Nhìn từ đồng đội và người thân

[thongdiepthoigian]

- Tên sách: Nhìn từ đồng đội và người thân
- Tác giả:
- Nhà xuất bản: Quân đội nhân dân
- Năm xuất bản: 2008
- Người số hóa: macbupda, thongdiepthoigian


TỔ CHỨC VÀ HOÀN CHỈNH BẢN THẢO:
   - Đại tá TRẦN BÁ ĐIỀM (Chủ biên)
   - Đại tá LÊ VĂN TÂN

LỜI GIỚI THIỆU

Đồng chí Thiếu tướng Trần Minh Phú (Sáu Phú) nguyên là Phó Tư lệnh Quân khu 9. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống đế quốc Mỹ xâm lược, đồng chí đã trải qua nhiều cương vị chỉ huy chiến đấu khác nhau. Phát triển lên từ một chiến sĩ bộ binh và trở thành một cán bộ quân sự có tài tổ chức chỉ huy đánh giặc, giành nhiều thắng lợi trên chiến trường đồng bằng sông nước Cửu Long.


Những ai đã từng sống, chiến đấu giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, thời kỳ 1961 - 1975 ở chiến trường Khu 8 đều được nghe và biết đến thành tích và chiến công vô cùng oanh liệt của Tiểu đoàn 261 anh hùng và sau đó phát triển lên thành Trung đoàn Đồng Tháp 1 của Quân khu 8 (hai lần được tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân), một đơn vị chủ lực được thành lập ngay tại chiến trường miền Trung Nam Bộ (Khu 8 cũ). Cán bộ, chiến sĩ là những người con, em của nhân dân các tỉnh Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp.


Đồng chí Sáu Phú là một trong những cán bộ đầu tiên tập kết từ miền Bắc trở về tham gia thành lập Tiểu đoàn 261 (tháng 2 năm 1961) và cùng với tập thể Đảng ủy - Ban chỉ huy tiểu đoàn, chỉ huy đơn vị lập nhiều chiến công xuất sắc, như trận Ấp Bắc lịch sử. Những năm cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ (1974 - 1975) đồng chí giữ nhiều cương vị quan trọng như: Phó Tham mưu trưởng rồi Tham mưu trưởng Quân khu 8, là Sư đoàn trưởng Sư đoàn Bộ binh 8, đồng chí đã cùng Bộ Tư lệnh sư đoàn tổ chức đơn vị tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử cùng quân dân Mỹ Tho (nay là Tiền Giang) Khu 8 đánh vào căn cứ sư đoàn 7 chủ lực ngụy ở Đồng Tâm và nhiều vị trí khác quan trọng, đồng thời cắt đứt lộ 4 (nay là quốc lộ 1) đoạn từ Bến Chùa - Bến Chanh ngã ba Trung Lương - Tiền Giang, không cho lực lượng vùng 4 chiến thuật ngụy lên ứng cứu Sài Gòn và không cho địch từ Sài Gòn chạy về cố thủ ở đồng bằng sông Cửu Long. Giải phóng các tỉnh Khu 8, góp phần kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc.


Sau ngày miền Nam được giải phóng, đồng chí tiếp tục tham gia chỉ huy lực lượng vũ trang Quân khu 9 chiến đấu bảo vệ biên giới Tây - Nam và làm nhiệm vụ quốc tế giúp cách mạng Campuchia. Trên các cương vị Tham mưu phó, Tham mưu trưởng và Phó Tư lệnh Mặt trận 979, đồng chí Trần Minh Phú góp nhiều công sức lãnh đạo, chỉ huy lực lượng vũ trang Mặt trận 979 - Quân khu 9 lập nhiều chiến công to lớn.


Nhắc đến Thiếu tướng Trần Minh Phú cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 9 (thời chống Mỹ) đều bày tỏ một tình cảm kính phục và thừa nhận tướng Sáu Phú là một cán bộ quân sự dày dặn trận mạc và rất nổi tiếng ở vùng đồng bằng sông nước Cửu Long. Hình ảnh một cán bộ quân sự chỉ huy tài năng đã in đậm trong lòng biết bao nhiêu đồng chí, đồng đội và nhân dân địa phương Khu 8.


Từ trách nhiệm và tình cảm nhằm tri ân với những đóng góp to lớn của Thiếu tướng Trần Minh Phú với lực lượng vũ trang Quân khu 9, Bộ Tư lệnh quân khu và lãnh đạo các tỉnh Bến Tre, Đồng Tháp, Tiền Giang và nhiều cán bộ cao cấp, tướng lĩnh cùng bạn bè, đồng chí, đồng đội và gia đình đã nhớ lại và tích cực viết bài tham giạ cuốn sách "Thiếu tướng Trần Minh Phú - Nhìn từ đồng đội và người thân"; được cơ quan đại diện Nhà xuất bản Quân đội nhân dân tại Cần Thơ nhiệt tình giúp đỡ hoàn chỉnh bản thảo, để cuốn sách được xuất bản trong năm 2008.


Đây là một việc làm rất có ý nghĩa trong công tác tổng kết biên soạn lịch sử của lực lượng vũ trang Quân khu 9 qua các thời kỳ kháng chiến. Cuốn sách không chỉ đơn thuần nói về cuộc đời đồng chí Sáu Phú mà thực chất đã khắc họa nên nhiều vấn đề về lịch sử, về tình đồng chí đồng đội, về tình cảm quân dân vô cùng sâu sắc.


Thay mặt Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 9 tôi xin chân thành cảm ơn sự đóng góp của các đồìig chí tướng lĩnh, bạn bè và gia đình, đặc biệt là sự giúp đỡ của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân để cuốn sách được ra mắt và đến tay bạn đọc. Mong các đồng chí và bạn đọc đóng góp nhiều ý kiến bổ sung để có dịp tái bản cuốn sách được đầy đủ hơn.

Tư lệnh Quân khu 9
Trung tướng Trần Phi Hổ

[thongdiepthoigian]

LỜI NÓI ĐẦU

Trong sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp và để quốc Mỹ xâm lược, chiến đấu giải phóng quê hương đất nước. Ở đồng bằng sông Cửu Long đã có biết bao thế hệ những người con ưu tú trở thành cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang Quân khu 9. Trong số cán bộ, chiến sĩ ấy nhiều người đã trở thành Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, tướng lĩnh, cán bộ cao cấp trong quân đội, với bề dày thành tích vô cùng phong phú và rất đỗi tự hào.


Thiếu tướng Trần Minh Phú (Sáu Phú) nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9, là một trong những tướng lĩnh được nhiều người biết đến với tài thao lược quân sự, chỉ huy bộ đội đánh giặc, lập nên nhiều chiến công xuất sắc.

Cuộc đời và những năm tháng chiến đấu trong quân ngũ của Thiếu tướng Trần Minh Phú có nhiều vấn đề rất có ý nghĩa, quý giá cho việc tôn vinh giá trị truyền thống của lực lượng vũ trang Quân khu 9 và vùng đất Nam Bộ "thành đồng Tổ quốc", "đi trước về sau", "anh dũng bất khuất". Những giá trị cao đẹp, truyền thống của quá khứ hào hùng ấy nếu không được ghi chép và tái hiện lại sẽ là một thiếu sót lớn trong công tác tổng kết và biên soạn lịch sử qua các thời kỳ kháng chiến.


Xuất phát từ những ý nghĩa trên và được sự động viên, giúp đỡ nhiệt tình của, các đồng chí cán bộ lãnh đạo, chỉ huy qua các thời kỳ của lực lượng vũ trang Quân khu 8 (trước đây) và Quân khu 9 ngày nay, Cơ quan đại diện Nhà xuất bản Quân đội nhân dân tại Cần Thơ, phối hợp với Bộ Tư lệnh Quân khu 9 để thu thập các bài viết thành cuốn sách nói về cuộc đời chiến đấu, xây dựng quân đội của đồng chí Sáu Phú trải qua 50 năm (1947 - 1997).


Cuốn sách có tựa đề "Thiếu tướng Trần Minh Phú - Nhìn từ đồng đội và người thân" tập hợp trên 16 bài viết dưới dạng kỷ niệm sâu sắc về một cá nhân, một con người, nội dung các bài viết rất phong phú và đem đến cho bạn đọc nhiều cảm xúc sâu lắng. Nội dung cuốn sách không chỉ đơn thuần nói về cá nhân đồng chí Sáu Phú mà nó được tái hiện lại nhiều vấn đề của cuộc sống và chiến đấu của những năm kháng chiến, đem đến cho người đọc một giá trị nhân văn sâu sắc.


Cuốn sách được tập hợp nhiều bài viết của nhiều tác giả khác nhau, với nhiều kỷ niệm khác nhau và đặc biệt là thời gian qua đã lâu. Đồng chí Trần Minh Phú lại đã mất, nên tư liệu về cuộc đời đồng chí còn lại không nhiều. Do đó sẽ có những hạn chế nhất định, nhà xuất bản rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp phê bình của bạn đọc và chân thành cảm ơn các bạn bè và đồng chí đã gửi bài để cuốn sách được hoàn thành sớm trong năm 2008.

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

[thongdiepthoigian]

THIẾU TƯỚNG TRẦN MINH PHÚ CUỘC ĐỜI VÀ TRẬN MẠC

Thiếu tướng Trần Minh Phú (Sáu Phú) nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9. Ông còn có tên khai sinh là Trần Văn Nhiên, sinh năm 1930 tại xã Châu Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Quê hương có truyền thống cách mạng kiên cường với danh hiệu "Đồng khởi", cũng là quê hương của nữ tướng Nguyễn Thị Định, trung tướng Đồng Văn Cống và ông là một trong 18 vị tướng lĩnh của xứ Dừa.


Tướng Trần Minh Phú sinh ra trong một gia đình "cố nông". Hai cụ thân sinh là ông Trần Văn Đầy (Bảy Đầy) và bà Nguyễn Thị Chưởng. Đồng chí Sáu Phú có một người anh trai là Trần Văn Điện và một người em gái là Trần Thị Chiên. Khi còn nhỏ ở nhà gia đình gọi anh là Trần Nhiên. Trước khi có phân chia thành phần giai cấp được coi là dân nghèo, dưới thời phong kiến đế quốc, gia đình ông nội và cha của anh Nhiên rất nghèo phải đi làm thuê, làm mướn cho địa chủ nhưng các cụ đều có lòng yêu nước rất sâu nặng. Tuy nghèo nhưng hai cụ thân sinh ra Trần Nhiên rất yêu quý con trai, ngay từ khi còn nhỏ đã có tướng mạo trắng trẻo đẹp trai và to cao, do vậy mà hai cụ đã dành hết khả năng cho con ăn học. 


Tuy vậy ở thời kỳ người dân bị nô lệ, mất nước với chính sách "ngu dân" của thực dân Pháp, ở miền quê nghèo Bến Tre đâu có nhiều trường lớp. Cậu Nhiên cũng chỉ học đến lớp 5, lớp 4 trường làng (như lớp 1, lớp 2 sau này). Năm 1942 mới 12 tuổi đầu đã phải ở nhà phụ giúp cha mẹ, làm việc kiếm sống phải chăn trâu cắt cỏ cho nhà địa chủ mà cha làm tá điền. Tuổi trẻ của người thiếu niên Trần Nhiên tuy nghèo khó như vậy nhưng cũng có nhiều kỷ niệm sâu sắc, không phải ngẫu nhiên mà hình như nó là nguyên nhân sâu xa bắt nguồn tạo nên tính cách của tướng Trần Minh Phú sau này.


Lúc còn là thanh thiếu niên ở quê đi học anh đã chơi thân với nhiều người bạn cùng quê mà sau này một số trở thành tướng lĩnh cán bộ cao cấp trong quân đội, hoặc trong các tổ chức cách mạng của tỉnh Bến Tre như Thiếu tướng Nguyễn Hữu Vị (Tám Vị) nguyên Phó Tư lệnh Sư đoàn 8, Tỉnh đội trưởng Bến Tre, đại tá Nguyễn Cang (Ba Cang) nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 9; đại tá Lê Minh Đào (Ba Đào) nguyên Chủ tịch tỉnh Bến Tre...


Thuở còn đi học ở trường làng, không ai dám ăn hiếp trò Nhiên, lớp có những trò là con nhà giàu có vai vế trong làng chơi bi (bắn đạn cu li) ăn gian rồi còn lên mặt đánh bạn nhà nghèo, anh Nhiên bất bình nhảy vào bênh vực, có lúc tuy bị thầy giáo phạt, xử không công bằng, anh giám mạnh dạn khiếu nại bênh vực cho mình và cho bạn. Sinh thời bản tính Trần Nhiên đã có khí phách, hào hiệp, vui tính hòa đồng với mọi người nhưng biết yêu thương thông cảm với bạn nhà nghèo.


Tuy cương trực thẳng thắn như vậy nhưng Trần Nhiên vẫn được thầy giáo yêu quý anh vì anh rất thông minh học giỏi. Thầy giáo còn sử dụng trò Nhiên giúp thầy đọc bài cho lớp, làm sổ sách cộng điểm tổng kết của học sinh và nhiều công việc khác. Ngay từ nhỏ anh đã bộc lộ là một con người có suy nghĩ độc lập và chịu khó chịu khổ vượt qua những thử thách trong cuộc sống.


Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, anh Nhiên trên 15 tuổi xin vào bộ đội, đi theo cách mạng nhưng đơn vị không nhận vì chưa đủ tuổi. Tháng 2 năm 1947, anh nhập ngũ vào Tiểu đoàn 310 bộ đội địa phương tỉnh Bến Tre, công tác và phấn đấu chỉ 6 tháng anh được kết nạp vào Đảng Cộng sẵn Việt Nam (kết nạp ngày 19 tháng 8 năm 1947, chính thức ngày 19 tháng 12 năm 1947) được giao giữ các chức vụ Tiểu đội phó, Tiểu đội trưởng, Chính trị viên trung đội và đến chức Đại đội phó thì Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết. Tháng 9 năm 1954 anh cùng các cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang ở miền Nam tập kết ra miền Bắc.


Trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, đồng chí Trần Minh Phú là một cán bộ trưởng thành lên từ cơ sở. Từ khi vào bộ đội, anh tiến bộ rất nhanh, nâng cao nhận thức chính trị, giác ngộ giai cấp. Là một cán bộ, đảng viên gương mẫu đi trong mọi công tác chiến đấu và được tổ chức cấp tín nhiệm.


Tuy nhiên thời kỳ kháng chiến chống Pháp đến khi tập kết, anh Trần Minh Phú chưa có những chiến công xuất sắc nổi bật như thời chống Mỹ sau này. Cũng như nhiều người con của quê hương "Nam Bộ thành đồng Tổ quốc" anh có một ý chí quyết tâm sắt đá, trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, quyết tâm chiến đấu đến cùng để giải phóng quê hương đất nước.


Được tập kết ra miền Bắc là nhiệm vụ tất yếu khách quan đồng thời với anh cũng là thời cơ lớn để được học tập rèn luyện nâng cao năng lực nhận thức trí tuệ, bản lĩnh của một cán bộ quân sự với những khả năng chỉ huy xuất sắc trên chiến trường miền Nam những năm tháng sau này trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.


Từ năm 1955 - 1958, anh được Đảng, Nhà nước, quân đội cho đi học các trường đào tạo sĩ quan chính quy của quân đội ta. Học cả chương trình sĩ quan bộ binh và pháo binh. Khi ra trường (tháng 3 năm 1959) anh được bổ nhiệm chức Đại đội trưởng cối 82 của Sư đoàn 338 với quân hàm thượng úy và giữ chức vụ Phó Bí thư chi bộ đại đội.

[thongdiepthoigian]

Là một trong những cán bộ miền Nam tập kết được tuyển chọn để huấn luỵện trở về chiến trường chiến đấu và tháng 5 năm 1960 anh được lên đường vượt Trường Sơn để về Khu 8 (miền Trung Nam Bộ) cũng là vùng đất quê hương của anh, địa bàn anh đã hoạt động trong chống Pháp rất quen thuộc.


Đồng chí Trần Minh Phú về đến chiến trường Khu 8 trong một bối cảnh cuộc đấu tranh chính trị, vũ trang của nhân dân Nam Bộ "Đồng khởi" và toàn miền Nam năm 1960 đã giành thắng lợi.

Lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam bắt đầu được tái thành lập mà Tiểu đoàn 261 (thành lập tháng 2 năm 1961) là tiểu đoàn chủ lực đầu tiên (T2) Khu 8 được thành lập ở miền Trung Nam Bộ. Ban chỉ huy tiểu đoàn gồm các đồng chí Lê Văn Khuyên (Tám Dần) - Tiểu đoàn trưởng; đồng chí Lê Pha (Ba Tam) - Chính trị viên; đồng chí Lê Minh Đào - Tiểu đoàn phó. Lúc đầu chỉ mới có 2 đại đội điều từ các tỉnh Kiến Phong, Kiến Tường lên (tỉnh Đồng Tháp sau này), đến giữa năm 1961 tiểu đoàn được xây dựng củng cố hoàn chỉnh với 4 đại đội (3 đại đội bộ binh, 1 đại đội trợ chiến có súng cối và ĐKZ) quân số lên đến hơn 1.000 người. Đồng chí Hai Hoàng làm Tiểu đoàn trưởng, đồng chí Châu Hoàng Nam (Tư Nam) - Chính trị viên, đồng chí Trần Minh Phú (Sáu Phú) - Tiểu đoàn phó 1, đồng chí Út Thu - Đại đội trưởng Đại đội 1 được bổ nhiệm chức Tiểu đoàn phó 2.


Thời gian này đồng chí Sáu Phú cùng với Ban chỉ huy tiểu đoàn tích cực tổ chức huấn luyện quân sự, học tập chính trị cho cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 261, những kiến thức quân sự học được ở trường sĩ quan lục quân anh Sáu Phú đưa ra để tổ chức huấn luyện bộ đội, thành công lớn của công tác huấn luyện cho cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 261 không đơn thuần chỉ là bài bản đã học được ở trường chính quy mà điều nổi bật trong công tác huấn luyện bộ đội của người Tiểu đoàn phó 1 quân sự (anh Sáu Phú), cùng sự cộng tác của các đồng chí Trương Thành Lũy (Tám Kiều) và đồng chí Nguyễn Cang (Ba Cang) cũng từ miền Bắc mới trở về ở cơ quan Tham mưu Quân khu 8 đã vận dụng một cách sáng tạo kỹ chiến thuật cơ bản chính quy với thực tiễn chiến đấu ở chiến trường đồng bằng T2 (Khu 8 ) một địa hình trống trải nhiều kinh rạch để huấn luyện xây dựng đơn vị chiến đấu lập được nhiều chiến công xuất sắc.


Với những cách đánh táo bạo, "vận động phục kích", "vận động tiến công", "tập kích bất ngờ" khi chúng đi càn quét đóng giã ngoại. Làm cho bọn địch ở chiến trường Trung Nam Bộ nhiều phen khiếp sơ Tiểu đoàn 261 có khẩu hiệu làm lòng "đi là chiến thắng, nổ súng là diệt gọn quân địch".


Từ người Tiểu đoàn phó 1 anh Sáu Phú được bổ nhiệm Tiểu đoàn trưởng 261 lãnh đạo chỉ huy đơn vị cơ động khắp các tỉnh Long An, Gò Công, Kiến Phong, Kiến Tường, Mỹ Tho, Bến Tre, An Giang và thành phố Mỹ Tho. Tiêu biểu cho chiến công của Tiểu đoàn 261 trong những năm đầu đánh Mỹ "chiến tranh đặc biệt" là trận Ấp Bắc - Cai Lậy, Mỹ Tho (ngày 2 tháng 1 năm 1963) kết quả của trận đánh là một tiếng vang lớn, không phải ngẫu nhiên mà có được. Nó được kết tinh bởi ý chí niềm tin của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 261 đã được huấn luyện kỹ về quân sự, chuẩn bị kỹ về tư tưởng quyết tâm. Cuốn nhật ký của Đại đội trưởng Nguyễn Minh Nhuận (Bảy Đen) người chỉ huy trực tiếp tại trận đánh Ấp Bắc đã ghi lại chi tiết và sống động về nguyên nhân kết quả trận đánh. Trong đó có công lao huấn luyện, lãnh đạo chỉ huy của người Tiểu đoàn trưởng Trần Minh Phú không nhỏ.


Từ những thành tích và chiến công lãnh đạo chỉ huy Tiểu đoàn 261, năm 1964 lực lượng vũ trang Khu 8 được xây dựng phát triển lên nhiều tiểu đoàn 261B, 263... Quân khu 8 quyết định thành lập Trung đoàn Đồng Tháp 1, anh Sáu Phú trở thành Trung đoàn trưởng, là người chỉ huy những trận đánh lớn hơn, quy mô hơn nữa và cũng chính từ đây đồng chí Trần Minh Phú bộc lộ rõ thiên hướng một cán bộ quân sự tài năng, được đồng đội và nhân dân tin yêu kính phục, cấp trên tin tưởng. Kẻ địch thì khiếp sợ dùng mọi thủ đoạn để tìm giết anh Sáu Phú. Bọn địch ngầm tổ chức cuộc nhậu bỏ thuốc độc vào bia rượu để loại anh Sáu Phú. Nhưng chúng đều thất bại. Vì ta rất cảnh giác, anh Sáu Phú được mọi người thương yêu bảo vệ và có cả sự may mắn do bản tính đối xử rất tốt của anh Sáu Phú đối với mọi người đã giúp anh vượt qua cuộc mưu sát bằng thuốc độc ấy.


Vì nhiều lần tìm cách đánh trận diệt đồng chí Sáu Phú không được, treo thưởng cũng không ai giết đồng chí Sáu Phú nên địch đã bày ra một cuộc liên hoàn, dùng tề điệp mật (đóng giả dân) mời Ban chỉ huy Tiểu đoàn 261 trong đó có anh Sáu Phú. Chúng đã bỏ thuốc độc vào chai bia (lúc này bia rất quý hiếm) nên lấy lí do thưởng riêng cho anh Sáu Phú người chỉ huy tài giỏi. Chúng không ngờ anh Sáu Phú nói: "sướng cùng hưởng, khổ cực cùng chia sẻ tôi không thể uống một mình, đem chai bia chia cho mỗi người một ngụm". Kẻ chủ mưu giấu mặt sợ qùa liền lấy lí do cất chai bia đi, không dùng nữa, mọi người cùng uống chung rượu đế. Thật ra lúc ấy ta không biết âm mưu của địch, thoát hiểm là nhờ tấm lòng yêu thương mọi người của anh Sáu mà làm cho địch không thực hiện được âm mưu xấu xa.


Chuyện về tài chỉ huy đánh giặc của đồng chí Trần Minh Phú trong thời chống Mỹ, ở Khu 8 thì nhiều lắm và ở các bài viết kỷ niệm về anh Sáu Phú của các đồng chí đã từng chiến đấu, công tác với anh Sáu Phú (trong cuốn sách này) đã nêu khá đầy dủ. Nhưng có những câu chuyện đã trở thành giai thoại làm cho người được nghe vừa kính phục nhưng cũng vừa nghi ngờ không rõ có phải sự thật hay không?


Khoảng từ năm 1971 đến 1973, anh Sáu Phú là Tham mưu phó và Tham mưu trưởng Quân khu 8. Được Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu 8 đánh giá rất cao về trình độ công tác tham mưu của anh Sáu Phú, đặc biệt đồng chí Lê Quốc Sản (Tám Phương), Tư lệnh Quân khu 8 lúc bấy giờ là cấp trên của đồng chí Sáu Phú nhưng là người luôn phục nể đồng chí Sáu Phú, coi anh Sáu như cánh tay phải đắc lực của Bộ Tư lệnh quân khu. Trong một trận càn lớn của địch vào ngay cứ của Bộ Tư lệnh Quân khu 8 ở xã Mỹ Thành, Cai Lậy, Mỹ Tho. Do bọn địch càn quét bất ngờ, quân lại quá đông (1 tiểu đoàn có pháo và máy bay trực thăng yểm trợ), buộc lực lượng bảo vệ phải đưa Bộ Tư lệnh quân khu sơ tán gấp đi nơi khác, địch vào chiếm cứ của Bộ Tư lệnh thu được bản đồ và một số tài liệu. Chúng mang toàn bộ "chiến lợi phẩm" trên ra cánh đồng gần đó đóng quân phục kích chờ lực lượng ta để diệt tiếp. Ngay trong buổi chiều hôm ấy, Tham mưu trưởng Trần Minh Phú trực tiếp chỉ huy tiểu đoàn trinh sát đặc công của quân khu đang đóng quân gần chỗ cứ Tư lệnh quân khu bị càn, xây dựng phương án chiến đấu tập kích, quyết tâm tiêu diệt bọn địch càn quét đang đóng ngoài đồng ngay trong đêm. Mục đích chính là phải lấy lại những tài liệu, bản đồ vừa bị chúng thu (chưa kịp nộp về cấp trên) đồng thời dằn mặt cảnh cáo bọn ngụy chỉ huy đơn vị địch, vừa càn quét đánh vào Sở chỉ huy Bộ Tư lệnh Quân khu 8.

[thongdiepthoigian]

Trận đánh diễn ra đúng như kế hoạch tác chiến mà đồng chí Sáu Phú trực tiếp chỉ huy. Ta diệt gọn tiểu đoàn địch (chỉ có một số tên chạy thoát) lấy lại những tài liệu và bản đồ của quân khu vừa bị mất buổi sáng nay.

Năm 1973, khi Hiệp định Pari được ký kết, đồng chí Trần Minh Phú được Quân khu 8 cử và Bộ Quốc phòng gọi ra Bắc học bổ túc ở Học viện Quân sự cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng). Năm 1974 trong lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giải phóng miền Nam đang ở vào giai đoạn cuối, đồng chị Sáu Phú trở về chiến trường giữ chức Phó Sư đoàn trưởng rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 8 cùng với các đồng chí trong Bộ Tư lệnh chỉ huy chiến dịch giải phóng căn cứ Đồng Tâm, cắt lộ 4 không cho địch từ Sài Gòn chạy về cố thủ ở miền Tây, không cho địch từ miền Tây lên ứng cứu cho Sài Gòn.


Hoàn thành xuất sắc 3 nhiệm vụ lớn mà Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giao cho Sư đoàn 8 và Quân khu 8. Qua 15 năm (1960 - 1975) chiến đấu đầy hy sinh gian khổ ở chiến trường Quân khu 8, cùng với tập thể lãnh đạo chỉ huy Tiểu đoàn 261, Trung đoàn Đồng Tháp 1 và Sư đoàn Bộ binh 8, đồng chí Trần Minh Phú đã đóng góp một phần rất quan trọng vào chiến công chung của các đơn vị. Là người chỉ huy quân sự tài năng, quyết đoán va dũng cảm, đồng chí Trần Minh Phú vượt qua mọi khó khăn thử thách khốc liệt của chiến tranh, đưa đơn vị tiến lên lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta.


Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, đồng chí Trần Minh Phú được đề bạt cấp bậc thượng tá (tháng 4 năm 1975), đại tá (tháng 12 năm 1981), tiếp tục tham gia công tác lãnh đạo chỉ huy lực lượng vũ trang Quân khu 9 làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây - Nam và làm nhiệm vụ quốc tế giúp bạn ở Campuchia.


Từ năm 1983 đến 1989, đồng chí Trần Minh Phú được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng Mặt trận 979 - Quân khu 9. Được thăng quân hàm Thiếu tướng (tháng 6 năm 1988) và năm 1989 sau khi rút quân về nước đồng chí được giữ chức Phó Tư lệnh Quân khu 9.


Trong những năm tháng làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, tôi đã được sống, công tác, chiến đấu cùng đồng chí Sáu Phú và chứng kiến tài chỉ huy quân sự của tướng Trần Minh Phú, trong đó điển hình là trận đánh phản kích quân địch, giải phóng một loạt cứ điểm tại biên giới Campuchia - Thái Lan thuộc tỉnh Pua sát giữa năm 1987. Diễn biến của chiến dịch và tài chỉ huy quân sự của đồng chí Trần Minh Phú có thể tóm tắt như sau:


Lợi dụng vào thời cơ lực lượng quân tình nguyện Việt Nam lui về tuyến 2, giao phòng thủ tuyến biên giới lại cho lực lượng vũ trang bạn đảm nhiệm, ta lui cung chuẩn bị rút quân về nước. Bọn phản động Pônpốt đã dùng một lực lượng lớn bộ binh có pháo binh yểm trợ đánh chiếm các điểm cao 700A, 700B cụm cao điểm 453 và đồi Cù Là nằm sát biên giới Campuchia - Thái Lan, làm cho lực lượng chốt giữ của ta và bạn bật về phía sau. Các đơn vị tại chỗ Sư đoàn bộ binh 339 và Sư đoàn 4 bạn đã tổ chức đánh nhiều trận nhưng chưa khôi phục được những vị trí đã mất.


Đồng chí Trần Minh Phú được Bộ Tư lệnh Mặt trận 719 và 979 giao nhiệm vụ lên Sở chỉ huy nhẹ tiền phương tại Sư đoàn bộ binh 339 (khu vực 20 nhà) để chỉ huy phản kích lấy lại các vị trí trên. Tôi được Cục Chính trị Mặt trận 979 phân công lên Sở chỉ huy nhẹ cùng đồng chí Sáu Phú, nên đã được chứng kiến từ đầu đến cuối chiến dịch.


Khi vừa đặt chân đến Sở chỉ huy nhẹ tiền phương, đồng chí Trần Minh Phú cho tập hợp tất cả cán bộ chỉ huy lãnh đạo của Sư đoàn bộ binh 339 và Sư đoàn 4 bạn cùng cán bộ các cơ quan Mặt trận 979 họp để phân tích tình hình địch, ta và xây dựng quyết tâm chiến đấu. Điều đặc biệt sau khi nghe các đơn vị báo cáo tình hình ta và địch đồng chí Sáu Phú đã đưa ra những nhận xét đánh giá chính xác vừa có cơ sở thực tiễn, vừa thể hiện tính chất khoa học quân sự rất cao. Đồng chí nói: "Cũng với tất cả lực lượng này tôi sẽ trực tiếp chỉ huy các đồng chí phán kích giành lại các điểm cao đã bị mất". Đồng chí phân tích điểm yếu của ta vừa qua là đã phân tán hỏa lực và xung lực dàn trải ra để đánh khôi phục lại các điểm tựa đã bị mất, bộ đội chiến đấu ở thế bị động nên đã bị địch đánh bật ra nhiều lần. Quyết định của đồng chí dùng một bộ phận xung lực mạnh tập trung tất cả hỏa lực đánh vào đồi 700A và 700B nằm giữa tuyến phòng thủ, các cao điểm khác ta dùng hỏa lực kiềm chế, chỉ cần tiêu diệt địch ở 2 điểm cao 700A, 700B gây cho địch sự thôi động về tư tưởng và dẫn đến bỏ chạy ở các điểm cao khác mà chúng đang chiếm giữ, ta tổ chức một bộ phận phục kích đón lõng, khi chúng bỏ chạy để tiêu diệt từ đó khôi phục lại toàn bộ các điểm tựa và cụm điểm tựa đã mất.


Do có nhận định đánh giá tình hình địch, ta chính xác với quyết tâm cao và phương án tác chiến phù hợp, đúng đắn, chỉ trong một đêm một ngày ta đã khôi phục lại toàn bộ tuyến đã mất đúng như phương án đồng chí Trần Minh Phú đã đề ra và truy kích địch liên tiếp một tuần lễ làm cho lực lượng địch ở khu vực bị suy sụp, ta thu rất nhiều vũ khí.


Kết thúc chiến dịch, các cán bộ chỉ huy của các đơn vị ta và bạn chứng kiến sự chỉ huy tài tình của đồng chí Trần Minh Phú đều vô cùng khâm phục; sau chiến dịch được Bộ Tư lệnh Mặt trận 979 và Bộ Tư lệnh 719 đánh giá rất cao người chỉ huy chiến dịch phản công. Đây là một trong rất nhiều trận mà đồng chí Trần Minh Phú đã thể hiện tài chỉ huy quân sự của mình trên chiến trường Campuchia trong 10 năm giúp bạn đánh đổ chế độ diệt chủng Pônpốt.

[thongdiepthoigian]

Nói đến Thiếu tướng Trần Minh Phú là nói đến trận mạc và những chiến công quân sự nhưng chỉ nói như vậy là không đầy đủ, ông còn là một nhà quân sự khá toàn diện và rất quan tâm đến các mặt hoạt động công tác đảng - công tác chính trị.

Kỷ niệm sâu sắc đầu tiên của tôi với ông cũng không phải là những trận đánh mà là một cuộc họp báo về tình hình tư tưởng bộ đội, chuẩn bị động viên xây dựng quyết tâm cho cán bộ chiến sĩ Sư đoàn 8 bước vào chiến dịch mùa khô 1974 - 1975 và tổng tiến công, nổi dậy Xuân 1975.


Hôm ấy cơ quan chính trị sư đoàn báo cáo cho Bộ Tư lệnh về tình hình tư tưởng bộ đội và các hoạt động công tác chính trị, tuy là một Sư đoàn trưởng nhưng ông ngồi nghe rất chăm chú từ đầu đến cuối và đưa ra những nhận xét rất xác đáng, hướng dẫn một số nội dung để anh em tiến hành công tác đảng - công tác chính trị phù hợp với tình hình lúc bấy giờ.


Một lần khác vào khoảng giữa năm 1986 tôi được tham gia cùng ông lên Sở chỉ huy tiền phương Mặt trận 979 tại tỉnh Bát Đom Bong. Khi nghe tin tiểu đoàn trinh sát đặc công của mặt trận tình hình tư tưởng quyết tâm và mối quan hệ nội bộ trong cán bộ có vấn đề. Ông cho gọi tôi lên (lúc này tôi là Phó Trưởng phòng Tuyên huấn Cục Chính trị Mặt trận 979 là người duy nhất của Cục Chính trị đang có mặt ở Sở chỉ huy tiền phương). Ông giao nhiệm vụ và trao đổi để tôi xuống giúp anh em tiểu đoàn củng cố lại đơn vị.


Trong những năm tháng là Sư đoàn trưởng Sư đoàn bộ binh 8, đồng chí Trần Minh Phú rất quan tâm đến công tác văn hóa văn nghệ và hoạt động đời sống văn hóa tinh thần của bộ đội. Trong những lúc khó khăn nhất sư đoàn vẫn cho thành lập và duy trì hoạt động của đội văn nghệ quần chúng để lên tận phía trước phục vụ bộ đội. Thời làm kinh tế, khai hoang phục hóa Đồng Tháp Mười khu vực ở Mộc Hóa - Long An, bộ đội rất thiếu thốn về sinh hoạt tinh thần. Bên cạnh duy trì các đội văn nghệ quần chúng của các đơn vị trung đoàn và sư đoàn. Có thời gian đồng chí cho mời nhiều đoàn nghệ thuật (Đoàn ca múa Bông Sen, Đoàn nghệ thuật Quân khu 9) về biểu diễn phục vụ bộ đội, nhất là vào các dịp tổng kết, mừng công cuối năm. Bên cạnh việc chăm lo về vật chất, thì món ăn tinh thần là công tác văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao cũng được đồng chí Sư đoàn trưởng quan tâm.


Tôi còn nhớ đồng chí Sư đoàn trưởng quan tâm cho Phòng Chính trị được làm tờ tin (tờ báo của sư đoàn) ra mỗi tháng một kỳ với 8 trang và số bản in lên đến hàng ngàn bản. Phải lên tận nhà in Lao Động ở thành phố Hồ Chí Minh để in ấn. Mỗi lần phát hành tờ báo được ông quan tâm chi ngân sách quỹ vốn của đơn vị cho anh em hoạt động. Ông cũng rất quan tâm đến công tác nhiếp ảnh, điện ảnh, chiếu phim phục vụ bộ đội. Nhờ sự quan tâm đó đời sống văn hóa tinh thần của bộ đội của Sư đoàn 8 trong những năm kháng chiến được nâng cao, công tác tư tưởng có nhiều thuận lợi trong đó bên cạnh vai trò của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh sư đoàn thì có công rất lớn của đồng chí Sư đoàn trưởng.

Cuộc đời và những năm tháng chiến đấu của Thiếu tướng Trần Minh Phú là vô cùng phong phú và sinh động, những nội dung đề cập như trên một chỉ khắc họa được một phần về chân dung của đồng chí, các bài tiếp theo của các đồng chí cán bộ cao cấp, tướng lĩnh và gia đình trong cuốn sách này sẽ bể sung và hoàn chỉnh hơn.


Sinh thời đồng chí Thiếu tướng Trần Minh Phú cũng rất tâm huyết muốn dành thời gian để kể và tái hiện lại những năm tháng chỉ huy chiến đấu của mình nhưng rất tiếc đồng chí đã ra đi đột ngột (năm 2003). Trước khi mất (năm 2001 - 2002) đồng chí đã cùng với các đồng chí Mười Thi, Mười Tùng, Tám Vị, Ba Cang, Hai Điệp... giúp đỡ cổ vũ động viên Đảng ủy - Chỉ huy Sư đoàn 8, hoàn thành cuốn Lịch sử Sư đoàn 8 (1974 - 2002). Đồng chí Sáu Phú đã đóng góp nhiều ý kiến cho Ban biên soạn cuốn lịch sử kịp thời bổ sung, tái hiện lại một số sự kiện quan trọng được chính xác và tương đối đầy đủ hơn với một tình cảm và trách nhiệm của người làm công tác nghiên cứu biên soạn lịch sử và là cấp dưới được sống với đồng chí nhiều năm, tôi ghi chép lại những vấn đề trên chắc rằng chưa thật đầy đủ, mong các đồng chí lãnh đạo quân khu và các đơn vị qua các thời kỳ đóng góp ý kiến, để chỉnh sửa bổ sung nâng cao chất lượng của cuốn sách hơn nữa khi có dịp tái bản.

Đại tá Trần Bá Điềm

[thongdiepthoigian]

SÁU PHÚ - NGƯỜI EM CỦA TÔI

Trung tướng Nguyễn Văn Thạnh

Tôi họ Nguyễn, Sáu Phú họ Trần, thế mà hai chúng tôi thương nhau như ruột thịt. Vào đầu năm 1977 hai anh em chúng tôi đi học ở Học viện Quân sự cấp cao, Bộ Quốc phòng ở Thủ đô Hà Nội, không biết tôi và Sáu Phú có dáng vóc gì giống nhau, nhập trường chừng một tuần, anh chị em công nhân viên Học viện và một số học viên hỏi hai chúng tôi có phải anh em ruột không mà giống nhau quá. Tôi và Trần Minh Phú đều trả lời: hai chúng tôi là anh em ruột ở nhà tôi thứ Sáu, Phú thứ mười đi kháng chiến đổi lại để khi gọi đến thứ là nhớ nhau. Tưởng đâu câu chuyện vui, nhưng anh chị em tưởng là thật, thốt lên "anh em đều làm quan cao cấp, hạnh phúc quá" (lúc đó chưa ai được đề bạt cấp tướng). Thôi cứ để họ hiểu như vậy cho đến khi lớp học bế giảng, đấy cũng là một kỷ niệm trong cuộc đời chúng tôi.


Hơn một năm học tập, nỗ lực thi đua trở thành tổ học tập xuất sắc, được Bộ Quốc phòng tặng bằng khen, chụp ảnh với Ban giám hiệu nhà trường lưu niệm. Sáu Phú tưởng là ham chơi hơn ham học, thực sự Phú rất cố gắng, miệt mài tranh thủ thời gian ôn bài, tìm hiểu nên cũng đạt điểm 5 trong các kỳ thi (thời đó điểm cao nhất là 5).


Lao động sản xuất của tổ được Học viện gja cho, Sáu Phú hồi nhỏ quen lao động cực nhọc nên nay vẫn giữ được sức khỏe và tư chất người lao động nên nhận lãnh là cốt cán gánh vác những việc nặng lấp một cái mương trồng rau, nếu cả tổ làm ít nhất 2 tiếng đồng hồ. Sáu Phú và anh Thuận, 4 giờ sáng ra cuốc lấp đến 7 giờ là xong, cả tổ không ai tham gia nhưng hoàn thành rất tốt. Lúc còn ở đơn vị Quân khu 8 công tác tôi rất hiểu Sáu Phú luôn chịu cực chịu khổ bám sát chiến trường vượt qua bom đạn đi sâu vùng khó khăn nhất, chiến đấu công tác đã rèn luyện cho Trần Minh Phú đức tính kiên cường dũng cảm.


Vào đầu năm 1971, tôi đang công tác ở Bến Tre được điện của Quân khu 8 gọi về đi dự hội nghị ở Miền. Tình hình lúc bấy giờ hết sức gay go ác liệt đường giao liên từ tỉnh về khu từ khu về các tỉnh đều bị gián đoạn, có đoàn đi cả tháng không về đến quân khu. Kẹt quá, tôi gọi Sáu Phú cho đón rước tôi về đơn vị đóng vùng Nam lộ 4, gặp nhau sẽ tính. Trinh sát rước tôi tại đầu cầu liên lạc 2 tỉnh Mỹ Tho - Bến Tre đưa về Long Tiên (Châu Thành - Mỹ Tho) Phú đưa tôi xuống ở với đơn vị (Trung đoàn 1) vì ở đây có bộ đội cho an toàn. Phú tìm gặp các đầu mối giao liên, du kích đều không đi được. Phú vào gặp anh Chín Hải (Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho) để tìm con đường nào đi nhanh về quân khu. Chín Hải cho biết chỉ còn có đường CK (công khai), nếu đi phải có giấy tờ hợp pháp, vào trong sát thị trấn Cai Lậy để giao liên rước đi. Sáu Phú nhiệt tình chạy đến bộ phận Công an làm một giấy giả để đi đứng, quan hệ thị trấn Cai Lậy lo xong một chỗ chiều tôi vào ngủ một đêm, hừng sáng ra lộ 1 lên xe về Tân Châu (An Giang). Công việc Phú lo rất chu đáo chỉ có một ngày tôi về đến quân khu.   


Qua đó cho thấy Sáu Phú là một cán bộ quân sự rất sát với cơ sở và quý trọng các đồng chí lãnh đạo địa phương, gắn chặt với cơ quan đoàn thể, hòa nhập trong cuộc sống với nhân dân, nên được lãnh đạo, cơ quan đoàn thể, nhân dân yêu mến. Trong Khu 8 mọi người đều biết và mến mộ anh. Nhờ đó mà anh giải quyết nhiều khó khăn trong công tác chiến đấu, giúp anh hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.


Năm 1974, Sáu Phú được ra miền Bắc học tập, nhưng vì chiến trường có yêu cầu được trở về sớm. Ngày 20 tháng 4 năm 1975 về nhận chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 8 Quân khu 8, lúc ấy tôi Chính ủy, đồng chí Nguyễn Hữu Vị (Tám Vị) Sư đoàn phó - Chỉ huy Sư đoàn 8.


Sau chiến thắng Ngã Sáu (Cái Bè) sư đoàn không trở lại vùng 4 Kiến Tường mà hành quân ngay về hướng thành phố Mỹ Tho và căn cứ Đồng Tâm. Sư đoàn về vùng Kinh Năng gần chợ Bưng Châu Thành - Mỹ Tho. Sở chỉ huy nhẹ Sư đoàn 8 có tôi và Sáu Phú đóng dã chiến ở hội trường Ban Quân sự huyện Châu Thành. Chiến trường trở nên ác liệt chưa từng có, bởi Trung đoàn 1 và Trung đoàn 320 đối đầu với 3 trung đoàn của sư 7 ngụy, đụng độ hằng ngày, không có trận đánh lớn, nhưng bom pháo, súng nổ suốt ngày đêm. Tại Sở chỉ huy sư đoàn thình lình một tiếng "ầm" trên nóc nhà, đoán là bị "pháo kích" nhưng coi lại không phải, một mảng máy bay trực thăng bằng gần chiếc chiếu bị A72 của ta bắn cháy, rớt ngang Sở chỉ huy bọn tôi nhưng không ai sao cả bởi vì mảnh máy bay trực thăng rơi không trúng.


Chúng tôi tìm cách đưa được Trung đoàn 320 về Hốc Đùng sát nách ngã ba Trung Lương ém quân để chặn không cho địch lên ứng cứu Sài Gòn, và diệt quân Sài Gòn rút chạy về miền Tây. Các cụm pháo ở thị xã Mỹ Tho, Thân Cửu Nghĩa, Đồng Tâm tập trung nã vào khu vực này không sao kể hết. Anh em điện về chỉ huy sư đoàn báo cáo bom pháo quá sá, không lúc nào ác liệt đến thế. Sáu Phú đứng ở ngoài chỉ huy, nói anh em cơ quan đưa tôi (Mười Thi) phải chui vào hầm không ngồi ngoài được. Sáu Phú còn chỉ thị cơ quan củng cố hầm tránh pháo cho tốt. Nói vui: "vái cho bom qua đạn khỏi, độc lập rồi có về mà gặp vợ, gặp con, vậy thôi ngen!"


Trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, cả chỉ huy sở như vỡ tung vui mừng khôn xiết làm cho nước mắt cứ trào ra nhưng vô cùng sung sướng. Nhiệm vụ của người chỉ huy còn nhiều việc phải làm. Tôi, Sáu Phú và 2 tiểu đội mang máy móc thông tin lên lộ 4 gần ngã tư chợ Bưng kéo ăng ten liên lạc với sư đoàn 7 ngụy. Tên tham mưu trưởng lên máy gặp Sáu Phú: "Tôi Sáu Phú Sư đoàn trưởng Sư đoàn bộ binh 8 đây. Anh phải lập tức ra lệnh cho binh lính dưới quyền buông súng đầu hàng nếu không sẽ bị tấn công tiêu diệt". Tham mưu trưởng ngụy xin cho hoãn 10 phút để xin ý kiến cấp thẩm quyền. Hơn 10 phút sau chúng chịu đầu hàng, các đơn vị dưới quyền sư đoàn 7 ngụy và căn cứ Đồng Tâm giao lại cho quân giải phóng. Sáu Phú bàn với tôi: tôi và anh gặp Trung đoàn 1 giao nhiệm, vụ tiếp quản căn cứ Đồng Tâm ngay.


Đến 10 giờ ngày hôm sau, Khu ủy Khu 8 họp bất thường phân công nơi ở. Bộ Tư lệnh Quân khu 8 và Sư đoàn bộ binh 8 vào căn cứ Đồng Tâm, Khu ủy và cơ quan về thành phố Mỹ Tho; Tỉnh ủy Mỹ Tho và cơ quan về thị trấn Cai Lậy.

[thongdiepthoigian]

Đâu đó an bài và làm công tác chuẩn bị, 15 ngày sau tổ chức cuộc mít tinh lớn có diễu binh, diễu hành quần chúng mừng ngày đại thắng. Sư đoàn bộ binh 8 được huy động diễu binh. Tôi và Sáu Phú lên xe chỉ huy điều hành cuộc diễu binh, ngang qua lễ đài vì quá vui lại quên chào, tới nửa khán đài mới nhắc nhau, "hãy chào chứ" rồi giơ tay lên mũ chào muộn màng của hai ông chỉ huy. Kỷ niệm này còn được nhắc nhau nhiều lần trong những năm tháng sau này. Từ trước đến lúc ấy có biết diễu binh là gì.


Sau đó tôi và Sáu Phú vòng quanh thành phố Mỹ Tho gặp các cơ quan Khu ủy vui mừng không kể xiết. Sáu Phú nói: "Mình vui quá, nhưng nhớ đến nhiều anh em đồng chí, đồng đội cùng mình chiến đấu hy sinh, đã không còn tận hưởng với mình ngày vui đại thắng. Có lẽ giờ này vợ con anh em nó cũng vui mừng, nhưng nỗi buồn là vô tận. Nỗi buồn nào rồi cũng qua đi để rồi cùng vui với nhau bằng cuộc đổi đời...".


Về ở căn cứ Đồng Tâm không bao lâu, bọn Pônpốt đưa quân đánh phá biên giới, Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 8 nhất trí đưa Sư đoàn bộ binh 8 về Cao Lãnh thành lập Ban chỉ huy tiền phương lên biên giới chỉ huy đánh quân Pônpốt lấn chiếm, đưa ngay hai đại đội do Năm Thời chỉ huy lên vùng Chét Lài giáp biên giới An Giang, Tà Keo đánh bật bọn lấn chiếm ra khỏi biên giới.


Tôi và Sáu Phú cùng bộ phận chỉ huy lên xã An Hữu, huyện Tân Châu sát biên giới thành lập Sở chỉ huy tiền phương còn Sở chỉ huy cơ bản sư đoàn và các đơn vị về thị xã Cao Lãnh và đóng quân vùng Cao Lãnh - Sa Đéc.

Bọn Pônpôt triển khai quân ra sát sông Sở Thượng, hướng về vùng biên giới và thị trấn Hồng Ngự của ta. Sáu Phú có ý kiên: "Bây giờ tôi và anh qua tận đó quan sát tình hình và nắm thực địa để chủ động tác chiến tấn công. Từ trước giờ trận nào chỉ huy tôi không đi thực địa là không yên tâm".


Lấy một bo bo và một ghe máy đi theo 1 trung đội, chạy qua thị trấn Hồng Ngự để bộ lên cầu Muông. Bên kia bờ sông Sở Thượng quan sát thấy công sự Pônpôt đào còn mới toàn bộ hướng qua đất ta. Tôi, Sáu Phú cùng 1 trung đội trinh sát, hành quân mỗi người cách nhau mười thước cặp bờ sông bên ta đi từ cầu Muông lên nghĩa trang qua Thường Phước. Ta đi bên này, địch ở bên kia sông súng sẵn sàng nhưng chúng không dám bắn, ta hành quân chậm, rải cự ly xa nhau kéo dài đội hình, cứ thế mà đi và quan sát địch, quan sát địa hình.


Sau chuyên đi kiểm tra thực địa về sư đoàn làm kế hoạch tác chiến xong nhưng bọn Pônpốt cho rút quân về sâu bên trong với ý định, chuẩn bị kỹ hơn để tiếp tục tấn công ta rộng, mạnh, sâu vào đất ta.

Sáu Phú là một người chỉ huy sâu sát, kế hoạch tác chiến rất cụ thể. Với nhiều cương vị khác nhau, từ lúc nhập ngũ đến lúc nghỉ hưu anh đã chỉ huy nhiều đơn vị, đánh được rất nhiều trận thắng, một sĩ quan, một tướng lĩnh có tài đánh giặc được nhiều người biết đến.


Ngoài 70 tuổi, vóc dáng, phong độ còn rất tốt không may mắc bệnh hiểm nghèo, phát hiện được bệnh rất muộn. Quân y đã tận tình cứu chữa nhưng bệnh tình ngày càng trầm trọng. Tại Bệnh viện 175 Sáu Phú đi vào hôn mê. Hết sức thương đau khi tình lại mở mắt là hỏi vợ: "Anh Mười Thi, Tám Vị bây giờ ở đâu ?". Vợ trả lời: Hai anh ở dưới nhà.


Khi vào thăm, Sáu Phú không còn biết tôi, thế là sắp từ giã cõi đời về nơi âm cảnh.

Sát cánh bên nhau chiến đấu trên chiến trường Quân khu 8 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và 10 năm chiến đấu giúp bạn Campuchia cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng Tình đồng chí, đồng đội, nghĩa đồng hương Bến Tre vẫn vẹn toàn.

Một con người khiêm tốn, dũng cảm, ngoan cường, tài năng sáng tạo, đem hết tài năng sức lực cống hiến cho Tổ quốc, nhân dân.

Sáu Phú mãi mãi sống trong lòng tôi và là một người em thân thương của tôi.

Mùa Xuân 2008.
Nguyễn Văn Thạnh (Mười Thi)
Nguyên Bí thư Đảng ủy
Phó Tư lệnh Chính trị - Quân khu 9

[thongdiepthoigian]

THIẾU TƯỚNG TRẦN MINH PHÚ
NGƯỜI ĐỒNG HƯƠNG VÀ NGƯỜI BẠN CHIẾN ĐẤU CỦA TÔI

Thiếu tướng Nguyễn Hữu Vị

Tôi và anh Trần Văn Nhiên (tức Trần Minh Phú) cùng ở vùng ba Châu (Châu Phú, Châu Thới, Châu Bình). Anh Nhiên ở Châu Phú, còn tôi ở Châu Bình. Vùng đất ba Châu nghèo, khá hoang vu, nhiễm mặn, nhiều chà là gai của huyện Ba Tri thời xưa. Nay chỉ còn hai Châu (Châu Hòa và Châu Bình) thuộc huyện Giồng Trôm. Thuở còn học lớp Đồng ấu, cứ đến ngày thứ năm và chủ nhật thì tôi thường sang chơi ở Châu Phú, Châu Thới. Tôi và anh Nhiên quen nhau từ dạo ấy. Chúng tôi chơi thân và thường tham gia đá banh bằng trái dừa, đá cầu, bắn bi. Trong những lần gặp gỡ chúng tôi hay kể chuyện cho nhau nghe có cả chuyện đánh lộn của trẻ con.


Hồi còn học ở trường làng, cả lớp không ai dám ăn hiếp anh Nhiên. Anh rất vui tính, hào hiệp và rất khí phách. Gia đình anh thuộc lớp nghèo ở nông thôn. Anh luôn thông cảm với bạn nghèo và thường chơi thân với họ.

Thuở nhỏ, anh kể cho tôi nghe, một hôm các bạn chơi bắn bi (bắn đạn cu li). Ai bắn thua thì bị gạch đạn ba cái vào lòng bàn tay (nếu gạch trúng khớp ngón tay sẽ đau điếng đến chảy nước mắt). Nhưng có một trò cùng lớp, con nhà khá giả có vai vế trong làng, không chỉ bắn bi ăn gian mà còn đánh một bạn nghèo của anh Nhiên. Anh Nhiên bất bình, nhảy vào can thiệp bênh vực bạn nghèo, nắm tay đấm thẳng vào sống mũi làm cho thằng chơi ăn gian chảy máu cam. Nó chạy đi thưa thầy. Thầy giáo bắt anh Nhiên cúi xuống bàn đánh ba roi. Anh Nhiên đứng dậy khiếu nại: "Thưa thầy, thầy thiếu công bằng, nó chơi ăn gian mà còn ăn hiếp trò kia, em bênh vực trò nghèo là đúng, tại sao thầy không đánh nó, mà đánh một mình em?".


Thuở xưa, con nhà nghèo ít ai học hết tiểu học trong làng chỉ có một trường duy nhất dạy lớp năm lớp tư (tức lớp một, lớp hai bây giờ). Học xong trường làng, thông thường nhà nghèo thì cha mẹ cho con nghỉ học đi làm thuê, làm mướn hoặc ở nhà giữ em và phụ lao động nông nghiệp. Quan hệ giữa giàu và nghèo họ cũng đối xử khác nhau, người nghèo thường bị khinh và làng lính cũng ăn hiếp...


Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nhân dân lao động đổi đời, người nghèo được mở mày mở mặt. Bọn làng lính, quan huyện, người thì bỏ trốn, người ra trình diện với cách mạng. Cách mạng khoan hồng với những người biết hối cải, chỉ trừng trị những tên ác ôn có nợ máu với nhân dân.


Tôi tham gia đoàn biểu tình mừng Cách mạng tháng Tám năm 1945; đoàn người đi tới xã Châu Phú thì tôi gặp anh Nhiên. Hai đứa tay bắt mặt mừng; anh hào hứng nói với tôi: "Kỳ này tao nhất quyết xin đi bộ đội mới được". Nhưng mãi hai năm sau anh mới có dịp gia nhập vào lực lượng võ trang. Năm 1954, anh tập kết ra Bắc, được Đảng, Quân đội cho đi học Trường Sĩ quan Lục quân. Rã trường anh xung phong trở lại miền Nam chiến đấu. Năm 1961, tôi và anh Sáu Phú có dịp gặp nhau. Lúc đó tôi dự khoá II lớp huấn luyện quân sự do Quân khu 8 mở ở Trấp Rùn Rìn gần biên giới Campuchia. Còn anh Sáu Phú làm cán bộ Tiểu đoàn 261 chủ lực Khu 8. Sau Tết Mậu Thân 1968, tôi được điều động về Quân khu 8. Đầu năm 1969, tôi và anh Sáu Phú cùng ở chung trong Ban chỉ huy Trung đoàn Đồng Tháp 1. Anh làm Trung đoàn trưởng, còn tôi làm Trung đoàn phó. Trung đoàn lúc ấy không đầy 300 tay súng, vì trong Tết Mậu Thân bị hao hụt nhiều chưa kịp bổ sung. Tôi và nhiều đồng chí khác nỗ lực giúp anh củng cố trung đoàn làm quả đấm quân sự mạnh của Quân khu 8.


Trong lúc đó địch sử dụng trung đoàn 11 và trung đoàn 12 thuộc sư đoàn 7 thường hành quân vào vùng giải phóng theo chiến thuật "quét và giữ". Trung đoàn chủ lực của ta hoạt động trên địa bàn Mỹ Tho, Long An, Kiến Phong. Bộ đội thiếu cả lương thực lẫn đạn dược. Trung đoàn phải phân tán để dễ cơ động tránh càn quét của địch. Có lúc qúa khó khăn không tiền, không gạo thì anh Trần Minh Phú chỉ đạo tất cả cán bộ ba cơ quan và cán bộ tiểu đoàn phải xắn áo quần lội bám cơ sở, bám chi bộ địa phương và bám dân để vừa động viên nhân dân vừa mượn tiền, mượn gạo trang trải cho bộ đội.


Anh Phú sống rất chân thành, giản dị, cởi mở nên được bà con rất thương. Anh cùng số cán bộ thuộc quyền vào dân mượn tiền, mượn gạo bao nhiêu cũng có. Nhiều gia đình, nhiều chị, nhiều mẹ bán cả heo lứa và gà, vịt để cho bộ đội mượn tiền.

Anh Trần Minh Phú chỉ đạo các tiểu đoàn tránh các cuộc càn quét của địch để giữ gìn lực lượng. Nhưng khi tiểu đoàn của địch đóng quân qua đêm trong phạm vi tiểu đoàn ta phụ trách thì phải chủ động đánh tập kích vào vị trí chỉ huy, gây tiêu hao sinh lực và diệt chỉ huy của chúng. Trong những năm 1970 - 1971 ta đã đánh diệt 2 ban chỉ huy tiểu đoàn của trung đoàn 12 thuộc sư đoàn 7 ở Long Tiên và Bàng Long (Cai Lậy - Mỹ Tho).


Giữa năm 1970, anh Trần Minh Phú chỉ đạo củng cố, bổ sung Tiểu đoàn 263 để tăng cường cho Bến Tre theo quyết định của Tư lệnh Quân khu 8. Anh Sáu Phú chỉ đạo Tiểu đoàn 263 về đóng quân ở xã Long Tiên. Một tiểu đoàn thuộc trung đoàn 12 ngụy hành quân càn quét vào xã Long Tiên đúng như dự đoán. Anh Sáu Phú đã chỉ huy Tiểu đoàn 263 chủ động chặn đánh tiêu diệt một tiểu đoàn thuộc trung đoàn 12 tại chợ cầu (xã Long Tiên). Ta thu hơn 100 súng các loại và nhiều máy thông tin, bắt sống 13 tên. Đầu năm 1972, anh Sáu Phú được quyết định đề bạt làm Tham mưu trưởng quân khu phụ trách tiền phương ở chiến trường Mỹ Tho, trực tiếp theo sát chỉ đạo Trung đoàn Đồng Tháp. Anh có vai trò quan trọng trong chỉ huy thắng lợi chiến dịch Nguyễn Huệ 1972. Vào ba ngày đầu chiến dịch, Trung đoàn Đồng Tháp đã đánh tiêu diệt hai liên đội bảo an của Gò Công đến phát quang dọc tuyến kinh Nguyễn Văn Tiếp, kinh Bằng Lăng, kinh Băng Dầy, kinh Mười, kinh Chà Là, bẻ gãy kế hoạch phát quang, phá rừng của địch ở tỉnh Mỹ Tho. Phát huy thắng lợi, tiếp sau đó Trung đoàn Đồng Tháp tiêu diệt hai tiểu đoàn của trung đoàn 11 thuộc sư đoàn 7, bao vây bức hàng, bức rút hàng chục dồn bót ở Cai Lậy, Cái Bè.


Anh Sáu Phú là tác giả của kế hoạch bức hàng, bức rút đồn bót địch ở Trung Nam Bộ (Khu bằng phương châm "vây, lấn, tấn, phá, triệt, diệt". Ta thực hiện thành công phương châm này, bức hàng bức rút nhiều đồn bót có cả đồn bót cấp đại đội và tiểu đoàn của địch trong chiến dịch Nguyễn Huệ trên chiến trường tỉnh Mỹ Tho.

Khoảng tháng 8 năm 1972, Tư lệnh quân khu chỉ thị Trung đoàn Đồng Tháp phối hợp với Trung đoàn 88 đánh diệt chi khu Vĩnh Kim và đánh diệt viện từ 1 đến 2 tiểu đoàn địch trong lúc chúng bị căng kéo đối phó các nơi.

Kế hoạch đánh địch được triển khai. Ta nổ súng đánh chi khu Vĩnh Kim, nhưng không thành công Trung đoàn Đồng Tháp và Trung đoàn 88 chặn viện theo trục lộ Vĩnh Kim, đánh diệt gọn một liên đội bảo an và làm thiệt hại nặng một tiểu đoàn Bảo an khác. Chiều hôm đó, anh Sáu Phú chủ trì họp với 2 Ban chỉ huy trung đoàn. Anh đưa ra nhận định ngày mai địch sẽ đưa một tiểu đoàn mạnh hơn đến giải vây chi khu Vĩnh Kim (đang bị ta vây lấn). Anh nhận định địch cho rằng "đối phương" sẽ rút quân trong đêm theo quy luật thông thường của Việt cộng. Hai trung đoàn của ta vẫn bám vị trí chiến đấu, củng cố công sự trận địa, sẵn sàng đánh với một tiểu đoàn chủ lực ngụy đến cứu viện.


Đúng như nhận định của Tham mưu trưởng quân khu Trần Minh Phú. Tám giờ sáng hôm sau, địch đổ bộ dường không một tiểu đoàn biệt động quân có trực thăng vũ trang yểm trợ. Chúng hành quân thành ba mũi tiến vào giải vây cho chi khu Vĩnh Kim. Hơn một giờ chiến đấu, ta đã tiêu diệt tiểu đoàn biệt động quân, bắn rớt một chiếc trực thăng vũ trang do sĩ quan Mỹ lái. Ta thu hàng trăm súng các loại, bắt sống 20 tên.


Đồng đội công nhận anh Trần Minh Phú là một cán bộ tham mưu giỏi, có quyết tâm táo bạo, giành thắng lợi lớn. Một tuyến công sự chiến đấu mà nằm 2 ngày đánh liên tiếp, nhiều cán bộ, chiến sĩ rất ngại, nhưng phải chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy. Sự táo bạo ấy tạo ra yếu tố bất ngờ và thực hiện trận đánh thành công. Anh chẳng những là cán bộ tham mưu tác chiến giỏi, chỉ huy chiến đấu gan dạ, mà anh còn có tài công tác tổ chức, chỉ đạo sâu sát các mặt công tác đảng - công tác chính trị, công tác Hậu cần, Kỹ thuật không thua gì những cán bộ chuyên ngành lâu năm có kinh nghiệm. Anh giỏi về quân sự, nhưng cũng lưu loát khi nói chuyện chính trị, văn hóa và có tài kể chuyện thu hút người nghe. Cán bộ các đơn vị trong lực lượng vũ trang và cả cán bộ các ngành dân chính đảng chăm chú nghe anh phát biểu ở các hội nghị về quốc phòng, quân sự địa phương và thích trò chuyện với anh trong giờ giải lao...


Những ai đã từng sống, chiến đấu và gần gũi đều nhận thấy anh Trần Minh Phú bao giờ cũng lạc quan yêu đời, tính tình anh hiếu động, thường tìm thăm anh em, đồng đội; anh thích tổ chức "vui vẻ", càng vui vẻ thì anh càng có sáng kiến. Anh sống có nghĩa tình với anh em và đồng đội.


Anh Trần Minh Phú là con người hiếu thảo với cha mẹ, tôn kính ông bà, gần gũi với dòng họ. Khi anh còn đương nhiệm Phó Tư lệnh quân cũng như khi đã nghỉ hưu trở về đời thường thì năm nào cũng vậy, cứ chiều 30 Tết là anh có mặt ở quê nhà, thắp hương tưởng niệm ông bà. Sáng mùng Tết, anh đi thăm bà con thân tộc và chòm xóm. Sau đó anh trở lại thị xã Bến Tre, ghé thăm gia đình tôi và gia đình anh Nguyễn Cang, thắp hương mừng tuổi ông bà trước khi lên Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh thăm và chúc Tết anh em cán bộ, chiến sĩ.


Lúc anh nằm trị bệnh ở Quân y viện 175, đông đảo đồng chí, đồng đội đã từng lăn lộn, sống chết với nhau trong kháng chiến lần lượt đến thăm anh bên giường bệnh. Ai ai cũng thương cảm về bệnh tình của anh. Tôi thật sự cảm động khi trên giường bệnh anh thường nhắc nhiều đến anh Mười Thi, Tám Vị, Ba Cang. Tôi đến thăm anh hai lần trước khi anh mất. Anh lúc mê lúc tỉnh, cháu Phúc con anh gọi: Có bác Tám Vị đến thăm, anh mở mắt rồi nhắm lại. Tôi đau lòng chứng kiến tử thần sắp cướp anh đi theo quy luật sinh - lão - bệnh - tử!


Bài viết ngắn này như nén hương thơm, tôi xin nghiêng mình tưởng nhớ đến một người đồng hương, một người anh và là bạn chiến đấu thân thiết của một thời oanh liệt đã qua.

Nguyễn Hữu Vị
Nguyên Tỉnh đội trưởng Bến Tre

[thongdiepthoigian]

ANH SÁU PHÚ, VỊ CHỈ HUY KÍNH YÊU CỦA TÔI

Huỳnh Minh Đoàn
Ủy viên Trung ương Đảng
Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp

Trong những năm quyết chiến quyết thắng giặc Mỹ xâm lược, ở chiến trường Trung Nam Bộ (Khu 8 cũ) Trung đoàn Đồng Tháp 1 là trung đoàn chủ lực đầu tiên của khu, được các chỉ huy phân đội của trung đoàn cùng thời với tôi sau này tự hào bảo nhau: Chúng mình là lính của trung đoàn liên tục xuất hiện nối tiếp nhau các vị chỉ huy văn võ song toàn. Đó là các Trung đoàn trưởng: Trần Minh Phú; Nguyễn Hữu Vị, Nguyễn Cang... Ba Trung đoàn trưởng có cùng độ tuổi và là thần tượng của tôi, nhưng Trung đoàn trưởng Sáu Phú là người tôi yêu mến và duy nhất cả gan gọi "chú bằng anh" mà lẽ ra tôi phải gọi anh bằng chú mới phải đạo.


Thật ra lúc đầu tôi gọi anh bằng chú vì anh hơn tôi đến 22 tuổi và cùng tuổi với mẹ tôi. Sở dĩ tôi dám "hạ cấp" anh từ chú xuống anh bởi vì anh rất vui tính như thanh niên, nói chuyện hài hước rất có duyên, gần gũi với cán binh thuộc quyền. Thỉnh thoảng vui đùa anh "kính gọi" đồng chí Chính ủy trung đoàn bằng "cụ", "cụ Điện" (Chính ủy trung đoàn là đồng chí Tám Điện). Hơn nữa vợ anh sau này là chị Hai Dung, rất trẻ, đẹp và là y tá công tác cùng đội phẫu thuật trung đoàn với tôi. Lúc anh chị mới yêu nhau tôi gọi anh là anh Hai, anh khoái chí và cười rất tươi, đó là lý do chính tôi "giáng cấp" từ chú xuống anh là thế.


Lúc anh trên cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn Đồng Tháp 1, tôi là cứu thương, công tác tại trạm trực M61 (trạm trực cán bộ quân khu) phục Vụ cán bộ từ chiến trường quân khu về và cán bộ quân đội từ R (trên Miền) xuống quân khu công tác. Khi ấy tôi chưa biết mặt anh ra sao nhưng lại cảm thấy rất thân quen với anh tự bao giờ, đặc biệt để lòng ngưỡng mộ anh như một thần tượng chỉ huy bậc anh tài, tôi ao ước và nuôi mộng phấn đấu sao cho bằng cỡ bậc em của anh. Bởi tôi thường được nghe rất nhiều cán bộ, chiến sĩ từ các chiến trường về trạm trực ca ngợi anh - một nhà quân sự tài năng bẩm sinh luôn có quyết định sáng suốt táo bạo, đôi khi rất mạo hiểm, nhưng mạo hiểm tinh tường và chính xác.


Chuyện kể rằng sau Tết Mậu Thân 1968 kéo dài sang năm 1969, lữ đoàn 2 sư đoàn 9 Mỹ và sư đoàn bộ binh 7 ngụy dốc sức càn quét đánh phá rất ác liệt trên địa bàn các huyện nằm theo trục lộ 4 (nay là quốc lộ 1) thuộc tỉnh Mỹ Tho (nay là Tiền Giang) đây cũng là chiến trường trọng điểm của Khu 8. Quân và dân ta giáng trả liên tục và quyết liệt chống đỡ, nhưng do chiến đấu dài dẳng ác liệt, không được bổ sung quân số, nên mỗi tiểu đoàn lúc ấy chỉ còn không hơn trăm tay súng. Có lần anh Sáu Phú theo một tiểu đoàn chiến đấu chống càn, quân Mỹ công kích ác liệt suốt ngày, từ tờ mờ sáng đến sẩm tối chúng co lại, ta tranh thủ giải quyết hậu quả chiến trường rồi nhanh chóng bí mật rời khỏi trận địa. Đến vị trí mới, anh em triển khai đội hình phòng ngự, đào công sự đên giữa khua mới xong, ai nấy mệt lả hết người nghẻo ngay tại công sự, chợp mắt một tí cho lại sức thì được lệnh phải cấp tốc hành quân di chuyển. Lúc đó ai cũng thầm trách anh sao mà ác quá, anh em mệt muốn chết mà ra lệnh hành quân. Có anh em bảo hành quân lúc này thà chết còn sướng hơn. Tờ mờ sáng, tiểu đoàn vừa đến điểm trú quân mới thì nghe tiếng máy bay B52 và bom nổ rền vang trên dãy địa hình mà tiểu đoàn vừa rời khỏi giữa đêm khuya, tiếp sau là hàng bầy trực thăng đổ bộ quân Mỹ bao vây đánh phá vào chiến địa không người. Lúc đó ai cũng bàng hoàng thốt lên: "ông Sáu Phú giỏi thật, đúng là thiên tài".


Khoảng giữa năm 1970 trước lúc tôi về làm lính trung đoàn một tháng, đại đội thám sát trung đoàn 12 sư đoàn 7 bộ binh do thiếu tá Lã Văn Tiêu chỉ huy biệt kích ập vào ấp 1, xã Cẩm Sơn, huyện Cai Lậy, đúng lúc anh đang ghé qua thăm gia đình má Bảy. Chúng áp sát bao vây để bắt sống "Việt cộng". Đồ đạc mất hết, may mà anh chạy thoát thân. Chúng thu chiến lợi phẩm và biết người vừa thoát hiểm là anh Sáu Phú, Trung đoàn trưởng Trung đoàn Đồng Tháp 1. Còn anh Sáu Phú chạy về tới vườn (cứ trung đoàn bộ) hổn hển nói với anh em: "thằng Trần Minh Phú này còn sống thì đại đội thám sát phải bị tiêu diệt". Tức giận vì vừa hút chết nhưng đồng thời nhận thấy thời cơ tiêu diệt địch, anh tự bảo phải chớp lấy, không được bỏ lỡ, nên ra lệnh cho P10A (tên gọi của Tiểu đoàn 261) trinh sát bám theo và tập kích tiêu diệt chúng ngay trong đêm. Đến hừng sáng P10A đồng loạt nổ súng tập kích, sau 30 phút chiến đấu, tên thiếu tá đại đội trưởng Lã Văn Tiêu cùng với đại đội thám sát bị tiêu diệt. Ta thu dọn chiến trường, bắt một số tù binh, chúng khai rằng: khi để sẩy ông Sáu; Lã Văn Tiêu báo cáo lên thượng cấp (trung đoàn trưởng trung đoàn 12). Dường như tên trung đoàn trưởng hiểu rõ anh Sáu Phú nên ra lệnh "Mày coi chừng khéo bị nó đánh". Lã Văn Tiêu kéo quân về dựa vào bót Giồng Tre để trú ẩn nhưng vẫn không tránh khỏi sự trừng phạt thích đáng.


Nhìn lại lịch sử chiến đấu của Trung đoàn Đồng Tháp 1 thật oai hùng biết mấy, hễ anh quyết là đánh, đã đánh là thắng, đánh đâu thắng đó. Bởi vì anh có nhãn quan chiến thuật, chiến dịch sắc sảo, có tư duy phân tích địch, ta rất biện chứng và khoa học, cỏ nghệ thuật điều cán, khiển binh tài tình và đội ngũ cán binh thuộc quyền anh rất trung dũng ngoan cường, nên các loại kẻ thù từ dân vệ, bảo an quân, đồn tua, căn cứ pháo binh, kể cả căn cứ hành quân cấp trung đoàn; các loại lính "Trâu điên", thủy quân lục chiến đến sư đoàn bộ binh 7 khét tiếng ác ôn đều cúi đầu khiếp sợ trước mũi súng của Trung đoàn Đông Tháp 1 anh hùng do anh chỉ huy. Nói đến sư đoàn 7 ngụy lúc bấy giờ gồm có 3 trung đoàn thì 2 trung đoàn số 11 và 12 đảm trách địa bàn tỉnh Mỹ Tho, mỗi trung đoàn đều có một đến hai tiểu đoàn bị Trung đoàn Đồng Tháp 1 tiêu diệt. Riêng căn cứ hành quân của trung đoàn 12 chốt trên Thẻ 23 quốc lộ 4 cùng tên trung đoàn trưởng bị Tiểu đoàn 261A và đặc công 629 tiêu diệt trong đêm 30 rạng sáng ngày 1 tháng 4 năm 1970.


Ngày 18 tháng 3 năm 1970, Mỹ chủ mưu cho tướng Lon Non làm đảo chính, lật đổ chính quyền của Hoàng thân Norodom Sihanúc, thiết lập thể chế cộng hoà thân Mỹ, sát hại và xua đuổi Việt kiều. Ngày 29 tháng 4 năm 1970, Tổng thống Mỹ Ních Xơn ra lệnh cho 17.000 quân viễn chinh Mỹ và huy động phần lớn các sư đoàn chủ lực ngụy vượt biên giới tấn công Campuchia để hà hơi tiếp sức cho quân ngụy Lon Non đang bị các sư đoàn chủ lực của ta đánh tơi tả trên chiến trường Đông Bắc Campuchia.


Trong thời điểm đó trên chiến trường Mỹ Tho quân địch có nhiều sơ hở; chớp lấy thời cơ anh Sáu Phú chỉ huy trung đoàn hợp đồng với lực lượng vũ trang tỉnh Mỹ Tho mở chiến dịch (ABC) bóc gỡ đồn bót mở rộng vùng giải phóng và đánh tiêu diệt từng tiểu đoàn địch. Trung đoàn 11; 12 sư đoàn 7 bị thiệt hại nặng, buộc Vùng 4 chiến thuật điều động trung đoàn 15 sư đoàn 9 từ Sa Đéc sang tăng viện hành quân càn quét liên tục đụng đầu với Trung đoàn Đồng Tháp 1 và tiểu đoàn 15 ngụy bị Tiểu đoàn 261A tiêu diệt gọn vào chập choạng tối ngày 8 tháng 8 năm 1970 trên cánh đồng Chà Là - kinh Mười Xa Mỹ Thành, huyện Cai Lậy.


Hôm nay nhắc tới anh Sáu Phú, tôi bồi hồi xúc động tưởng nhớ các đồng chí Sáu Kiếm (Chính trị Tiểu đoàn 10A; 10B), Sáu Thanh Lèo (Tiểu đoàn trưởng 10A), Ba Hẩm (Chính trị viên 10A), Tám Tân (Tiểu đoàn trưởng 261C), Ba Mẫn (Tiểu đoàn trưởng 10A) là cán bộ thuộc quyền rất tin cậy của anh. Các đồng chí ấy đã góp phần làm rạng danh truyền thống của trung đoàn, rất xứng đáng là Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng vì nhiều lẽ đến nay chưa được tuyên dương, nhưng tôi ngưỡng mộ các anh như những anh hùng thứ thiệt.


Tái hiện lại những suy nghĩ của gần 40 năm trôi qua và với cách nhìn nhận có được của tôi hôm nay cho dù anh Sáu Phú cũng như mọi người đang sống và hoạt động, không sao tránh khỏi những vấp váp, khuyết điểm nhưng có thể khẳng định rằng: tướng Trần Minh Phú là người con ưu tú của Khu 8, bởi anh đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử, góp phần rất quan trọng làm nên những chiến công lẫy lừng, một khúc ca anh hùng của Trung đoàn Đồng Tháp 1 anh hùng.

Đại tá Huỳnh Minh Đoàn
Nguyên Chỉ huy trưởng BCHQS tỉnh Đồng Tháp