3. Chuyện kể Biên phòngSáng hôm sau, mờ sáng đã thấy lão Đoành đóng bộ quân phục mới xanh rì, đeo lon trung tá sáng choang, lịch bịch sang phòng tôi. Lão lầm bầm: “Mày bắt tội anh thế này đấy”.
Tôi muốn lão ấy mặc quân phục cũng có lý do, nhưng lúc này chưa tiện nói ra.
Đợi tan bớt sương mù, chúng tôi nhằm hướng Thanh thuỷ. Qua cây bốn, tạt vào trung đoàn bộ của lão Đoành án ngữ, giờ là trường trung cấp kinh tế tỉnh. Cây gạo cổng trung đoàn to bằng mấy người ôm bị cắt cụt mất ngọn. Sân bóng vẫn còn, lão Đoành chạy đi chạy lại chỉ: “Trước tao ở chỗ kia, chào cờ chỗ này, bản Núp chỗ đằng trước, bản Tha đằng sau”…vân vân và vân vân. Cũng chỉ đến thế là hết vị, lão Đoành lấy đâu ra nhiều bạn gái như lão Thắng mà đi tìm cố nhân.
Cây gạo trước cổng cứ e122 ngày xưa. photo by dongadoan
Sân chào cờ của trung đoàn xưa giờ đã thành sân bóng của trường trung cấp, nhà dân đã vây kín xung quanhThung lũng Thanh thuỷ nằm cách thị xã Hà giang về phía bắc khoảng 20 km. Đại đội cơ động biên phòng đóng ở ngay đầu cầu treo. Xe chúng tôi chạy thẳng vào sân đại đội. Lão Đoành đĩnh đạc bước xuống, đồng chí biên phòng nhíu mày ngỡ lính …Tầu.
Đại trưởng đại phó đi vắng hết, tiếp chúng tôi là trung uý, trung đội trưởng vũ trang. Đồng chí trung uý còn rất trẻ, mặt bầu bầu búng ra sữa. Không rõ vì bộ quân phục lạ mắt, hay mặt lão Đoành gian mà đồng chí cứ lấm lét nhìn. Lão Đoành chỉ lão Thắng giới thiệu: “Anh này ở 356, anh ở 313, còn anh này ở… Trước bọn anh chiến đấu trên này. Giờ quay lại thăm chiến trường xưa”. Đồng chí trung uý xoa hai tay vào nhau, miệng xuýt xoa: “Quí hoá quá. Các anh lên đây là quí rồi quà cáp làm gì”.
Lão Thắng ngó nghiêng giời đất một hồi rồi bắt đầu: “ Uầy, ngày xưa chạy qua đây cứ úp mặt xuống mà tránh đạn. Pháo bắn kinh lắm”. Đồng chí trung uý hỏi: “Anh chiến đấu ở đây thời gian nào”. Lão Thắng ho mấy tiếng lấy giọng làm oai: “Từ 12/7/84 đến đầu 85”. Đồng chí trung uý bảo: “Hồi ấy anh có biết vụ sập hang Mán không”. Lão Thắng ớ người, chỉ oánh mỗi 772 rồi về Ngọc đường tán gái, hơn nữa cũng mới vào chơi quân sử sao biết vụ sập hang Mán!?
Hang Mán nằm ở dãy 400. Hang Mán không to như hang Làng lò nhưng cũng dùng để ém quân trước trận đánh. Ngày 12/07 năm 84, mười một chiến sỹ công binh của sư đoàn 316 với một cơ số thuốc nổ lớn đang chuẩn bị cho trận đánh thì hi sinh. Pháo Trung quốc bắn làm sập một tảng đá trên nóc hang. Tảng đá rơi xuống, kích nổ toàn bộ vũ khí đạn dược cất giấu trong đó. Một ngách hang sập hoàn toàn. Những người lính ấy bị coi là mất tích.
Đầu năm 2008, vợ một trong những đồng chí hi sinh trong hang quyết đi tìm chồng nên đã mời một nhà ngoại cảm đi cùng. Câu chuyện ly kì ở chỗ, nhà ngoại cảm đã tìm ra đủ 11 hài cốt chiến sỹ.
Những người bị vong nhập, đọc vanh vách tên tuổi quê quán của mình. 9 đồng chí còn nhớ tên, 2 đồng chí còn lại không nhớ mình là ai, quê ở đâu vì hài cốt không còn…đầu.
Một người bị vong nhập, hất hảm hỏi một đồng chí ở tỉnh đội: “Y, mày nhớ tao không? Giờ lên sếp lớn lại quên anh em à”. Đồng chí ở tỉnh đội nước mắt dàn dụa hỏi: “Vong tên là gì?”. Vong cười mếu máo: “Tao là X đây”. Mọi người bảo: “Lần này chúng tôi xin phép đưa vong về dưới xuôi”. Vong khóc: “Tao mất một chân, về mẹ hỏi chân đâu biết trả lời thế nào. Thôi, tao lại lên núi đây”. Nói dứt lời, vong ôm bộ hài cốt thoăn thoắt chạy lại dãy núi phía sau.
Photo by CSCâu chuyện làm mọi người lặng đi. Lão Đoành khịt khịt mũi như sắp khóc. Lão Thắng rít một phát điếu ục rồi giả vờ say, ngả đầu vào ghế, mắt nhắm nghiền như cố giấu sự đau đớn trong tâm khảm người lính trận.
Một đồng chí khác xen vào: “Ồi, xương mang về xếp ở sân này, tối em đếch dám ra ngoài. Sợ chết lên được”.
Lão Thắng nheo mắt cười, nhìn cậu lính trẻ ra chiều thông cảm như muốn nói: “Trước khi vào trận anh cũng như chú. Khi đã nổ súng rồi thì vừa vác tử sỹ miệng vẫn nhai lương khô ngon lành chú mày ạ.”
Tôi phá tan không khí tang lễ ấy bằng một câu quen thuộc mà bất kì người lính nào đến đây cũng sẽ hỏi: “1509 giờ thế nào chú”. Đồng chí trung uý cười: “Vẫn thế anh ạ. Trước thế nào thì giờ thế ấy. Trên ấy bây giờ cũng nhiều chỗ chưa phân giới xong”.
Tôi hỏi lại cho kỹ: “Trước là so với thời nào”. Đồng chí trung uý trả lời: “Là trước 79 ấy. Năm 84 nó đánh quá xuống 1200, hết 89 thì trả lại. Đất bên ấy, chỗ phân giới rõ ràng thì họ xây công sự kiên cố, chưa phân giới xong thì làm hầm tạm. Nói chung mỗi người một nửa như lịch sử để lại thôi”.
Ngồi thêm với anh em biên phòng một lúc nữa, chúng tôi xin phép vào hang Làng lò. Kể từ lúc đó, câu chuyện lại sang một hướng mới, mà tôi sẽ viết lại ở phần bốn: “Mặt trái của tấm huân chương”.