50 năm chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng

[vnmilitaryhistory]

CHIẾN THẮNG CÁNH ĐỒNG CHUM - XIÊNG KHOẢNG MÙA MƯA NĂM 1972 KINH NGHIỆM VỀ HIỆP ĐỒNG CHIẾN ĐẤU GIỮA QUÂN TÌNH NGUYỆN VIỆT NAM VÀ LỰC LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG LÀO

Trung tá, TS LÊ VĂN CỨU
Phó Trưởng phòng Lịch sử kháng chiến,
Viện Lịch sử quân sự - Bộ Quốc phòng

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của hai dân tộc Việt Nam - Lào, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 là dấu ấn đậm nét. Đó không chỉ là kết quả của cả một quá trình đoàn kết chiến đấu bền chặt được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử, mà điểm cần nhấn mạnh, thắng lợi này đã để lại nhiều kinh nghiệm quý báu về hiệp đồng chiến đấu giữa Quân tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với xây dựng mối quan hệ đặc biệt giữa hai Đảng, hai Nhà nước, hai quân đội và nhân dân hai nước thời kỳ mới.


Một là, luôn quán triệt đường lối, chủ trưovg đoàn kết quốc tế của Đảng và phương châm chiến lược "Giúp bạn là mình tự giúp mình" của Chủ tịch Hồ Chí Minh để phối hợp chiến đấu hiệu quả

Tham gia Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, về phía Việt Nam, gồm 5 trung đoàn bộ binh (174, 148, 866, 335, và 88), 2 tiểu đoàn đặc công, 1 tiểu đoàn pháo binh; 4 tiểu đoàn pháo và súng máy phòng không; 1 tiểu đoàn xe tăng và 2 tiểu đoàn công binh¹ (Bộ Quốc phòng, Bách khoa toàn thư quân sự Việt Nam. Quyển 1: Lịch sử quân sự Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 246-247), về phía Lào có 7 tiểu đoàn chủ lực, 1 đại đội xe tăng, 1 đại đội pháo xe kéo, 1 đại đội pháo mang vác, 2 đại đội súng máy phòng không, 1 đại đội công binh, 4 đại đội bộ đội địa phương và dân quân du kích² (Bộ Quốc phòng, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Tóm tắt các chiến dịch trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2001, tr. 593). Đây là những đơn vị mạnh của lực lượng vũ trang cách mạng hai nước, bảo đảm cho việc tổ chức chiến dịch phòng ngự giành thắng lợi.


Kể từ khi được thành lập và được cử sang hoạt động tại Lào, bộ đội tình nguyện Việt Nam luôn quán triệt chủ trương, đường lối đoàn kết quốc tế của Đảng và phương châm chiến lược "Giúp bạn là mình tự giúp mình" của Chủ tịch Hồ Chí Minh để phối hợp chiến đấu hiệu quả với lực lượng vũ trang cách mạng Lào. về vấn đề này, tháng 10 năm 1967, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam trong Nghị quyết về tăng cường công tác giúp Lào đã đề ra phương châm giúp Lào phải "Cơ bản, toàn diện, liên tục, lâu dài"³ (Nghị quyết của Bộ Chính trị tăng cường giúp đở cách mạng Lào, ngày 10 tháng 10 năm 1967, lưu Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, số ký hiệu TV//453, tr.3) và sau đó đầu năm 1968, vận dụng phương châm này trong công tác giúp Lào về quân sự, Quân ủy Trung ương (Việt Nam) nhấn mạnh giúp Lào phải "Cơ bản, toàn diện, có hiệu lực"⁴ (Dự thảo báo cáo tổng kết công tác chuyên gia quân sự - Phần thứ hai, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, số ký hiệu TK753). Tiếp đó, từ ngày 19 đến ngày 20 tháng 2 năm 1970, Quân ủy Trung ương (Việt Nam) họp hội nghị, khẳng định: "Giúp đỡ cách mạng Lào là nhiệm vụ quốc tế, đồng thời là nhiệm vụ chiến lược quan trọng của nhân dân ta và các lực lượng vũ trang ta, chúng ta phải làm cho tốt..."⁵ (Biên niên sự kiện tổng kết Lào trong chống Mỹ năm 1969 -1970, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, số ký hiệu TK935, tr. 19). Nghị quyết Quân ủy Trung ương về viẹc kiện toàn tổ chức giúp bạn Lào (1.12.1971) tiếp tục nhấn mạnh: Tất cả các lực lượng vũ trang Việt Nam giúp Lào đều phải nghiêm chỉnh thực hiện những nguyên tắc và quan hệ quốc tế của Đảng Lao động Việt Nam. Trong quan hệ Việt Nam - Lào phải thực hiện tốt quan hệ bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, đoàn kết, ủng hộ nhau trên nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ nghĩa quốc tế vô sản và trên tinh thần đồng cam cộng khổ, sống chết có nhau, gắn bó bên nhau, cùng nhau chống kẻ thù chung, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng của hai Đảng, hai dân tộc và của phong trào cách mạng thế giới¹ (Nghị quyết Quân ủy Trung ương về việc kiện toàn tổ chức giúp bạn Lào, ngày 1 tháng 12 năm 1971, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, số ký hiệu TW 458, tr. 5).


Bên cạnh chủ trương, đường lối của Đảng, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần đề cập đến vị trí, ý nghĩa của mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào và Người có nhiều chỉ dẫn quý báu đối với các lực lượng quân sự Việt Nam giúp Lào. Trong "Thư gửi các đơn vị bộ đội ta có nhiệm vụ tác chiến ở Thượng Lào" (13.4.1953), Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: "Lần này là lần đầu tiên, các chú nhận một nhiệm vụ quan trọng và vẻ vang như nhiệm vụ này, tức là giúp nhân dân nước bạn. Mà giúp nhân dân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình"² (Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 8, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 105).


Trước và trong suốt quá trình diễn ra Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, các đơn vị đã tổ chức giáo dục, quán triệt quan điểm liên minh chiến đấu, đoàn kết chặt chẽ giữa ta và bạn; tập trung làm cho bộ đội nhận thức sâu sắc đường lối, chủ trương đoàn kết với cách mạng Lào của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, làm sâu sắc hơn quan điểm "Đông Dương là một chiến trường", liên minh chiến đấu giữa ta và bạn là tất yếu khách quan của sự nghiệp cách mạng hai nước. Từ đó, thống nhất nhận thức, tư tưởng và hành động thực tế của bộ đội, đưa đến thắng lợi của chiến dịch.


Có thể nói, chủ trương, đường lối đoàn kết quốc tế của Đảng và phương châm chiến lược "Giúp bạn là mình tự giúp mình" của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn sâu sắc, luôn được Quân tình nguyện Việt Nam thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Lào quán triệt và liên minh chiến đấu hiệu quả với lực lượng vũ trang cách mạng Lào, được thể hiện sinh động trong Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa 1972. Do quán triệt tốt chủ trương, đường lối đỏ, dù còn nhiều khó khăn, gian khổ, nhưng Quân tình nguyện Việt Nam luôn nỗ lực phấn đấu vươn lên phối hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang cách mạng Lào tác chiến hiệu quả, qua đó kết thúc thắng lợi chiến dịch quan trọng này. Đây cũng là kinh nghiệm quý về sự hiệp đồng chiến đấu giữa Quân tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào, có ý nghĩa sâu sắc đối với xây dựng liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam thời kỳ mới.


Hai là, phối hợp chiến đấu chặt chẽ, phù hợp với loại hình tác chiến chiến dịch, giành thắng lợi quyết định giữa bộ đội tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào

Theo đánh giá của các nhà quân sự Mỹ, Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng là "chìa khóa của nước Lào", còn những lãnh tụ của Đảng Nhân dân cách mạng Lào thống nhất khẳng định rằng: "Nếu coi nước Lào là một con voi thì Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng là cái đầu"¹ (Viện Khoa học xã hội quốc gia Lào - Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam trên chiến trường Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2009, tr. 203). Với vị trí chiến lược quan trọng về nhiều mặt đó, trong suốt chiều dài cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Lào, Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng là chiến trường nóng bỏng, nơi diễn ra những trận quyết chiến quan trọng của cả hai bên. Hơn nữa, đã thành quy luật, ở đây, trong mùa khô, liên quân Việt - Lào phối hợp tổ chức nhiều trận đánh, nhiều chiến dịch lớn để làm chủ những khu vực quan trọng, nhưng đến mùa mưa, đường sá đi lại khó khăn, tiếp tế hậu cần không thuận lợi, đế quốc Mỹ với công thức quân phái hữu Lào, quân Thái Lan cùng sự hỗ trợ của không quân, hậu cần và cố vấn Mỹ đã đánh chiếm lại khu vực này. Vì vậy, Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng đã trở thành một địa điểm tập trung sức mạnh quân sự, đồng thời là nơi tiêu tốn một số lượng lớn sinh lực và vật lực của cả đôi bên.


Chủ động khắc phục tình trạng trên và cũng là để bảo vệ thành quả giành được, giữ chắc "chiếc chìa khóa" của chiến trường Lào, trên cơ sở sự thống nhất giữa Trung ương Đảng Lao động Việt Nam và Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào¹ (Đảng Nhân dân Lào thành lập năm 1955, đến năm 1972 đổi tên là Đảng Nhân dân cách mạng Lào) cũng như của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng hai nước, từ tháng 5 đến tháng 11 năm 1972, lực lượng vũ trang hai nước quyết định tổ chức Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng với mục đích: "Đánh bại cuộc tiến công lấn chiếm của địch trong mùa mưa 1972, bảo vệ vững chắc vùng giải phóng, giữ vững thế chiến lược của ta ở Bắc Lào và bảo vệ sườn phải cho hai chiến dịch tiến công Trị - Thiên và Bắc Tây Nguyên trong cuộc tiến công chiến lược 1972"² (Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Tóm tắt các chiến dịch trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2001, tr. 592) trên chiến trường miền Nam Việt Nam.


Quán triệt mục đích đó, thực hiện nhiệm vụ được giao, Quân tình nguyện Việt Nam đã phối hợp hiệu quả với lực lượng vũ trang cách mạng Lào trong toàn bộ chiến dịch, qua đó góp phần làm nên chiến thắng cuối cùng của chiến dịch. Cùng thực hiện nhiệm vụ, giữa Quân tình nguyện Việt Nam và các lực lượng vũ trang Lào luôn có sự nhất trí cao trong chủ trương cũng như trong thực hành chiến dịch. Trong thành phần Bộ Tư lệnh Chiến dịch, có cả đại diện Bộ chỉ huy của Lào để có thể kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo các lực lượng cách mạng Lào thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả cao nhất. Trong toàn chiến dịch, liên quân Lào - Việt đánh tổng cộng 244 trận (Việt Nam đánh 170 trận, Lào đánh 74 trận), loại khỏi vòng chiến đấu 5.759 tên địch (trong đó bắt 179 tên), đánh thiệt hại nặng 3 binh đoàn cơ động là 21, 23 và 26, 3 tiểu đoàn quân Thái Lan, đánh thiệt hại 5 binh đoàn cơ động khác; bắn rơi 38 máy bay, thu 859 súng các loại, đánh bại hoàn toàn cuộc tấn công quy mô lớn của địch, giữ vững địa bàn chiến lược quan trọng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng¹ (Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Tóm tắt các chiến dịch trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975), Sdd, tr. 604). Tuy nhiên, điều cần lưu ý, với thắng lợi này, liên quân Việt - Lào đã vĩnh viễn xóa đi quy luật giành kiểm soát địa bàn chiến lược này trong mùa khô và mùa mưa giữa ta và địch từng kéo dài nhiều năm trước đó; đồng thời, giữ chắc được "Chiếc chìa khóa" cho cách mạng Lào, mở ra một thời kỳ mới cho cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Lào; kịp thời phối hợp hiệu quả với hoạt động tác chiến trên toàn chiến trường Đông Dương, nhất là với cuộc tiến công chiến lược 1972 trên chiến trường miền Nam Việt Nam. Thêm vào đó, chưa xét đến hình thức là chiến dịch tiến công hay phòng ngự, mà chỉ qua số lượng đơn vị địch từ chỗ chỉ với 40 tiểu đoàn ở Chiến dịch "Toàn thắng"² (Còn gọi là "Chiến dịch 139" hay Chiến dịch Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng do Liên quân Việt - Lào phối hợp tiến hành từ ngày 25 tháng 10 năm 1969 đến ngày 25 tháng 4 năm 1970), 30 tiểu đoàn ở mùa khô 1971 - 1972, rồi tăng vọt lên 76 tiểu đoàn, trong khi lực lượng của liên quân giữa bộ đội tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào cơ bản không thay đổi, thậm chí là giảm đi về số lượng đơn vị, mà rút cuộc vẫn toàn thắng. Đó là biểu tượng sinh động về tình đoàn kết chiến đấu thủy chung, son sắt, có hiệu quả cao giữa Quân tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào.


Về nghệ thuật tác chiến chiến dịch, tại Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, từ chỗ nhiều năm chỉ chuyên thực hành tác chiến tiến công, tác chiến phòng ngự mới chỉ xuất hiện ờ một số ít trận đánh quy mô nhỏ, quy mô chiến dịch hầu như chưa từng có, do đó thành quả giành được không được bảo đảm vững chắc, thì đây là lần đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, liên quân Việt - Lào đã tổ chức thành công loại hình chiến dịch phòng ngự một cách hoàn chỉnh, đánh bại hoàn toàn cuộc tiến công quy mô lớn của đối phương. Đó không chỉ là bước nhảy vọt về nghệ thuật tiến hành chiến tranh, mà điều quan trọng là đã góp phần khẳng định rằng: Dù trong chiến tranh giải phóng đẩt nước, bên cạnh việc tiến hành chiến dịch tiến công là chủ yếu vẫn phải tổ chức các chiến dịch phòng ngự. Chỉ có như vậy mới bảo vệ vững chắc thành quả chiến đấu giành được, giữ vững được những địa bàn trọng yếu. Kinh nghiệm quý giá được đúc kết từ Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng năm 1972 giữa Quân tình nguyện Việt Nam và lực lượng vũ trang cách mạng Lào về nghệ thuật tác chiến chiến dịch vẫn có giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở Lào và Việt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay.

[vnmilitaryhistory]

Ba là, luôn nhường thuận lợi cho cách mạng Lào, nhận khó khăn về Quân tình nguyện Việt Nam trong phối hợp thực hành chiến dịch

Quân tình nguyện Việt Nam thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trong điều kiện lực lượng vũ trang cách mạng Lào còn mỏng, mọi điều kiện bảo đảm cho quá trình xây dựng và tác chiến gặp rất nhiều khó khăn. Do đó, dù hoạt động xa quê hương, xa sự chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, nhưng trong bất luận hoàn cảnh nào, Quân tình nguyện Việt Nam cũng luôn nêu cao tinh thần đoàn kết quốc tế, luôn nhường thuận lợi cho bạn, nhận khó khăn về mình trong sự nghiệp kháng chiến. Điều đó càng được minh chứng rõ nét trong Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa 1972.


Trên thực tế, trong quá trình diễn ra Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, bộ đội chủ lực và Quân tình nguyện Việt Nam được Bộ Tư lệnh Chiến dịch sắp xếp đảm trách ở hướng chủ yếu, còn lực lượng vũ trang cách mạng Lào do lực lượng còn mỏng, thực lực chưa đủ mạnh nên được sắp xếp thực hiện nhiệm vụ ở những hướng phối hợp, hiệp đồng với hướng chủ yếu để thực hiện thắng lợi mục đích chiến dịch đề ra. Qua thực hành 4 đợt của chiến dịch phòng ngự cho thấy rõ điều đó: Trong đợt 1 Chiến dịch (21.5 - 10.8.1972), các đơn vị của Lào đã phối hợp với các đơn vị Việt Nam đẩy lui nhiều đợt tiến công của địch ở Mường Sủi; cùng với đó, lực lượng đặc công, pháo binh liên tục tập kích vào sân bay, kho tàng, Sở Chỉ huy Vàng Pao ở Loong Chẹng gây cho địch nhiều thiệt hại. Đợt 2 chiến dịch (11.8 - 10.9.1972), cùng với hướng Nam, hướng Tây, ở hướng Đông Bắc, từ ngày 15 tháng 8 năm 1972, Tiểu đoàn 5 thuộc Trung đoàn 866 và Tiểu đoàn 1 thuộc Trung đoàn 335 cùng với lượng vũ trang cách mạng Lào ngăn chặn địch tiến công vào Bản Lao Phu Học, diệt 600 tên, buộc địch phải rút chạy về Mường Nọi và Nam Buôn Lọng. Đợt 3 chiến dịch (11 - 30.9.1972), trong thời gian diễn ra trận phản đột kích, ở hướng Đông Bắc, Tiểu đoàn 5 Trung đoàn 866 phối hợp với các đơn vị của Lào tổ chức tiến công GM 24, GM 27 tiêu hao một bộ phận quân địch buộc chúng phải rút chạy khỏi Phu Lạt Tây và một số nơi khác. Đợt 4 chiến dịch (1.10 - 15.11.1972), thực hiện chủ trương của Bộ Tư lệnh Chiến dịch, khi đối phương đổ 2 lữ đoàn quân phái hữu Lào xuống Nậm Chắt (phía Tây Mường Sủi 20km) với ý định tiến công Mường Sủi phối hợp với việc đánh lớn vào Cánh Đồng Chum, các lực lượng vũ trang cách mạng Lào đã tổ chức chặn đánh ngay từ đầu. Ngày 16 tháng 10 năm 1972, phía Lào dùng 3 tiểu đoàn phản kích, buộc quân phái hữu Lào phải rút về Nậm Chắt. Kết quả này góp phần quan trọng vào thành tích chung của đợt 4 Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng và góp phần vào thắng lợi chung của chiến dịch.


Không chỉ nhận khó khăn về mình, nhường thuận lợi cho bạn trong chiến đấu, do chiến dịch diễn ra trong mùa mưa, dài ngày, điều kiện bảo đảm hậu cần và tiếp tế khó khăn, lương thực cho bộ đội trong nhiều thời điểm của chiến dịch chưa kịp thời, nhưng Quân tình nguyện Việt Nam vẫn nhường từng bánh lương khô, từng bình tông nước cho lực lượng vũ trang cách mạng Lào. Hơn nữa, trong điều kiện cứu chữa những cán bộ, chiến sĩ bị thương, những tổ cứu thương và quân y chiến dịch cũng luôn ưu tiên cứu chữa cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cách mạng Lào. Tất thảy những yếu tố đó thể hiện rõ tinh thần "Nhường cơm sẻ áo", "Hạt muối cắn đôi - Cọng rau bẻ nửa" của liên quân Lào - Việt Nam. Đây cũng là kinh nghiệm quý báu rút ra từ thực tiễn phối hợp chiến đấu giữa Quân tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào. Trong tình hình mới, kinh nghiệm này cần được chắt lọc, vận dụng sáng tạo để xây dựng mối quan hệ và tình đoàn kết đặc biệt giữa Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân đội nhân dân Lào, qua đó góp phần vun đắp, xây dựng mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam lên một tầm cao mới, xứng đáng với những cống hiến, hy sinh của biêt bao thê hệ cán bộ, chiến sĩ hai nước Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam.


Bốn là, bên cạnh phối hợp chiến đấu, Quân tình nguyện Việt Nam phải luôn bồi dưỡng, giúp đỡ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Lào trưởng thành

Thực tiễn đã minh chứng, thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa 1972 là lần đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, bộ đội chủ lực Quân tình nguyện Việt Nam và các lực lượng vũ trang cách mạng Lào đã phối hợp tổ chức thành công loại hình chiến dịch phòng ngự một cách hoàn chỉnh, đánh bại cuộc tiến công quy mô lớn của liên quân Lào - Thái do Mỹ chỉ huy tiến công vào địa bàn chiến lược Cánh Đồng Chum. Qua thắng lợi này, bên cạnh sự phối hợp tác chiến hiệu quả giữa Quân tình nguyện Việt Nam với lực lượng vũ trang cách mạng Lào góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch, cán bộ, chiến sĩ Quân tỉnh nguyện Việt Nam còn luôn bồi dưỡng, giúp đỡ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Lào trưởng thành. Đây cũng là hiện thực hóa chủ trương của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về tăng cường đoàn kết chiến đấu Việt Nam - Lào, đồng thời là một kinh nghiệm quý giá trong xây dựng liên minh chiến đấu giữa hai nước.


Lực lượng vũ trang cách mạng Lào tham gia Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa 1972 quân số tuy không đông, điều kiện bảo đảm cho tác chiến còn hạn chế, nhưng từ quá trình chuẩn bị đến suốt quá trình diễn tiến của chiến dịch, lực lượng vũ trang cách mạng Lào luôn nhận được sự giúp đỡ của Quân tình nguyện Việt Nam. Theo đó, mọi chỉ thỉ, mệnh lệnh, mục đích, yêu cầu của chiến dịch, bên cạnh được Bộ Chỉ huy Tối cao Quân giải phóng nhân dân Lào, Bộ Tư lệnh Quân khu Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng quán triệt phổ biến tới từng đơn vị của Lào tham gia chiến dịch, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cách mạng Lào còn được Quân tình nguyện Việt Nam giải thích, hướng dẫn trực tiếp, qua đó nâng cao năng lực chuẩn bị và thực hành tác chiến cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cách mạng Lào. Đặc biệt, quán triệt quan điểm "Giúp bạn được việc, được lòng, được cán bộ", Quân tình nguyện Việt Nam trong mọi hoàn cảnh luôn thực hiện yêu cầu qua công việc để bồi dưỡng, dìu dắt cán bộ bạn; từ thực tiễn công tác và tác chiến mà xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Lào trưởng thành, tự vươn lên đảm đương được công việc, đảm đương sự nghiệp cách mạng Lào.


Kết quả Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng ngoài thắng lợi về quân sự còn là thắng lợi về sự phát triển của liên quân Việt - Lào, trong đó, sự trưởng thành của lực lượng vũ trang cách mạng Lào về mọi mặt là dấu ấn nổi bật. Thành quả đó gắn liền với sự dìu dắt, bồi dưỡng của Quân tình nguyện Việt Nam. Bởi trong suốt quá trình chuẩn bị, thực hành chiến dịch, lực lượng vũ trang cách mạng Lào luôn được bồi dưỡng về chính trị, quân sự và các công tác bảo đảm khác, qua đó được củng cố thêm về bản lĩnh chính trị, về trình độ chỉ huy và hiệp đồng tác chiến cũng như công tác dân vận. Những yếu tố đó được coi là những nguyên nhân trực tiếp góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa 1972.


50 năm đã trôi qua, nhưng thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng vẫn là biểu tượng sinh động của liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam, trong đó sự phối hợp chiến đấu hiệu quả giữa Quân tình nguyện Việt Nam và lực lượng vũ trang cách mạng Lào không chỉ trực tiếp góp phần vào thắng lợi của chiến dịch mà còn để lại nhiều kinh nghiệm quý báu đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Những bài học kinh nghiệm đó cần phải được chắt lọc, vận dụng góp phần xây dựng, củng cố mối quan hệ và tình đoàn kết chiến đấu đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam thời kỳ mới. Đồng thời, đó cũng là hành động thiết thực chào mừng kỳ niệm 60 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (5.9.1962 - 5.9.2022), 45 năm Ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Lào (18.7.1977 - 18.7.2022) và chào mừng "Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam 2022".

[vnmilitaryhistory]

TỔNG HỢP THAM LUẬN HỘI THẢO KHOA HỌC
"50 NĂM CHIẾN DỊCH PHÒNG NGỰ CÁNH ĐỒNG CHUM-XIÊNG KHOẢNG THẮNG LỢI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM"

Thiếu tướng, TS NGUYỄN HOÀNG NHIÊN
Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự - Bộ Quốc phòng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, dưới sự lãnh đạo thống nhất, đúng đắn và sáng tạo của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương Việt Nam và Lào, sự hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ hiệu quả giữa Quân đội ta với các lực lượng vũ trang cách mạng Lào đã tạo nên sức mạnh to lớn, từng bước đưa sự nghiệp cách mạng hai nước vượt qua khó khăn, thử thách, tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn. Trong chặng đường đánh Mỹ và thắng Mỹ oanh liệt vẻ vang đó, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 là sự kiện lịch sử đặc biệt, có ý nghĩa chiến lược một biêu tượng sinh động về sức mạnh liên minh đoàn kết chiến đấu đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam.


Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng đã diễn ra cách đây nửa thế kỷ. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của các cơ quan, đơn vị, các tướng lĩnh, nhà khoa học trong và ngoài nước thông qua việc sưu tầm, khảo cứu nhiều nguồn tư liệu và cách tiếp cận mới, cho phép chúng ta nhận thức, đánh giá sâu sắc hơn, toàn diện hơn về tầm vóc, ý nghĩa và giá trị lịch sử Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972. Qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm để kế thừa, vận dụng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay; đồng thời, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ đoàn kết hữu nghị vĩ đại, mẫu mực, hiếm có giữa Đảng, Chính phủ, Quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam trong thời kỳ mới.


Với ý nghĩa đó, thực hiện chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với Tỉnh ủy Nghệ An tổ chức Hội thảo Khoa học với chủ đề "50 năm Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng - Thắng lợi và bài học kinh nghiệm"

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 80 tham luận của các đồng chí lãnh đạo Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu; lãnh đạo các cơ quan Trung ương và địa phương; các quân khu, quân chủng, binh chủng, quân đoàn; các học viện, nhà trường, viện nghiên cứu, các nhân chứng lịch sử, tướng lĩnh, sĩ quan, các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội; đặc biệt, có sự tham gia của ngài Đại sứ quán, Tuỳ viên quốc phòng nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Các tham luận đã tập trung luận giải nhiều nội dung cụ thể, với nguồn tư liệu phong phú, tiếp cận đa chiều, góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn, khẳng định thành công xuất sắc trong lãnh đạo, điều hành chiến tranh cách mạng của Đảng; rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị sâu sắc đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Tại cuộc Hội thảo này, các tham luận đã tập trung đi sâu phân tích và làm sáng rõ những nội dung chủ yếu sau đây:

Một là, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 - Một thành công xuất sắc trong lãnh đạo, chỉ đạo chiến tranh cách mạng của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương hai nước Việt Nam - Lào

Bước sang năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ba nước Đông Dương đã giành được những thắng lợi to lớn, "lực lượng của ta và của bạn đã mạnh lên nhiều và giành được chủ động rõ rệt trên chiến trường [...], ta đang ở thế thắng, thế thuận lợi, thế đi lên; địch đang ở thế thua, thế bị động, thế đi xuống"¹ (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Tập 33, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr. 31). Từ sự nhạy bén, phân tích chính xác cục diện chiến trường và xu hướng phát triển của cuộc kháng chiến, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định mở cuộc tiến công chiến lược năm 1972, trong đó xác định, chiến trường Lào là một hướng phối hợp chiến lược đối với chiến trường miền Nam Việt Nam.


Xuất phát từ yêu cầu chiến lược phải bảo vệ địa bàn chiến lược Cánh Đồng Chum, ngay khi cuộc tiến công mùa khô 1971 - 1972 chưa kết thúc, đầu tháng 4 năm 1972, Thường vụ Quân ủy Trung ương chỉ đạo Đảng ủy và Bộ Tư lệnh 959 tác chiến khu vực Cánh Đồng Chum, Sảm Thông, Loong Chẹng: "Trong bất cứ tình huống nào cũng phải kiên quyết bảo vệ vững chắc Cánh Đồng Chum, bao gồm cả tuyến trung gian... Đẩy mạnh việc triển khai kế hoạch phòng thủ khu vực Cánh Đồng Chum... Tư tưởng chỉ đạo của kế hoạch phòng thủ là giữ vững địa bàn, tiêu diệt lực lượng địch khi chúng tiến hành phản công. Thời gian cuối tháng 4 năm 1972 phải hoàn thành tuyến phòng thủ"² (Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ Tổng Tham mưu, Biên niên sự kiện Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 1954 - 1975, Tập VIII (1972), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2008, tr. 120-121).


Sự chỉ đạo chiến lược hết sức nhạy bén, đúng đắn và sáng tạo của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương là cơ sở để ta và bạn quyết tâm tiến hành Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng một cách chủ động, từ sớm. Mọi công tác chuẩn bị (từ chính trị, tư tưởng đến các mặt bảo đảm tổ chức lực lượng, hậu cần, kỹ thuật và xây dựng hệ thống phòng ngự khu vực) được tiến hành khẩn trương, kịp thời. Trải qua 179 ngày đêm kiên cường chiến đấu, với 244 trận, liên quân Việt Nam - Lào đã loại khỏi vòng chiến đấu 5.759 tên, đánh thiệt hại và thiệt hại nặng 8 binh đoàn cơ động của địch, đập tan cuộc tiến công quy lớn, đầy tham vọng của đế quốc Mỹ và tay sai, lập nên một chiến công xuất sắc.


Sự chỉ đạo chiến lược sắc sảo, đúng đắn, kịp thời và thống nhất của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương hai nước Việt Nam - Lào là nhân tố quan trọng nhất và mang tính quyết định đưa đến thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng. Điều này đã được khẳng định và phản ánh rõ trong các tham luận tại cuộc Hội thảo lần này.


Hai là, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 đánh bại thêm một bước cơ bản học thuyết Níchxơn ở Lào, tạo ra thế và lực thuận lợi thúc đẩy cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giành thắng lợi quyết định

Nuôi cuồng vọng giành một số thắng lợi trên chiến trường làm điều kiện thương lượng và ép ta chấp nhận giải pháp do chúng đưa ra tại Hội nghị Pari, địch đã huy động 76 tiểu đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn pháo binh, cùng sự yểm trợ của không quân, với tổng quân số khoảng 18.400 tên. Đây là cuộc tiến công quy mô lớn nhất, ác liệt nhất và dài ngày nhất vào khu vực Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng dưới thời Tổng thống R. Níchxơn.


Thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng, ta đã đánh bại thêm một bước cơ bản học thuyết Níchxơn, trực tiếp làm phá sản công thức chiến tranh: "Quân ngụy Lào + quân đánh thuê Thái Lan + yểm trợ tối đa của không quân và hậu cần Mỹ". Địch bị thất bại trong phòng ngự (mùa khô 1971 - 1972), lại bị thất bại trong tiến công (mùa mưa 1972); các binh đoàn cơ động - đội quân xung kích của Vàng Pao liên tiếp bị tổn thất nặng nề, tinh thần chiến đấu sa sút nghiêm trọng; quân Thái Lan không làm nổi chức năng là "chỗ dựa" của ngụy Lào. Tất cả điều đó phản ánh rõ một thực tế: Sự phá sản của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt tăng cường" ở Lào chỉ là vấn đề thời gian.


Vượt xa giá trị của một chiến dịch thuần túy, thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 có ý nghĩa to lớn đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ba nước Đông Dương nói chung, cách mạng Lào nói riêng. Liên quân Việt Nam - Lào đã đánh bại hoàn toàn cuộc tiến công quy mô lớn có tính chất chiến lược của Mỹ và phái hữu Lào, bảo vệ được vùng giải phóng có ý nghĩa chiến lược trọng yếu; giữ được thế liên hoàn vững chắc giữa các vùng căn cứ địa cách mạng của bạn; tạo ra một bàn đạp lợi hại để ta tiếp tục phát triển thế tiến công, mở rộng vùng giải phóng. Đồng thời làm phá sản âm mưu địch muốn thu hút, giam chân, phân tán chủ lực Việt Nam ở Lào để đỡ đòn cho các chiến trường khác ở Đông Dương, tạo nên thế phối hợp cùng "chia lửa" với chiến trường miền Nam Việt Nam.


Cùng với thắng lợi của cuộc tiến công chiến lược năm 1972 ở miền Nam Việt Nam, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 góp phần quyết định đánh bại hoàn toàn Học thuyết Níchxơn ở Việt Nam - chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" và ở Lào - chiến lược "Chiến tranh đặc biệt tăng cường"; buộc Mỹ phải ký Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (27.1.1973) và ký kết Hiệp định Viêng Chăn về lập lại hòa bình và thực hiện hòa hợp dân tộc ở Lào (21.2.1973); mở ra bước ngoặt quyết định thúc đẩy sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của quân và dân hai nước Việt Nam - Lào đến thắng lợi hoàn toàn. Những nội dung nêu trên đã được các nhà khoa học phản ánh tương đối sâu sắc, cụ thể trong các tham luận tại Hội thảo.

[vnmilitaryhistory]

Ba là, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 là biểu tượng sinh động về tình đoàn kết vĩ đại, trong sáng, thủy chung giữa Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam

Mặc dù chịu tác động cả tích cực và tiêu cực trong quan hệ quốc tế, nhất là mâu thuẫn Trung - Xô và sự chia rẽ trong phong trào cộng sản quốc tế, song, với đường lối kháng chiến độc lập, tự chủ, đúng đắn, sáng tạo, Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương hai nước Việt Nam - Lào đã đoàn kết, thống nhất, quyết tâm cao trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành chiến dịch. Nhờ đó đã phát huy được sức mạnh đoàn kết chiến đấu, từng bước đưa cuộc chiến tranh cách mạng vượt qua mọi khó khăn, viết nên trang sử chói lọi về sức mạnh đoàn kết quốc tế vô sản mẫu mực, trong sáng, thủy chung trong thế kỷ XX.


Đề cập đến nội dung này, các tham luận đã tập trung đi sâu phân tích và nhấn mạnh mối quan hệ đoàn kết chiến đấu đặc biệt giữa quân và dân hai nước trong Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng; sự phối hợp chiến đấu chặt chẽ, hiệu quả giữa Quân tình nguyện Việt Nam với Quân giải phóng nhân dân Lào; sự ủng hộ, giúp đỡ của các quân khu, các tỉnh của Việt Nam đối với bạn, nhất là sự phối hợp của quân và dân Quân khu 4, tỉnh Nghệ An và tỉnh Xiêng Khoảng...


Thực tiễn thắng lợi của Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng đã minh chứng: Trong chiến tranh cách mạng giải phóng dân tộc, cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, đoàn kết chiến đấu giữa ba nước Đông Dương, đặc biệt là giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng Lào là quy luật sống còn, quyết định đến sự tồn vong của nền độc lập, tự do, hòa bình và phát triển của mỗi nước và khu vực. Với tư tưởng "giúp bạn là mình tự giúp mình", dân tộc Việt Nam có quyền tự hào khi đã góp phần xứng đáng vào thắng lợi của cách mạng Đông Dương nói riêng và phong trào đấu tranh cách mạng thế giới nói chung.


Bốn là, thắng lợi Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng đánh dấu bước phát triển nghệ thuật chiến dịch, góp phần làm phong phú thêm lý luận về nghệ thuật quân sự của Quân đội ta

Chiến địch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 là chiến dịch phòng ngự hoàn chỉnh đầu tiên của Quân đội ta phối hợp với bạn trên chiến trường Lào. Mặc dù ta chưa có nhiều kinh nghiệm chiến dịch phòng ngự, nhưng nhờ quán triệt chủ trương của Đảng, chủ động nắm chắc tình hình, đánh giá đúng âm mưu, quy luật hành động của địch, Bộ Tư lệnh Chiến dịch đã sớm chuyển sang phòng ngự đúng lúc, kịp thời; phán đoán đúng thời gian, lực lượng và hướng tiến công của địch để chủ động xác định khu vực phòng thủ, xây dựng thế trận phòng ngự vững chắc, hiểm hóc, có chiều sâu. Thế trận đó được tạo bởi "thế lợi của địa hình, thế vững chắc của hệ thống công sự; thế hiểm hóc, bất ngờ của nghệ thuật bố trí và sử dụng binh lực, hỏa lực, công sự, vật cản; thế liên hoàn hỗ trợ lẫn nhau giữa các chốt, các cụm chốt liên quan; thế hiệp đồng chi viện của lực lượng cấp trên đối với lực lương tại chỗ"¹ (Khoa Nghệ thuật quân sự, Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum mùa mưa năm 1972, Tlđd, tr. 119).


Nghệ thuật tổ chức và sử dụng lực lượng của liên quân Việt - Lào trong chiến dịch phòng ngự có bước phát triển mới. Ta sử dụng lực lượng ít mà tinh, lấy chất lượng chiến đấu cao để đối phó với số lượng đông và sức mạnh binh khí kỹ thuật hiện đại của địch; phát huy cao nhất khả năng của mọi lực lượng trong chiến dịch phòng ngự. Lực lượng cơ động, lực lượng giữ chốt, lực lượng binh chủng hợp thành và lực lượng dự bị được bố trí, sử dụng hợp lý, linh hoạt, hiệu quả. Trong quá trình thực hành tác chiến, Bộ Tư lệnh Chiến dịch có kế hoạch chu đáo bảo đảm vừa tác chiến, vừa củng cố, bổ sung lực lượng bảo đảm chiến đấu liên tục, dài ngày.


Chiến dịch đã vận dụng nhiều cách đánh linh hoạt, sáng tạo, trong đó, nét nổi bật là ta đã khéo kết hợp giữa phòng ngự khu vực (trọng điểm là việc xây dựng các điểm tựa, cụm điểm tựa làm nòng cốt) với tích cực phản kích và tiến công ra ngoài công sự, chớp thời cơ, mở các trận phản đột kích then chốt tiêu diệt lực lượng tiến công nòng cốt của địch; vận dụng hiệu quả chiến thuật "vận động tiến công kết hợp chốt"; vừa biết lấy ít đánh nhiều là phổ biến, vừa biết tập trung lực lượng thích hợp, tổ chức đánh lớn, đánh hiệp đồng binh chủng ở những trận phản đột kích, làm đảo lộn thế tiến công của địch, làm thay đổi tương quan lực lượng, buộc địch mất dần quyền chủ động, đi đến thất bại hoàn toàn.


Qua chiến dịch, bộ đội ta càng vững vàng về chính trị, trình độ kỹ thuật, chiến thuật cơ bản được nâng cao. Đội ngũ cán bộ chỉ huy các cấp đã tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm trong chỉ đạo, tổ chức thực hành chiến dịch phòng ngự; về cách đánh địch ngoài công sự, về hiệp đồng, phối hợp tác chiến giữa các lực lượng, giữa bộ binh với pháo binh; rèn luyện thêm phương pháp, tác phong chỉ huy tác chiến phòng ngự...


Đi sâu nghiên nét đặc sắc về nghệ thuật của Chiến dịch là một trong những nội dung trọng yếu, nổi bật được các nhà khoa học, các nhân chứng lịch sử tập trung phân tích, luận giải sâu sắc, rút ra bài học kinh nghiệm quý. Qua đó, tiếp tục nhấn mạnh vị trí của tác chiến phòng ngự trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, bản chất tích cực của phòng ngự trong nghệ thuật quân sự Việt Nam và sự cần thiết phải huấn luyện cho Quân đội ta không chỉ giỏi tiến công, phản công, mà phải giỏi cả phòng ngự.


Năm là, Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay

Đó trước hết là sự lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược tài tình, nhạy bén của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương hai nước trong phân tích, đánh giá đúng cục diện chiến trường, chủ động chuyển sang loại hình chiến dịch phòng ngự đúng thời cơ; nghệ thuật lựa chọn chính xác các khu vực phòng ngự, chủ động lập thế trận phòng ngự vững chắc, hiểm hóc, có chiều sâu; nghệ thuật tổ chức, sử dụng lực lượng hợp lý và vận dụng cách đánh sáng tạo, linh hoạt, hiệu quả; sự hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ, thống nhất và hiệu quả giữa Quân đội ta với Quân giải phóng nhân dân Lào. Đó còn là bài học thành công của công tác đảng, công tác chính trị và bảo đảm giao thông, hậu cần, kỹ thuật trong một chiến dịch phòng ngự quy mô lớn, liên tục, dài ngày.


Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Vận dụng những bài học kinh nghiệm của Chiến thắng Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, đòi hỏi chúng ta phải luôn bám sát tình hình, đánh giá đúng cục diện thế giới, khu vực đề ra đường lối, chính sách phù hợp phục vụ cho chiến lược bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, phải nắm bắt, dự báo được các xu hướng trong quan hệ quốc tế, khu vực cũng như mục tiêu, lợi ích, ý đồ chiến lược của từng nước, nhất là các nước lớn; dành ưu tiên cho việc củng cố quan hệ hợp tác, hữu nghị với các nước láng giềng; nhận thức sâu sắc quan điểm "Đông Dương là một chiến trường", không ngừng tăng cường, phát triển quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào phát triển lên tầm cao mới.


Để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của Tổ quốc, ngăn chặn nguy cơ xung đột vũ trang, chiến tranh từ sớm, từ xa, phải chủ động và thường xuyên chăm lo xây dựng, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân vững mạnh, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững chắc; đặc biệt chú trọng xây dựng "thế trận lòng dân", nhất là ở địa bàn chiến lược, trọng điểm, biên giới, biên, đảo. Chăm lo xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu ngày càng cao; tiếp tục tổ chức, sắp xếp biên chế quân đội theo hướng tinh, gọn, mạnh phù hợp với điều kiện mới... Đây là những nội dung được nhiều tham luận đề cập, luận giải.

Kính thưa các đồng chí!

Hội thảo khoa học là dịp chúng ta tôn vinh, tri ân những công lao, cống hiến, hy sinh của những người con ưu tú của dân tộc đã góp phần làm nên chiến thắng; khơi dậy truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo, vùng trời của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.


Được sự quan tâm chỉ đạo của Ban Bí thư, Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, sự ủng hộ và tạo điều kiện của Tỉnh ủy - Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An, với tinh thần trách nhiệm và nỗ lực cao trong nghiên cứu khoa học, Hội thảo Khoa học "50 năm Chiến dịch phòng ngự Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng - Thắng lợi và bài học kinh nghiệm" đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Điều đó tạo cơ sở để các nhà khoa học trong và ngoài Quân đội, ta và bạn Lào, tiếp tục nghiên cứu, làm phong phú và sâu sắc thêm nội dung sự kiện lịch sử quan trọng này trong thời gian tới.

Trân trọng cảm ơn!