(
Tiếp theo bài trước.)
Khi yên vị trên chiếc xe chạy điện,người dẫn đường líu lô một loạt với người lái xe.Cái thứ tiếng mà tôi đã nghe quen,từ thời đụng nhau ở mặt trận Thanh Thủy-Vị Xuyên-Hà Giang.Nhưng tôi chẳng hiểu,được một chút nào hi..hi...chỉ cười.Giường như,hai người đã thống nhất được với nhau và chiếc xe từ từ lăn bánh.Đưa chúng tôi chạy quanh những dẫy phố,tương đối sạch sẽ và ngăn nắp.Tiếng cô hướng dẫn viên như thủ thỉ bên tai tôi,chậm dãi giới thiệu.Mỗi khi chiếc xe lăn bánh qua một dãy phố,hay một khu thương mại khác nhau.Hà Khẩu là thị trấn vùng biên của Trung quốc,chủ yếu là người dân tộc Choang và người dân tộc La hủ...ơ! Ở đây cũng có hai dân tộc Choang và La Hủ giống như ở Việt Nam,thỉnh thoảng tôi lại chen vào một câu.
Các dãy nhà nằm ở mặt tiền của phố,chính quyền của họ thu lại và xây đồng bộ mới.Tầng dưới cho thuê dài hạn để kinh doanh,mỗi ô được chia ra khoảng 5 mét mặt đường 20 mét chiều sâu,mặt tiền thường được gắn một tấm kính lớn và cửa cuốn.Giá thuê một căn nhà,cho 50 năm khoảng 50 ngàn Dola Mỹ,với người nước ngoài chỉ cần có hộ chiếu là cũng thuê được một căn (cái này hình như,học mót từ Armerican).từ tầng trên là những căn hộ.Riêng khu phố có tên Việt là Quảng Ninh,ở khu phố này hoàn toàn là người Việt Nam.Được xây dựng theo ý tưởng của từng gia đình cũng giống như ở Việt Nam,không thống nhất một kiểu như ở những khu phố dành cho người Trung Quốc.

Phố Quảng Ninh của người Việt Nam trên đất Hà Khẩu.Đối diện với tấm hình vượt qua một con đường,là chợ Việt Hà Khẩu.Chợ này rộng được xây mấy tầng,tầng dưới toàn hàng nóng.Đi tới đâu cũng được chào mời mua kiếm,mua dao hay... súng điện đi anh,chú ơi.Tôi giơ may ảnh lên định bấm,có ai đó nhắc ở đây không được chụp ảnh.Tôi rất ngỡ ngàng,khi ra ngoài đi xa khỏi khu vực chợ.Cô hướng dẫn viên mới thỏ thẻ,thấy anh là lạ họ chỉ nhắc thôi.Thường là họ thu và đập vỡ máy ánh đấy,ở bên này chính quyền họ cũng không cho kinh doanh những mặt hàng đó.Nhưng chợ lớn quá họ không quản lý nổi

?.Đi xuyên qua chợ Việt,sang cửa bên kia là bờ sông Hồng.Bờ sông được kè bằng những khối đá xanh đục đẽo rất vuông thành sắc cạnh,những dãy lan can cũng được làm bằng loại đá xanh ấy ( mấy tay thi công Trung Quốc hết cơ hội rút ruột) khác với bên bờ đối diện,được kè bằng những khối bê tông cốt thép.Nhưng bị mối mọt như gỗ và sụp lở rất thảm,đất sụt lở ăn sâu cả vào hè phố (
chỗ sụp lở này,nằm cách bờ sông khoảng 20 mét,từ bờ sông được kè 01 lần,qua một khuân viên nhỏ,thêm một kè bờ nữa mới lên tới đường phố).Chán,tôi chẳng thèm lia máy ảnh để chụp.Dọc bờ sông bên Hà Khẩu,là những dãy lều vuông vắn,hàng đêm mời gọi những tay chơi ..cờ bạc đến từ đất Việt ( hình như trên vnexpress.net đã nói về khoản này) đi sâu xuống gần cửa khẩu là sàn
lắc ( nhẩy) Disco gầm dưới mặt đất mời gọi những thanh niên thiếu đất
bay từ bên kia bờ sông đến.

Chính sách của Trung Quốc là cho tự do nhập cảnh vào Hà Khẩu,nhưng lại hạn chế đi sâu vào đất Trung Quốc.Khác với phía Việt Nam,khách từ Trung Quốc đến có thể đi một mạch cho đến Mũi Cà Mau.Giữa trung tâm Hà Khẩu là
Bệnh viện số 3 tổng cục nông khẩn tỉnh Vân Nam. 
Bệnh viện này,được lệnh.Khám và chữa trị,từ bệnh nặng cho tới bệnh nhẹ cho các công dân Việt Nam thuộc hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu,không lấy tiền thuốc và tiền chữa trị.Đặc biệt với người dân hai tỉnh này của Việt Nam,các nhân viên y tế của bệnh viện phải phục vụ tận tình.Theo lời cô hướng dẫn viên,các nhân viên ở bệnh viện này,khi chữa trị cho người Việt không hề hạch sách hay nhũng nhiều như thường gặp ở Việt Nam.?

?
Hai ngày trước khi sang Hà Khẩu,tôi lân la ngồi chuyện trò với dân thị xã Lào Cai.Khi tôi hỏi về cuộc chiến giữa Việt Nam và Trung Quốc năm 1979.Họ nói,nếu........như trước đây,dân họ không chạy nữa đâu.Tôi nói với họ,Trung Quốc thật bố láo.Họ cướp của cải của ta ở Biển Đông,nơi thế giới ít quan tâm đến và đại đa số dân Việt Nam mình không biết,đem của cải cướp được ấy của Việt Nam nuôi dân biên giới Việt Nam để lôi kéo.Các bà các chị,các anh khi nghe thấy tôi nói chuyện Trung Quốc cướp biển Đông.Cứ trố mắt ra,rất ngỡ ngàng.Thật tội nghiệp dân mình cứ xuốt ngày đầu tắt mặt tối lo kiếm ăn,kiếm mặc.Khi đủ ăn đủ mặc một chút,lại lo củng cố xây nhà xây cửa,báo chí chẳng mấy khi đọc.Mà làm gì có đủ báo để mà đọc đâu,báo chí ở nơi xa thủ đô còn quí hơn nồi thuốc dễ cây đó là một thứ gì đó rất xa xỉ,khi mượn người có tờ báo để đọc cảm giác cứ như là vừa nhận được một cái ân,cái huệ gì ghê gớm lắm...thật đáng tiếc.Biết đến bao giờ,mọi người mới có đủ báo để đọc.Để không lạc hậu với chính mình.
( còn tiếp)