Đường 5 anh dũng quật khởi - Tập 1

[quansuvn]

TRẬN TIÊU DIỆT BỐT THIẾT TRỤ
(Lần thứ hai) ngày 8-11-1953

Đại tá ĐÀO NGỌC QUẾ
(Nguyên Chánh, án Tòa án Nhân dân Hải Phòng)

Hồi năm 1953, tôi giữ chức trung đội trưởng cùng với anh Nguyễn Quốc Thanh1 (Đồng chí Thanh nay là đại tá, đã nghỉ hưu tại Thông Quan, huyện Châu Giang) chính trị viên trung đội thuộc trung đội 14, đại đội 10, bộ đội huyện Khoái Châu.


Đầu tháng 11-1953, đơn vị tôi được lệnh tham gia cùng với một đơn vị của Tỉnh đội Hưng Yẻn tập kích diệt bốt Thiết Trụ. Bốt này đặt trên đê tả ngạn sông Hồng, thuộc huyện Khoái Châu, cách Hà Nội khoảng 20km, đã được Pháp xây dựng từ năm 1947, hiện có khoảng một đại đội chiếm giữ. Trước đó, đơn vị tôi cũng đang cùng dân quân du kích các xã ven bao vây chặt, sát hàng rào quanh bốt. Bọn địch trong đồn vô cùng khốn đốn, chỉ được tiếp tế bằng máy bay và tàu chiến.


Chúng tôi phấn khởi bắt tay vào chuẩn bị. Trước hết phái một tổ trinh sát phối hợp với tổ trinh sát của Tỉnh đội do đồng chí Tựa làm đội trưởng. Bộ phận trinh sát có nhiệm vụ tìm đường vào bốt địch với yêu cầu bí mật vượt qua các hàng rào, phát hiện mọi loại mìn trên đường tiềm nhập và phải sờ vào tới lô cốt, ụ súng địch thì mới coi như hoàn thành nhiệm vụ (cách đánh này thường được gọi là chiến thuật "sờ tường").


Tổ trinh sát của C10 do đồng chí Truy, quê ở xã Phú Nham, làm tổ trường, lại có một chiến sĩ tên là Hộ, quê ở làng Thiết Trụ rất thông thạo địa hình làng Thiết Trụ và rất gan dạ, đã tìm được đường vào đến ụ súng đại liên trên đê, đầu dốc gạch. Đồng chí Tựa đã kiểm tra lại, xác nhận kết quả trinh sát của tổ và báo cáo cấp trên mở đầu trận đánh. (Đồng chí Hộ sau này đã hy sinh đầu năm 1954 trong trận chống càn ở thôn Mãn-Xã Đông, Thuận Thành, Bắc Ninh).


Trong khi đó, chúng tôi được lệnh tập trung luyện tập đánh ban đêm với thực tế địa hình như tập động tác tiềm nhập bí mật, ngụy trang trong đêm, cắt hàng rào dây thép gai, gỡ mìn...

Tỉnh đội trực tiếp xây dựng kế hoạch tác chiến, phân chia nhiệm vụ cho trung đội 14, C10 tiêu diệt các ụ súng và bọn địch trên đê, đại đội 27 của Tỉnh đội tiêu diệt các ụ súng, lô cốt và bốt địch ở phía trong đê. Chỉ huy trận đánh đều hạ xuống một cấp, như tỉnh đội trưởng Võ An Đông trực tiếp chỉ huy trận đánh, có đồng chí Chiện tiểu đoàn phó giúp sức, đồng chí Bế, đại đội trưởng đại đội 27 chỉ huy trung đội đi đầu, còn trung đội tôi được đồng chí Chức tăng cường chỉ huy (đồng chí Chức sau này là Trung tướng ở Quân khu 9). Để phù hợp với cách đánh ụ súng, căn nhà, bộ đội được biên chế thành tổ 3 người (có một chiến sĩ ném thủ pháo, một chiến sĩ có tiểu liên, một chiến sĩ trang bị súng trường có lưỡi lê để đánh giáp lá cà).


Kế hoạch chiến đấu được phổ biến tỉ mỉ trên sa bàn rất chi tiết cho động tác từng tổ, từng người, phổ biến trước cho cán bộ đại đội và trung đội, sau đó lần lượt phổ biến đến từng chiến sĩ tham gia trận đánh.


20 giờ ngày 7-11-195M, chúng tôi được lệnh hành quân chiến đấu từ ấp Đức Nhuận - Ông Đình ra thẳng trận địa. Tới một giờ sau, ngày 8-11, chúng tôi đã cắt xong hàng rào, chiếm lĩnh trận địa, cách địch khoảng 10 - 15m chờ lệnh xung phong. Theo kế hoạch, giờ G là vào hồi 1 già 30 sáng. Đến giờ đã định, chưa được lệnh xung phong, chúng tôi vô cùng sốt ruột, lo lắng, không dám ho hắng, không dám gây ra tiếng động mạnh, cố gắng giữ bí mật đội hình. Cho tôi 4 giờ sáng chúng tôi mới nhận được lệnh của Tỉnh đội trưởng truyền thầm qua máy điện thoại: "Bằng mọi giá tiến vào, gặp địch đánh ngay" (về sau được biết có tình huống để chậm thời gian này là do bộ phận cắt rào của C27 nghi ngờ còn một hàng rào nữa, chỉ huy bộ phận xung kích loay hoay không dám xung phong ngay, phải đợi lệnh chỉ huy của cấp trên). Sau khi được lệnh của Tỉnh đội, chúng tôi bí mật tiến vào đốc Gạch rẽ lên đê, bọn địch vẫn không hay biết gì. Tổ đồng chí Truy, Hộ, Phùng dẫn đầu lao nhanh lên đề. Tới ụ gác, đồng chí Truy đã nổ súng mở đầu trận đánh, chiếm ụ gác và gặp ngay cửa hầm ngâm. Đồng chí Khuy quê ở Yên Cảnh Hạ liệng một quả thủ pháo vào hầm ngầm, bọn địch trong hầm kêu xin hàng. Cùng lúc đó, tổ đồng chí Nghĩa, A phó - xông lên bắt gọn bọn lính gác tại ụ súng đầu cổng. Riêng đồng chí Hải - tiểu đội trưởng dẫn đầu tiểu đội xông vào dãy nhà ngủ có lính. Vừa lúc một số tên chạy ra chống cự thì bị chiến sĩ Khao - quê ở Phù Xa dùng lưỡi lê đâm một lúc chết 2 tên địch, có tên bị đâm xuyên từ sau lưng ra ngực chết, trong tư thế quỳ gập. Đồng chí Hải quét một băng tiểu liên có tới 4 tên địch bị thương vào chân, chúng kêu xin hàng rối rít. Bọn địch ở phía cổng ra chợ Mễ Sở chưa đánh đã xin hàng nộp súng. Thế là chỉ sau 5 phút, chúng tôi đã giải quyết xong hoàn toàn trận địa, tiêu diệt và bắt toàn bộ bọn địch trên đê và báo cáo về sở chỉ huy. Cùng lúc đó, mũi của C27 cũng lao nhanh xuống dốc Gạch đánh thẳng vào đài chỉ huy, lô cốt mẹ và các bộ phận khác, đánh chiếm rất nhanh tất cả các ụ súng, nhà lính còn lại. Bọn địch đều không kịp trở tay, những tên còn sống sót vội đầu hàng. Thế là trong vòng 5 phút, C27 và trung đội 14, C10 của huyện bắt đầu nổ súng và tiêu diệt hoàn toàn 1 đại đội địch, có 27 tên bị bắt sống, ta thu 2 súng đại liên, 3 trung liên, 2 súng cối, nhiều tiểu liên, súng trường, quân trang, đạn dược. Quân ta không một ai hy sinh. Còn bọn tù binh bị bắt, tên nào tóc cũng dài ngang lưng do bị bao vây không cắt tóc được.


Đây là một trong nhiều trận đánh đồn tiêu diệt gọn và nhanh hiếm có. Đó là chiến thuật "mật tập" (tiếng gọi của anh em lính chúng tôi là chiến thuật "sờ"), đặc điểm cách đánh là tuyệt đối bí mật tiếp cận địch, bí mật cắt rào, gỡ mìn, áp sát rồi bất thình lình nổ súng xung phong trong khi quân địch hoàn toàn bị bất ngờ, không kịp triển khai chiến đấu. Trận đánh này phải kéo dài thời gian chiếm lĩnh trận địa tưởng chừng không đánh được làm chúng tôi hết sức lo ngại. Nhưng nhờ có quyết tâm cao, chỉ huy rất linh hoạt và cương quyết của tỉnh đội trưởng Võ An Đông nên đơn vị đã giành được chiến thắng oanh liệt.


Đối với bộ đội huyện Khoái Châu, đây là trận thứ ba sau trận tiêu diệt vị trí Phương Trù (7-1953), và vị trí Vân Trì (8-1953). Chúng tôi đã xây dựng được truyền thống phối hợp tác chiến với bộ đội tỉnh trong vận dụng chiến thuật "sờ".

Với thắng lợi này, chúng tôi vô cùng phấn khởi, sung sướng, cùng nhau học tập rút kinh nghiệm để rồi tiến tới tiêu diệt hàng loạt bốt địch tiếp theo.

[quansuvn]

HOẠT ĐỘNG DU KÍCH CHIẾN TRANH CỦA QUÂN VÀ DÂN
HUYỆN ÂN THI, PHỐI HỢP VỚI CHIẾN DỊCH TÂY BẮC
NĂM 1951 - 1952

Đại tá VŨ ĐÌNH TUÂN
(Nguyên ủy viên thường vụ Huyện ủy, CTV đại đội 30)

Cuối năm 1951, tôi tham gia Ban thường vụ Huyện ủy Ân Thi, được, cử làm chính trị viên đại đội 30 của huyện. Thời điểm này, ta đã tiêu diệt, bức hàng một loạt các đồn hương - tổng dũng, phá tề, lập chính quyền ta ở các thôn xã. Toàn huyện Ân Thi chỉ còn lại mấy bốt chính như chợ Thi, Đa Lộc, Bình Trì (bốt Đởm), quận Ân Thi, Đô Mỹ.


Theo chỉ thị của Tỉnh đội và Huyện đội, đại đội 30 của huyện phối hợp với dân quân du kích xã phân tán về các xã, tiến hành bao vây chặt các bốt đồn địch vào trong vị trí củng cố và mở rộng khu du kích. Bộ đội huyện và du kích đã tổ chức đào giao thông hào, bao vây bốt, bắn tỉa quấy rối, ngày càng xiết chặt, vòng vây áp sát bốt địch, đồng thời huy động nhân dân phá hoại, cắt đứt đường giao thông chính, cô lập các bốt, gây cho địch nhiêu khó khăn trở ngại trong tiếp tế. Địch buộc phái tiếp tế bằng máy bay thả dù xuống và nhiều dù đã rơi ra ngoài hàng rào, du kích lại thu được đồ tiếp tế đó. Hoặc từng thời kỳ chúng phải tổ chức lực lượng lớn mở càn quét hành quân đế tiếp tế hoặc thay quân.


Từ kết quả bao vây chặt đó, lực lượng trung đoàn 42 phối hợp với đại đội 30 và dân quân, du kích đã đào giao thông hào và hầm áp sát qua hàng rào dây thép gai của địch, đã tổ chức công đồn tiêu diệt hoàn toàn bốt Đa Lộc lần thứ hai, diệt gọn một đại đội (12-12-1952). Ta bao vây chặt bốt Đô Mỹ, buộc địch ở Kẻ Sặt phải đem 300 quân tiếp tế, giải vây bốt. Nắm được quy luật đó, đêm 20-4-1952, đại đội 30 do đồng chí Vũ Đình Tuân, thường vụ Huyện ủy chỉ huy, phối hợp với du kích xã Đô Lương (nay chia thành 2 xã Phù Ung và Bãi Sậy) phục kích ven đường số 38 từ Kẻ Sặt đến Bình Trì. Đội hình bố trí như sau:

- Tại thôn Bối Khê, bố trí một trung đội tăng cường cùng du kích xã và sở chỉ huy đại đội làm một mũi đột kích chủ yếu.

- Tại trại Bối Khê, có một tiểu đội cùng du kích là mũi đánh vào sườn đội hình quân địch.

- Tại thôn La Mát, có một trung đội kết hợp du kích có nhiêm vụ đánh bịt, chặn đuôi địch.


5 giờ sáng ngày 21-4-1952, 300 quân địch hành quân từ Secteur Kẻ Sật, qua Cống Tranh, Kim Lũ, La Mát đến thôn Bối Khê. Địch xông vào làng Bối Khê, ta nổ súng đánh giáp lá cà. Sau hơn một giờ chiến đấu ác liệt, địch bị chết, bị thương nhiều, buộc chứng phải dùng phi cơ và pháo bắn yểm trợ để chúng bỏ chạy toán loạn về Kẻ Sặt. Kết quả địch không tiếp tế, giải vây được cho bốt Đô Mỹ và bị ta diệt 108 tên, trong đó ta bắt sống 1 quan ba Pháp, 1 lính Pháp và 36 ngụy binh. Ta thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng. Sau đó ít lâu, địch ở bốt Đồ Mỹ buộc phải rút về Kẻ Sặt.


Sau trận chiến thắng này, Chính phủ đã tặng Huân chương Chiến công cho địa phương.

Bao vây vị trí, đánh chặn quân đi tiếp tế giải vây cùng với bộ đội chủ lực diệt bốt, là nét đặc sắc trong hoạt động của quân dân huyện Ân Thi phối hợp với chiến dịch Tây Bắc vào cuối năm 1951 và 1952.

[quansuvn]

VÀI CHIẾN TÍCH CỦA NỮ DU KÍCH HOÀNG NGÂN

NGUYỄN HỮU SẠ
(Nguyên cán bộ tuyên huấn Hưng Yên)

1. Hồi năm 1953, bộ đội sông Luộc (huyện Tiên Lữ) phối hợp với nữ du kích Hoàng Ngân giả làm người bị thương võng xuống thị xã. Khi đến dốc Suối thì đỗ võng xuỗng, người nằm võng cắp tiểu liên bắn, nữ du kích phối hợp ném lựu đạn diệt và đánh tan một trung đội địch.


2. Nữ du kích giả gánh rạ đổ trên đường 39 thuộc thôn Cốc Ngang, xã Nghĩa Dân, chặn đốt một xe jép của địch đi từ Cầu Ngàng (Kim Động) lên Trương Xá.


3. Nữ du kích xã Hiệp Cường (Kim Động) nhử Tây vào làng Tân Câu, dùng đòn gánh đánh giặc, cướp súng.

Vậy có thơ rằng:

Trận dốc Suối mới lạ sao!
Mấy người khiêng cáng giả vào chữa thương
Gặp giặc đi ở ngang đường
Cáng thời đạt xuống, tiểu liên bắn vào
Lựu đạn ném tới rào rào
Toán giặc, tan nát, lăn nhào nát thây
Đường 39 đốt xe Tây
Mấy cô gánh rạ đỗ ngay ngang đường
Xe Tây đi đến phải dừng
Xuống xe quát mắng tưởng chừng dân quê
Ngờ đâu bi súng bắn què
Rạ kia kéo đến đốt xe tức thì
Tân Cầu cướp súng ban ngày
Mấy cô du kích nhử Tày vào làng
Xèo xèo đòn gánh quật ngang
Thằng Tây cùng với Việt, gian ngã dài
Cướp súng rồi chạy ra ngoài
Khi chúng tỉnh dậy, thấy ai đâu nào?

[quansuvn]

HƯƠNG NHÃN LỒNG

   

(Thân tặng đồng chí VÕ AN ĐÔNG,
người chỉ huy đánh giặc tài tình ờ Hưng Yên)

   Ngày vui thơ viết tặng anh
   Hưng Yên thuở ấy lừng danh người tài
   Chỉ huy đánh giặc tuyệt vời
   Làm cho giặc Pháp rụng rời hãi kinh
   Chiến lược, chiến thuật tài tình
   Từ không đến có quân mình lớn lên
   Bân Yên Nhân thật gan bền
   Đêm luồn ổ giặc, ngày bàn quân cơ
   Cướp vũ khí tận trong kho
   Ngụy quân khiếp vía nằm co trong đồn
   Bao năm cháo bụi, cơm hâm
   Làm nên sức mạnh sóng còn biển dâng
   Rào gai, xiềng xích phá bùng
   Đêm dài tăm tối nay bừng ánh sao
   Hưng Yên anh dũng tự hào
   Có anh đóng góp phần vào công chung
   Mở trang sứ cũ anh hùng
   Tình người quê đất nhãn lồng tỏa hương.

NGUYỄN HỮU SA
(Đỗ TỈNH hiệu đính)

[quansuvn]

DÂN QUÂN

Tác giả khuyết danh
Nhạc sỹ Thế Dương soạn

Dân quân Hưng Yên vùng lên tiến ra chiến đấu. Bức tường sắt nguyện bền lòng ngăn bước quân thù bạo tàn nguy khốn không sờn thực dụng vũ khí thô sơ. Đây Văn Lâm Yên Mỹ quân giặc kinh hồn. Này Văn Giang Mỹ Hào Lực Điền oai hùng, dùng địa lôi phá đoàn xe tăng cắt đường giao thông quyết phá hội tề cho dân an ninh, diệt trừ Việt gian làm giặc thất kinh. Dân quân Hưng Yên ta thề luôn luôn xung phong xung phong. Ta thề quyết chiến. Bãi Sậy năm xưa còn ghi chiến công. Mã tấu dao găm ngăn quân xâm lược. Xứng danh nam nhi một dòng hào hùng. Một mai xứng danh anh hùng nước Nam.

[quansuvn]

PHẦN II
QUÊ HƯƠNG - NHỮNG KỶ NIỆM KHÔNG THỂ NÀO QUÊN!

(Hồi ký của đồng chí Nguyễn Huy Trường, chiến sĩ thi đua toàn quốc, nguyên Đội trưởng đội giao thông chiến ”820" Tỉnh đội Hải Dương)

Với tư cách là một chiến sĩ đánh mìn của Kim Thành trước đây, một cán bộ chỉ huy Đội giao thông chiến "S20" của Tỉnh đội Hải Dương, tôi viết dưới đây một số sự kiện, một số trận đánh, nhằm mục đích nói lên truyền thống chiến đấu chống xâm lược của quân dần tỉnh nhà và góp phần làm cho sợi dây liên hệ giữa những người đồng chí đồng đội ngày thêm bền chặt.


Năm tháng trôi qua, bây giờ hồi tưởng lại những ngày chiến đấu sôi nổi trên chiến trường quê hương, tôi không tránh khỏi bồi hồi xúc động, nhớ ơn đồng bào, đồng chí ở các thôn xã ven đường thuộc các huyện Cẩm Giàng, Bình Giang, Ninh Giang, Thanh Miện, Kim Thành, Tứ Kỳ, Gia Lộc và vô cùng thương tiếc các cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong chiến đấu.

NGUYỄN HUY TRƯỜNG 

[quansuvn]

... TỪ TRẬN ĐÁNH HÔM NAY!
(Trận đánh xe lửa trên đường 5, ngày 02-03-1951)

Hồi ấy, tôi là một lính văn phòng, được cấp trên chiếu cố nguyện vọng, cho xuống đơn vị làm đội viên chiến đấu. Vốn là một thanh niên hăng hái nhiệt tình, từ lâu đã có ý muốn trở thành một chiến sĩ trực tiếp cầm súng giết giặc lập công, sau khi về nhận công tác ở trung đội 1 đại đội Kim Thành, tôi được biên chế vào tiểu đội đánh mìn. Sau đó không lâu, tôi được lựa chọn tham gia trận đánh xe lửa tại quãng đường thuộc địa phận làng Mân Lộc - cách Hải Phòng 21 kilômét.


Mặc dầu trời mưa, đêm mồng 1 tháng 3 năm 1951, chúng tôi vẫn hăm hở ra quân, gần hai giờ sáng, công việc chôn mìn đã hoàn thành, đơn vị được lệnh rút khỏi trận địa. Tôi được ở lại gốc dây mìn cùng tiểu đội trường Nguyễn Văn Quyền¹ (Anh Nguyễn Văn Quyền - người thôn Văn Dương, xã Kim Khê - Kim Thành) trực tiếp đánh địch.


Trong trận đánh này, anh Quyền chỉ huy, có nhiệm vụ ngắm mục tiêu, phát lệnh điểm hỏa; còn tôi phải chấp hành lệnh đó thật chính xác - dí điện cho mìn nổ.


Sau khi xem xét nguỵ trang nơi ẩn nấp, chúng tôi thay nhau quan sát tình hình và nghĩ cho đỡ mệt. Trời vê khuya, gió đông bắc càng thổi mạnh. Mưa phùn từng đợt thi nhau rải xuống khu vườn. Nước mưa đọng trên cành cây thỉnh thoảng lại nhỏ xuống người thấm lạnh. Bộ quần áo ướt sũng nước mưa, càng gây cho tôi thêm rét buốt khó chịu. Hai chúng tôi phải ngồi sát bên nhau cho thêm ấm.


Xung quanh im lặng, những "làng tề" ven đường chìm trong đêm mưa. Thỉnh thoảng, phía bên kia đường lại lóe lên những vệt sáng từ bốt Mân Lộc, quét dọc, quét ngang rồi tắt lịm. Bây giờ mọi việc đã xong xuôi, tôi thấy người thấm mệt, bụng đói cồn cào. Tôi lấy ra một nắm cơm nếp, một ít thịt gà kho - khẩu phần đặc biệt đơn vị dành cho những người ở lại gốc dây mìn.


Hai chúng tôi ăn ngon lành, người thấy ấm hẳn lên. An xong, anh Quyền giục tôi đi ngủ một lát cho lại sức. Thấy tôi tỏ ý không muốn ngủ, anh nói giọng trìu mến:

- Chú cứ ngủ đi, mình tôi quan sát là được rồi, sức chú còn yếu, càn phải ngủ để có sức ngày mai mà chiến đấu.

Nhìn anh trong bóng tối lờ mờ của đêm mưa, tôi không khỏi bồi hồi xúc động. Chính anh là người dẫn dắt tôi vào bộ đội. Ngày ấy, tôi thường lân la ở vùng căn cứ, đem sẵn bên mình lá đơn tình nguyện xin vào bộ đội, hy vọng gặp một ai đó, có thể giới thiệu mình vào hàng ngũ những chiến sĩ mà chỉ mới nghe đến, tôi đã thấy say sưa. Rồi tôi gặp anh. Sau lần gặp ấy, tôi trở thành một liên lạc viên của đơn vị mà anh đang có mặt. Cũng từ đấy, tôi luôn nhận được từ anh sự giúp đỡ ân cần. Anh coi tôi như một đứa em cần sự hướng dẫn dìu dắt của người anh đã trưởng thành. Hôm nay được ở lại gốc dây mìn cùng anh, tôi thấy vững tin. Vội nén những suy nghĩ về anh đang trào lên trong tôi, tôi nói:

- Báo cáo tiếu đội trưởng! Em có thể thức suốt đêm để đón nhận mệnh lệnh chiến đấu.

Đáp lại giọng nói vẻ nghiêm trang của tôi, anh Quyền đưa tay kéo tôi vào sát bên anh. Hai chúng tôi lặng lẽ theo dõi mọi động tĩnh xung quanh.


Thời gian chờ đợi như dài ra. Mưa phùn vẫn phủ dày từng đợt. Đầu óc tôi miên man những suy nghĩ về trận đánh sắp tới. Trong trận này, sau khi mìn nổ, chúng tôi phải rút qua một cánh đồng trống trải, vượt qua một con sông, mới về được khu vực an toàn. Còn trái mìn có giữ được bí mật hay không? Câu hỏi đó làm tôi liên tưởng đến trận đánh mìn trước đây trên quãng đường Quỳnh Khê - Phương Duệ. Lần đó, tôi cũng được phân công ở lại cùng đồng chí Quyết để điều khiển mìn, nhưng rất tiếc địch đã phát hiện và lấy mất mìn. Trận đánh bị thất bại!

Lần này, bọn địch kiểm tra đường lại phát hiện thấy mìn thì sao?

Một cơn gió ào tới, rũ những cành cây, làm nước mưa thi nhau trút xuống. Anh Quyên phải bật đứng dậy vì lạnh. Tồi cũng vội đứng lên rồi buột miệng nói:

- Trời đêm nay ác quá!

- Mưa rét có làm cho anh em mình gian khổ thật, nhưng mưa cũng giúp ta ngụy trang mìn thêm chắc chắn. - Anh Quyền rủ rỉ nói với tôi: - Mưa sẽ xóa đi tất cả những vết chân đi lại, hoặc đất đá rơi vãi trên mặt đường. Lớp nước mưa đêm nay làm cho địch khó có thể phát hiện ra điều gì nghi ngờ. Mìn và vị trí ẩn nấp có điều kiện đảm bảo an toàn, trận đánh của chúng ta nhất định giành thắng lợi, điều đó là chắc chắn.


Nói xong, anh đứng quan sát một hồi lâu, rồi ngồi xuống, quàng tay lên vai tôi, anh nói nhỏ:

- Lần này ở lại gốc dây mìn với anh, chú có sợ gì không?

Nếu anh đặt ra câu hỏi này từ đầu, có lẽ tôi không dám giấu anh những ý nghĩ thầm kín của mình. Còn bây giờ, khi đã an tâm về những câu hỏi đã được giải thích, tôi vui vẻ đáp lời:

- Em chỉ sợ đánh không trúng đầu tàu và không lật đổ được cả đoàn tàu!

- Chú mày cứ yên trí, "Con lợn" năm mươi cân này, thế nào cũng đủ sức lật đổ đầu tàu và hơn chục toa xe. Nếu là tàu chở quân, ít nhất cũng "thịt" được năm bảy "C"; còn chở bom đạn thì ít ra cũng "xài" được vài trăm tấn.


Giọng anh nói lạc quan, như nắm chắc phần thắng, làm tôi càng tin tưởng vào người chỉ huy đã từng trải và dày dạn kinh nghiệm chiến đấu. Như thấu hiểu suy nghĩ của một chiến sĩ còn đang mò mẫm học tập kinh nghiệm, anh vui vẻ nói tiếp:

- Trong chiến đấu, bao giờ cũng phải tính đến nhiều khá năng, kể cả những trường hợp khó khăn nhất để chủ động đối phó. Nhưng phải tùy từng trận mà đặt ra cho phù hợp. Lần này chúng ta đặt mìn vào gần vị trí địch, nơi chúng thường chủ quan và có nhiều sơ hở, vì vậy không nên suy nghĩ quá nhiều về những diễn biến phức tạp, làm cho ta rối trí, thiếu niềm tin, dẫn đến giảm quyết tâm chiến đấu!

[quansuvn]

Câu nói chứa đựng nhiều ý nghĩa của anh đã gạt đi những gì còn rớt lại về sự không "may mắn" lần trước ở Quỳnh Khê - Phương Duệ. Tôi nhìn anh, lòng thầm biết ơn người chỉ huy đã khéo léo xua đi những băn khoăn không cần thiết của chiến sĩ khi vào trận đánh!

- Nhất định phải thắng trong trận này! Nghĩ vậy, tôi ngồi lặng lẽ nhìn ra đường sắt. Con đường chạy dọc quê hương tôi mà giặc Pháp đã chiếm đóng từ hồi đầu kháng chiến. Hình ảnh những làng mạc bị địch đốt phá xác xơ..., đồng bào, đồng chí bị giết hại dã man..., tội ác quân thù cứ lần lượt hiện qua óc tôi. Tôi thấy mình như biến hết nỗi giá lạnh, bật đứng dậy loay hoay kéo tấm vải nhựa che kín cho hòm điện khỏi bị nước mưa làm ướt. Thấy tôi đứng dậy đột ngột, anh Quyền cũng đứng lên nhìn công việc tôi vừa làm, rồi đưa tay kéo tôi ngồi xuống sát bên anh và nói:

- Trận đánh hôm nay rất có ý nghĩa với bước đường công tác của chú. Đây là một dịp rất tốt, chú cần cố gắng hoàn thành nhiệm vụ!


Chưa hiểu hết ý tư câu nói của anh, tôi liền hỏi lại:

- Theo anh thì ý nghĩa quan trọng nhất đối với em trong trận đánh này là ở điểm nào?

- Riêng đối với chú - anh Quyền nói - Chi bộ sẻ qua trận đánh này mà tiếp tục xem xét giúp đỡ để chú nhanh chóng trở thành đảng viên của Đảng!


Phấn đấu trở thành đảng viên của Đảng là nguyện vọng tha thiết và thiêng liêng nhất của tôi. Lẽ ra, tôi đã có mặt trong đội ngũ đảng viên của chi bộ từ giữa năm ngoái. Nhưng vì hoàn cảnh đặc biệt, sau khi chi bộ có nghị quyết kết nạp tôi vào Đảng, các đồng chí cấp ủy phải chia nhau bám sát từng bộ phận xây dựng lực lượng bảo vệ cơ sở, nên chưa có điều kiện tổ chức họp chi bộ đế công bố kết nạp tôi. Cứ như thế, công việc cuốn hút và thời gian trôi đi thì đến cuối năm 1950, có chỉ thị của Trung ương tạm ngừng phát triển để củng cố Đảng. Việc ngừng kết nạp tôi cũng theo chỉ thị này. Một thử thách mới đến với tôi. Tôi tưởng như mình bị đứt quang gẫy đòn gánh giữa đường. Nhưng không, chi bộ vẫn ở bên tôi, vẫn quan tâm dìu dắt giúp đỡ tôi, tạo cho tôi nhiều thuận lợi để vững bước tiến lên. Các đồng chí Phí Văn Tư, Trần Kim Thịnh - những cán bộ chỉ huy mà tôi không thể nào quên, đã thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của tôi - quyết định chuyển tôi từ văn phòng xuống đơn vị chiến đấu, trực tiếp cầm súng giết giặc lập công, tiếp tục rèn luyện phấn đấu. Và hôm nay, tôi đã là một chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, đang có mặt ở trận địa.


Trong giờ phút căng thẳng chuẩn bị đánh địch, chi bộ vẫn theo sát bên tôi. Anh Quyền, một đảng viên của chi bộ vẫn đang kèm cặp, giúp đỡ tôi. Anh đã truyền hơi ấm cho tôi trong đêm mưa giá lạnh, đã động viên cổ vũ cho tôi có thêm sức mạnh để chiến thắng! Chi bộ và các đồng chí đảng viên đang chắp cánh cho tôi, để tôi có điều kiện bay lên con đường chiến đấu vinh quang vì lý tưởng cao cả của Đảng.

Nén nỗi xúc động trước sự quan tâm dìu dắt của chi bộ, tôi nói với anh Quyền:

- Em xin hứa học tập các đảng viên của chi bộ, quyết tâm phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ của đơn vị giao cho.


Tiếng gà gáy dồn. Trời sáng dần. Bốt Mân Lộc đã hiện rõ trong tầm nhìn của chúng tôi. Đến bây giờ, khi màn đêm bị xua đi, tôi mới thấy hết công phu của việc đặt mìn. Hai đêm trước, cả đơn vị tham gia vào trận đánh. Ngoài những chiến sĩ bảo vệ bộ phận chôn mìn, một nhóm ba người bám sát cổng vị trí địch để theo dõi mọi động tĩnh của chúng.


Bằng những răng bừa thô sơ, anh em làm nhiệm vụ chôn mìn đã bền bỉ khéo léo gạy từng viên đá để đào hố, không hề gây ra tiếng động. Trái mìn giả được đặt vào đó và đêm qua chúng tôi chỉ có việc lấy trái mìn giả ra, đặt vào đó quả bom 50 cân đã được kiểm tra đủ điều kiện để đánh đoàn tàu của địch.


Gần 6 giờ sáng, bọn địch ở bốt Mân Lộc đã xua quân đi kiểm tra đường. Anh Quyền nhắc tôi kiểm tra lại hòm điện và nhẩm lại khẩu lệnh chiến đấu.


Bọn lính tuần tra đã từng tốp ra khỏi cổng bốt. Tốp địch đi đầu làm nhiệm vụ sục sạo, thằng nào cũng lăm lăm tay súng, mắt soi mói dọc ngang. Thỉnh thoảng, chúng lại đưa ống nhòm lên quan sát vào những bờ bụi gần đường mà chúng không có điều kiện đi tới. Ngang qua chỗ chúng tôi ẩn nấp, một tên đột ngột dừng lại, đưa ống nhòm lên như phát hiện thấy điều gì, hai ống kính của nó cứ bám chặt lấy khu vườn hoang vắng - nơi chúng tôi đang ở đó.


Lộ rồi chăng? Tôi lo lắng tự hỏi mình! Mắt qua khe lá, vẫn bám sát từng hành động của địch, anh Quyền nhắc tôi ngồi thật yên, tránh làm rung động bụi cây, bình tĩnh theo dõi chúng. Nhìn ngó một hồi lâu, tên lính buông ống nhòm xuống rồi bước tiếp. Tôi thở phào nhẹ nhõm, còn người chỉ huy trận đánh thì vẫn tỉnh khô như không có chuyện gì xảy ra. Anh nói:

- Địch vẫn thường làm cái trò quan sát nghi binh như vậy. Nếu không bình tĩnh mà cho rằng nó phát hiện thấy mình, rồi vội vã nổ mìn thì trận đánh sẽ không đem lại kết quả mong muốn.


Hai tên tìm dây mìn lại xuất hiện trước mặt chúng tôi. Chúng đi cách đường khoảng hai chục mét, quần sắn đến bắp đùi, dùng câu liêm gò lưng kéo trên mặt cỏ - "Kéo thật sát xuống mặt đất, thấy dây mìn phải cắt ngay!" - Tiếng của tên chỉ huy quát tháo vọng đến tai chúng tôi.

- "Chúng bay đừng hòng tìm thấy dây mìn của tao" - Tôi lấm bẩm nói với mình. Tin chắc dây mìn không thế bị địch phát hiện vì chúng tôi đã chôn sâu một thép mai.

- Ổn rồi anh ạ! - Tôi sung sướng khẽ thốt lên khi hai tên lính tìm dây mìn đã đi qua.

- Mới qua hai bước kiểm tra thôi, tốp dò mìn đang đi tới kia mới nguy hiểm. Chú sẵn sàng ngòi điện đi. - Anh Quyền điềm tĩnh nhắc tôi.


Năm tên lính dò mìn đang tiến gần đến khu vực đặt mìn. Thằng nào cũng đeo súng vắt chéo qua vai, tay cầm chiếc gậy sắt xâm chọc xuống đường đá, mắt nhìn chăm chú trên từng ô tà vẹt. Tiếng kêu lạo xạo của gậy sắt chạm vào đá vọng đến làm tôi hồi hộp, toàn thân tôi nóng ran lên. Anh Quyền ngồi im, mắt đăm đăm hướng vào từng động tác của tốp địch. Phút căng thẳng nhất của những người đánh mìn và cũng là phút quyết định thành bại của trận đánh không làm thay đổi sắc mặt người chỉ huy của tôi.


Tên đi đầu tốp dò mìn đã bước đến tận nơi đặt mìn, nó chọc chọc ngó ngó rồi bước tiếp. Mấy thằng đi sau cũng làm theo như thế và lần lượt đi qua. Còn tên cuối cùng đi hơi xa đồng bọn, cặm cụi dò xét, trông vẻ chậm chạp nhưng cẩn thận hơn. Nó đi đến ô tà vẹt có mìn ngó nghiêng tìm xét rồi bỗng kêu lên mấy tiếng í ới. Hai tên đi trong tốp đi trước vội trở lại vẻ hốt hoảng! Mô hôi tôi toát ra! Nó phát hiện được mìn rồi chăng? Tôi quay nhanh sang tiểu đội trưởng. Anh đang khom người vạch mấy cành lá trước mặt để quan sát cho chuẩn xác.

- Chuẩn bị ! - Anh phát lệnh nhỏ gọn.

[quansuvn]

Tôi cầm chắc hai ngòi điện nhăm nhăm đợi lệnh phát hỏa. Tôi hiểu rằng, anh Quyền đang xem xét để quyết định xử lý khí tình huống cần thiết xuất hiện, có thể cho mìn nổ để tiêu diệt những tên lính phát hiện ra mìn.


Sau khi bọn địch cụm lại, đứng sát bên nhau, nói điều gì chúng tôi không nghe rõ, rồi móc thuốc lá, xòe lửa châm hút. Cả hai chúng tôi đều reo lên khe khẽ khi nghe thấy một tên trong bọn chứng chửi: "Đ... mẹ mày, làm ông hết hồn, lần sau xin thuốc lá kiểu ấy thì đừng có hòng...". Cả bọn địch cười phá lên rồi tiếp tục tìm xét theo hướng đi của chúng. Trái mìn vẫn nằm yên nguyên vẹn. Tôi sung sướng đến trào nước mắt. Anh Quyền cũng phấn chấn hẳn lên khi bọn địch dò mìn đã đi qua.

- Vừa rồi, chú có sợ không ? Anh hỏi tôi.

- Em không sợ, nhưng trống ngực to hơn trống làng anh ạ - Tôi đáp lời anh, trong niêm vui dào dạt.

- Thông thường trong những trận đánh, lúc quân thù đã ở trước mặt mà chưa có lệnh phát hỏa, thì ai cũng trải qua giây phút căng thẳng hồi hộp. - Nói xong với tôi, anh lại quan sát bọn địch đi trên đường, nhắc tôi kiểm tra lại hòm điện.


Mưa đã tạnh, tầm nhìn của chúng tôi được mở ra. Bây giờ chúng tôi ở vào thế hoàn toàn chủ động, nhưng vẫn phải cảnh giác với toán quân tuần tra của địch, vì sau khi hoàn thành việc kiểm tra đoạn đường từ Mân Lộc đến Lương Xá, chúng còn quay lại, chia thành từng nhóm gác đường cho đến lúc tàu chạy qua. Tranh thủ lức rảnh rỗi, anh Quyền nhắc lại để tôi nắm chắc động tác chập ngòi điện, hướng dẫn cụ thể cho tôi lúc rút lui sau khi mìn nổ.


Ở cùng đơn vị với anh, tôi đã nhiều lần cảm phục con người lúc thoạt nhìn tưởng như bình thường và có vẻ mộc mạc này, hôm nay lại một lần nữa, tôi phải kính nể trước sự bình tĩnh sáng suốt của anh. Đáp lại câu hỏi của tôi: "Tại sao anh không cho mìn nổ khi bọn địch gọi nhau đến cụm lại ở nơi đặt mìn làm như đã phát hiện ra mìn ?" - Anh cười và giảng giải:

- Quân địch vốn nhát gan sợ chết, mỗi khi phát hiện thấy điều gì đe dọa chúng, thì hành động đối phó tức thời của chúng rất dễ nhận thấy. Nếu quả thật đã tìm thấy mìn thì chúng lập tức nổ súng báo động, hò hét ầm ĩ, chứ không chỉ gọi nhau quay lại một cách bình thường như hiện tượng vừa xảy ra.


Vì vậy, phải xem xét thật cụ thể, chính xác hành vi của kẻ thù, rồi mới quyết định cách xử lý có hiệu quả nhất. Anh có ý định chỉ khi nào chúng bắt đầu đào mìn, hoặc bao vây khu vực gốc dây mìn thì mới tính chuyện cho mìn nổ. Anh nói với tôi:

- Bảo vệ được mìn an toàn bí mật để thực hiện đúng mục tiêu của trận đánh mới là khó, còn cho mìn nổ để diệt mấy tên lính ngụy thì quả là việc đơn giản.


Ở trường hợp vừa rồi, nếu là người chỉ huy chưa dày dạn kinh nghiệm có lẽ đã cho mìn nổ không đúng kế hoạch và hiển nhiên không đạt yêu cầu của nhiệm vụ chiến đấu. Sự bình tĩnh xét đoán đi đến quyết định giải quyết chính xác diễn biến vừa xảy ra, anh Quyền đã cho tôi một bài học bổ ích giúp tôi có những kinh nghiêm để hoàn thành nhiệm vụ trong các trận đánh tiếp sau đó.


Sắp đến giờ đoàn tàu tới, hai chúng tôi lặng lẽ theo đuổi những ý nghĩ riêng của mình. Phía Hải Phòng, tiếng máy vọng lại mỗi lúc một thêm rõ. Chấp hành lệnh của tiểu đội trưởng, tôi kiểm tra lại hòm điện và ngòi điện.


Tàu địch đã lộ rõ trên đoạn đường cống Kim Sen - cách chỗ đặt mìn không bao xa. Chiếc đâu máy đang nhả khói, kéo theo hai mươi toa bịt kín, nặng nề tiến vào trận địa. Anh Quyền đã đứng hẳn lên, mắt dính vào mục tiêu. Còn tôi cũng như bị kích động, nhổm dậy, căng thẳng, đợi lệnh. Mặt đất rung rinh, bánh xe nghiến trên đường ray ken két, nghe lạnh người. Tâm trí tôi đã hoàn toàn cuốn hút vào trận đánh. Tiểu đội trưởng bắt đầu phát lệnh:

- Đồng chí Trường!

- Có!

- Chuẩn bị!

- Rõ!

- Chuẩn bị!

- Đã sẵn sàng!


Mặc cho mặt đất phập phồng dưới sức nặng của đoàn tàu và âm thanh tự nó phát ra, tôi chỉ còn nghe thấy khẩu lệnh của người chỉ huy:

- Chuẩn bị! Chuẩn bị! Chuẩn bị! Toàn thân tôi căng ra trước khẩu lệnh của anh Quyền. "Dí"! Lệnh phát ra như một tiếng hét chói tai. Tôi lập tức chập hai ngòi điện, "ùng", hai chúng tôi chao đảo trong tiếng mìn nổ - khói lửa trùm kín đầu tàu. Đất đá, sắt thép tung lên bốn phía, rồi rào rào rơi xuống. Đầu tàu của địch bị trái mìn nổ hất nó ra vệ đường vỡ toác. Các toa phía sau chở đầy bom đạn ầm ầm đổ theo. Đoàn tàu lúc này, giống như một con rắn bị cắt thành từng khúc, khúc lật đổ ra vệ đường, khúc gục đầu xuống ruộng. Bọn lính gác đường và những tên đi bảo vệ tàu còn sống sót ở toa phía cuối, sau dây phút kinh hoàng cũng đã cùng với bọn lính ở bốt Mân Lộc nhốn nháo chạy ra đuổi bắn ầm ĩ.

[quansuvn]

Sau khi giấu xong hòm điện vào nơi đã định sẵn, hai chúng tôi rút khỏi khu vườn. Mới ra đến cánh đồng, bọn địch đã phát hiện chúng tôi, hô nhau đuổi bắt! Hơn mười tên lính ngụy la hét; vừa đuổi, chúng vừa bắn như vãi đạn. "Bắt sống lấy chúng nó"! Thằng chỉ huy cay cú ra lệnh cho bọn lính. Mặc, chúng tôi vẫn chạy trên cánh đồng trống trải, băng ra hướng con sông. Bờ ruộng hẹp, nhão ra sau những ngày mưa dầm gió bấc, trơn lầy như muốn níu chân chúng tôi lại. Bọn địch đuổi mỗi lúc một thêm gần, đạn rít trong không gian chiu chíu, rồi lụp bụp rơi xuống xung quanh chúng tôi. Dồn hết sức lực vào đôi chân, tôi cố chạy thật, nhanh - lúc chạy trên bờ, lúc tắt qua ruộng, có khi phải nằm xuống tránh đạn, nên khoảng cách giữa chúng tôi và quân địch mỗi lúc một rút ngắn lại. Tôi đã quá mệt sau một đêm căng thẳng không ngủ, lại phải ngâm mình trong mưa rét, bây giờ mũi mồm tôi thi nhau thở, cổ họng khô đắng, mà lạ thay, cánh đồng hôm nay cứ như dài thêm ra. Phía trước tôi, anh Quyền vẫn sải những bước dài vững chãi. Anh vừa chạy, vừa chờ tôi. Có lúc anh quay lại động viên tôi:

- Cứ bình tĩnh mà tránh đạn, bọn địch vướng giày và súng nên không đuổi kịp đâu! Gắng lên! Tôi ra bờ sông trước để chuẩn bị phao vượt sông.


Một tràng trung liên của địch bắn kéo dài, từng loạt đạn bén sát bờ ruộng, buộc tôi phải nhào xuống, nằm tránh đạn. Phía sau tôi, bọn chúng ngừng bắn reo ầm lên: "Nó chết rồi, nó chết rồi!”. Tưởng tôi bị trúng đạn, anh Quyền dừng bước định quay lại. Lợi dụng lúc ngớt tiếng súng, tôi vùng dậy chạy tiếp hai bàn chân cứ bồng bềnh trên mặt đất. Sức đã cạn, tôi chỉ còn chạy bằng quyết tâm: "Phải thoát, không để bọn chứng bắt!". Vừa lúc đó, tổ yểm hộ bố trí mé bên kia sông do anh Hứa Văn Chư¹ (Anh Hứa Văn Chư - người thôn Lương Xá, xã Kim Lương, huyện Kim Thành) phụ trách bắt đầu lên tiếng. Từng loạt trung liên, súng trường bắn xối xả vào đội hình địch, buộc chúng phải chựng lại, tìm nơi ẩn nâp, đặt súng bắn đuổi. Tiếng súng của đồng đội như có thêm sức mạnh giúp tôi chạy hết quãng đường còn lại. Bờ sông đã ở phía trước mặt. Tôi lao xuống sông định bơi. Túm cổ áo tôi kéo lại, anh Quyền hét lên: "Bơi ngay mà chết à! Thở đi để lấy sức rồi hãy bơi". Ngồi bệt xuống mé sông, tôi thở như thổi lửa. Súng của ta vẫn nổ để yểm hộ cho chúng tôi. Bọn địch vẫn cay cú vãi đạn ra phía bờ sông.


Sau mấy phút lấy lại sức, anh Quyền đẩy cho tôi một cây chuối để làm phao - chúng tôi vượt sông! Không có cây chuối mà bám, có lẽ tôi không thể bơi nổi. Chân tay tôi rã rời, không còn đủ sức đẩy nữa, mặc dầu tôi đã gắng hết sức để khỏi phiền tiểu đội trưởng, thỉnh thoảng anh vẫn phải đẩy tôi đi từng đoạn. Dòng sồng Đồng Rồi, lúc thường nhìn thấy hẹp, sao bây giờ cứ như rộng thêm ra, chứng tôi loay hoay mãi mới vượt qua được. Sang đến bờ sông, chúng tôi trườn mình vào bãi lúa, năm ngửa lên mặt trời, cùng nhau thở dốc.


Tổ yểm trợ đã ngừng nổ súng sau khi chúng tôi sang sông an toàn. Bên cánh đồng Mân Lộc, tiếng súng nổ thưa dần rồi im bặt. Trên bầu trời, chiếc máy bay "bà già" làm nhiệm vụ trinh sát vè vè bay tới, lượn vòng quanh khu vực tàu đổ mà ở đó khói đen mỗi ngày một bốc cao, thỉnh thoảng lại kèm theo một loạt tiếng nổ phụ của đạn đại bác chất trong những toa tàu vừa bị trúng mìn.


Bọn quân truy đuổi, sau một hồi nghe ngóng dò dẫm, chúng đã mon men đến tận bờ sông. Các cỡ súng thỉnh thoảng nổ mấy loạt đạn vu vơ vào những nơi chúng nghi ngờ. Tìm đi xét lại khu vực ven sông, vừa tìm kiếm, chúng vừa cãi nhau ầm ĩ! Thằng cho rằng đã bắn trúng chúng tôi, có thể bị thương còn ẩn nấp đâu đây! Có tên nói vẻ bực tức: "Chạy mẹ nó rồi, còn đâu nữa mà tìm"!


Trận đánh mìn để phối hợp với bộ đội chủ lực đang mở chiến dịch đường số 18 của đơn vị Kim Thành đã thắng lợi. Quân thù phải gánh chịu thất bại nặng nề. Đối với tôi, trận đánh hôm nay đã cho tôi những bài học quý báu, để từ đó, tôi đã cùng đồng đội đánh thắng địch bằng nhiều trận mìn tiếp theo.