Lịch sử lực lượng vũ trang quận Đống Đa 1945-2019

[vnmilitaryhistory]

Để hoàn thành những nhiệm vụ do Đảng bộ quận đề ra, cùng với công tác chấn chỉnh các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể, Quận ủy và Ủy ban kháng chiến quận chú trọng tới công tác xây dựng, củng cố các lực lượng vũ trang của quận. Ban Chỉ huy quân sự quận được thành lập do đồng chí Lê Thanh làm Quận đội trưởng, đồng chí Hồ Trúc làm Chính trị viên trưởng, đồng chí Chu Văn Biên (Nguyễn Hoa) làm Quận đội phó, đồng chí Lương Hoài Tín làm Chính trị viên phó. Các đơn vị vũ trang tập trung của quận được xây dựng gồm hai đại đội du kích (Đại đội 2 và Đại đội 3), một trung đội nữ du kích và Trường huấn luyện. Cán bộ, chiến sĩ là những anh chị em trẻ khoẻ đã qua chiến đấu, được rút ra từ số dân quân du kích, tự vệ thành đang có mặt ở Thanh Oai.


Đại đội 2 do đồng chí Ngọc "già" làm Đại đội trưởng, đồng chí Phương làm Chính trị viên kiêm Đại đội phó. Đại đội đóng quân ở các thôn Kim Lân, Tri Lễ, Ước Lễ đến Từ Châu. Nhiệm vụ của đại đội là vừa huấn luyện, củng cố, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ khu vực dừng chân của ca quan quận, chặn địch đánh vào theo hướng Đường số 22 (Hà Đông - Vân Đình).


Đại đội 3 do đồng chí Bùi Văn Phi (Vũ Tiến) làm Đại đội trưởng và hai đại đội phó là đồng chí Châu và đồng chí Lê Đình Cầu. Nơi đóng quân lúc đầu của Đại đội là các thôn Hữu Lê, Hữu Từ, Cự Đà, Khúc Thủy, sau chuyển về Bối Khê, Úc Lý, Cự Thần, Đống Giã. Đại đội có nhiệm vụ vừa huấn luyện, xây dựng đơn vị, vừa cơ động, phối hợp với Đại đội 2 chiến đấu bảo vệ các cơ quan của quận và nhân dân trên địa bàn Thanh Oai.


Trung đội nữ du kích do đồng chí Nguyễn Kim Thoa làm Trung đội trưởng kiêm Chính trị viên. Nhiệm vụ chủ yếu của trung đội là làm công tác địch vận, vũ trang tuyên truyền, đánh tập kích địch và phối hợp chiến đấu với các đại đội khi cần thiết.

Trường huấn luyện quân sự được thành lập ở Cự Đà, sau chuyển về đóng ở Hưng Giáo do đồng chí Lam Sơn làm Giám đốc, các đồng chí Lê Thanh, Chu Văn Biên làm Phó Giám đốc. Trường còn có hai người Nhật lấy tên Việt Nam là Được và Quý tình nguyện ở lại tham gia kháng chiến với ta giúp việc huấn luyện chuyên môn kỹ thuật. Nhiệm vụ của trường là đào tạo cán bộ tổ và tiểu đội trưởng, đồng thời tham gia đánh địch nếu địch tiến công ta từ hướng Đường số 71 vào.


Trong thời gian này, quận chủ trương gấp rút huấn luyện quân sự cho các lực lượng. Trừ các bộ phận canh gác chốt chặn phía trên, đại bộ phận lực lượng vũ trang đều được tổ chức huấn luyện, học kỹ, chiến thuật, sử dụng các loại trang bị, vũ khí hiện có. Một bộ phận tập luyện ngay tại thao trường nơi đóng quân; bộ phận lớn hằng ngày tập trung huấn luyện tại Trường huấn luyện của quận. Tuy điều kiện ăn ở còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, song các lực lượng của ta không ngại gian khổ, ngày đêm hăng say luyện tập mong một ngày đánh tan quân xâm lược, trờ lại Thủ đô yêu dấu.


Mặc dù trọng tâm nhiệm vụ là xây dựng, huấn luyện và củng cố đơn vị, song ngay trong quá trình đó, du kích tập trung quận V cũng bố trí một bộ phận đột nhập vào nội thành Hà Nội đánh địch. Ban ngày học tập, huấn luyện, chiều tối cán bộ, chiến sĩ ta chia nhỏ lực lượng vượt phòng tuyến địch tập kích vào các vị trí của địch ở Quang Bằng, Định Công, Kim Lũ, sân bay Bạch Mai, Ngã Tư Sở...


Nội dung tuyên truyền là các tin tức kháng chiến, đường lối, chủ trương của Đảng, Chính phủ, thủ đoạn, âm mưu của địch. Bộ phận in báo Thép của Liên khu III - Đống Đa, sau khi di chuyển từ Mỗ về Cự Đà, trước khi chuyển nhập về Báo Thủ đô của Khu XI cũng kịp in xong cuốn Du kích Nga, Người chính trị viên quân đội do đồng chí Hồ Trúc sưu tầm, biên soạn được cung cấp và sử dụng làm tài liệu huấn luyện chính.


Việc chỉnh đốn đội ngũ, sắp xếp lại lực lượng cũng như tăng cường huấn luyện, chú trọng công tác chính trị tư tưởng, công tác vận động quần chúng tuy mới là bước đầu, nhưng có ý nghĩa lớn đối với quận V, là bước trưởng thành quan trọng của các lực lượng quận V Đống Đa trên con đường kháng chiến. Đội ngũ cán bộ của Quận ủy và các ngành quân sự, công an, các đoàn thể của quận V được tăng cường, chặt chẽ hơn về tổ chức, tự giác hơn về kỷ luật, có kỹ thuật tác chiến và sử dụng các vũ khí, khí tài hiện có; quan hệ giữa lực lượng kháng chiến quận V với nhân dân địa phương và đồng bào tản cư ngày càng thắt chặt vì sự nghiệp chung là kháng chiến thắng lợi. Những kết quả đó là điều kiện hết sức quan trọng để quận V - Đống Đa vượt qua được những khó khăn, thử thách to lớn trong những ngày tạm rút khỏi thành phố. Đó cũng là những nhân tố bảo đảm cho quân dân Đống Đa cùng với nhân dân Thanh Oai đánh thắng các cuộc phản kích của địch trong thời gian này.


Ngày 2 tháng 3 năm 1947, thực dân Pháp cho quân đánh ra theo Đường số 6 chiếm đóng thị xã Hà Đông. Từ thị xã Hà Đông, chúng thiết lập vành đai bảo vệ, uy hiếp trực tiếp vùng Cự Đà, Khúc Thủy phía Nam thị xã, nơi các cơ quan và lực lượng quận V đang đóng quân. Để bảo toàn cơ sở, các cơ quan, đơn vị của quận được lệnh lùi về Bối Khê, Bồ Nâu, Úc Lý. Nhân dân Hà Nội đang tản cư ở ven thị xã Hà Đông lại tản cư tiếp về Bối Khê, Đại Địch.


Ở vùng đứng chân của quận V - Đống Đa trên đất Thanh Oai, trong tháng 3 năm 1947, các đơn vị vũ trang của quận phối hợp với dân quân, du kích địa phương và bộ đội chủ lực đánh chặn quân địch, bảo vệ căn cứ. Nhiều trận đánh diễn ra ở Nhân Hòa, Cự Đà, Đa Sĩ và trên Đường số 70 trong suốt ngày 2 tháng 3 năm 1947. Địch phải quay về đồn trú ở Thanh Liệt và Đường số 70, không gây được thương vong đáng kể cho ta. Ngay trong đêm đó, trung đội của đồng chí Vũ Văn Sự (thuộc Đại đội 2) tập kích địch trên Đường số 70 diệt một số tên, phá hủy một xe bọc thép. Cụm quân địch ở Thanh Liệt cũng bị ta tập kích.


Nhân lúc địch rải quân chốt chặn nhiều nơi, một bộ phận lực lượng của quận V đánh quấy rối nhiều vị trí địch ở Hà Nội như Ngã Tư Sở, sân bay Bạch Mai, Nhà dầu Shell và các điểm đóng quân khác của chúng ở thị xã Hà Đông, ở Ba La, dọc Đường số 22 Hà Đông - Vân Đình, tiêu diệt một số tên. Riêng trận đánh vào Nhà dầu Shell, ta đốt cháy hàng nghìn lít xăng dầu của địch, có chỗ bốn ngày sau chúng mới dập tắt được.