Tao ngộ chiến.Thị trấn Malipo ảm đạm trong trời mưa. Đây là một thị trấn biên giới, nhưng kém xa những thị trấn biên giới khác mà tôi đã từng đặt chân. Thị trấn bám vào con đường nối từ cửa khẩu đi Vân Sơn, dài độ 4 km.
Cuối thị trấn là nghĩa trang Liệt sỹ trong cuộc chiến tranh biên giới. Ngay cổng nghĩa trang, một bảo tàng nhỏ được dựng lên. Nếu bằng cảm quan ban đầu, nghĩa trang giống như một khu nghỉ, thiếu hẳn tính trang nghiêm như nghĩa trang ở ta.
Họ làm thế là đúng. Người chết cần được nghỉ ngơi. Sự ấm áp ở nghĩa trang cũng là điều cần thiết. Cần thiết đối với cả người chết lẫn người còn sống.

Bảo tàng đóng cửa, tắt đèn tối om. Tôi nhìn thấy cái khoá xe đạp to đùng ngoặc vào mà lòng ngao ngán, đành sang khu nghĩa trang thơ thẩn cùng lão Thắng.
Những nấm mộ được xây to nhưng chỉ một vài ngôi mộ có ảnh. Tôi không biết tiếng Trung nên chỉ đứng chụp ảnh.

Nghĩa trang vắng lặng, ngoài chúng tôi ra còn một người đàn ông khác mặc bộ đồ xanh sĩ lâm chậm rãi cầm bó hoa cúc vàng đặt ở tượng đài.
Người đàn ông ngẩng lên nhìn tôi, rồi nhìn cô phiên dịch, hỏi:
_ Mày sinh năm bao nhiêu.
Cô phiên dịch nhanh nhảu:
_ Tao sinh năm 82.
Người đàn ông lắc đầu, nhìn lên bầu trời ấng nước rồi thủng thẳng:
_ Vậy thì chúng mày không biết được những chuyện này đâu.
Đó là những chuyện gì? Chắc lão ấy cũng đánh đồng tôi với Thắng cùng hạng với cô phiên dịch này chăng!?
Thắng sau một hồi ngụp lặn đánh vần và phỏng đoán cũng tìm ra được một số nhân vật hi sinh ngày 12/7/1984, cái ngày Thắng ra trận lần đầu. Tôi nghe thấy Thắng tự sự, nói với mình và cũng như thể nói với người đang nằm dưới mộ: “Trách cậu là không nhanh tay súng bằng tớ”.

Người đàn ông mặc bộ quần áo xanh như đọc được suy nghĩ từ nét mặt của Thắng, quay sang hỏi cô phiên dịch:
_ Anh bạn trẻ kia nói cái gì vậy?
Cô kia dịch đúng lời Thắng vừa nói.
Cơ mặt người đàn ông giật giật như có ai cầm tai xếch ngược lên. Ông ta cũng là một cựu chiến binh thuộc sư đoàn 40, quân đoàn 14, đại quân khu Côn Minh. Đấy là đơn vị đã từng đối đấu với sư đoàn 356 của Thắng.
Hai người lính nhìn nhau, ánh mắt dè chừng. Thắng buột miệng: “Ông cũng nhanh tay súng đấy”. Người đàn ông bật cười khi nghe dịch lại.
(Còn tiếp)
