả nước chuyên về đứng chân ở hai tỉnh, chờ một giải pháp chính trị hiệp thương thông qua đàm phán giữa Pa-thét Lào và Chính phủ Vương quốc Lào để đến năm 1955 sẽ tổ chức tổng tuyển cử để thành lập một nhà nước Lào độc lập, thống nhất trên toàn vẹn lãnh thổ của Lào.


Song đế quốc Mỹ với bản chất ngoan cố, nhân cơ hội thực dân Pháp rút ra khỏi Lào, Việt Nam, Cam-pu-chia đã từng bước can thiệp, tiến tới xâm lược và thông trị các nước Đông Dương bằng chủ nghĩa thực dân kiểu mới, hòng ngăn chặn và đẩy lùi phong trào giải phóng dân tộc của nhân dân Đông Dương, Đông Nam châu Á và trên thế giới, uy hiếp các nước xã hội chủ nghĩa. Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam, Lào cũng như Cam-pu-chia còn phải tiếp tục.


Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kéo dài đến 9 năm, nhưng cuộc đọ sức lần này của quân dân hai nước Việt - Lào chống đế quốc Mỹ xâm lược diễn ra còn lâu dài và ác liệt hơn nhiều. Quân Mỹ, quân ngụy và quân các nước đồng minh của Mỹ tìm mọi cách sử dụng hầu hết các loại vũ khí và kỹ thuật hiện đại với hàng chục triệu tấn bom đạn (trừ vũ khí hạt nhân), mở rộng chiến tranh xâm lược các nước Đông Dương, hòng gây chia rẽ, phá hoại tình đoàn kết chiến đấu của quân và dân hai nước Việt - Lào.


Trên cơ sở mối quan hệ đoàn kết đặc biệt, vì lợi ích của hai dân tộc, nhân dân Việt Nam và nhân dân các bộ tộc Lào cùng giúp đỡ nhau kiên quyết kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược. Thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, quân và dân ta vừa dồn sức xây dựng, chiến đấu bảo vệ miền Bắc và tiến hành kháng chiến để giải phóng miền Nam, vừa dành cho quân và dân Lào sự giúp đỡ hết sức to lớn, toàn diện để đánh Mỹ. Theo yêu cầu của Đảng, Chính phủ kháng chiến Lào và thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình”, một bộ phận Quân đội nhân dân Việt Nam gồm một số đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự đã lần lượt nhận nhiệm vụ sang giúp bạn tiến hành cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược. Kinh nghiệm về giúp bạn Lào trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp là vốn quý, tiếp tục được quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam phát huy mạnh mẽ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ với sức mạnh mới.


Trong những năm 1954-1959, phương thức hợp tác giúp đỡ của ta đối với cách mạng Lào có sự thay đổi so với thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Trên cơ sở bàn bạc thống nhất với Đảng bạn, Đảng ta chủ trương chuyển từ chế độ quân tình nguyện như trong cuộc kháng chiến chống Pháp sang chế độ cố vấn quân sự (từ năm 1959 đối gọi là chuyên gia quân sự), về mặt quân sự, Trung ương Đảng ta đặt chế độ cố vấn tách khỏi hệ thống quân tình nguyện, thực hiện ở ba cấp: Bộ Quốc phòng, Trường quân chính và các đơn vị, địa phương. Thực hiện chủ trương đó, Trung ương Đảng ta cử Đoàn cố vấn quân sự 100 sang giúp bạn, mở đầu mối quan hệ đoàn kết chiến đấu giữa quân đội và nhân dân hai nước Việt - Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ ở Lào.


Từ năm 1960, khi đế quốc Mỹ can thiệp ngày càng trắng trợn vào công việc nội bộ của Lào, thực hiện chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, mối quan hệ đoàn kết chiến đấu chống kẻ thù chung của quân đội và nhân dân hai nước Việt - Lào càng được củng cố và phát triển. Trong những năm 1960-1968, theo đề nghị của bạn, Trung ương Đảng và Bộ Quốc phòng nước ta lần lượt cử các đoàn chuyên gia quân sự 959, 463, 565 và các đoàn quân tình nguyện 335, 316, 763, 766, 866, 968 sang giúp quân và dân Lào xây dựng lực lượng, củng cố khu căn cứ, vùng giải phóng để kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược.


Năm 1969, đế Quốc Mỹ thực hiện “chiến tranh đặc biệt tăng cường” ở Lào, yêu cầu nhiệm vụ giúp cách mạng Lào đòi hỏi ngày càng lớn. Để đáp ứng với tình hình mới của bạn, Trung ương Đảng và Bộ Quốc phòng nước ta chấn chỉnh tổ chức biên chế các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự đang làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào. Năm 1970, Bộ tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Lào được thành lập trên cơ sở Đoàn 959 được chấn chỉnh nâng cấp tổ chức tương đương quân khu mang phiên hiệu Bộ tư lệnh 959. Năm 1971, tách ra thành Đoàn chuyên gia quân sự 959 và Bộ tư lệnh Mặt trận 31 (Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng). Năm 1972, Bộ Quốc phòng ta quyết định hợp nhất Sư đoàn 316 vào lực lượng Bộ tư lệnh Mặt trận 31 để thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, mang phiên hiệu Bộ tư lệnh Mặt trận 316, quyền hạn tương đương cấp quân khu. Đến năm 1973, Bộ Quốc phòng lại quyết định chấn chỉnh Bộ tư lệnh 316 thành Bộ tư lệnh Mặt trận 31 và Sư đoàn 316, cùng các đơn vị quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam tiếp tục làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào đến năm 1975.


Mặc dù các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự hoạt động trên một số địa bàn khác nhau, chức năng nhiệm vụ từng đoàn cũng có sự khác nhau ở chừng mực nhất định, nhưng đều chung mục đích là giúp bạn trưởng thành từ nhỏ đến lớn, từng bước tự đảm nhận được nhiệm vụ cách mạng của bạn. Trong quá trình giúp bạn, các đoàn quân tình nguyện cũng như chuyên gia quân sự đều bắt đầu từ đề xuất, kiến nghị những vấn đề quan trọng, giúp bạn xem xét đề ra chủ trương, chính sách lãnh đạo kháng chiến, xây dựng và chiến đấu của quân đội; sau đó, bám sát các nghị quyết của Đảng và Bộ Quốc phòng bạn, giúp tổ chức triển khai xây dựng lực lượng, đề xuất phương án tác chiến, phối hợp chiến đấu, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, coi đó là tổng thể hoàn chỉnh trong nhiệm vụ giúp bạn.

[quansuvn]

Trải qua 21 năm làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã vận dụng sáng tạo đường lối, phương châm, nguyên tắc của Đảng, tận tình giúp bạn đạt được những thành tựu to lớn trên một số mặt chủ yếu sau đây:

+ Giúp bạn xây dựng lực lượng vũ trang và các khu căn cứ để tiến hành kháng chiến. Trong giúp bạn, một trong những nhiệm vụ quan trọng mà quân tịnh nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam thực hiện là giúp bạn về quân sự, xây dựng lực lượng vũ trang, trong đó chú trọng xây dựng quân đội Pa-thét Lào (năm 1966 đổi là quân giải phóng nhân dân Lào, năm 1975 đổi thành Quân đội nhân dân Lào), làm nòng cốt cho các lực lượng vũ trang và nhân dân các bộ tộc Lào kháng chiến; đồng thời quan tâm giúp đỡ xây dựng các đơn vị trung lập yêu nước cùng đoàn kết phối hợp chiến đấu với quân đội Pa-thét Lào. Trong những năm 1954-1965, các đoàn 100, 959, 463, 565 làm nhiệm vụ chuyên gia (cố vấn) quân sự bên cạnh quân và dân bạn đã vận dụng sáng tạo kinh nghiệm về xây dựng quân đội ta, xác định đề án tổ chức biên chế, giúp bạn xây dựng hình thành cơ cấu tổ chức lực lượng vũ trang gồm ba thứ quân (các tiểu đoàn trực thuộc Bộ; các đại đội tập trung ở tỉnh, trung đội tập trung ở huyện; các đội du kích ỏ xã bản, tự vệ chiến đấu ở các cơ quan, xí nghiệp) phù hợp với hoàn cảnh, tình hình cách mạng Lào.    Suốt những năm kháng chiến chống Mỹ, cùng với việc xây dựng lực lượng vũ trang, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam thường xuyên giúp bạn xây dựng các khu căn cứ, vùng giải phóng, làm chỗ dựa để tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài. Giúp bạn xây dựng, củng cố các khu căn cứ, vùng giải phóng là nhiệm vụ quan trọng. Theo yêu cầu của bạn, lãnh đạo, chỉ huy các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam thường xuyên cử các tổ cố vấn (chuyên gia), các đội vũ trang công tác cùng cán bộ, chiến sĩ bạn đi sâu sát cơ sở, tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân các bộ tộc Lào ủng hộ sức người, sức của cho kháng chiến. Vượt qua những khó khăn trở ngại, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện, chuyên gia quân sự đã giúp bạn xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố các khu căn cứ, vùng giải phóng ngày càng vững chắc để kháng chiến lâu dài và đi đến thắng lợi cuối cùng.


+ Bồi dưỡng đào tạo đội ngủ cán bộ giúp bạn nâng cao ý chí độc lập tự chủ, tinh thần tự lực tự cường, từng bước tự đảm nhiệm công việc của bạn. Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đội ngũ cán bộ và số đảng viên người Lào còn ít. Để giúp bạn tự đảm nhiệm mọi cương vị về chính quyền cũng như lãnh đạo, chỉ huy lực lượng vũ trang và làm chủ sự nghiệp cách mạng của bạn, các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta hết sức coi trọng việc bồi dưỡng, đào tạo, phát triển đội ngũ cán bộ, đảng viên cho bạn ở các đơn vị, địa phương.


Với tinh thần đồng chí, đồng đội, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta đã sát cánh cùng với bạn xây dựng, chiến đấu và công tác. Sau mỗi trận (đợt) chiến đấu, hoặc công tác, ta cùng bạn tổng kết rút kinh nghiệm để bạn tự nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ huy. Trong quá trình kháng chiến, ta còn giúp bạn mở các lớp huấn luyện cán bộ ngắn ngày về chính trị, quân sự, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cho bạn ở từng giai đoạn của cách mạng. Công tác bồi dưỡng, đào tạo cán bộ giúp bạn được triển khai tích cực và hiệu quả. Đội ngũ cán bộ làm cách mạng trưởng thành cả về số lượng và chất lượng. Riêng lực lượng vũ trang đến cuối năm 1975 phát triển hơn 3 vạn quân tập trung và hơn 5 vạn dân quân du kích. Tổng số đảng viên trong bộ đội là 5.965 người, chiếm gần 18% quân số. Đội ngũ cán bộ, đảng viên trưởng thành là vốn quý của cách mạng Lào. Nhiều cán bộ, đảng viên bạn được ta bồi dưỡng, đào tạo sau này đã trở thìmh những cán bộ lãnh đạo, chỉ huy cao cấp của Đảng, Nhà nước và quân đội Lào.


+ Giúp bạn huấn luyện, xây dựng Đảng, tăng cường công tác chính trị, nâng cao trình độ và năng lực chiến đấu, công tác.

Trong quá trình kháng chiến, các đơn vị quân đội Lào hoạt động phân tán trên các chiến trường ít có thời gian tập trung xây dựng, huấn luyện. Vì thế, bộ đội tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam phải từng bước giúp bạn huấn luyện nâng cao trình độ quân sự, gồm 4 kỹ thuật lớn, trong đó chú trọng kỹ thuật bắn súng và nguyên tắc vận dụng các hình thức chiến thuật đánh địch trong mọi tình huống. Sau mỗi khoá huấn luyện, ta và bạn đều tổ chức bắn đạn thật đạt kết quả tốt.


Cùng với việc giúp bạn đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự, bộ đội tình nguyện và chuyên gia quân sự ta rất chú trọng giúp bạn xây dựng, phát triển Đảng và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, coi đó là nhân tố quyết định bước phát triển của việc xây dựng lực lượng vũ trang và thắng lợi của cách mạng Lào. Đồng thời giúp bạn bảo đảm công tác hậu cần, kỹ thuật, phục vụ tốt các yêu cầu xây dựng, chiến đấu, sản xuất và công tác. Nhờ sự giúp đỡ tận tình có hiệu quả của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta, bạn đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị và trình độ quân sự, từng bước tự đảm đương nhiệm vụ xây dựng, chiến đấu và công tác, đạt những thành tích ngày càng to lớn. 


+ Sát cánh cùng với quân và dân Lào chiến đấu, từng bước đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ và tay sai.

Xác định kẻ thù của nhân dân Lào cũng chính là kẻ thù chung của nhân dân Việt Nam và nhân dân Cam-pu-chia, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã luôn sát cánh cùng với bạn chiến đấu, giúp bạn tổ chức chuẩn bị và thực hành chiến đấu, từ nghiên cứu nắm địch, chuẩn bị lực lượng, cơ sở vật chất đến vận dụng các hình thức đánh địch.


Lúc đầu tổ chức các đơn vị chiến đấu hỗn hợp Việt - Lào, Lào - Việt thực hiện đánh nhỏ, đánh phục kích. Sau đó, khi bạn trưởng thành, có khả năng độc lập tác chiến mới tách riêng đơn vị tình nguyện, chuyên gia và đơn vị của Lào, đánh các đồn bốt, đánh ngăn chặn các cuộc càn quét, tiêu hao và tiêu diệt từng bộ phận quân địch, từ đánh từng trận riêng lẻ, sau chuyển đánh nhiều trận liên kết thành một đợt tác chiến, thành chiến dịch; đồng thời phối hợp với các đơn vị chủ lực Việt Nam sang mở các chiến dịch lớn như các chiến dịch Nậm Thà (nám 1962), 128, 74A (năm 1964), Nậm Bạc (năm 1968), Mường Sủi (năm 1969), Toàn Thắng (năm 1970), Đường 9 - Nam Lào (năm 1971), Cánh Đồng Chum - Mường Sủi, Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng (1972), tiêu hao, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, giành thắng lợi từng bước về quân sự, hỗ trợ cuộc đấu tranh chung của nhân dân cả nước Lào, đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, tiến tới đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt tăng cường” của đế quốc Mỹ ở Lào.


+ Xây dựng chiến trường Lào thành chiến trường phối hợp với các chiến trường, đặc biệt là chiến trường chính miền Nam, góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng ba nước Đông Dương.

Thực hiện giúp bạn xây dựng, trưởng thành về mọi mặt và chiến đấu giành thắng lợi trên chiến trường Lào cũng là một nhiệm vụ chiến lược đòi hỏi quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam nỗ lực phấn đấu để phối hợp với các chiến trường, nhất là chiến trường miền Nam.


Ngay từ khi đế Quốc Mỹ can thiệp và xâm lược Lào, ta và bạn đã tích cực triển khai các mặt chuẩn bị chiến trường (điều chỉnh thế bố trí lực lượng trên các địa bàn chiến lược, theo dõi nắm địch, chuẩn bị cơ sở quần chúng, dự trữ lương thực, thực phẩm, vũ khí đạn dược, xây dựng hệ thống đường sá, nhất là ở phía tây Trường Sơn). Nhờ chuẩn bị chiến trường chu đáo, trong các chiến dịch tiến công trên chiến trường Lào những năm 1962-1972, lực lượng quân tình nguyện, quân chủ lực của ta và bạn tham gia ngày càng lớn. Ngoài ra còn có hàng nghìn đội dân quân du kích và dân công phục vụ trên địa bàn chiến dịch. Thực tiễn quá trình kháng chiến, chiến trường Lào thực sự là một chiến trường phối hợp rất đắc lực với chiến trường chính, những thắng lợi của cách mạng Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ đã góp phần vào thắng lợi chung của cách mạng Việt Nam cũng như Cam-pu-chia.

[quansuvn]

Trong những năm hoạt động trên chiến trường Lào, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam đã phải chịu đựng biết bao khó khăn, thiếu thốn, gian khổ, ác liệt, phải quyết tâm phấn đấu mới vượt qua được. Nhờ có sự giúp đỡ hết sức to lớn, hiệu quả của quân dân Lào và tinh thần phấn đấu theo đường lối quốc tế vô sản trong sáng, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã phát huy được khả năng của mình để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó, lập nhiều chiến công trên chiến trường Lào. Một số đơn vị và nhiều cá nhân tiêu biểu của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta đã được Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào và Quân ủy Trung ương Lào tặng thưởng nhiều huân chương cao quý, đồng thời được Đảng và Nhà nước ta tặng Huân chương Sao vàng, nhiều huân chương các loại¹ (Năm 2000, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã vinh dự được Đảng và Nhà nước ta tặng thưởng Huân chương Sao Vàng, do đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế ở Lào). Một số tập thể và cá nhân được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.


Cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam lập được thành tích vẻ vang, đó là do đã chấp hành nghiêm đường lối quốc tế trong sáng của Đảng, được sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, của Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời do tinh thần phấn đấu quên mình vì sự nghiệp quốc tế cao cả của cán bộ, chiến sĩ ta, sự thương yêu đùm bọc, giúp đỡ hết mình của quân đội và nhân dân các bộ tộc Lào đối với bộ đội tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam. Qua hơn 20 năm quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp bạn trên chiến trương Lào có thể rút ra một số kinh nghiệm chính sau đây:

1. Thực hiện hợp tác giúp cách mạng Lào theo đường lối, quan điểm quốc tế của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhằm củng cố và tăng cường mòi quan hệ đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa quân đội và nhân dân hai nước Việt - Lào, vấn đề quan trọng đầu tiên là phải nắm vững quan điểm, đường lối quốc tế và chủ trương giúp cách mạng Lào của Đảng ta trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất trong quan hệ liên minh, hợp tác chiến đấu giữa Việt Nam và Lào.


Trên cơ sở mối quan hệ đặc biệt vốn có truyền thống từ lâu trong lịch sử, Đảng ta xác định giúp đỡ cách mạng Lào một cách toàn diện và bằng nhiều phương thức, trong đó về quân sự có hai phương thức chủ yếu là chuyên gia quân sự và quân tình nguyện. Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược của quân và dân Lào là một bộ phận của chiến tranh liên minh, mà Đông Dương là một chiến trường, trong đó Việt Nam và Lào là hai chiến trường gắn bó chặt chẽ với nhau.


Trong bối cảnh cách mạng Lào còn non yếu phải tiến hành cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ mạnh gấp nhiều lần, việc giúp bạn về quân sự của ta đòi hỏi phải nỗ lực rất lớn. Nắm vững nguyên tắc liên minh, đoàn kết và giúp đỡ nhau, Đảng ta đã thường xuyên giáo dục, quán triệt cho quân tình nguyện và chuyên gia quân sự phải nắm vững quan điểm đường lối quốc tế của Đảng để vận dụng giúp bạn đúng đắn. Mọi hoạt động của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ở Lào, từ xây dựng đến chiến đấu, lúc khó khăn cũng như khi thuận lợi đều phải thống nhất theo quan điểm “giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình”, giúp bạn để bạn tự đảm đương được sự nghiệp cách mạng, ra sức giúp bạn từng bước vươn lên tự làm chủ trong xây dựng, chiến đấu, công tác, không ngừng trưởng thành và giành thắng lợi, tránh tự ty, tác phong bao biện, làm thay. Quán triệt sâu sắc mục tiêu giúp bạn cơ bản đó, cán bộ, chiến sĩ ta đã kiên quyết đấu tranh khắc phục những quan điểm, hành động sai trái, sớm đưa công tác giúp bạn theo đúng quỹ đạo.


Phương châm, phương pháp giúp bạn được xác định: “Bạn chưa biết ta làm giúp, tiến tới ta và bạn cùng làm, cuối cùng bạn làm ta giúp”. Quán triệt quan điểm, đường lối quốc tế đúng đắn của Đảng và theo tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự giúp đỡ của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam ngày càng chất lượng và hiệu quả, được bạn hoan nghênh cùng phấn đấu thực hiện, giành thắng lợi từng bước, tiến tới thắng lợi cuối cùng.


2. Tăng cường đoàn kết giúp bạn xây dựng và chiến đấu theo đường lối, chủ trương thống nhất giữa ta và bạn.

Mặc dù cùng chung nhiệm vụ chống đế quốc Mỹ xâm lược, nhưng do cách mạng mỗi nước phát triển không đều, nên việc vận dụng đường lối cũng như các quan điểm giúp bạn phải được nghiên cứu, bàn bạc thống nhất phù hợp với tình hình của cách mạng Lào. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương ta luôn đề xuất, trao đổi, tôn trọng ý kiến quyết định của bạn, thống nhất quan điểm, đường lối giúp bạn xây dựng và chiến đấu. Trong thực hiện nhiệm vụ giúp bạn, vấn đề quan trọng là phải nắm được đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng bạn đề ra, trên cơ sở đố thực hiện giúp bạn về quân sự, về xây dựng và chiến đấu theo đúng chức năng của mình.


Trong thực hiện nhiệm vụ giúp bạn, lãnh đạo quân tình nguyện và chuyên gia quân sự luôn quan tâm giáo dục cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ quan điểm: “Cách mạng Lào phải do nhân dân Lào tự làm lấy. Việt Nam giúp Lào là tạo điều kiện để từng bước bạn đảm nhận được sứ mệnh lịch sử của đất nước mình”. Trong giúp bạn, phải “thực sự tôn trọng quyền làm chủ” của bạn, giúp bạn theo phương châm: "cơ bản, toàn diện, liên tục và có hiệu quả”. Lúc đầu giúp bạn, cán bộ, chiến sĩ ta còn lúng túng, nhưng sau một thời gian thực hiện đã từng bước theo đúng chức năng của mình, giúp bạn hiệu quả.


Quá trình giúp bạn, ta thường bắt đầu từ đề xuất, kiến nghị những vấn đề' chiến lược có tính chất quan trọng theo tinh thần tôn trọng độc lập chủ quyền của bạn để Trung ương và Quân ủy bạn xem xét, trao đổi đi đến thống nhất đề ra đường lối, chả trương, chính sách đúng đắn về lãnh đạo chiến tranh, về xây dựng và chiến đấu của quân đội. Trên cơ sở đường lối cách mạng, các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng và Quân ủy bạn đã xác định rõ phương hướng lãnh đạo các lực lượng vũ trang bạn xây dựng và chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta tích cực giúp bạn, được bạn đồng tình đã đạt được những thành tựu rất đáng kể trong xây dựng, từng bước trưởng thành và chiến đấu thắng lợi.


Như vậy, trên cơ sở nhất trí cao về quan điểm, đường lối, chủ trương và các biện pháp thực hiện giữa ta và bạn, cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự ta với tinh thần trách nhiệm cao, ý thức tôn trọng độc lập chủ quyền của bạn đã vươn lên mạnh mẽ cùng với bạn xây dựng và chiến đấu, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng, do Đảng Nhân dân cách mạng Lào đề ra, góp phần vào thắng lợi chung của nhân dân ba nước Đông Dương.

[quansuvn]

3. Thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của chuyên gia quân sự và quân tình nguyện giúp bạn trên các mặt công tác.

Trong thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp bạn, lực lượng chuyên gia quân sự ra đời từ rất sớm, ngay trong những năm quân và dân Lào đấu tranh vì hoà bình, trung lập, hoà hợp dân tộc (1954-1959). Mở đầu là sự ra đời của Đoàn cố vấn quân sự 100 (năm 1954) với nhiệm vụ giúp xây dựng quân đội Pa-thét Lào về mọi mặt, đáp ứng tình hình mới. Trong quá trình phát triển của cuộc kháng chiến, lực lượng chuyên gia quân sự được bổ sung lớn mạnh từ nhiều nguồn, lần lượt hình thành. Năm 1959, Đoàn chuyên gia quân sự 959 hình thành làm chuyên gia giúp bạn bên cạnh Trung ương Đảng và Quân ủy Lào; giúp các cơ quan Trung ương, các quân khu, tỉnh và đơn vị quân đội Pa-thét Lào, cụ thể là giúp về đường lối, chính sách, kinh nghiệm và vật chất, tham gia chiến đấu khi cần thiết. Năm 1963, Đoàn chuyên gia quân sự 463 thành lập, giúp Quân khu Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng chiến đấu, tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng; giúp lực lượng trung lập yêu nước đoàn kết với Pa-thét Lào chiến đấu cho độc lập Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân.


Năm 1965, đoàn chuyên gia quân sự và quân tình nguyện 565 thành lập (năm 1968 tách ra thành hai đoàn: Đoàn chuyên gia quân sự 565 và Đoàn quân tình nguyện 968), làm chuyên gia giúp các địa phương ở Nam Lào xây dựng lực lượng từ tỉnh đến các đại đội, xây dựng cơ sở ở vùng giải phóng và vùng địch hậu; phối hợp với lực lượng vũ trang địa phương đánh địch lấn chiếm, diệt phỉ ở Khăm Muộn, bắc Xa Vẳn Na Khệt, bảo vệ địa bàn, bảo vệ tuyến hành lang 559. Các đoàn chuyên gia quân sự 959, 463, 565 bám trụ hoạt động trên chiến trường Lào cho đến khi kết thúc cuộc kháng chiến.


Từ năm 1960, khi đế quốc Mỹ thực hiện chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, liên tiếp mở các cuộc tiến công lấn chiếm vùng giải phóng, nhiệm vụ giúp bạn giữ vững thành quả cách mạng trở nên cấp thiết. Theo yêu cầu của bạn, năm 1962, ta cử Lữ đoàn 335 quân tình nguyện sang phối hợp với một số đơn vị bạn mở chiến dịch Nậm Thà, mở rộng vùng giải phóng Thượng Lào. Năm 1963, Bộ Quốic phòng nước ta thành lập Đoàn 763 quân tình nguyện giúp Quân khu Hạ Lào xây dựng căn cứ địa, xây dựng lực lượng vũ trang. Năm 1966, ta tổ chức Đoàn 766 quân tình nguyện giúp bạn xây dựng lực lượng, phối hợp với bạn chiến đấu ở khu vực Sầm Nưa; đồng thời thành lập Đoàn 866 quân tình nguyện giúp bạn chiến đấu ở Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng. Năm 1968, Đoàn 968 quân tình nguyện thành lập làm nhiệm vụ phối hợp với bạn xây dựng, chiến đấu ở vùng Nam Lào.


Để đáp ứng với yêu cầu phát triển cách mạng Lào, năm 1970, Bộ Quốc phòng nước ta quyết định thành lập Bộ tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam ở Lào (Bộ tư lệnh 959) có quyền hạn tương đương Bộ tư lệnh Quân khu. Nhiệm vụ là thống nhất lãnh đạo, chỉ huy quản lý mọi lực lượng vũ trang và chuyên gia quân sự của ta ở các tỉnh Sầm Nưa, Xiêng Khoảng, Viêng Chăn, Bô Li Khăm Xay; làm chuyên gia quân sự bên cạnh Bộ chỉ huy tối cao quân giải phóng nhân dân Lào. Năm 1971, Bộ Quốc phòng quyết định tách Bộ tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam ở Lào thành Đoàn 959 chuyên gia quân sự bên cạnh Bộ chỉ huy tối cao Lào, trực tiếp chỉ đạo, chỉ huy bộ phận chuyên gia ở Quân khu Cánh Đồng Chum, các đơn vị chủ lực và tỉnh đội bạn thuộc khu trung tâm; đồng thời thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận 31 (Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng) trực thuộc Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh ta. Năm 1972, Bộ Quốc phòng ta quyết định hợp nhất Sư đoàn 316 vào lực lượng của Bộ tư lệnh Mặt trận 31 để thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, mang phiên hiệu Bộ tư lệnh Mặt trận 316, quyền hạn tương đương cấp quân khu. Đến năm 1973, Bộ Quốc phòng lại quyết định chấn chỉnh Bộ tư lệnh Mặt trận 316 thành Bộ tư lệnh Mặt trận 31 và Sư đoàn 316 trực thuộc Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam.


Quá trình giúp bạn, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự thường xuyên nắm vững và thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ của mình trên đất bạn, từ tham gia giúp bạn xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng cơ sở kháng chiến đến phối hợp với bạn, phối hợp với các đơn vị chủ lực ta sang chiến đấu. Với tinh thần quốc tế trong sáng, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam luôn được quân và dân Lào yêu mến coi như anh em trong gia đình, được Đảng và Chính phủ kháng chiến Lào đánh giá như một lực lượng bên trong (nội lực) cuộc kháng chiến của bạn.


4. Thường xuyên xây dựng quân tình nguyện và chuyên gia quân sự, đặc biệt là xây dựng đội ngủ cán bộ đủ sức hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.

Trong điều kiện hoạt động ở chiến trường xa hậu phương ta, lãnh đạo, chỉ huy các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự hết sức chú trọng xây dựng về mọi mặt để trở thành những đơn vị có bản lĩnh hoạt động độc lập, có năng lực công tác chính trị vững vàng, trình độ quân sự giỏi; đồng thời có tinh thần bền bỉ, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, thiếu thốn, sức chịu đựng cao, ý chí tự vươn lên mạnh mẽ, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao phó. Vì thế, việc xây dựng các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực lãnh đạo, chỉ huy, có bản lĩnh hoạt động độc lập cao, năng lực công tác tốt, sống hết mình vì sự nghiệp cách mạng Lào, không ngừng nâng cao tinh thần quốc tế cao cả vừa là yêu cầu, vừa là điều kiện để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.


Nhận thức được tầm quan trọng, trách nhiệm, vinh dự và những mặt mạnh, mặt yếu của mình, ngay từ những ngày đầu sang đất bạn, mỗi đoàn quân tình nguyện cũng như chuyên gia quân sự rất coi trọng công tác xây dựng nội bộ, coi đó là một nhiệm vụ quan trọng phải được quan tâm lãnh đạo, quản lý chặt chẽ, thường xuyên. Nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ vừa lãnh đạo công tác giúp bạn, vừa chăm lo xây dựng nội bộ, lãnh đạo, chỉ huy các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự tổ chức các bộ phận, các ngành tham mưu, chính trị, hậu cần chuyên trách và công tác nội bộ, thực hiện chính sách thương binh, liệt sĩ; chính sách gia đình hậu phương của cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ quốc tế trên chiến trường Lào.


Nhờ lãnh đạo, chỉ huy thường xuyên giáo dục và tinh thần nỗ lực tự vươn lên của mỗi cán bộ, chiến sĩ, công tác giúp bạn của các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam trưởng thành nhiều mặt, hoàn thành tốt nhiệm vụ, được bạn yêu mến, tin cậy, góp phần tô thắm truyền thống đoàn kết quốc tế cao cả, trong sáng, thủy chung son sắt, chí nghĩa, chí tình của Quân đội nhân dân Việt Nam với Quân đội nhân dân Lào anh em. 


Cuộc kháng chiến chống Mỹ tại Lào đã giành được thắng lợi. Được Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân giao, quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam, một bộ phận của Quân đội nhân dân Việt Nam đã có những đóng góp rất to lớn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế đối với cách mạng Lào. Đó là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt Việt - Lào; đồng thời là thắng lợi chung của nhân dân ba nước Đông Dương. Sự giúp đỡ của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đối với quân và dân Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ là sự hợp tác giúp đỡ lẫn nhau giữa quân đội hai nước Việt - Lào. Đó là một tất yếu khách quan, một điển hình mẫu mực về quan hệ đoàn kết, liên minh chiến đấu và hợp tác giữa quân đội hai nước độc lập có chủ quyền, tôn trọng và tin cậy lẫn nhau trong cuộc kháng chiến chống kẻ thù chung là đế quốc Mỹ xâm lược.


Mối quan hệ đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa hai quân đội Việt - Lào được xây dựng trên cơ sở Chủ nghĩa Mác - Lê-nin và chủ nghĩa quốc tế vô sản thật là "mối quan hệ mẫu mực hiếm có, vô cùng trong sáng, rất mực thủy chung, gian khó không đổi thay, đạn bom không lay chuyển” như đồng chí Lê Duẩn - Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ. Mối quan hệ đặc biệt ấy "hơn 30 năm đã qua mà vẫn trong sáng như xưa", là "di sản vô giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp, để lại cho hai Đảng, hai dân tộc chúng ta ngày càng phát triển với chất lượng mới, mà không thế lực phản động nào có thể phá võ nổi như đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn - Tổng Bí thư Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã khẳng định.


Ngày nay, kinh nghiệm của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam về giúp bạn và cùng với bạn tiến hành cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cũng như kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ quốc tế trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trước đó là di sản vô cùng quý báu. Nó mãi mãi được giữ gìn và tiếp tục phát huy, góp phần đưa quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện giữa quân đội và nhân dân hai nước Việt - Lào phát triển lên tầm cao mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mỗi nước, vì hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giói trong những năm đầu của thế kỷ XXI. 

[quansuvn]

PHỤ LỤC

I. DANH SÁCH CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, CHỈ HUY CÁC ĐOÀN QUÂN TÌNH NGUYỆN VÀ CHUYÊN GIA QUÂN sự VIỆT NAM TẠI LÀO  (1954-1975) (Do nguồn tư liệu thu thập chưa đầy đủ, nên trong danh sách này còn thiếu. Rất mong các đồng chí và bạn đọc, nhất là những đồng chí nguyên là cán bộ, chiến sĩ các đoàn quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam từng công tác tại Lào bổ sung tiếp cho bản danh sách này được đầy đủ)

* Đoàn 100 cố vấn quân sự
   - Ngày thành lập: 16-7-1954
   - Đoàn trưởng: + Chu Huy Mân
                 + Đinh Văn Tuy
   - Phó đoàn trưởng thứ nhất: Lê Tự Lập
   - Phó đoàn trưởng thứ hai: Đức Phương

* Đoàn 959 chuyên gia quân sự
   - Ngày thành lập: 12-9-1959
   - Đoàn trưởng: + Lê Chưởng (kiêm Bí thư đoàn ủy)
              + Nguyễn Trọng Vĩnh (kiêm Chính ủy)
              + Huỳnh Đắc Hương
   - Đoàn phó: + Hoàng Sâm
          + Nguyễn Hoà
          + Trần Nguyên Phi
          + Trần Quyết Thắng

* Đoàn 335 quân tình nguyện¹ (Đoàn 335 (Đoàn Thảo Nguyên), tiền thân là Tổng đội Biên phòng 335 thành lập tháng 10-1954. Tháng 5-1955 chuyển thành Sư đoàn 335 thuộc Quân khu Tây Bắc, tháng 5-1959, rút gọn thành Lữ đoàn 335, tháng 5-1965 rút gọn tiến thành Trung đoàn 335, tháng 7-1974 đứng trong đội hình Sư đoàn 31 (nay thuộc Quân đoàn 3)) 
   - Thành lập: Tháng 10 năm 1954
   - Tư lệnh kiêm Chính ủy đầu tiên: Tạ Xuân Thu
   - Phó Tư lệnh đầu tiên: Lê Thuỳ
   - Tham mưu trưởng đầu tiên: Lê Thanh

* Đoàn 463 chuyên gia quân sự
   - Ngày thành lập: 15-4-1963
   - Đoàn trưởng: Nguyễn Bình Sơn
   - Chính ủy: Lê Văn
   - Đoàn phó: + Hồ Đệ
          + Hoàng Cao Ngôn

* Đoàn 565 chuyên gia quân sự và quân tình nguyện¹ (Ngày 28-6-1968, Bộ Tổng tham mưu ra Quyết định số 98/TM-QĐ tách Đoàn 565 thành 2 lực lượng: Đoàn 656 làm nhiệm vụ chuyên gia quân sự. Đoàn 968 làm nhiệm vụ quân tình nguyện) 
   - Ngày thành lập: 19-5-1965
   - Tư lệnh kiêm Chính ủy đầu tiên: Đồng Sỹ Nguyên
   - Phó Tư lệnh: Lê Kích
   - Phó Chính ủy thứ nhất: Ngô Thế Sơn
   - Phó Chính ủy thứ hai: Trần Quyết Thắng

* Đoàn 766 quân tình nguyện
   - Ngày thành lập: 3 - 7 - 1966
   - Đoàn trưởng: + Phạm Nghiêm (kiêm Chính ủy)
             + Lê Kỳ
   - Đoàn phó: Hồng Tân

* Đoàn 866 quân tình nguyện
   - Thành lập: Đầu năm 1965, đến ngày 17-8-1966 chuyển thành trung đoàn
   - Đoàn trưởng (Trung đoàn trưởng): + Hoàng Hữu Lâm
                       + Nguyễn Hữu Thơi
                       + Hà Thế Lương
                       + Nguyễn Bình Sơn
   - Chính ủy: + Đoàn Độ
         + Vũ Thái
         + Lê Văn
   - Phó Chính ủy: Đặng Ngọc Lân

* Đoàn 968 quân tình nguyện¹ (Ngày 13-4-1973, Bộ Quốc phòng quyết định bổ sung lực lượng, phát triển Đoàn 968 thành Sư đoàn 968) 
   - Ngày thành lập: 28-6-1968
   - Quyền Tư lệnh: Hà Tuấn Khanh 
   - Phó Tư lệnh: Hoàng Biển Sơn
   - Chính ủy: Phạm Sinh
   - Phó Chính ủy: Nguyễn Lệnh

* Sư đoàn 316 quân tình nguyện² (Sư đoàn 316 thành lập năm 1951 mang tên Đại đoàn 316, năm 1955 đổi gọi là Sư đoàn 316, năm 1958 chuyển thành Lữ đoàn 316, năm 1962 làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào. Năm 1965 củng cố nâng quy mô tổ chức thành Sư đoàn 316. Tháng 7-1972 hợp nhất vào lực lượng Bộ tư lệnh 31 để thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, mang phiên hiệu Bộ tư lệnh Mặt trận 316. Ngày 21-4-1973 tách khỏi Mặt trận 31 thành Sư đoàn 316 và Mặt trận 31. Tháng 12-1974, Sư đoàn 316 chuyển vào chiến trường Tây Nguyên) 
   - Ngày thành lập: 1-5-1951
   - Tư lệnh (giai đoạn 1973-1975): Vũ Lập
   - Chính ủy (giai đoạn 1973-1975): Lê Linh
   - Phó Tư lệnh (giai đoạn 1973-1975): + Nam Hà
                        + Thế Hùng
                        + Hà Vi Tùng
                        + Nguyễn Lê Hoàn

* Sư đoàn 31 quân tình nguyện
   - Ngày thành lập: 11-7-1974
   - Tư lệnh: Nguyễn Lê Hoàn
   - Phó tư lệnh: + Hà Vi Tùng
             + Phạm Đình Tê
   - Chính ủy: Lê Vũ Nguyên
   - Phó Chính ủy: Nguyễn Lê Văn