Nắng đồng bằng

[hoacuc]

Cuối khúc sông, bọn lính ở tàu cũng đang đánh cá. Nhìn xa thấy mặt nước dựng cột rồi mới nghe tiếng tạc đạn nổ ùng ục. Trái ngược thật. Trong cùng một dòng nước, chúng nó kiếm cá ăn để lo thức đêm giữ đồn, và bên này cũng tát cá để ăn lấy sức phá đồn.

Mọi người đã cơm nước xong xuôi, đang ngồi chờ tối. Còn sớm quá. Nếu trời không mưa thì nắng vẫn còn chiếu sáng nửa dòng sông. Tổ Mười Đảnh cũng gom cả sang bên này. Mỗi người che một tấm ni lông ngồi nói chuyện rì rầm.

Linh âm thầm ngắm mưa. Mưa trên sông có cái vẻ riêng của nó mà bây giờ anh mới nhận biết. Dòng sông mênh mang mưa xóa mất bờ bên, trông như biển. Mặt biển trắng bạc lăn tăn như đang sôi, đang reo. Những sợi mưa mỏng trắng xô đuổi nhau, bay là là mặt sông chẳng chịu buông xuống, nhác trông như những làn khói trắng. Khói của nước sôi. Trời lại lạnh hắt hiu. Mưa ở đâu cũng gợi buồn. Mưa trước trận đánh cũng cứ thấy bâng khuâng. Dường như thiên nhiễn và cuộc đời không dính dáng gì đến nhau. Con người sắp lao vào lửa máu, đứng trước cảnh này cứ thấy miên man, thấy cái công việc kia sao xa lạ.

Mưa này mà có một mái nhà, một bếp lửa và một mâm cơm bình dị để sum họp thì tuyệt biết bao! Cuộc đời chến đấu sao cứ gợi nhớ, cứ đánh thức dậy tới khao khát những cái ngày xưa xem nhẹ, coi thường? Những gia đình trong kia đang nổi lửa nấu bữa cơm chiều, biết hay chăng ở khúc sông dăng mưa này, có những con người đang sắp sửa bồng súng lên vai...!

Ngoài kia, mấy cánh hoa lục hình đanh quấn quít với những dây mưa. Thằng Hải lúc này chắc cũng đang dăn đội lặn xuống, núp dưới những đám lục bình để tiếp cận bến tàu. Chắc chúng nó rét lắm! Mình ở trên khơi, dù cả đêm mưa gió cởi trần, vẫn có hơi ấm của đất sưởi cho. Lại còn những con người ngồi kia: xóm ấp ở ngay sau lưng, họ nghĩ gì? Chỉ cần mấy bước là họ sẽ sà vào với gia đình, cha mẹ, vợ con. Mình xa xôi lại là một nhẽ... Thúy nghe nói còn bà má già ở đó. Nếu cô nữ sinh hoa khôi của trường trung học An Mỹ ngày nào không ra bưng biền thì bây giờ cô đã... Cũng chưa biết được... Ừ, nếu mai ngày thắng lợi, được thảnh thơi chèo thuyền trên con sông này giữa chan hòa nắng gió... Ngày ấy sao...

Trời tối dần. Linh ngửa mặt lên, nhìn mãi vào khoảng không mờ mịt. Những hạt mưa li ti cù buồn buồn trên mí mắt anh. Lâu quá rồi! Hà Nội đâu, hậu phương nơi nào đâu? Liệu có một lần được trở lại dầm mình trong trận mư rào quê hương không?...

Tiếng Thúc bỗng reo lên:

- Má Sáu!

Linh ngơ ngác nhìn ra: một chiếc ghe nhỏ đã cạp sát ván. Trên ghe có bà má nhỏ bé, không hiểu tóc đã bạc nhiều chưa, nhưng dưới mưa trông cứ trắng xóa và một chị phụ nữ khoảng hơn ba mươi tuổi. Má nhìn khắp lượt, trong mắt như có mưa bay. Vẫn ngồi trên ghe, má nói khẽ:

- Lính hôm nay xuống ba GMC, đầy nhóc. Tao đoán thằng “sư năm" đổi về. Đi đứng coi chừng cho kỹ, mấy con!

Má quay lại chị phụ nữ:

- Con Út lấy thuốc đưa cho cậu Tư mày chia cho mấy đứa nó hút!

Chị tên Út thản nhiên đưa tay lên bụng, lấy ở cạp quân ra hai gói Ru-bi và cởi khuy áo ngực, thò tay vào xu chiêng móc ra hai gói nữa. Linh ý tứ quay đi. Mấy má, mấy chị gan quá! Lính đón ở cổng ấp khám xét thế mà vẫn mang ra được.

Má cui xuống, bới bới và lôi ở trong đống phân muối ra can rượu hai lít, đưa cho Sáu Hóa:

- Của thằng Sáu đây! Uống chút thôi. Ráng dẹp cải chuyện ấy đi, nghe con!
Đến lúc ấy Linh mới nhìn thấy bàn tay cầm can rượu của má co rút lại, cả cánh tay quặt quẹo như tật nguyền.

Chợt nhìn thấy Linh và mấy anh em trong đơn vị, má cười móm mém:

- Mấy đứa mới xuống hả? Có thằng nào người bắc không?
Linh "dạ" khẽ.
Má chắc lưỡi:

- Tội nghiệp! Mưa gió thế này... Thôi tao về đây kẻo chúng nó nghi. Mai tao ra mang cho mấy thằng bắc lạng cà phê uống chơi.

Thúy vội đặt xuống ghe má mấy con cá to nhất. Má quay lại, mắt nhấp nháy:

- Cha nội mày! Con nhỏ dòm càng ngày càng đẹp ra! Chồng con tính sao chưa, con?

Thúy nhõng nhẽo lắc đầu. Cuối ghe, Hai Thanh và chị phụ nữ đang trao đổi thầm cái gì, chốc chốc lại quay nhìn nhanh về phía Sáu Hóa. anh đang tìm chỗ ém can rượu.

Thúy vừa cài lại cái áo mưa cho má Sáu vừa rủ rỉ:

- Mai má nhớ mang cho con mấy đôi dép mềm nghẹn!

- Ủa! Mới mang rồi mà?... À, mua cho mấy thằng bắc hả?

- Đâu có!... - Thúy vẫn nhõng nhẽo, mắt nhìn trộm Linh.

Tấm bưng già nua của má mới khuất sau bụi móp thì đuôi ghe lại lùi lại. Má Sáu móc trong thúng phân ra một cái bọc giấy bóng nhỏ, trong đựng thứ bột đen đen, hỏi nghiêm khắc:

- Cái này của đứa nào?

Linh bỗng đỏ bửng mặt lên. Đúng là cái bọc than ngụy trang của anh đêm qua để rơi ngoài rào. Anh trả lời lí nhí:

- Dạ... của con...

- Phải kỹ một chút! May mà gặp người tốt họ thấy họ lượm cho, chứ lính nó thấy lại thiệt mạng.

Linh cứng lưỡi. Anh sượng sùng lén nhìn Thúy và nghĩ: Giá chui được xuống gầm ván mà trốn luôn!

[hoacuc]

… Chiếc ghe xiên chéo sang bờ bên kia rồi mờ dần về phía ấp Linh nhìn theo mớ tóc bạc của má, chớp mất... Sao giống mẹ ở nhà quá! Cũng phúc hậu, cũng hay thương người. Những năm xưa hoạt động bí mật chống Pháp, mẹ có chèo thuyền ra bưng thế này nuôi mấy chú và bố không? Hồi ấy mẹ còn trẻ lắm và ở ngoại thành Hà Nội làm gì có bưng biền, sông rạch?

Chú Tư nói má Sáu là đảng viên mật. Có hai đứa con trai hy sinh cả. Anh thứ hai là bí thư huyện ủy đầu tiên ở đây. Chị đi đó là chị Hai, vợ anh, về ở với má. Cánh tay tàn tật co rút lại là dấu vết nhưng đòn tra tấn trong tù...

Sáu Hóa đột ngột bật lên một tiếng cười khô khốc. Linh giật mình quay lại. Mặt Sáu Hóa đã lạnh tanh. Sao thế? Anh ấy vừa cười kiểu đó đấy à? Hồi nãy cái gì nhỉ?... Má Năm, can rượu... "Ráng dẹp cái chuyện ấy đi, con!". Hình như về xã nhà, anh ấy có tâm tư gì giằng xé lắm? Sao chả nghe anh thổ lộ một lời? "Hai người đàn bà thì thầm, thỉnh thoảng lén nhìn Sáu Hóa...". Ba má anh bị chúng làm khó dễ, hay cái điều xấu nhất đã xay ra? Có lý. Anh ấy là con người hiếu thảo...

Linh nhìn sang Hài Thanh. Cô ấy cũng có ve tư lự. Hai người cùng xóm: dám chắc chỉ có cô xã đội này hiểu được tâm sự thật của anh ấy. Thôi, chờ đánh đá xong, hỏi coi! Anh mà giữ mãi bộ mặt lành lạnh này thì đơn vị cũng găng lắm. Người lính vừng được, trước hết là tin vào phong độ, bản lãnh của người chỉ huy. Anh Sáu sao lạ quá! Sắp xung trận rồi!...

Lang thấy Sấu Hóa ngồi im như tượng, càng len lét không dám mạnh chân mạnh tay. Cậu ta lo. Con người suốt đời vui tếu mà bỗng dưng sầm lại như vậy là không thể coi nhẹ được. Cậu ta cũng ngồi im ra cái điều vô cùng hối lỗi. Cáu xạ thủ này mới về nên làm sao mà biết được cái tình đồng đội của anh cũng kỳ lạ lắm...

Hồi ấy, cà binh chùng ai cũng lưu truyền cái chuyện anh giáo dục chiến sĩ. Một cậu quê ở Hải Phòng, mới bổ sung vào tiểu đoàn, nổi tiếng hay gây gô đánh lộn nhau. Cán bộ các cấp nói đều không nghe. Cậu ta bỏ ngoài tai tất. Sáu Hóa đi công tác về thấy vậy nóng lắm. Anh cho gọi cậu ta lên, nói lục cục:

- Nào, bỏ dép ra, tôi với ông đánh nhau!

Cậu kia gườm gườm nhìn lại:

- Ai còn lạ gì thủ trưởng nữa mà thủ trưởng rủ? Tôi không dại gì để bị tháo quai hàm đâu.

Sáu Hóa vừa cười ầm ầm vừa nói tướng lên:

- Thế tại sao đồng chí lại đi đánh người khác? Rồi, vậy đó! Tiểu đội phó mà đi đánh chiến sĩ là... là cái gì hả? Là vi phạm bản chất người chiến sĩ cách mạng, ông hiểu chưa?

Cậu kia cãi bướng:

- Báo cáo, tôi hiểu, nhưng mấy đứa nó láo lắm nên tôi mới phải đánh cho nó sợ.

- Thế thì... - Sáu Hóa nhảy chồm qua bàn, mặt tái đi vì giận - Muốn sao thì sao, tao phải đánh cho mày mập mình mới được!

Cậu ta lao ra cửa lán, chạy mất... Và hài ngày sau, trong một trận đánh bị lộ, chính Sáu Hóa cố sống cố chết cõng cậu ta ra ngoài hàng rào. Ấy đấy! Chính cái cậu bị thương nặng mà Sáu Hóa vừa cõng chạy vừa khóc mếu máo đó. Trước lúc chết, cậu ấy còn nói: "Sau lần gặp anh, em định không bao giờ cãi nhau, đánh nhau với ai nữa. Em thề là em làm được. Không phải em sợ anh đâu. Nhưng lúc ấy nhìn những vết rào gai cào rách nát hai bắp tay, mặt mũi anh, em thương quá...".

Đã tới giờ.

Từng người nối đuôi, cách nhau hàng hai chục mét, cắt theo nhưng con đường bất ngờ nhất, bám vào ấp.
Tới bờ đê, họ sẽ chia làm hai cánh: chú Tư, Mười Đảnh và Năm Thúy đi vào các gia đình làm công tác tuyên truyền. Còn lại Hai Thanh sẽ đưa đường cho bộ phận điều nghiên cắt qua ấp bám vào mục tiêu.
Ấp chiến lược ở đây đột dễ quá! Hầu như chúng nó không gài trái, không kích cọt gì cả. Nắm tín hiệu đèn cơ sở cho ngon, mờ tối cứ đi sổng lưng vào cũng lọt. Thật trái ngược với các địa bàn phía trên: ăn ở thì thoáng hơn nhưng đột ấp lại cực kỳ kẹt. Đi ấp kiếm gạo đổ máu nhiều hơn đánh trận, tiêu hao bộn lắm. Nơi đây, ăn ở vô cùng gian nan nhưng đi ấp thì thật nhẹ nhàng. Cho nên, bám trụ vùng này, nếu không bị đánh điểm thì sống khá dai, ít chết vặt vãnh. Chắc chúng tin rằng ở sâu, ở sát đô thị, toàn vùng một màu trắng vành đai thế này, "Việt Cộng" sức mấy mà dám mò xuống, mà tồn tại được…

Người lính trinh sát ai cũng hiểu, càng xuống sâu, địch càng sơ hở, tác chiến càng chắc ăn nhưng cái sống chết là đường rút. Thông thường đánh xong một trận là ngay trong đêm phải rút một mạch về hậu cứ. Chậm chân nằm lại là sáng hôm sau bị chúng nó dùng toàn lực hủy diệt ngay. Cả ta và nó đều nhận biết điều này, nhưng kẻ thù không thể hình dung nổi đối phương của nó lại có sức lì quá trời vậy!

Một điều dễ chịu là dân ở đây cũng thuần hơn. Lâu lâu thấy cách mạng, họ mừng quýnh lên. Trong nhà có cái gì ăn được là đem cho hết. Một lần đột ấp trót lọt về, là một lần tải nặng đường sữa, mì cua, bánh
tráng, thịt hộp, thuốc rê... có thể một bán đội xài lai rai cả tuần.

Dân tốt, phải chăng sự kìm kẹp của nó ít gắt gao hơn? Có lẽ vậy. Càng thấy thấm thía rằng lòng dân ở bất cứ đâu cũng tốt, cũng hướng về điều hay lẽ phải, về cách mạng, nhưng cách mạng phải làm gì để bẻ cái kìm của nó lỏng ra, dân sẽ tin mà hết lòng. Trong trận cuồng phong khốc hệt này, ai giữ được lòng tin, người ấy sẽ thắng... Linh vừa đi vừa gỡ rối dần cái ý nghĩ vừa nảy ra trong đầu.

Trước anh, Hai Thanh vẫn đi từng bước thận trọng. Tới những đoạn có vẻ nguy hiểm, Sáu Hóa vượt lên, nói Hai Thanh chỉ hướng, anh bám đầu cho. Hai Thanh khẽ đẩy anh lùi trở lại. Trong bóng đêm, trông Hai Thanh có vẻ cao hơn anh.

[hoacuc]

Hình ảnh cô du kích vùng ven, người con gái vùng ven... đã nghe nói tới nhiều, đã nghe hát tới bao nhiêu lần. Nhưng đêm nay, dáng hình ấy vẫn thấy phong phú hơn, rung động hơn. Sao bắp chân Thanh trắng thế, sao dáng Thanh đi mềm mại thế? Ngay cả cây súng trên tay trông cũng duyên dáng nữa? Đàn ông trai tráng xông pha lê phải lẽ, nhưng một cô gái đang len lách dẫn mũi cho bộ đội đi trong đêm địch hậu, lúc đứng lên, khi đi nhanh, khi đi chậm, tránh từng vệt sáng đèn, từng tiếng chó sủa, từng cành củi khô... lại cứ thấy cuộc chiến đấu này đẹp quá!... Ráng cẩn thận, Thanh nhé! Chúng tôi có đổ máu, có ngã xuống là chuyện đương nhiên, nhưng những cô gái như Thanh, như Thúy mà rủi nằm xuống thì... không đành... Ở cánh bên ấy, Thúy đang làm gì? Có gặp khó khăn gì không?...

Đúng hai giờ sáng, hai mũi điều nghiên đã gặp nhau ở cái gò mả giữa ấp, nơi tập kết ngụy trang và để quần áo. Trời tối đen, người cũng tối đen, trần như nhộng. Họ nhìn sát vào tận mặt nhau để tìm ra một cái đầu, một khuôn mặt, một hàm răng quen thuộc. Họ sờ sờ mó mó vào người nhau như người mù tìm bạn. Thanh ngồi xa ra một chút canh chừng.

Gió lạnh, sương khuya, có tiếng răng va nhau cạch cạnh, hơi thở qua mũi dồn dồn. Những câu nói thào thào mừng rỡ:

- Sao rồi?

- Hết ráo. Rét quá!

- Mày sao?

- Sờ được cột ăng ten sở chỉ huy. Đói bụng ghê!

- Ngon!

- Chắc ăn rồi! Bọn lính ỉa tùm lum. Hướng nào cũng đụng cứt.

- Nghe tiếng trái nổ bên ấy, tôi lo quá!

- Con thú chạy máng dây đấy!

- Nó gác sơ hở thật!

- Suỵt! Khẽ chứ! Mấy rào?

- Bảy! Cả hàng rào ở bờ đê.

- Năm bùng nhùng?

- Năm! Toàn lưỡi lam. Mẹ nó!

- Trái quá trời!

- Có cả mìn díp. Chút toi mạng!

- Anh Sáu đâu?

- Đi sau.

- Thôi, mặc đồ vào! Thằng nào ho thế?

Tiếng mặc quần áo sột soạt.

Một người bò xổm tới ngay bên Thanh lúi húi đóng chốt tạc đạn, hỏi kháo kháo:

- Cô ấy đâu?

- !!!

- Này! Tao đánh một cái rắm ngay mũi thằng gác, mày ạ. Suýt chết!

Không thấy bắt chuyện, anh ta nhìn lên, cái người ngồi cạnh đang dịch ra bên kia gò mả. Nhìn nghiêng thấy mớ tóc dài, anh trố mắt một lúc rồi cứng người, cũng chuyển dịch ngược lại.

Có tiếng gắt bẳn:

- Thằng nào lộn xộn thế?

- Hoá đây!

Ở trần, mặc xi líp, đêm tối trông anh càng có chút xíu. Đúng là con người sinh ra để bò rào, bò như chuột chạy, lỗ rào nhỏ cỡ nào cũng lọt. Nghe tiếng Sáu Hoá, Hai Thanh thoáng nhìn lại, rồi quay đi.

Kể ra lần nào đủ cán bộ, anh không phải chui, chỉ cần ngồi ở hàng rào ngoài cùng, gỡ bí chung. Hai mũi đột đã có Linh và một cậu trung đội trưởng khá nhất đảm nhiệm rồi. Nhưng anh cứ nàng nặc tự chui lấy, bắt cậu kia ngồi ngoài. Cậu này không chịu. Thế là cả hai người cùng chui. Chắc anh muốn nhổ thật gọn cái ung nhọt ở ngay mảnh đất nhà mình.

Sáu Hóa chỉ vận thêm chiếc quần dài, phía trên vẫn ở trần. Anh chìa ra hộp thịt cây ba kí-lô dài như khúc cột nhà:

- Ăn lẹ đi rồi về!

Linh cười: “Lão” này lại mò xuống bếp lục đồ ăn của nó rồi! Quái thật, anh đã vào là cấm bao giờ ra không. Khi gói thuốc, lúc hộp thịt. Khì chiếc đồng hồ, lúc cây viết máy... Toàn đồ quân tiếp vụ vô thưởng vô phạt. Sáng ra, bọn linh tha hồ cắn cấu nhau là đồ ăn cắp, ăn vụng, đồ máu què...

Mọi người xúm lại ăn vã thịt nhóp nhép. Mùi thịt hộp thơm lừng như pa-tê gan. Đôi lúc lại có cái lưng oằn nảy lên vì muỗi chích. Sáu Hóa ngồi lặng im, không ăn. Mọi lần ấy à, chỉ ra cách hàng rào bốn năm chục mét là anh đã chuyện trò liến thoắng rồi. Vừa pha trò vừa chụm tay hút thuốc cho đã thêm rồi mới chịu đi.

- Xót quá! - Một giọng xuýt xoa.

- Mắc cỡ nhiều quá! Đêm nào cũng nát bấy cả người.

- Chốc về suối tắm, xát xà bông chắc chịu hết nổi!

- Xóa kỹ dấu vết, chuẩn bị đi!

- Bọc than, thằng nào cầm chưa? Xi líp tao đâu?

- Đây rồi! Móc sát ai rơi đây? Chết thật! Kiểm tra cẩn thận không bỏ mẹ bây giờ?

- Đi!

Họ xuống tay súng, bám theo đường cũ ra đê...

Tới một cái nhà tường gỗ, mái tôn, nhìn bên ngoài khá khang trang, có hàng rào mắt cáo bao quanh, có ánh đèn măng-xông vặn nhỏ hắt ra, Sáu Hóa có vẻ ngập ngừng. Đi được mấy bước, anh lại dừng... Cuối cùng, anh tróc lưỡi cho đội hình dừng lại và nói Linh bố trí canh chừng giùm, anh ghé vào đây có chút việc.

[hoacuc]

Hai Thanh khẽ gọi:

- Anh Sáu!...

Dường như không nghe, Sáu Hóa lẳng lặng lủi vào hàng rào. Chắc là việc cần. Linh nghĩ và anh cũng chọn một gốc chuối mập mạp nhất ngồi xuống. Đêm về sáng hơi tê tê. Những mái nhà im lìm, những khu vườn im lìm, những con đường đất nhỏ im lìm, cả xóm ấp đang im lìm trong giấc ngủ. Những tàu chuối lanh tanh như câu chuyện ân tình nói mãi không thôi với gió. Linh cảm thấy lòng mình trải ra. Anh thích cứ ngồi mãi thế này, không nghe, không nhìn gì cả, để tận hưởng hết cái thú của một con người ngồi giữa xóm làng.

Cũng như hồi chiều ngắm mưa trên sông, cái xóm nhỏ êm ả này, sao anh thấy nó không dính dáng gì tới chiến tranh như một vật thể tách rời. Trong một thoáng, như đứng trước đại dương rộng lớn, con người thấy nhỏ bé và mọi chuyện đều trở nên vô nghĩa. Nếu lúc này đây mà có tiếng súng nổ, tiếng chân chạy, tiếng la khóc thì thật giống như một giấc mơ hãi hùng. Chắc phải mất một lúc mới dứt được mình ra để trở về với vị tri người cầm súng!

Linh nhìn lên ngọn đèn dầu đặt trên cái giá cao ở giữa sân, đang cháy lắt lay. Bên cạnh, mấy nén nhang lụi sát gốc dang tỏa khói thơm thoang thoảng.

“Anh buồn còn có chỗ thở than
Em buồn như thể nén nhang lụi dần..."

Câu ca dao ấy ở đâu ấy nhỉ? Nghe chả hợp tình hợp cảnh ở đây chút nào cả. Linh vẩn vơ.

Phải chăng người dân ở đây, đêm đêm cầu nguyện cho hòa bình, cho đừng có tên bay đạn lạc vào mái nhà mình, nên trước cửa nhà nào cũng thắp nhang? Nhang lập lòe trước gió, nhang nhan nhản khắp nơi. Đang đi ngoài cánh đồng thoáng đãng, mới bước chân vào đây ngửi mùi nhang thấy ấm cúng, lại cũng thấy như cả cái xóm này đang trở thành nghĩa địa. Có một người dân đang cầm đuốc lầm lũi đi trên đường. Ngọn đuốc bùng lên như muốn nói: "Dân làm ăn thôi. Không phải bên ấy, cũng không phải bên này đâu. Đừng bắn tôi!"...

Linh thoáng thấy lạnh, cài thêm khuy áo ngực. Anh nhìn đồng hồ: thanh sáng nhỏ xíu đang trượt nhanh trên những chấm sáng hình tròn. Mười lăm phút rồi. Linh nhìn lên: Ơ kìa! Sao ông ấy vẫn đứng ở ngoài cửa? Nhà ai vậy? Sao không vào? Cơ sở à, hay người quen. Cái gì ở trong ấy? Vào đi đi mà còn về chứ. Cái ông này thật... Thêm năm phút nữa. Cái bóng đen nhỏ nhắn trước cửa vẫn bất dộng. Linh chui vào rào, bước qua sân tráng xi măng rồi đứng trên êm bên cạnh Sáu Hóa. Anh dòm qua khe ván: một gian phòng xinh xắn dang tỏa ra cái mùi nồng ấm của bàn ghế, của chăn màn, sách báo, của mùi tthuốc, mùi xà bông thơm…

Hương vị muôn thuở của một gia đình. Xung quanh tường có dán la liệt tranh ảnh tài tử Sài Gòn, tài tử phương Tây, đàn bà khỏa thân và bán khỏa thân... Giữa nhà có bày một bộ bàn ghế kiểu xa-lông bọc mút xanh. Sát tường là chiếc tủ kính có nhiều ly cốc lóng lánh. Trên tủ đặt chiếc máy truyền hình1 (Những gia đình giàu có thường xài máy phát điện) nhỏ có phủ ren trắng. Góc trong cùng, một bức rèm xanh cánh chả, che kín chiếc giường đôi bên trong. Ánh sáng trắng nhạt từ chiếc đèn măng xông tỏa đền khiến căn phòng mờ mờ ảo ảo. Chắc đây là tổ ấm của một đôi vợ chồng làm ăn khá giả, có vẻ mới cưới nữa. Có cả bình hoa giấy để trên bàn kia kìa... Nói đùa chứ, ở ngoài sông, ngoài rừng thì ít thôi, bước vào tới ấp thấy nhiều hơn, nhưng đứng trước căn phòng này, hít cái vị nồng ấm này, thấy nhớ nhà tới cồn cào. Nhất là nếu lại có một cô gái tóc chấm ngang vai đang ngồi đọc sách nữa thì...

Trong phòng im ắng, chỉ nghe tiếng ngáy đều đều của một người đàn ông và lâu lâu lại thảy tiếng thở dài nhẹ thoang của một người đàn bà sau rèm. Vậy thôi, chớ có gì dâu mà ông ấy lại đứng như trời trồng trước phòng ngủ của vợ chồng người ta thế này? Lỉnh nhìn sang: Sáu Hóa mắt vẫn mở trân trân như bị hút mất hồn. Anh chắc không biết có Linh đứng cạnh. Mỗi lần nghe tiếng thở dài, mặt anh dúm lại như người đang tới cơn đau bao tử.

Linh vừa định bấm anh thì chợt nghe cái giọng đàn ông khê như đang nhai cháo nát:

- Sao cô không ngủ đi... Đêm nào cũng vậy...

Im lặng. Chỉ có tiếng trở mình.

- Nằm xích dô!

- Bỏ tay ra!

- Cô nhớ nó à?

- Ngủ đi! - Giọng người đàn bà gắt gỏng.

- Rục xương rồi còn bày đặt nhớ hoài. Bết quá! Thôi nào, nằm...

- Anh im đi! - Tiếng bàn tay bị vất xuống giường.

Lại yên tĩnh.

Bỗng có tiếng khóc thút thít của người đàn bà. Tiếng khóc rất nhỏ, đứt quãng như bị nén trong chăn, nghe càng não ruột. Két!... Linh thấy bàn tay Sáu Hóa nghiến vào thành cửa, quai hàm hằn ra, có nấc.
Giọng người đàn ông dỗ dành đã bớt khê hơn:

- Thôi tôi xin. Người đẹp cho tôi xin. Ừ, đừng khóc nữa. Mai ngày lễ, tôi lấy xe đưa mình đi Sài Gòn chơi bời, sắm sửa ít bữa. Chịu hông?... Sao kỳ vậy? Chờ mai mốt tôi đi trận bỏ xác hãy khóc một thể. Mẹ kiếp!

Tiếng cựa mạnh. Cánh rèm xanh lay động, rồi người đàn bà bước xuống, quơ lệt xệt tìm dép. Chị còn trẻ, không tới ba mươi. Bộ quần áo ngủ bằng vải hoa màu tím nhạt ôm gọn lấy thân hình mảnh dẻ của chị càng phảng phất vẻ buồn buồn trên khuôn mặt tròn trặn thanh tú, có nước da mai mái mịn màng của người ít ra với nắng gió. Riêng đôi mắt đựng hai vũng tối như mắt người bị bệnh thần kinh lâu năm. Đôi gò má nhô cao nhanh nhánh nước. Một khuôn mặt đẹp nhưng tiều tụy. Với dáng đi phờ phạc, chị đến ngồi vào bàn máy may kê ở chân cột cái.

[hoacuc]

Bên ngoài, Sáu Hóa thở khó nhọc như người ngủ bị bóng đè. Anh bậm môi, con mắt nhỏ phản chiếu tia sáng đèn lóe lên như đốt cháy người thiếu phụ đó. Bàn tay vẫn lẩy bẩy trên thanh cửa chắc mạch. Cái đầu anh chúi nhao về trước, miệng há ra như sắp phá tung tất cả, sắp hét lên dữ dội.
Linh cứ đứng sững hết nhìn Sáu Hoá lại nhìn thiếu phụ nọ, không hiểu...

Rè rè... rè rè… Tiếng máy may vang lên nhè nhẹ như mưa rơi giữa đêm khuya, hòa tan vào âm thanh xào xạc trong vườn chuối, lại gợi lên câtt chuyện ân tình nói mãi không thôi với thời gian... Rè rè rè... Người đàn bà may lặng lẽ, đầu gục xuống sát ngực, tóc xõa che nửa dầu máy. Chị máy mà không nhìn đường chỉ. Rè... rè... rè... cái thanh âm vẫn đều đều lan ra. Sáu Hóa nhắm mắt lại, nét mặt thanh thản như đứa trẻ vừa mới khóc ré lên bây giờ đang được đung đưa ru ngủ. Trong kia, sau bức rèm xanh ấy người đàn ông cũng ngáy lại đều đều...

Sáu Hóa cứ đứng mơ màng nửa thức, nửa ngủ như vậy nếu không có một bàn tay nhỏ nhắn đặt êm trên vai. Anh giát thốt, quay lại, thấy đôi mắt Hai Thanh đang mở to chan chứa, anh bỗng cười ngẩn ngơ, rồi cúi đầu ngoan ngoãn đi theo chị ra khỏi hàng rào. Tiếng máy may vẫn day dứt đuổi theo như ẩn giấu một tâm sự gì...

Tới bờ sông, trong khi chờ ghe, Linh ngồi xuống bên Hai Thanh lúc ấy đang khỏa chân trong lòng nước, hỏi nhỏ:

- Ngôi nhà của ai đó, Thanh?

Thanh vuốt tầm mắt ra tới xa thẳm bờ bến, như nói một mình:

- Nhà riêng của tên đại úy chi khu phó.

- Còn người ngồi may đó là...

- Vợ của anh ấy đấy!... Tung tin chồng chết để mua chuộc vợ người ta...

- Chị ấy có biết chồng mình về đây không?

Thanh lắc đầu. Lát sau mới nói như một hơi thở dài:

- Không thế cho ai biết ảnh đã về cả. Ông già bà già ảnh sẽ bị làm khó dễ biết chừng nào.

- Ba má anh ấy cũng chưa biết nữa sao?

Thanh gật đầu:

- Tội nghiệp! Ông bà già cứ tưởng con mình chết thiệt rồi, đêm đêm cúng vái...

Linh lắng người lại, không hỏi được nữa. Anh phải kìm nén lắm mới không ra siết chặt lấy tay Sáu Hóa - người chỉ huy, người đồng đội thân yêu... Thật may cho thằng đại úy, nếu không vì mục tiêu trận đánh, anh ấy đã lượm nó ra vất xuống sông rồi.

Gió vẫn giạt sóng vào hai bờ nghe thật xa vắng. Thoáng như tâm tình sâu thẳm của những câu chuyện trong chiến tranh...

Đêm nay tất cả tổ công tác đều trở về hậu cứ. Động tác chuẩn bị xong xuôi, họ về đây hạ quyết tâm lần cuối trước khi dứt điểm mục tiêu. Linh thấy nhẹ hẳn người. Cái căng nhất của một trận đánh đặc công là công việc chuẩn bị. Điều nghiên trót lọt coi như đã thắng chín mươi phần trăm. Cái đồn bảo an cấp trung đội ấy chưa sờ mó tới thì thấy ngại ngùng, dễ nể. Vậy mà bây giờ, nó như đối thủ rỗng ruột, coi như chết rồi! Chỉ còn việc dập thủ pháo lệnh và giật nụ xoè nữa là xong. Đánh nhiều trận, Linh kết luận những lúc như thế này là say nhất. Nôn nóng hồi hộp như vở kịch sắp công diễn đêm đầu tiên. Đánh xong, dù có thắng chăng nữa, vẫn cứ thấy cái cảm giác chán chán. Lại tiếp những đêm lần mò dai dẳng. Trò trốn tìm chỉ thú vị khi sắp phát hiện ra nhau. Chà! Nếu mình ở vào địa vị chúng nó nhỉ? Vẫn nhởn nhơ, vẫn phè phỡn trong khi trái thủ pháo hợp chất đã cà thụt cà ló ở cửa hầm.

Buổi chiều Linh đã ra suối tắm sạch sẽ, mặc bộ quần áo đồng bằng mới nhất mà các chị, các má trong ấp may cho, đi đôi dép mềm còn thơm mùi mút Thúy mua hôm nào. Anh còn bắt chước lấy dao lam kẹp vào lược tự cắt tóc. Không ngờ kiểu cắt của những người quanh năm ngồi thum, ém hầm này lại đẹp tóc thế. Cứ nhẹ tay chải đầu, tóc ra mịn màng như bóc đi một lần mỏng. Trước khi lâm trận, phải đỏm dáng một chút mới thích.

Theo lệ thường, đêm trước khi xuất kích, họ bày ra khoảnh đất trước cửa hầm tệp bánh tráng, bịch thịt heo, can rượu nếp thang, đôi chút trà lá, bánh kẹo... Ngồi quây lại lai rai với nhau gọi là lấy hảo xuống đường. Có cái ngon ngọt nào mang ra ăn đi, vì sau trận đánh có thể có người không trở về. Những tay súng đã có một, hai lần siết cò, họ chấp nhận điều này như một sự thật bình dị.

Cái hố Đầu Lâu đã đông nghẹt người. Họ đang kết thúc cuộc họp mặt bằng mươi phút văn nghệ cây nhà lá vườn. Đường hố cạn dài gần trăm mét này gọi là Đầu Lâu, phải chăng bắt nguồn từ lời đồn: sau một trận đánh lớn trước Mậu Thân, người đi chém cá đã mò phải một cái sọ người thật to và dưới bùn là một đôi giày Mỹ cao cổ? Ở cái mảnh đất cửa ngõ Sài Gòn này đâu đâu cũng thấy những dấu tích của bao trận chiến đấu dữ dội dã qua. Chắc những tên gọi đó còn lại mãi với những thế hệ về sau.

Dưới ánh sáng chao đảo của mấy ngọn đèn chai treo lơ lửng trên cành cây, trong giọng hát con gái đang nhè nhẹ cất cao, loáng thoáng thấy có mặt cả Sáu Dô, anh Ba quận trưởng và anh Cầu chính trị viên tiểu đoàn cũ, nay là phái viên chính trị của tỉnh xuống nắm tình hình trận đánh. Anh ngồi sát bên Sáu Hóa, tay ôm vai bạn rù rì chuyện trò như đôi vợ chồng lâu ngày mới thấy mặt. Mười Đảnh và Sáu Dô tối nay cũng bận mỗi người một chiếc quần dài đen thẳng ly, tóc dấp nước chải ngược về đằng sau. Trông sáng sủa hẳn ra. Trong khi anh phó bí thư huyện ủy gầy gò, mặt rô hoa đang ẻo lả ôm đàn đệm cho giọng hát thì anh Ba quận trưởng vừa nháy mắt với mọi người vừa chúm hai ngón tay vuốt vuốt cái ly quần của Sáu Dô có vẻ trịnh trọng lắm. Các cô gái cười khúc khích. Đám chiến sĩ đặc công thích bóng tối đã lẩn vào chỗ kín ngồi, vừa không bị mời hát, vừa được thoải mái bình phẩm các cô gái mặt đang đỏ lựng lên vì bị ép nhấm chút rượu ngọt. Ngồi ở giữa, chú Tư cũng có vẻ trẻ lại, thỉnh thoảng ngón tay lại gõ gõ vào đùi điểm nhịp cho bài hát. Dưới bếp, ngọn lửa vẫn kín đáo cháy. Thúy dang đổ mẻ kẹo đậu phộng thứ hai. Riêng Sáu Hóa vẫn lặng lẽ nhậu nhâm nhi như ngồi ở chỗ không người. Thoáng thấy bàn tay Hai Thanh cất can rượu đi...

[hoacuc]

Người hát đã vãn. Họ đang đùn đẩy nhau. Anh Sáu huyện ủy bỗng ôm vai Sáu Hóa, kêu lên:

- Nhân danh những ca sĩ giọng khàn lừng danh, tôi đề nghị đồng chí Hóa, tức Sáu Còi, ca một bài khoá đuôi để phần kết thúc thêm... thêm... Ca đi mày! Nhậu gì nhậu hoài vậy, Sáu!

Mọi người rộ lên, vỗ tay tán thưởng câu đùa có duyên của Sáu Dô. Linh cũng phì cười: ông này bắt hát thì chắc chết! Không hiểu ra cái giọng ống bơ gì nữa? Có thấy anh hát bao giờ đâu mà lấy một bài cho thuộc? Các cô gái thấy cái dáng điệu lừng khừng, đôi mắt nửa nhắm nửa mở của Sáu Hóa, càng cười to:

- Ca đi!

- Ca nửa bài cũng được!

- Đó! Đó! Cái miệng chép chép ngon lành thế kia là sắp ca đấy! Chuẩn bị nghen!

Sáu Hóa ngọ nguậy toàn thân có vẻ khổ sở lắm, như ngồi trên kiến mụn nhọt. Hình như anh có ngước tìm Hai Thanh lúc đó đang đứng khuất ở xa, cũng nhìn anh không nói...

Thốt nhiên giữa đám đông nhộn nhạo, giữa hàng chục cặp mắt đang đổ dồn thích thú, trong cái cảm giác bực bội của Linh thấy mọi người đùa ác quá, Sáu Hóa từ từ đứng dậy, nói tỉnh khô như người mới ngủ dậy:

- Dạ! Mấy anh mấy chị có lòng đoái hoài, Sáu tôi cũng xin ca bậy một câu vọng cổ.

Mọi người càng rộ lên cười to hơn. Sáu Dô vỗ vế cái bốp:

- Thằng Sáu kỳ này có duyên quá ta!

Anh Ba bỗng quát khẽ:

- Im! Pháo đề-pa!

Tất cả im bặt, chuẩn bị tư thế nhào vào hầm. Trên không trung có tiếng roi quất vun vút rồi nhiều tiếng nổ rùng rùng ở mé trảng bên kia hố.

- Pháo bắn xa. Kệ má nó. Tiếp đi!

Lại ồn ào. Mọi người lại hướng về Sáu Hóa.

Linh tưởng thừa cơ hội này anh ấy sẽ ngồi xuống cho qua đi cái chuyện hát hò này, nhưng lạ thay, Sáu Hóa vẫn đứng im, mặt có vẻ rất trang nghiêm. Anh quờ tay bưng cây đàn ghi-ta nơi Sáu Dô, ôm gọn vào lòng mình. Những ngón tay đưa về phím, về dây không ngọng nghịu chút nào. Coi chừng... Linh thầm mong anh hát được, chỉ cần hát được, hát mấy câu thôi, anh Sáu ạ! Để cho thiên hạ hiểu rằng: bọn lính chiến chúng mình không những biết cầm súng, biết chui rào mà còn biết cách thể hiện tình cảm đang tràn đầy bên trong tâm hồn nữa. Hát đi, mạnh dạn đi, anh! Linh hồi hộp như chính mình sắp hát trước đám đông người.

Sáu Hóa đứng, đầu vẫn cúi xuống thân đàn như bất lực. Đột nhiên anh hơi rùng mạnh người: những ngón tay múa lên, những ngón tay vuốt nhanh theo những sợi dây mỏng manh. Một âm thanh vụt bổng lên cao lắm rồi bất thần như ngọn thác, chúng dồn đuổi nhau, quấn quít lấy nhau mỗi lúc một nhanh, mỗi lúc một thấp, cứ réo rắt ào ào. Cả thân hình anh ngả sát chiều nghiêng cây đàn, tóc rũ sát phím. Đám đông tự nhiên im phăng phắc, những ngọn đèn chai dường như cũng thôi không chao đảo... Những ngón tay trên dây đàn chậm dần, chậm dần, những nốt nhạc buông thong thả như mưa rơi trên lá, như dòng thác đang lao bất chợt gặp nước bằng, lại thoảng như vó ngựa khua nước kiệu ở đường xa. Tắt một giây. Bỗng anh hất cao đầu, mặt hơi tái đi, ánh mắt bay xa xăm. Anh hát. Giọng hát nhẹ thôi, nhưng sao trâm ấm, mộc mạc. Chất giọng từ trong lồng ngực vang ra:

“… Em gái đưa tôi qua dòng sông nhỏ
Vẫn mải nhìn những ánh hỏa châu xa
Cái dáng mềm như mái chèo đưa đẩy
Đêm hành quân mưa...".

Linh nổi gai người trong nỗi bồi hồi khó tả. Anh Sáu đó ư? Anh đang hát đấy à? Sao lâu nay... Hát đi! lát nữa đi, hát to lên một chút đi anh! Ơ kìa, có ai lau hộ cho anh giọt mồ hôi trên trán đi không?... Xung quanh Linh vẫn lặng như tờ. Đám trinh sát đã nhô ra chỗ sáng lắng nghe. Thúy cũng giụi tắt bếp, bước lên đứng lặng bên bờ suối. Anh Cầu cúi xuống xoay xoay ly rượu, mặt lộ vẻ xúc dộng. Chỉ có anh Sáu huyện ủy là ngồi nhịp tít giò. Anh vênh vênh nhìn mọi người như muốn hỏi: "Đó! Đã thấy chưa, các quí vị! Thằng Sáu nó là bạn chí cốt của tôi, tôi hiểu nó chớ! Tôi có giới thiệu đùa đâu. Sao quý vị lại trố mắt ra cả một loạt thế kia? Thường thôi! Người vùng sông rạch Sài Gòn hát vậy là chuyện thường. Ấy đó! Thằng nào dám dô nhịp ngọt như nó nào? Lại còn cái cách nó hát lối mới thiệt độc chứ. Im! Chú ý! Chú ý nghẹn! Nó hạ... Nó hạ... hạ... hạ xề này... Rồi! Lịm gà chưa?".

“… Chiều biên giới giữa rừng già sâu thẳm
Tưởng thấy em, cô giao liên nhỏ trên sông...".

Sáu Hóa thầm thì như không phải là hát nữa. Anh đang tâm sự anh đang gửi gắm điều gì vào dòng sông đó, cô gái kia?...

[hoacuc]

Có giọng nói con gái quen quen thảng thốt bên tai Linh như một lời tự sự:

- Thôi đừng... đừng hát nữa, anh Sáu... Người ta chẳng ai tin anh hát được. Người ta đâu có biết phải
không anh?... Anh ấy hồi nhỏ có đi theo gánh hát. Lớn lên anh vào lính Hòa Hảo đi chẳng biết bao nơi. Anh uống rượu từ đó. Sau này nghe nói anh ra chiến khu với đàng mình... Thế mà hôm nay anh lại đang hát ở đây?... Đừng... Em van anh! Sao giọng hát anh buồn thế?...

Linh khẽ nhìn lại, sau anh, Hai Thanh đang cúi xuống, môi vẫn mấp máy điều gì.

“… Chiến dịch lan ra anh trở về chôn cũ
Con sông xưa nay đã..."

Bằng giọng hát chân thật như kể chuyện, Sáu Hóa đưa mọi người vào một câu chuyện tình trong chiến đấu: đêm nọ, có cô gái giao liên chở đò cho anh Giải phóng qua sông. Đạn vãi đầy sông. Pháo sáng đầy trời. Cô gái áp người che chở cho anh, vì anh còn những trận đánh phía trước đang chờ... Một vết máu loang trên vai áo, có chiếc khăn rằn buộc vội thay băng... Phút chia tay, anh Giải phóng hứa sẽ cùng đồng đội trở lại con sông này. Năm tháng dần trôi, anh vẫn mang hình bóng cô gái chở đò vùng sâu đi suốt các trận đánh. Chiến dịch lan ra, anh trở lại dòng sông ấy. Cô gái kia đã ngã xuống trong một đêm chở thuyền đưa bộ đội công đồn... .

“… Nơi em nằm: con sóng vỗ hàng lau
Nơi anh đi: có em trước anh sau…".

Mặt anh trở lại hồng hào rạng rỡ. Sau lưng anh, trảng cỏ đang mướt mượt dưới trăng non. Ngồi ngửa mặt nhìn lên, tưởng thấy bóng dáng anh đang lồng lộng đứng giữa thảo nguyên bao la. Ngọn lửa đèn dưới chân lại gợi nhớ tới đống lửa của anh con trai chăn cừu trên đỉnh núi.

Thấy thoang thoáng sau lưng, Linh biết rằng Thanh không còn đó nữa. Anh đưa mắt tìm: bên bờ suối nhỏ, người con gái cùng xóm với Sáu Hóa đang đứng tựa vào thân bằng lăng, xây lưng lại mọi người, đôi vai nhỏ rung rung... Cô ấy đang khóc. Đừng! Đừng ai nhìn, ai nói gì cả. Cứ để cho Thanh khóc. Những giọt nước mắt vì yêu, vì thương, vì... cái mất mát tìm đến nhau, cứ để cho nó chảy ra. Nỗi đau buồn sẽ vơi đi, cuộc chiến đấu này sẽ đẹp hơn. Linh xốn xang…

Có hơi thở của ai nong nóng phả vào má anh, gần lắm. Anh rợn người: Thúy... Thúy phải không Thúy tới lúc nào thế? Hơi thở sao ấm quá!... Sao đêm nay cứ thấy gần nhau hơn, muốn cởi mở với nhau những điều sâu kín nhất? Trận chiến đang kỳ gay go lại có những phút lắng lòng thế này ư? Hơi thở vẫn nóng ran. Linh thấy ngây ngấy trong đầu. Anh cố đưa luồng suy nghĩ của mình sang hướng khác... Ừ nhỉ? Trước giờ nổ súng anh Sáu có hát như thế này bao giờ đâu? Mọi lần anh toàn đùa thật gở:

- Tao còn bộ quần áo mới may trong bồng. Tao chết, thằng nào lấy sài đi!

- Nhớ nghe! Cây thuốc thơm để trong thùng đại liên giấu dưới gốc xăng máu đó! Cả cái đài nữa. Mình chán
sống không muốn về, xin tặng lại chi bộ. Rồi, vậy đó!...

Nhưng rồi lần nào anh cũng trở về với cái miệng cười cứ bắt người khác phải cười theo. Sao lần này... Hơi thở, cái hơi thở vẫn... Hồi chiều Thúy gội tóc bằng lá sả phải không? Thơm quá!... Nhắm bớt lại đi!... Đôi mắt ấy mà? Tôi... tôi biết đôi mắt đang ở sát lắm, đôi mắt thăm thẳm...

Linh ngồi cứng người, muốn ngạt thở. Anh thèm vô cùng được quay lại cầm lấy bàn tay mềm mại có những ngón tay trắng xanh kia. Và nhìn thật sâu vào đôi mắt ấy nữa... Nhưng chưa... Chưa được đâu! Còn... Đừng nhé! Linh nhé!...

Anh rút thuốc ra, đốt vội vàng. Thuốc sao đắng quá! Rít mạnh vào và quên đi... Giọng hát vẫn rì rầm, rì rầm như một lời tâm sự yêu đương...

Lúc ấy, ngay sau anh, chỗ hơi thở nóng ran ấy, cố tiếng thở dài...

[hoacuc]

Chương 6

Nắng.

Linh ngỡ ngàng nhìn nắng chạy. Nó chạy có vẻ từ tốn mà mắt đuổi theo không kịp. Nó chạy như trượt, như bay. Thoạt đầu nó xuất hiện thật đột ngột ở dải rừng chồi bên kia trảng, cháy sáng lên cùng với một đám mây màu huyết dụ. Ở chỗ đường ranh giữa tối và sáng, sương đêm lưỡng lự không biết tiến hay lùi, cứ quẩn quanh để cuối cùng cũng cháy sáng lên.

Nắng đang trượt nhanh trên đỉnh một gò đất. Gặp một dãy hố bom đìa cản đường, nắng ngập ngừng một chút rồi vội vã lấp đầy, bình thản chạy tiếp. Nó đang tràn xuống bãi bầy hầy. Đám rau co có những ngọn mềm mại cuốn tròn như vòi voi đang uốn éo múa chèo. Nắng chạy thật vui. Nắng chạy rủ gió cùng chạy đằng sau. Gió lao xao lùa cây lá đó đây, cứ ngỡ nắng cười.

Bến nước tinh mơ chưa có bàn chân ai sục bùn nên trong vắt lững lỡ. Chứ sao, có phải lúc nào nó cũng bầy hầy đâu? Từ cái dạo một đại đội Mỹ chết ngập xác ở đây đến nay, nó thường mang sắc trời xanh nhiều hơn. Nắng đang lem lém ở trước mắt kia rồi. Linh vội vã cởi áo ra: phải đón bằng chính da thịt của mình ngay từ tia nắng đầu tiên mới được. Anh mở to mắt, hồi hộp chờ...

Đây rồi! Nắng phả vào đầy mặt, đầy người cái hương vị trong sạch thơm tho. Nắng ve vuốt mơn man trên khắp các lỗ chân lông, chân tóc. Linh nhắm mắt lại. Râm ran cả người. Ơ! Tự nhiên thấy lạnh. Nắng ấm mới phải chứ? Giờ đây mình cũng muốn vương vất và cháy bùng lên như những bụi sương li ti kia! Nắng cũng có ý muốn tếu, nó dừng lại gãi gãi bằng những ngón tay vô hình lên vết thẹo dài trên bả vai Linh. Hôm qua người ta mới tháo băng, vết thẹo đang lên da non đỏ hồng, bóng láng. Chà! Chỗ ấy cứ buồn buồn nhộn nhột, các tế bào như nở bung ra. Lình đưa tay mân mê vết thẹo có vẻ ngứa ngáy muốn gãi lắm. Tóc anh bồng lên, dập dềnh bay về sau. Anh hít một hơi thật dài, hít vào cả bằng mồm lẫn mũi: trong nắng, trong gió như có vị tanh tanh của sông, vị ngọt của lúa bưng, vị ngái nồng của những luống đất mới cày...
Nắng gió đồng bằng... Linh ngả người ra sau ngây ngất...

Ba tháng trong hầm tối với vết thương nhức nhối, sớm nay mới được lên mặt đất, cảnh vật vẫn đó mà sao thấy mới lạ? Đúng ra cũng lên lén thôi. Ngồi sưởi một chút phải vào ngay, không cô y tá nhỏ bé, có cái miệng chẳng mấy khi cười, đi kiểm tra thấy thiếu lại phiền.

Bị thương vớ vẩn nhiều rồi, nhưng chưa lần nào mình phải nằm viện lâu thế này? Cái xương bả vai quái ác thật lâu lành. Dạo còn vừa hát vừa chống gậy vượt Trường Sơn, đường dài tới chán ngán, cũng có lúc tưởng tượng đến cảnh: ngày nào đó được vào viện quân y với một vết thương oanh liệt trên thân thể. Nơi ấy sẽ thật êm ả với những mái lán lợp lá trung quân, lâu ngày lên màu đỏ rói như ngói; có những con đường rừng trầm mặc lạo xạo lá đầu khô; có con suối phản ánh sắc đá đen dưới đáy, đêm ngày.đùa giỡn với những bụi sim nhỏ trời tím mọng sau nhà; nơi chiều chiều thương binh ra ngồi ngắm cảnh, đọc sách, câu cá hay tâm tình điều nọ, chuyện kia... Thể nào cũng có những vị bác sĩ đạo mạo, trán cao, sử dụng con dao mổ như nghệ sĩ sử dụng ngón tay trên phím đàn dương cầm. Và chắc là không thể thiếu được bóng dáng những cô y tá, hộ lý mặc áo choàng trắng thấp thoáng giữa hai đầu lán, giữa những thân cây le, cây khộp.

Và nữa, biết đâu chả gặp lại cô bác sĩ người Hà Nội, có bắp chân sáng trắng cả đường mòn, buổi chiều ấy đã theo người yêu rẽ về một vùng đất lạ ở miền trung. Lúc ấy mình sẽ bị một vết thương vào đầu chẳng hạn (bị thương vào đầu là trông đẹp nhất) để có một vòng băng lượn chéo qua trán. Thế rồi... vết thương lành dần, có một ngày, khi rừng vàng sậm ráng chiều, cô ấy sẽ dẫn mình đi trên con đường mòn ven suối cũng trầm mặc, cũng xào xạc lá vàng khô. Khi ấy, trong một cánh rừng lạ, một thầy thuốc, một thương binh có cùng một kỷ niệm quê hương sẽ tâm sự thật nhiều về cuộc đời, cuộc chiến đấu, về lẽ sống hôm nay, ngày mai, về Hà Nội xa vời... Mình sẽ không nói gì cả, chỉ nghe thôi, nghe thật kỹ, thật lắng cái giọng Hà Nội duyên duyên như nhõng nhẽo, như hờn mát mà rồi đây, càng đi xa càng hiếm được nghe. Cũng có thể không ai nói gì hết, cùng im lặng đoán và nghe mọi âm thanh huyền bí của rừng sâu: tiếng con hoẵng nhỏ tác bên kia bàu, tiếng rừng dầu trút lá lanh tanh, tiếng trái trường1 (Trường: Giống quả vải nhưng nhỏ bằng đầu ngón tay, màu đỏ nhạt), trái cám2 (Cám: Trái bằng quả trứng, cùi trắng nhiều bột, rất nhiều ở rừng Đông Nam Bộ) rụng lác đác âm thầm, cả tiếng con sóc gù gù trên cành cao, con chồn gặm trái chín rọt rét ở đường mòn... Tóm lại, thật thơ mộng nếu có một vết thương, một viện quân y như thế.

Linh cựa mình xoay người lại. Mảng lưng ấm dần lên. Ngứa râm ran trong mềm khoan khoái tới kỳ diệu. Chà. Nắng thế mới gọi là nắng! Nắng ra nắng. Thì ra những cái tưởng như quá tầm thường, có khi tới cuối đời mới khám phá ra sự tuyệt vời của nó. Nắng lúc mỏng tang, lúc sánh lại cảm giác nếu đưa lưỡi ra, sẽ nếm ngay được các vị tê tê ngòn ngọt của nó.

Từ chiếc lán thương binh gần nhất, đã lại oang oang tiếng Bảy Hoàng. Anh chàng đã dậy và xốc mọi người dậy theo. Thật đúng là một cơn gió lốc: ầm ầm, ào ào. Không ai có thể yên lặng khi sống cạnh con người ấy được. Mọi người chắc đang chụm đầu uống trà khan. Không hiểu khói bếp hay khói thuốc rê trắng như sữa đang quẩn trên ngọn cây? Nắng chút nữa, khói bay lên, thằng cá rô nó đớp xuống thì lại không kịp xuống hầm. Anh Út "Cò ngẳng" đi đâu nhỉ? Lẽ ra phải nghe tiếng nói nghiêm nghị dễ sợ của anh ấy rồi mới phải?

Linh chuyển sang ngồi khuất sau một lùm cây có loại lá nửa như duỗi, lại nửa như cọ.

[hoacuc]

- Linh ơi! Tám Linh ơi! Dậy chưa! Trà chứ!

Ấy đó! Biết ngay mà. Thể nào hắn cũng gọi. Gọi không thấy, đi tìm cho coi! Kệ hắn. Ngồi thêm chút nữa đã? Buổi sáng nay chỉ muốn ngồi một mình. Không nói cười, không chuyện trò gì cả. Vết thương sắp khỏi rồi. Cái gì đang chờ đợi mình phía trước? Với cái bả vai gấy này, mình có thể nghỉ ngơi thêm chút ít... Vậy mà ngồi trước nắng gió, cặp chân đã lại ngứa ngáy, cứ muốn chạy ngay về với anh em.
Chà! Thằng, có cái giọng thật... Không muốn nghe mà nó cứ xối vào tai.

“… Hồi mới tòng quân..." - Giọng nói lau láu của Bảy Hoàng đập vào tai Linh.

Cái gì mà "hồi mới tòng quân?". Chuyện của anh chàng này chả bao giờ nghiêm chỉnh. Linh tủm tỉm cười.

- Hồi mới tòng quân, mình bị một mẻ tức cười quá xá, mấy ông!

- Hạ giọng một chút, anh Bảy!

- Khỏi lo! Ông thầy “Cò ngẳng", mình nhìn thấy xách bồng đi kiếm ăn rồi. Chế thêm nước vô! Gặp cái bữa đơn vị hạ được con heo lửng. Cái giống lửng này mấy ông ăn chưa? Thịt ngọt, béo hết sẩy! Mới dòm đã muốn nhậu nước miếng...

- Đâu dữ vậy? Thịt nhạt thấy mồ, nhằng nhặng.

- Vậy mà mình ăn hoài không đã thèm! Ăn rả rích cả tối. Đêm ngủ tỉnh dậy, mò xương hầm trong nồi ăn nữa! Gần sáng kiểm lại, mình đã sơ sơ nhai gọn cả một cái đùi, một mảng đầu và hai be sườn. Chưa kể mấy cái móng giò. Đâu đó mình đánh một bụng nước suối xứng đáng rồi leo lên võng. Không dám nói dóc, cuộc đời lúc ấy thật dễ thương. Mấy ông bảo ăn rau tàu bay cả tháng rồi chớ ít ỏi gì nữa? Ăn cho đã, có nứt bụng nổ cái búp, cũng ăn!

- Có ăn thêm cơm không?

- Sao không! Tròn một lít gạo. Đói lâu rồi mà!

- Cứ tạm tin như vậy đi! Một đùi, một mảng đầu, hai be sườn, bốn móng giò và lon gạo. Được, tiếp đi!

- Nhưng thế mới chết! Nằm một lúc, đang thiu thiu thì bụng réo lên như pháo bắn bầy. Rau tàu bay, thịt, nước suối đánh lộn nhau kịch liệt. Mình cuộn người trên võng vì cái bụng nó giở trò. Đau hết xiết! Ngoài trời đen đặc, mưa tí tách, mình lại không đèn, không hộp quẹt. Mình cắn răng ráng chịu. Ráng không xiết, mình bò dậy tuột khỏi võng, tay tháo dây lưng. Đá phải võng của ông tiểu đội trưởng cái "bách" mà ổng vẫn ngáy. Đi thật xa, thật xa chỗ này rồi hẵng... Mình hạ quyết tâm đàng hoàng như vậy rồi tay ôm quần, tay gạt chà, quýnh quýnh bước đi. Nó mà "tháo" ra bây giờ thì thấy ông ngoại? Dò dẫm một lúc, mình đoán chắc đã ra tới bờ suối vì nghe có tiếng nước chảy rồ rồ. Tha hồ mà xa nghen! Hú chưa chắc nghe chứ mùi mẽ thì sức mấy... Và mình thấy hoàn toàn yên tâm, ung dung ngồi xuống...

- Con nhỏ y tá kìa! Giải tán tạm đi.

- Khỏi! Cứ để cô bé tới gần đây. Mình có cách đẩy cô ta đi trong nháy mắt!

Tới đây, không cưỡng được, Linh cũng dỏng tai theo dõi câu chuyện. Giọng Bảy Hoàng tự nhiên to lên một cách giả tạo:

- Ông ạ! Ngồi bên suối mà "ấy" thì "ngoong" có hạng rồi! Mình hoàn toàn yên tâm ngồi xuống. Ngồi... xuống, đồng chí y tá dễ thương ạ!... Và chẳng tả vòng vo làm gì, mấy ông cũng biết rồi: thiệt đúng như đại liên bắn phá tung thâm: cùng... cùng... cùng...

- Như đại liên bắn phá tung thâm! Được đó, tiếp đi - Vẫn cái giọng tỉnh bơ lúc nãy.

- Chứ sao! Tràng đại liên chưa dứt thì... cha mẹ ơi! Bỗng ngay trên đầu mình có tiếng sột soạt mạnh, rồi có tiếng quát:

- Á! Á! Thằng nào ỉa ngay dưới võng tao đấy hả? Thằng nào?

- Mình cứng toàn thân! Thấy ông nội, ông ngoại rồi! Tiếng tay tiểu đội trưởng (!!!) Trời đất quỷ thần! Cắt rừng cắt rú thế nào lại lộn về đúng võng của ổng mà xổ? Ổng ngáy mà cứ nghĩ rằng suối đang chảy rồ rồ...

- Đồ quỷ! Tiếng cô y tá ré lên. Và bàn chân đạp trên cành khô, chạy đi. Chỉ còn những tiếng cười dù cố nén nhưng vẫn bật ra sảng khoái.

Linh xoa khắp mặt, khắp người và cảm giác từ khắp các lỗ chân lông, khói đang bốc lên. Thằng cha vẫn dóc tổ ghê người! Mọi chuyện anh ta kể, ai cũng biết rõ là thật trăm phần trăm, nhưng nghe cứ như là chuyện bịa. Vì thế mà càng khoái nghe. Đã tiểu đoàn phó rồi kia đấy Nhanh thật! Mà cũng phải. Cái kiểu đánh giặc dữ dội như anh ấy mấy ai theo kịp. Cũng may nhờ có sức vóc bò tót chứ không cặp giò bầy nhầy miếng cối của anh đã được bác sĩ tháo khớp rồi.

Cái kiểu ăn nói bạo mồm như Bảy Hoàng, các cô ngấm nguýt dữ tợn. ấy vậy mà chiều nào, cơm nước xong cũng lén rủ nhau tới nghe chuyện như đi nghe nghệ sĩ ca sáu câu vọng cô.

Cái viện quân y này thật khác xa với ý tưởng của mình. Những con đường cỏ tranh gai góc đầy mìn trái thay cho con đường rừng trầm mặc lạo xạo lá dầu khô. Tiếng suối chảy sau lán mang sắc đá đen được thay thế bằng bãi sình trước mặt dày đặc hố bom và những trái pháo nổ bất tử cả đêm ngày. Thiếu cả những tà áo choàng trắng thấp thoáng giữa hai đầu lán. Các cô y tá, hộ lý ở đây chạy ăn cho thương binh từng bữa với tấm áo màu xanh, với ống quần xắn cao, với khuôn mặt lúc nào cũng bận rộn và nước da xanh mét như tắm dưới trăng - ngay cả trong khi phẫu thuật hay trong lúc đánh càn. Thằng địch đổ quân và nống ra cụm rừng này như cơm bữa. Cần thiết, cả người phục vụ lẫn thương binh thoắt trở thành những tay súng thực thụ. Ở đây toàn là tiếng động nóng nảy của chiến tranh chứ tìm đâu ra những âm thanh tinh tế của rừng. Hay thật! Ở cái trạm xá này, người ta mổ trên sạp tầm vông, mổ dưới ánh đèn pin, mổ trong hầm giữa bốn bề vách đất, có những con tôm rừng mải miết búng giò, mổ giữa các loạt bom loạt pháo và mổ cả trong khi mũ sắt bộ binh của chúng đang lấp ló ở cửa rừng... Có những ca mổ chưa xong đã phải ém xuống hầm mật chỉ có mấy lỗ thông hơi mỏng manh hàng tuần lễ để tránh một cuộc càn tận diệt.

[hoacuc]

Thế đó! Vậy mới biết: mỗi bước đi là mỗi khám phá mới lạ Khi vào chiến trường, Linh vẫn chắc mẩm vào trong ấy sẽ được sống giữa lòng dân. Mỗi chiều xuất trận, quân đi soi bóng những dòng kênh, có những bà má, em út mang trái cây, quà bánh ra tận đầu thôn đưa tiễn. Và khi trở về, vẫn là những mái đầu bạc phơ và những con mắt long lanh đón đợi, mong chờ. Đâu đó, hàng dừa nước nghiêng nghiêng trong điệu hò Nam Bộ mượt mà... Chả thấy đâu cả. Tiếng là đã đi hết phân nửa chiều dài đất nước, đặt chân lên địa ranh hàng chục tỉnh xa gần, nhưng đâu đâu cũng chỉ là rừng, nên vẫn coi như chưa đi tới đâu, vẫn quẩn quanh một chỗ. Sáng dò bản đồ mới biết mình đã xuống sâu hơn. Đêm nhìn quầng sáng điện hắt lên trời mới vỡ ra rằng: Phước Long kia phải không? Bình Dương gần quá nhỉ? Và... Sài Gòn đó, chỉ một cánh chim bay!...

- Tám Linh ơi, Tám Linh! Bò ra uống bậy chén trà nè! Có cả “cái cầm tay" đây! Đường thẻ đàng hoàng. Ra kể chuyện Thủ đô nghe chơi! - Giọng Bảy Hoàng vẫn không giảm ồn ào đi chút nào.

Linh lưỡng lự mặc áo rồi đứng dậy. Phải đấy! Vào tán chuyện một lúc cho đầu óc thảnh thơi, vui vẻ...

Đúng lúc đó, Linh nhìn thấy một người đang lom khom dưới sình, đầu cúi trên đám rau cỏ xanh ngắt. Người ấy, đầu chít khăn rằn rộng bản, mình vận cái áo sĩ quan Mỹ bốn túi rộng thùng thình, nhưng phía dưới lại mặc cái quần bà ba đen xắn cao để lộ đôi cẳng chân thật dài, trắng nhợt. Anh ta đang mải miết hái từng ngọn rau bỏ vào cái bao cát Mỹ vắt trên vai. Lại ông Út "Cò ngẳng" kia chứ không sai? Tự nhiên Linh thấy ấm áp trong lòng. Anh thận trọng gần xuống bến.

- Đi đâu thế kia? - Người ấy ngẩng lên hỏi, vẻ không bằng lòng.

- Cho tôi xuống hái phụ với, anh Út!

- Khỏi! Không cần. Lên đi! Vào lán nằm! - Giọng anh toát lên vẻ nghiêm nghị hơi có chút gia trưởng.

- Tôi sưởi nắng chút xíu thôi mà!

- Sưởi nắng à? Y kiến nghe ra lý thú đó! Nhưng mà, lên!

Linh miễn cưỡng trở về chỗ cũ, cố tình lừng khừng. Lát sau, anh Út cũng lên theo, vừa đi vừa hắng giọng có vẻ phiền muộn. Nhìn cái dáng đi lêu đêu vừa lật bật vừa khoan thai của anh, Linh bát cười khen cho ai đó đặt cái tên "Cò ngẳng" sao khéo thế! Nhưng cũng có người nói, sở dĩ có cái tên đó là do anh bẫy cò rất độc. Mấy ông già xưa nay sống bằng nghề dăng chim bẫy thú cũng phải xách rượu ra tìm anh học nghề...
Anh ngồi xuống, vấn thuốc, mắt nheo nheo nhìn thẳng vào Linh:

- Nào! Trong đầu cậu lúc này đang có cái gì nào? - Anh thường bất chợt buông ra những câu hỏi thẳng căng như vậy.

- Anh hái làm gì nhiều rau thế?

- Hồi này đỡ lắm rồi. Rau co ngắt về luộc ăn chơi. Trước kia nó là lương thực chính nuôi thương binh đó.

Cái thẹo nó ngứa hả? Triệu chứng tốt. Nhưng đầu óc sao? Cũng ngứa hay là thế nào?

Linh cũng với tay quấn một điếu thuốc tránh ánh mắt sắc sảo của anh. Ông ấy đúng là có biệt tài trong cách nhìn nhận con bệnh của từng người. Nhìn hai bàn tay có những ngón to sù, ám khói, gân nổi chằng chịt kia, ai nghĩ rằng đó là bàn tay của bác sĩ cả miến đông này đều biết tiếng. Thú thực, ngày đầu gặp con người có khuôn mặt vuông chữ điền, cặp chân mày rậm, ăn vận có phần hơi kỳ quái, Linh cứ tưởng đó là một tay giữ kho thuốc hay quản lý, tính tình siêng năng, có tài bẫy cò kiếm chất tươi cho trạm xá. Nếu không trực tiếp nhìn thấy anh uy nghi thế nào bên bàn mổ thì khó có thề tin được những lời người ta đồn đại về anh.

Trong những trận đánh dữ dội, chiến sĩ bảo nhau:

- Xông đại lên đi! Đừng ngán! Việc gì đã có ông Út "Cò ngẳng" ổng lo!

- Bể đầu thủng bụng mà nhìn thấy ông ấy là khỏi năm mươi phần trăm rồi!

- Chỉ sợ chết giữa đường, chứ về tới phẫu Út "Cò ngẳng", dòm sơ thấy bàn tay ổng là coi như yên tâm...
Có đồng chí cán bộ chính trị, sau một trận đánh, có gửi lời nhắn lên anh Út:

"Trận rồi sở dĩ thắng chưa hẳn là do công tác tư tưởng đâu. Có lẽ bộ đội của tôi nó hướng nhiều về anh. Tôi ghen với anh đó anh Út ạ!...".

Vậy thôi. Còn nếu chưa có thương binh chuyển về, anh lại y hệt một người anh cần cù, lủi thủi xách bồng, xách dao đi lo cho bữa ăn của thương bệnh binh.

Ngay từ buổi đầu xem bệnh án, anh đã nhìn Linh chăm chú, gật gù hồi lâu:

- Vậy tôi với ông là đồng hương. Cứ yên trí!

Thì ra anh là dân tập kết, lấy vợ Hà Nội. Chị ấy cũng là bác sĩ - bác sĩ sản khoa. Anh để vợ và đứa con ở lại ngoài đó, vào đây đã hơn chục năm rồi.

Đối với Linh, anh có tỏ ra chăm chút đặc biệt hơn. Anh thường mang võng xuống hầm Linh nằm tâm sự. Ai dè con người nom bề ngoài tưởng chỉ biết công việc, công việc và công việc ấy, lại cũng cởi mở, cũng lắm tâm sự đến thế! Ban ngày, hầu như không ai thấy anh nói một lời ngoài những chỉ thị và những câu nhắc nhở hết sức nghiêm khắc. Nhưng đêm xuống, khi chỉ còn hai người, anh nói dài, nói nhiều về những khó khăn ngày dầu, cả những bế tắc dao động mà đã có lúc anh vấp phải. Cái gì đã giúp anh tồn tại ở đây, giữa dải rừng chồi quanh năm bom đạn này? Anh nhắc khá nhiều tới vợ và đứa con gái ở hậu phương xa xôi. Lúc ấy giọng anh lắng lạl, cặp lông mày rậm giãn ra, trông thật phúc hậu. Anh còn cả quyết rằng: đã đi nhiều nơi, đã thấy nhiều người, nhưng con gái Hà Nội vẫn đẹp nhất, vẫn là “số dách".