Có khá nhiều nhầm lẫn xung quanh các chi tiết về SU. Mình đã giải thích đầu đủ trong 100 năm HK ở ttvnol trước đây. Có hai điểm hay nhầm nhất là sự ra đời của SU-30 và sự ra đời của cả dòng SU-27.
Người ta thường nhầm SU-27 được thiết kế như máy bay không chiến, như các máy bay đầu tiên phục vụ thuộc dòng này. NHưng thực tế Su-27 được thiết kế với mục tiêu rõ ràng cụ thể là vượt trội F-15, khôi phục vị trí số một của Liên Xô. Nguyên do, trước đây Khrusov đã cắt bỏ nhiều chương trình máy bay tiên tiến, hậu quả là vào giữ những năm 1970 Liên Xô thiếu một số chức năng. Cấu hình nhiệm vụ của F-15 là máy bay đa năng, linh hoạt, không chiến không tốt như MiG-25 mẫu của nó, nhưng lại đa năng. Đây là đặc điểm của thời đại điện tử, hai chức năng đối đất và đối không có thể nhập vào một khung máy bay, hoặc thậm chí ngay trên một máy bay, điều mà trước đây cần 2 loại máy bay mới mạnh, đặc điểm mới này mới có và Liên Xô thiếu. Liên Xô dựa vào kinh nghiệm cũ của mình format kiểu máy bay mới gọi là "đa năng tiền tuyến", MFI. Như vậy, Su là máy bay đa năng, chứ không phải máy bay chiến đấu trên không chuyên nghiệp như MiG-21, MiG-25.
Tuy nhiên, chương trình rất thành công nhưng chiếc đầu tiên lại có concept thiên về không chiến, cũng nhưng, nhưng dù là loại gì thì các Su đều có thể đảm nhiệm được nhiều chức năng, không như MiG-21. Một diều thú vị là thời điểm này là thời điểm mà Mỹ khâm phục Liên Xô nhất, (và cũng là khôn ngoan nhất-theo tớ). Người Mỹ lúc đó xác định rằng họ không thể có máy bay chiến đấu tốt như Liên Xô, đưa vào trang bị F-15, phiên bản copy MiG-25, giảm tính năng không chiến đổi lấy đa năng, họ cho rằng Liên Xô bỏ qua loại máy bay này, và lợi dụng cơ hội để vượt điểm. Thế nhưng ảnh chụp vệ tinh cho thấy Su-27, máy bay mới nhìn ảnh đã thấy hệ thống khí động rất lớn, đảm bảo tính đa năng tốt, điều này dẫn đến việc người Mỹ đuổi theo chương trình vô vọng là F-117A và F-22 sau này. Các tính năng của Su-27A cũng chứng minh điều đó, nó có đường cất cánh thấp (400met), tốc độ tối thiểu ngang rất thấp (200km/h), tốc độ bay trên không thấp (170km/h, góc 26 độ). Những điều đó cho thấy một tương lai chiếm vị trí số 1 về máy bay đa năng trên thế giới. Phiên bản đầu tiên là Su-27A đánh chặn, chuyên nghiệp đối không cho không quân, nhưng liền sau đó có Su-27S có tính đối đất cho phòng không. (Đây là các mã số Liên Xô, không liên quan đến ABCD... phương Tây).
Su-27 lớn lên trong thời đại điện tử máy tính phát triển mạnh, nên nó khá đa dạng, cả về ba mặt : khung, điện tử và khí động. Trong các hướng ban đầu, phần khung có 3 loại: 1 chỗ ngồi hẹp, 2 chỗ ngồi nối nhau trước sau, hai chỗ ngồi cạnh nhau. ĐIện tử trong thời phát triển chóng mặt thì thôi rồi, hệ thống máy tính mới cho ra kiểu khí động xuất hiện sau có bào khí trước điều khiển được. Cái khó để nói, và trong nhiều trường hợp là không thể xác định máy bay nào là hậu duệ của ai ở chỗ, có khi thiết bị dược thử nghiệm trên cấu hình này nhưng sau lại được phát triển và ứng dụng trên cấu hình khác.
Thêm nữa, nguyên lý chiến đấu của máy bay cũng thay đổi nhanh chóng do máy tính, cấu trúc phả hệ càng phức tạp. Ví dụ, Su-27P là máy bay cho phòng không, nhưng chuyên nghiệp không chiến, không có khả năng đối đất. Tuy nhiên, SU-27 ASP đều có khung thân giống nhau. Sự việc càng phức tạp khi SU-27P có các nhánh SU-27PM (hiện đai hoá), SU-27SP (do lúc này Liên Xô bộc lộ nhiều rối ren, SU-27P không đưa vào sản xuất lớn, phiên bản duyệt đi duyệt lại được chấp nhận sản xuất là SU-27SP), Su-27SK (SP bỏ đi chữ P, nhưng thêm chữ K của xuất khẩu), SM (đáng là SPM, bỏ đi chữ P, hiện đại hoá của SP), Su-27SMK (SM xuất khẩu).
Su-27K do một hướng đặt tên khác lại là carrier, máy bay trên tầu sân bay tiền thân của SU-33. Các tiến bộ của nó sau nhập vào SU-32, SU-34 và các máy bay trên tầu sân bay khác, mặc dù biến đối nhiều. Có chiếc trong chúng 2 chỗ ngồi 2 bên như SU-32, những có chiếc lại dùng cấu hình thân khung khác.
SU-27M về sau trở thành các dòng nội địa tính năng cao SU-35, SU-37, chúng cũng rất đa dạng, bao gồm nhiều cấu hình nguyên lý chiến đấu, khung thân và khí động.
SU-27UB ban đầu là máy bay có khung thân 2 chỗ ngồi nối nhau để huân luyện, nhưng hậu duệ của chúng lại là SU-27IB 2 chỗ ngồi 2 bên. Cấu hình chỗ ngồi SU-27IB về sau thừa kế sự nghiệp của SU-27K và trở thành SU-32, SU-34. Ở đây có sự lai giống vòng vèo, chiến đấu trên biển cần khoang mũi điện tử lớn. SU-27IB chỉ là mẫu thử, nó là máy bay đa năng ném bom có khả năng không chiến. Ban đầu, các mẫu thử T-10B-1 ,T-10B-2 "mũ bạc" 2 chỗ ngồi được chọn, cấu hình 2 chỗ ngồi ngang lai với hệ điện tử lớn của PU để không chiến tầm xa kiêm đối đất (chỗ ngồi 2 bên được chọn cho sỹ quan điều khiển vũ khí có tầm mắt tốt-đối đất). Sau đó, tính "mang bom nặng có khả năng không chiến" thích hợp với đánh tầu chiến, được lai với các kết quả phát triển cho tầu sân bay SU-27K mà thành SU-32, SU-34.
Có một dòng không nằm trong đám trên, là SU-27 nguyên thuỷ những thừa kế các tiến bộ điện tử của đám trên, được dùng phổ biến nội địa, không xuất khẩu, vẫn là SU-27 một chỗ ngồi chuyên không chiến, nhưng tính năng cực mạnh. Người ta lần lượt xoay vòng hiện đại hoá các khung thân đang phục vụ, giảm giá thành. Những khung thân mới thì giống SU-27K và SU-33 hay Su-27M/Su-35.
Điểm không xác định nhất ở đây là dòng P, một concept chiến đấu mới, đó là concept chiến đấu ngày nay, nhưng thời buổi đó nó chưa định tên. Ta có thể hiểu thế này, MiG-21 muốn diệt địch cần tung hoành tiếp cận mục tiêu bằng dogfight, nhưng khi thiết bị điện tử phát triển, máy bay đối không chỉ cần bay nhanh và xa-mang điện tử lớn tầm xa-rồi bắn đạn tự hành tự đến mục tiêu-đạn tự hành sẽ thay máy bay mẹ dogfight, lúc đó các nhà thiết kế dùng một chữ viết tắt mà sau không dùng, đó là P=tuần tiễu, một dạng tuần dương hạm trên không. Thế nhưng, thực tế cho thấy, một máy bay điện tử lớn lại có thể đa năng: đối không, đối đất và đối hải. Thêm nữa, những nước không muốn làm bá chủ địa cầu lại cần đa năng: mua hai máy bay cực tốt để đánh Nga Mỹ làm gì, thay vào đó mua 2 máy bay 2 trong một đánh Paskitan hoặc thằng Vịt ở Nam Cực. Đáng ra khi ném bom có 1 ném bom, khi đối không có 1 đối không, một cái thất nghiệp. Trong khi nếu máy bay đa năng thì khi đánh Hải Tần Phòng Thủ sẽ có 2 ném bom, còn bay vào Giữa Sông sẽ có hai máy bay chiến đấu trên không. Đối không thì máy bay đa năng không tốt bằng chuyên nghiệp, nhưng đánh MiG-21 thì không cần như đánh MiG-25.
Vì lý do phát triển P tuần tiễu mà Liên Xô phát triển SU-27PU-chính xác nhất là máy bay thử nghiệm phương thức không chiến mới. Máy bay khoang trước lớn, có khả năng không chiến 2 chỗ ngồi SU-27UB được lấy làm khung để phát triển PU-máy bay không chiến tầm xa. SU-27PU ra đời rất sớm, một máy bay không chiến có điện tử lớn, mệnh danh là miniAWACS. Nó đại diện cho kiểu chiến đấu chỉ huy, người ta tính rằng nó sẽ vừa trực tiếp chiến đấu, vừa dẫn đường một đội máy bay khác, ví dụ nhóm rẻ tiền MiG-21, xông lên công kích. Đây là hướng đúng đắn. Sau này, người Mỹ muốn chứng minh cho dân bại não của họ rằng SU tốt hơn F, thì đội hình này của Ấn do SU-30MKI dẫn MiG-21 liên tiếp đánh bại các F-15 trong tập trận, dẫn đến việc lần đầu tiên SU được mời sang Mỹ làm thượng khách. Tuy nhiên, Liên Xô đã sắp đổ, dự án chỉ là mẫu thử. SU-27PU có tính cách mạng trong máy bay chiến đấu, cấu hình radar cả trước sau cùng với hệ thống quang-laser và máy tính mạnh.
SU-27UB có con ở cả hai nhánh trong cấu hình khung thân, 2 chỗ ngồi trước sau và 2 chỗ nghồi hai bên. Cả hai đều có hệ thống điện tử rất lớn. Vào những năm 198x và đầu 199x thì thiết bị điện tử chưa rõ ràng, nên con dòng này có khi giao hợp với cháu nhà kia, rất rắc rối. Ví dụ, SU-27IB có radar đơn giản-nhưng lại cóp cái khoang sau dành cho radar sau rất lớn-có thể hiểu là một cấu hình dành trước khi chưa có đồ điện, tiếp theo SU-32 có radar lớn nhưng không có radar sau, nhưng thừa kế SU-34 lại có radar sau, mà là radar sau lớn (dòng SU sau này có radar sau lớn xấp xỉ radar trước Tây phương).
Hướng SU-27PU được thời đại máy tính chứng minh là đúng đắn, tuy nhiên, hệ thống điện tử thiên đối không của nó lại được phát triển trên các máy bay nội địa với các cấu hình khung thân và khí động khác nhau, ví dụ, các hậu duệ như SU-35, SU-37 mỗi đời đều có hai cấu hình khí động có và không có cánh bào khí trước, một và 2 chỗ, có thể coi dòng nội dịa này là SU-27PU lai với SU-27M. Tuy cùng khung thân và đặc tính điện tử lớn, nhưng dòng xuất khẩu thiên về đa năng. Có hai hướng SU-30 xuất phát hoàn toàn khác ban đầu, nhưng sau khi xuất hiện các SU-35, SU-37 thì dòng SU-30 thiên về đa năng và dần đóng vai trò xuất khẩu. Các SU-30 ban đầu có đủ mặt 3 cấu hình khung thân: 1 chỗ, 2 dọc và 2 ngang. Không phải SU-30 thì hơn SU-27, các phương án SU-27 chuyên nghiệp không chiến nội địa bao giờ cũng đáng nể. Cũng như SU-35 nội địa, SU-30 có nhiều cấu hình khí động khác nhau kể cả trên một concept chiến đấu, ví dụ rõ nhất là cánh bào khí trước cố định và điều khiển được.
Ban đầu, một hướng phát triển mà về sau các kết quả của nó sẽ được dùng lai giống trong cả dòng nội địa và xuất khầu, đó là máy bay không chiến tầm xa. NHiệm vụ ban đầu cũng buồn cười, người ta yêu cầu máu bay xuất phát từ Maxcơva chiến đấu được ở Komsomolsk-na-Amure rồi quay về (thành phố ở cửa sông Amure, gần như tận cùng ở Viễn Đông, một trong những nhà máy SU hiện đại nhất). 2 chiếc PU được cải tiến để lắp lắp cần tiếp dầu thử nghiệm. Không biết UB hay PU chiếm phần nhiều hơn, chứ tên mẫu thử là T-10PU5, T-10PU6, thử nghiệm cuối hè 1988. Có thể nói như trên đây đã bàn, PU là điện tử con UB là khung thân. Sau này, dòng SU-30PU điện tử lớn vẫn được phát triển sau lại được lai thành SU-35 và SU-34. Các mẫu thử T-10PU5, T-10PU6 thừa kế y nguyên concept chiến đấu của PU, thêm phần tầm xa, cả đối không lẫn địa, theo dõi và tấn công nhiều mục tiêu cùng lúc, có khả năng chỉ huy nhóm chiến đấu. Su-30MK / 10-4PMK-2 năm 1993 cải tiến điện tử, nhìn buồng lái sau thấy khác biệt hẳn.
Tuy nhiên, Liên Xô đổ, chương trình chậm lại và chỉ còn phiên bản xuất khẩu tồn tại . TRong khi đó các phiên bản nội dịa phát triển tiếp nhưng sau mới được hình thành SU-35, SU-37. TRong khi đó, hầu như mỗi thiết kễ đều có khả năng mang hai hệ khí động : bào khí trước tĩnh và điều khiển được, kể cả xuất khẩu và nội địa. Cách đặt tên cũng thay đổi, SU-30K là xuất khẩu, SU-30MK cũng thế nhưng hiện đại hoá tăng tính chống đối không (tự vệ). Không phải phân biệt bằng cần tiếp dầu, vì điều nhỏ đó được thay đổi dễ dàng theo khác hàng. MKK: tầu (trong tiếng Nga, Tầu là phiên âm Tây Liêu-kitai-tiếng Kyrgykistan), MKI: Ấn, MKM: Malaysia. MKV là cụm từ không được dùng nhiều cho Vịt, giống MKK nhưng đồ điện lạc hậu. Su-27UBK hay được dùng để chỉ bản cho Tầu và vịt, ban đầu, UBK chỉ là phiên bản huấn luyện, nhưng chức năng huấn luyện sau lại được lai giống vào các phiên bản xuất khẩu vẫn tên như vậy.
Các cấu hình MKK, MKI và MKV rất khác nhau. Thật ra, mỗi nước như thế này Nga dành cho nhiều loại cấu hình máy bay rất khác nhau, nhưng tên chung giống nhau nên hay nhầm.
MKK2 tăng cường các khả năng chỉ huỵ và chống chiến hạm, MKK có tiếp dầu. MKK2 là cấu hình buồng lái đa năng khá hiện đại. Buồng lái có thể mo tả như thế này: trước có 2 màn hình hai bên dặt thấp và một màn chỉ thị phi công (lắp ngay trên kính), sau có hai màn hình trên dưới. MKK2 tuy đa năng, nhưng mức độ tiên tiến thấp hơn nhiều so với MKI.
J-11 bản SU-27 tầu thực chất chỉ là bản huấn luyện với đồ điện tử cực kỳ đơn sơ.
MKI có một số loại máy bay nhưng đẳng cấp rất khác nhau, kể cả loại khí động tiên tiến nhất có bào khí trước, buồng lái nhiều màn hình, cho đến loại không có bào khí trước và buồng lái toàn đồng hồ. Cái loại mà quân Ấn hay khoe trước sau khá giống nhau, 3 màn hình, một trên 3 dưới, phía trước thêm một màn chỉ thị phi công trên màn hình giữa, có bào khí trước và lái lực đầy. MKI loại này so với MKK2 tiên tiến hơn nhiều, cả về điện tử, khí động và vũ khí. MKM giống MKI. MKI có đặc trưng là buồng lái được Ấn đóng góp kỹ thuật lớn nên khác nhiều so với Su-30 khác. MKI và MKK đều tăng cường khả năng chống chiến hạm. Nhưng MKI khả năng không chiến rất tốt, có thể nói là tốt nhất trong các MK (SU nội địa không tính vì chúng rất bí mật và chắc chắn không chiến tốt nhất).
MKV chưa hình thành tên, nhưng đây là loại máy bay lạc hậu 198x với ngăn sau rất giống MiG-21. Đây là phần đồ điện nguyen thuỷ của T-10PU. (công ti nào như là AIT nhận thầu món buồng tập mua của tầu, HVKTQS viết chương trình, chương trình trông như hề). Dự định MKV sẽ giống MKK2 về điện tử.
http://www.sirviper.com/index.php?page=fighters/su-27/su30NHư vậy, có những vấn đề mà các bạn nhầm:
SU-27PU không phải là Su-30. SU-27PU không có cần tiếp dầu, SU-30 có cả có và không cần tiếp dầu và nhiều loại cần tiếp dầu khác nhau. Su-27UBK không phải một loại máy bay, mà chỉ chung các máy bay huấn luyện 2 chỗ ngồi trước sau xuất khẩu. Đến mỗi nước, người nước đó sẽ gọi riêng UBK của mình là UBK. Vịt dùng đồ cổ thì UKB vịt trông như SU-27, nhưng ở chỗ khác thì khác.
buồng lái sau đặc trưng của SU-30 đời đầu với màn hình tác chiến CRT.
MKK2 trước, vẽ
MKK2 sau, vẽ
MKI
MKK
SU-27 một chỗ ngồi nguyên thuỷ, buồng lái trước SU-30 đời đầu gần giống
MKI trước, vẽ
MKI sau, vẽ
