Le rendez-vous manqué Charton-Le Page - Chiến dịch Biên giới 1950

[rongxanh]

Nè thì phọt thêm nhé 
==========
Nguồn: Báo cáo thu chiến lợi phẩm tháng 11/1950 (Tối mật  )

Đội  thu chiến lợi phẩm đã thành lập được ở Đông Khê, Cao Bằng, Thất Khê và ở Lạng Sơn. Về kết quả thì hiện nay chưa thống kê được hết, vì có một phần tản mát trong dân chúng, một phần bộ đội trang bị ngay, một phần bị phá hoại mất.  Nếu lấy mấy con số chính do các đội chiến lợi phẩm thu được, thì kết quả như sau:

1. Vũ khí đạn dược
Súng:
Đại bác 105 ly: 4 khẩu
Đại bác 120 ly: 2 khẩu
Đại bác 57 ly: 3 khẩu
Đạn:
   Súng trung liên: 400.000 viên
      Đại liên: 30.000 viên
      Súng trường: 65.000 viên
      Tiểu liên: 25.000 viên
      Súng cối: 3.500 quả
      Đại bác: 700 quả
Còn một số súng đạn khác đã bổ sung cho các đơn vị ngay ở mặt trận, chưa có thống kê rõ.
Riêng ở Lạng Sơn, số chiến lợi phẩm súng đạn thu được ước độ từ 400 đến 500 tấn, gồm có các loại đạn 105 ly, 75 ly, 12,7 ly, các đạn súng cối, đạn súng Bren.

Cụ thể:
Đạn đại bác 105 ly: 3000 quả : 90 tấn
Đạn đại bác 155 ly: 1000 quả : 45 tấn
Đạn các cỡ 37, 94, 57, 75: 580 hòm : 24,2 tấn
Đạn cối 120 ly: 1472 quả : 17,5 tấn
Đạn cối 81 : 14 tấn
Đạn cối 60: 150 hòm
Đạn đại liên: 37 tấn
Đạn Bren: 130 hòm : 7,8 tấn
Đạn Mass: 200 hòm : 14 tấn
Đạn Đ.A.M: 200 hòm : 14 tấn
Bom từ 10 đến 30 kg: 600 quả : 6 tấn
Đạn Piat (bắn xe tăng): 300 hòm : 6 tấn.
Chú thích: Nhiều thứ đạn tính hòm vì không biết 1 hòm bao nhiêu viên.

2. Phương tiện vận tải:
Số xe các loại thu được: 60 xe (GMC, Dodge, xe công trình, Hồng thập tự, Jeep) (kể cả số hư hỏng, hiện nay đã sửa chữa được 30 chiếc chạy được.
Dầu xăng trên 500 phuy
Dầu hỏa 180 thùng
Các đồ phụ tùng có đủ để lắp được 1 xưởng khá để sửa chữa ô tô.

3. Phương tiện thông tin
ĐIện thoại mới: 20 máy, ước 100km dây chưa thống kê được  ở Lạng Sơn.
VTĐ (vừa nghe vừa đánh): 30 chiếc

Quân y: Đã chuyển ra ngoài được hơn 8 tấn

Quân trang: Hơn 4000 áo capot … riêng ở Lạng Sơn đủ trang bị cho hơn 2 trung đoàn.
Quân lương: Gạo, Bột mì, Muối, Đường, sữa: 1279 tấn.

[rongxanh]

Còn con số theo cuốn tổng kết chiến dịch Biên Giới, xuất bản năm 1979 thì khác tương đối.
Cần hỏi Tuannew!

[rongxanh]

Tổng số thương binh chiến dịch Biên giới khoảng 1200 người. Con số hy sinh ko thấy

[ngao5]

Theo tác giả Tô Vũ trong Cuốn 9 năm khói lửa, dựa theo tư liệu của Pháp thì:

Tổng số thiệt hại Pháp trong gần hai tuần lễ tại đường thuộc địa số 4 (RC4) là 7.000 người lính Pháp, lính lê-dương và lính Bắc phi, 1.000 lính pạc-ti-dăng, 2.000 súng đại liên, trung liên, 8.500 súng cá nhân, 450 xe cam-nhông, 13 trọng pháo, 120 súng moọc-chi-ê, ba tiểu đội thiết giáp.

[rongxanh]

Theo thống kê đạn sử dụng trong chiến dịch ĐIện Biên Phủ:

Toàn chiến dịch sử dụng 1200 tấn đạn, trong đó đạn lựu pháo là 500 tấn (Hơn 20.000 viên).
Trung quốc viện trợ 3.600 viên
CHiến lợi phẩm thu từ chiến dịch Biên Giới: 11.715 viên
Hơn 400 viên thu được ở Ba Na Phào trong chiến dịch Thượng Lào.
Hơn 5.000 viên thu được do đoạt dù của địch ở Điện Biên Phủ.

[banzua]

Sau khoảng 2 năm bỏ bê cái topic này, em xin tiếp tục

Tình hình lúc này trong sách là ta đã chiếm được Đông Khê, và bọn tây vẫn còn đang chuẩn bị kế hoạch bỏ Cao Bằng.

[banzua]

Ngày 22 tháng 9, Sài Gòn
Tướng Các-Păng-chiê có gửi cho tướng Alessandri 1 bức điện lệnh: cuộc gặp gỡ giữa 2 người 2 ngày trước đó chắc đã rất căng thẳng vì trong bức điện Các-păng-chiê chỉ tự xưng bằng chức vụ của mình:

“… dành riêng cho tướng Alessandri… khi ở Hà Nội, vị tổng chỉ huy (Các-păng-chiê) đã đặt ra các điều kiện để các đơn vị đồn trú ở Cao Bằng rút lui… ông ta đã nói rõ là các đơn vị tại chỗ không được bắt đầu các cuộc phá hủy trước khi rút lui, nhằm tránh sự chú ý của kẻ thù. Nhất là các cây cầu, các kho đạn và các phương tiện vận tải được xử dụng ít nhất trong vòng 6 tiếng đầu sau khi rút lui. Ký tên: Các-Păng-Chiê”


Ngày 25/9, Cao Bằng
Tướng Alesandri hạ cánh xuống Cao Bằng và trò chuyện riêng với trung tá Sác-tông. Trong hồi ký của ông xuất bản sau này, Sác-tông có tường thuật lại buổi gặp gỡ này: “ông ta (Alessandri) nói với tôi 1 cách đầy xúc động rằng lệnh bỏ Cao Bằng đã được quyết định ở cấp trên”. Trong 1 bản thảo ko xuất bản trước đó, ông ta còn thổ lộ rằng Alessandri đã khóc trước mặt ông khi nói điều này.

Alessandri, cựu trung đoàn trưởng trung đoàn lê dương số 5, đã trải qua cả thời trai trẻ của mình ở vùng biên giới này trong những năm 20-30, cho nên những tình cảm của ông ta ở đây là có thật. Khác với tướng Các-Păng-Chiê và đại tá Constant, những người chỉ phục vụ ở Bắc Phi dưới lệnh của tướng Juin, họ không thể nào có được những gắn bó tương tự.

Sác-tông và Alessandri quen biết rất chặt chẽ đường số 4 giữa Đông Khê và Cao Bằng, họ biết phần khó khăn nhất là ở đèo Kìm ở km35 từ Cao Bằng (km 101 từ Lạng Sơn). Trên 20km cuối cùng đến Đông Khê con đường rất là khúc khuỷu giữa những điểm cao rậm rạp cây cối.

Sau khi chiếm được con đường vào năm 1947, những bốt án ngữ trên đoạn đường này đã phải được sơ tán vào tháng 8 năm 49 vì quá nguy hiểm. Ngay hiện nay (năm 2001) vùng này vấn còn rất thưa thớt dân cư.

Vì thế Alessandri ban đầu định cho đoàn cứu viện sẽ tới km 28 từ Cao Bằng để đón Sác-tông. Nhưng Sác-tông yêu cầu được tiếp đón từ km 22 gần 1 ngôi làng có tên là Nam Nang, yêu cầu này được Alessandri chấp thuận. Alessandri cho biết thêm là người chỉ huy chiến dịch sẽ là đại tá Constant, ông này sẽ thông báo ngày giờ chính xác bỏ Cao Bằng, và ngày giờ đó sẽ tùy thuộc vào tình hình của binh đoàn Le Page.

Sác-tông lúc này cũng biết qua tin tức của phòng nhì, thu lượm được từ những nhà buôn người Hoa ở Cao Bằng rằng lực lượng chủ công của Việt Minh đã rời Thái Nguyên và có mặt trên trục đường số 4.

Căn cứ ở thị xã Cao Bằng luôn luôn bị theo dõi bởi các nhóm vũ trang Việt Minh mà phòng nhì suy đoán là các đơn vị bộ đội địa phương đóng ở Ha Tri cách đó 8km về hướng đông-đông-nam. Họ dung loa gọi thẳng những tên tuổi các sỹ quan Pháp ở đây, chẳng hạn như: “thiếu úy Mo-ranh, trung sỹ Ma-ri (các chỉ huy phòng nhì) chúng tao sẽ cắt c.. chúng mày”…
Những tin tức về đội hình trong Cao Bằng đã bị họ moi ra từ những tù binh hay hang binh . Ít nhất 1 người lính lê dương tên là Domeri, gốc Hung đã được phòng nhì xem là đã đào ngũ và hàng địch.

[banzua]

Ngày 25/9, Thất Khê
Những cuộc di chuyển của pháo VM đã được khám phá ra cách thị trấn khoảng 10km về phía đông bắc trong vùng Na Kéo, Na Mộc-Na Ngaun. Một cuộc càn quét được phát triển ra phía đó nhưng không thu được kết quả khả quan.


Ngày 27/9, Thất Khê
Quân đồn trú lại khám phá ra dấu vết 1 đơn vị VM gần đó (có thể là trung đoàn 174), tiểu đoàn dù lê dương được tung ra nhưng cũng không thu được gì rõ rệt.

Ngày 29/9, Binh đoàn Le Page
Trung tá Le Page nhận được lệnh sau đây: “mã số 879/3S… Lệnh chuẩn bị… từ ngày 30/9 vào 0 giờ, các hoạt động của nhóm Bayard (mật khẩu của binh đoàn Le Page) sẽ nằm trong sự chỉ huy điều động của tư lệnh chiến dịch vùng biên giới đông bắc, ký tên Constant”
Như vậy đến giờ phút này Le Page cũng vẫn chưa biết nhiệm vụ rõ rệt của binh đoàn minh chỉ huy là gì.

Cuối tháng 9, Cao Bằng
Từng đoàn máy bay chở đến Cao Bằng toàn bộ tiểu đoàn 3 Ta-Bo rút khỏi binh đoàn Le Page sau trận phục kích ở Tha Lai. Trên đài phát thanh Pa-ri, người ta vẫn nói rằng Cao Bằng sẽ được tử thủ.

Hà Nội:
Sau ngày 20/9, Alessandri đã viết ra 1 bản phác thảo kế hoạch triệt thoái khỏi Cao Bằng (hiện nay vẫn nằm ở kho văn khố quân đội Pháp SHAT): “Ngày 27, Bỏ Cao Bằng… cuộc gặp gỡ sẽ xẩy ra ở địa điểm “hầm” cách Đông Khê khoảng 8km, nhưng tình hình sẽ khả quan hơn nếu Le Page đến được km 20 từ Cao Bằng  (km 26 từ Đông Khê). Ông ta còn viết ngoằn ngoèo them: “về vấn đề phá huỷ, xem với tướng tổng chỉ huy”.

Bản phác thảo kế hoạch này hoàn toàn khác về ngày tháng cũng như là về địa điểm so với các mệnh lệnh của sở chỉ huy chiến dịch cho 2 binh đoàn. Alessandri có vẻ như đã bị ra rìa trong chiến dịch này và Hà Nội chỉ còn là nơi chuyển tiếp của mệnh lệnh từ Carpentier ở Sài Gòn lên Constant ở Lạng Sơn.

[banzua]

Ngày 29/9, Cao Bằng
Ngày này Sác-tong nhận được 1 chuỗi điện tin từ Lạng Sơn chỉ rõ các điều kiện của cuộc triệt thoái:
“Bí mật, chỉ cho trung tá Sác-tông, 955/3S. Tên chiến dịch : Therese. Nó không bắt đầu trước ngày 2/10. Tôi sẽ cho ngày tháng bắt đầu sau. Chú ý, đây là vấn đề tuyệt mật, bằng mọi cách phải giữ nó bí mật cho dù phải hi sinh một số nhu cầu. ký Constant”

Điện thứ 2:
“965/3S Thứ nhất: chiến dịch Therese se huy động tất cả quân lực ở miền bắc trong thời gian chính, vì thế nó sẽ không thể kéo dài được.
Thứ 2: chiến dịch sẽ bắt đầu ngày mồng 2, và nó sẽ không thay đổi do lực lượng Việt Minh và Trung Cộng đang siết lại xung quanh Cao Bằng.
Thứ 3: không được chuẩn bị bất cứ việc gì trước đó làm lộ bí mật cho dù phải mất một số quân nhu vật dụng. Vào giờ phút cuối cùng, những ta sẽ xử dụng những cách phá hủy nhanh như ném xuống sông, tháo và giấu các chi tiết chính. 2 máy phát radio VHF phải được phá huỷ các viên đá quartz phải được gỡ bỏ. Yêu cầu nhắn tin lại sau khi nhận được lệnh này. Ký: Constant”.

Điện thứ 3:
“972/3S chỉ trung tá Sác-tong mới được quyền đọc… đây là những mệnh lệnh đã gửi cho nhóm Bayard: lệnh bắt đầu hành quân có hiệu nghiệm vào 0 giờ ngày 3/10. Thời gian này có thể  chỉnh lại sớm hơn… Nhiệm vụ của nhóm Bayard: giúp đỡ và bảo vệ nhóm Sác-tông. Chương trình hành quân: 1-di chuyển từ Đông Khê tới Nam Nang ở km 114 (km 22 từ Cao Bằng). 2- dưới quyền chỉ huy của trung tá Le Page, 2 binh đoàn sẽ cùng về Đông Khê. Sự thanh công của chiến dịch Therese giựa vào khả năng giữ bí mật của mọi người và sự phát triển nhanh gọn của nó. Yêu cầu mọi người cố gắng  và không được do dự. Ký: Constant”.

Điện thứ 4:
“980/3S Vào 0 giờ ngày thứ 3 mùng 3/10, anh phải rời Cao Bằng, gửi cho tôi lịch trình rút lui của các đơn vị dưới quyền anh. Ký tên: Constant”

Như vậy, Sác-tông đã được cho biết một cách chính thức rằng ông phải bỏ Cao Bằng, cuộc rút lui của ông phải trùng với các hoạt động của binh đoàn Le Page, nhưng ông ta không thể biết chính xác được binh đoàn Le Page đang ở đâu. Ngày rút lui cũng đã được chỉ định là ngày mùng 3, trong trường hợp này, Sác-tông chỉ có thể tuân lệnh và không thể tự ý tự quyết định được. Trong trường hợp ông ta tự ý rời Cao Bằng sớm hơn, binh đoàn của ông ta sẽ phải một mình chịu trận với hơn 10 tiểu đoàn Việt Minh mà không có sự hỗ trợ của Le Page.

Sác-tông hiểu rõ vấn đề này cho nên ông ta cũng muốn binh đoàn Le Page đến đón ông ta càng sớm càng tốt. Điều đáng ngạc nhiên ở đây là khi sác-tông đã  nhận rõ các thong tin thì Le Page vẫn chỉ mới nhận được 1 bức điện chuẩn bỉ, và cũng chưa biết là chuẩn bị cái gì. Chỉ 2 ngày sau, ngày 1/10, ngày thanh Therese theo lich thiên chúa, ông ta mới biết được tên của chiến dịch này.

Thiếu tá Delcros, trong bản báo cáo tổng kết chiến dịch cũng lên án việc giữ bí mật quá đáng và cũng xem nó là 1 trong những giải thích chính cho sự chiến thắng của Việt Minh. Hệ thống tình báo Việt Minh, từ những người giúp việc cho đến những thư ký phụ cận gần Các-păng-chiê và Constant đã cho tướng Giáp biết rõ tình hình của đối phương gần như qua truyền hình trực tiếp. Những trò giữ bí mật đòi hỏi bởi Các-păng-chiê và Constant cuối cùng chẳng khác gì những viên đạn mà họ tự bắn vào chân của họ trong quá trình tiến triển của chiến dịch.


Ngày 30/9, Cao Bằng:
Viên tham mưu trưởng của Constant hạ cánh xuống Cao Bằng để bàn bạc những chi tiết cuối cùng và công nhận những mệnh lệnh của Constant. Binh đoàn Sác-tông sẽ gặp Le Page ở km22. Nhưng theo Sác-tông, viên tham mưu trưởng đã không nêu ra những khó khăn của binh đoàn Le Page. Ông ta đã không nêu ra kế hoạch B trong trường hợp Le Page không lấy lại được Đông Khê. Một chi tiết chí tử cho binh đoàn Sác-tông.

Ngày 30/9, Thất Khê
Trung tá Le Page nhận được bức điện lệnh của Constant:
“880/3S Chiến dịch Tiznit (chứ chưa phải là Therese): nhóm Bayard sẽ tấn công và chiếm lại Đông Khê, một vài cứ điểm sẽ được lập ra dọc đường từ Thất Khê lên Đông Khê nhằm hỗ trợ cuộc rút sau này của binh đoàn. Mục tiêu chính của chiến dịch là Đông Khê chứ không phải là mở đường số 4 giữa Thất Khê và Đông Khê. Các cứ điểm thanh lập chỉ nhằm giữ an toàn cho  Thất Khê trong tình huống địch tập trung quân để tấn công cứ điểm này. Số đơn vị tấn công Đông Khê phải ít nhất là 2 tiểu đoàn với sự yểm trợ của các khẩu 3pound7 sẽ được thả dù và các khẩu pháo ở Thất Khê. Lương thực mang theo: 5 ngày, đạn dược: 1 đơn vị hoả lực cho toàn binh đoàn, nếu cần thiết đồ tiếp tế sẽ được thả bằng dù. Đông Khê phải được an toàn hoá trước ngày mùng 2 để có thể nhận nhiệm vụ mới vào 12 giờ ngày 2/10”.

Một bản mệnh lệnh đầy sự không rõ ràng. Đường số 4 từ Thất Khê lên Đong Khê đầy nguy hiểm, và các nơi rất lợi cho phục kích. Nếu Le Page làm tốt công việc thanh lập các cứ điểm dọc đường, ông ta đã thưc hiện một cuộc mở đường.
Với 4 tiểu đoàn, Le Page phải làm ở đây 1 công việc khổng lồ vì sự khinh địch của cấp trên vẫn ảo tưởng trong cái nhìn “1 tiểu đoàn Pháp có thể đánh tan hang ngàn bọn Việt”.
Trong ý tưởng của đại tá Constant, việc nắm giữ được Đông Khê và san bay của nó sẽ giúp đỡ cho việc tiếp viện tải thương cho binh đoàn Le Page mà không cần mở đường số 4. Nhưng ông ta cũng có vẻ không nghĩ tới việc sân bay nằm trong tầm bắn Việt Minh.
Một điểm nữa, các khẩu 105 không thể nào qua hơn được cầu Bascou, cách Thát Khê 5km và Đông Khê 15km do cầu đã bij VM phá huỷ. Như vậy Le Page sẽ tấn công Đông Khê không có sự yểm trợ của pháo 105.
Bức điện trả lời của Le Page có nêu lên vấn đề pháo và tình hình VM, nhưng câu trả lời của Constant chỉ nhắc lại tính gấp rút của chiến dịch. Le Page lại định xin them 24 giờ để có thời tiết tốt cho không quân yểm trợ, Constant vẫn từ chối.

Vào buổi tối ngày 30, các đơn vị của binh đoàn le Page được tung ra để nắm các điểm cao trên con đường nối Thất khê với Đông Khê.




Ngày 1/10, binh đoàn Le Page, buổi sáng
Binh đoàn bắt đầu hành quân 2 bên lề đường số 4 về phía Lũng Phai. Không một cuộc đụng độ nào xẩy ra. Vài ngày sau các tù binh Pháp sẽ biết được rằng họ đã bị theo dõi chặt chẽ, phía Việt Minh chơi chắc ăn, họ đợi phía Pháp phơi bày ý định  trước đã. Họ càng tiến lên phía trước, họ càng cách xa nguồn tiếp viện và yểm trợ. Cao nguyen Na Pa đang trở thanh 1 cái bẫy khổng lồ.
Các đơn vị được bố trí như sau từ phía nam đến phía bắc:
-Điểm cao 703 cách Lũng Phai 400m về phía tây nam: 1 đại đội của tiểu đoàn 11 Ta-bo.
-Lũng Phai: 1 đại đội nữa cũng của 11 Ta-bo.
-Điểm cao Na Ngân-Na moc:  1 đại đội của tiểu đoàn giã chiến trung đoàn 8 bộ binh Ma rốc.
-Làng Na Kéo: phần còn lại của tiểu đoàn 11 Ta-bo, đại đội 5 vài đại đội chỉ huy cùng với Delcros viên tiểu đoàn trưởng, tổng cộng 500 lính.

Phần còn lại của binh đoàn, bao gồm tiểu đoàn 1 Ta-bo, phần còn lại của tiểu đoàn giã chiến trung đoàn 8 bộ binh Ma-rốc và tiểu đoàn dù lê dương số 1 tiếp tục hành quân về phía Đông Khê.
Giai đoạn đầu của chiến dịch “Tiznit” kết thúc, Le Page đã thi hành theo đúng mệnh lệnh nhận được, chiếm giữ những vị trí quan trọng dọc đường số 4.

Ngày 1/10, Sài Gòn
Đô đốc Ortolli, chỉ huy hải quân ở Đông Dương, viết thư yêu cầu Alessandri can thiệp với viên thanh tra tối cao Pignon nhằm ngưng lại tất cả. ông ta cho rằng “kế hoạch Carpentier không thể chấp nhận được”.
Tướng Alessandri đã viết ngay cho Pignon: “Chúng ta có nên bỏ lỡ cơ hội tận dụng việc phe CS vẫn còn đang bị choáng váng sau nhũng thất bại ở Triều Tiên, để đánh những đòn mạnh nhằm cho phía VM thấy sự vô ích của những cố gắng của họ không?”

Ngày 1/10, Cao Bằng
Sác-tông đã cố tình không hpát lương tháng 9 cho lính của ông ta để tránh các vụ nhậu nhẹt quá sức làm hại đến chiếndịch rút lui. Ông ta có chặng đường 46km phải thực hiện đến Đông Khê và 24km nữa đến Thất Khê.
Có vẻ việc này đã làm cho tin tức lộ ra ngoài, các nhà buôn Người bán thấu bán thoát hàng hoá của họ. Rượu Whisky và Săm banh được bán rẻ như bèo.
Tất nhiên phía VM cũng được chuyển tin, những hành động chuẩn bị phá huỷ cũng bị theo dõi. Số lượng gạo trong kho đã bị tẩm xăng sẽ là nguồn lương thực chính cho tù binh Pháp những ngày sau đó. Có khoảng 150 tấn đạn dược còn lại ở Cao Bằng cần được phá hủy.

Ngày 1/10, buổi chiều, binh đoàn Le Page
Tiểu đoàn dù lê dương ở vị trí tiên phong, tiến về phía Đông Khê, trung đội sỹ quan thực tập sinh đi đầu do trung úy Faulques chỉ huy. Tiểu đàn 1 Ta-bo phát triển tới núi đá vôi phía tây nam pháo đài Đông Khê, rất thuận lợi cho việc quan sát.
Tiểu đoàn dù lê dương bị dính lại trước 1 vị trí sung máy VM đặt trên 1 gò đất thuộc vị trí bốt phía nam cũ của Đông Khê. Lúc này là 17 giờ. Tiểu đoàn trưởng Segretain quyết định dừng lại ở đây và yêu cầu Le Page đến thị sát tại chỗ. Sau khi quan sát và bàn bạc với Segretain, Le Page đồng ý đóng quân lại ở đây. Theo ông ta việc này hoàn toàn lô-gích, thời tiết quá xấu để không quân có thể yểm trợ, hơn nữa những khẩu pháo mà Constant hứa vẫn chưa đến nơi.
Các sỹ quan dù lê dương sống sót và đại úy Feaugas chỉ huy tiểu đoàn 1 Ta-bo sẽ trách quyết định thiếu kiên quyết này của Le Page. Họ cảm thấy phía trước vẫn còn ít địch, 1 cuộc tấn công thần tốc của binh đoàn chắc có lẽ đủ để lấy lại Đông Khê.
Thực ra, tướng Giáp đã rút kinh nghiệm sau thất bại lần thứ nhất hồi tháng 5, đã đồn trú  nhiều tiểu đoàn xung quanh pháo đài để tránh làm mục tiêu không kích, nhưng vẫn sẵn sàng tham chiến nếu Đông Khê bị uy hiếp. Vì thế việc “ít địch đằng trước” chỉ là ảo giác.

[banzua]

Đêm 1-2 tháng 10, trên đường số 4 giữa Thất Khê và Lạng Sơn
Trung đoàn 174 đã đến nơi tụ tập, sẵn sàng tấn công các đồn bốt phía nam Thất Khê và cắt lien lạc giữa 2 thị trấn này. Đêm đó, bốt Tha Lai đã được “thăm dò”.

Ngày 2/10, Cao Bằng
Sác-tông chuẩn bị những phương án cuối cùng cho cuộc rút lui, ông ta thả 300 tù nhân trong đó đa số là điệp viên của VM.
Trong cuộc hối hả kho vũ khí đã bị lãng quên, do đã có lệnh viết rõ ràng phía Constant về việc phá huỷ các kho vũ khí, lính Pháp ở Cao Bằng đã không làm gì. Trong 1 cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp vào năm 1984, Sác-tông có nói là ông ta không còn nhớ đã ra lệnh phá hủy kho vũ khí đó hay không. Cũng không rõ Sác-tông đã nhận được lời yêu cầu của Các-păng-chiê cho Constant về việc đặt hệ thống nổ chậm ít nhất là 6 giờ chưa.
Về phần xe cộ, Sác-tông cũng đã không phá hủy, ông ta sau này đã biện luận cho việc này rằng trên 20km từ Cao Bằng về phía Lạng Sơn, đường số 4 còn tốt để còn có thể dùng chúng được.

Tất nhiên mọi việc phải làm gấp, nhưng với điều kiện binh đoàn Le Page phải có mặt ở km22. Sác-tông cũng biết rằng ông ta không đủ lực lượng để đi một mình 24 km còn lại đến Đông Khê, tướng Alessandri và Constant cũng đồng tình với ông ta. Lúc bấy giờ, Sác-tông không hề biết gì về tình hình ở phía nam Đông Khê, cũng như nhận những thông tin cụ thể từ phía Constant cho nên ông ta cũng không quá vội vàng.

Trong buổi tối, Sác-tông nhận được điện khẩn cấp của Constant:
“981/3 tình hình chiều mùng 2… Le Page vẫn bị chặn trươc Đông Khê… tôi đã cho lệnh đi vòng qua Đông Khê tiến lên phía bắc để gặp ông… cuộc hánh quân chắc sẽ được thực hiện trong đêm nay vào những giờ đầu của ngày mùng 3… ông phải rời bỏ  Cao Bằng trước khi mặt trời mọc… bắt đầu từ bây giờ, tất cả các điện của ông phải có mã số mật cộng với tên của khoá trường võ bị Xanh-Xia của ông”.
“983/3 chiến dịch Therese bắt đầu vào 6 giờ, một bộ phận của binh đòan Le Page đã vượt qua từ phía tây, ở Quảng Liệt. ông phải đi càng xa càng tốt, gửi cho tôi một bản báo cáo sau mỗi 3 tiếng”.
Câu “đi càng xa càng tốt” rất là mù mờ này đáng phải được cặn kẽ thêm, đối với Sác-tông, nhiêm vụ không có gì thay đổi, ông ta tiến về phía trước và đợi Le Page tới gặp sau khi vượt qua thung lũng Quảng Liệt. Không ai ở đây thấy được sự khó khăn của Le Page phải vượt 20km trong vùng đồi núi và trong vòng 1 ngày. Thung lũng quảng Liệt với các mũi đá vôi thẳng đứng che phủ bởi cây cối cấm tất cả các cuộc hành quân ban đêm, chưa kể các ổ phục kích của VM. Từ ngày 27/5, phòng nhì đã biết nơi đây la 1 căn cứ hậu cần của VM cho chiến dịch đường số 4.
Sự mù mờ về địa điểm gặp nhau của 2 binh đoàn lúc này đã đưa đến những sự ngộ nhận chết người. Nếu 1 vị trí rõ rang được nêu ra, có lẽ tình huống xẩy ra sẽ khác.


Ngày 2/10, binh đoàn le Page
Buổi sang, một cuộc tấn công mới về phía Đông Khê được tổ chức, nhưng tình hình đã thay đổi, hoả lực VM dày đặc. tiểu đoàn dù lê dương lại bị chặn đứng lại khi vượt qua pháo đài phía đông nam.
Vào buổi trưa, điện lệnh của Constans: “chiến dịch Therese và mệnh lệnh số 3 phải được thực hiện…” Đây là lần đầu tiên Le Page nghe đến tên Therese một cách chính thức và thực chất ông ta vẫn chưa biết chi tiết của nó là gì! “nếu không lấy được Đông Khê, bỏ lại đây 1 màn lính mỏng, vượt qua nó và tiến về phía Nâm Nam ở km22”.
13 giờ chiều, tiểu đoàn 1 Ta-Bo chiếm được đồn phòng thủ phía tây pháo đài.
-14giờ30: một chiếc máy bay Morane thả xuống cho Le Page, bản viết tay chính thức mà Constans đã báo cho Sác-tông cách đó 3 ngày:
“1- Theo quyết định của chính phủ Pháp, đồn Cao Bằng sẽ được di tản.
2- Lệnh rút lui đã được trao cho trung tá Sác-tông ngày mùng 2/10, nó được thi hành vào 0 giờ ngày 3/10, các đơn vị sẽ tịêt thoái theo trục Cao Bằng-Đông Khê-Thất Khê
3- Trung tá Le Page được lệnh giúp đỡ cuộc triệt thoái này, trong thời gian đầu đoàn Bayard sẽ tiến đến chiếm lĩnh vị trí Nậm Nam ở km114 trên bản đồ 1/100 000. ông phải có mặt ở đây vào ngày 3/10 để đón binh đoàn Sác-tông… Trong thời gian sau đó, trung tá Le Page sẽ chỉ huy 2 binh đoàn cùng rút về Thất Khê qua Đông Khê.
4- Sự thành công của chiến dịch tùy thuộc vào yếu tố bí mật và bất ngờ, vì thế nó phải được thi hành một cách nhanh chóng…
Ký tên Lambert (tham mưu trưởng của Constans), lập ngày 29/9/1951”
Vì muốn giữ bí mật cho nên bộ tham mưu của Constans đã gửi cho Le Page chi tiết của cuộc hành quân của ông sau khi chiến dịch đã bắt đầu!
Một vài điểm khó giải thích ở đây: Nếu Le Page và binh đoàn của ông ta không lấy được Đông Khê ở lượt đi thì làm sao ông ta có thể lấy nó ở lượt về? tình huống này rõ ràng là đã không được các sỹ quan phòng 3 tác chiến của Contans phỏng đoán!

Trong chiến dịch Lea, năm 1947, một chiếc Junker 88 đã liên tục bay 24/24 trên Bắc Cạn với 1 bộ phận của ban tham mưu chiến dịch để nắm tình hình. 3 năm sau đó, không 1 bộ phận nào của phòng tham mưu ở Lạng Sơn đã thị sát chiến trường trong nhưng giờ phút quan trọng! Một sự thiếu trách nhiệm do tinh thần khinh địch và cầu an đã dần dần ăn mòn hết các viên chi huy ở đây. Đó cũng là những gì tài liệu của quân đội Pháp ở Đông Dương năm 1950-1951 cho thấy rất rõ. Những tác phong trên chỉ có thể dẫn đến tai nạn và điều đó đã xẩy ra...