Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968)

[altus]

Diễn biến dẫn tới Kế họach TTC

Nguồn gốc của Kế họach TTC có từ đầu những năm 60. Tháng 12 năm 1963, chỉ một tháng sau khi Tổng thống VNCH Ngô Đình Diệm bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã họp tại Hà Nội để bàn luận và thông qua Nghị quyết Trung ương 9. Bản nghị quyết này nói rằng “Tổng tiến công và nổi dậy là hướng đi cần thiết để đưa cách mạng miền Nam tới thắng lợi hòan tòan.” [2]. Trung ương Đảng tiên liệu khả năng nhanh chóng dành chiến thắng, trước khi Mỹ kịp quyết định có đưa quân vào để cứu vãn chính quyền VNCH hay không. Mặc dù vẫn giữ phương thức chung “trường kỳ kháng chiến” tại miền Nam, Nghị quyết 9 vạch ra một nỗ lực tòan diện để “tận dụng thời cơ, tập trung lực lượng để quyết tâm dành chiến thắng quyết định trong một vài năm tới”[3]. Tuy nhiên, Nghị quyết cũng nói, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy nhằm lật đổ chính quyền miền Nam chỉ có thể được tiến hành sau khi quân đội VNCH đã bị “đập tan” và vô hiệu hóa tới mức không thể đàn áp các cuộc nổi dậy của quần chúng, yếu tố trọng tâm của công thức tổng tiến công và nổi dậy. Nghị quyết chỉ ra rằng mục tiêu chiến lược của các lực lượng vũ trang cách mạng ở miền Nam là “đập tan quân ngụy, công cụ chính của chính quyền địch, tạo điều kiện tiến hành Tổng tiến công và nổi dậy nhằm lật đổ chính quyền phản động”[4]

Tháng 9 năm 1964, Bộ Chính trị họp tại Hà Nội để đánh giá tình hình và kiểm tra tiến độ thi hành Nghị quyết 9. Bộ Chính trị quyết định mở một cuộc tấn công lớn, nhanh chóng tiêu diệt quân đội VNCH để “dành chiến thắng quyết định”. Ngòai việc đưa các đơn vị QĐNDVN cấp trung đòan vào Nam tham chiến và việc ra lệnh mở một lọat các chiến dịch cấp trung đòan và sư đòan nhằm nghiền nát quân đội VNCH [5], Bộ Chính trị và Trung ương cục miền Nam còn chỉ đạo công tác chuẩn bị cho một cuộc Tổng tiến công và nổi dậy. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy này sẽ được triển khai, sau khi quân đội VNCH đã bị đập tan, tại thủ đô Sài Gòn của VNCH.

[altus]

Một sử liệu của phía Cộng sản sau chiến tranh mô tả về bản kế họach này, mật danh là “Kế họach X”, như sau:

“Vào mùa thu năm 1964,  Trung ương cục miền Nam vạch ra một kế họach nhằm chiếm lĩnh thời cơ để tiến hành một cuộc Tổng tiến công và nổi dậy giành thắng lợi quyết định. Kế họach có mật danh là “Kế họach X”. Địa bàn chính của kế họach là Sài Gòn – Gia Định. Vào quý ba năm 1964, một nhóm công tác đặc biệt, gồm một số ủy viên Quân ủy Trung ương cục miền Nam và các tư lệnh quân khu Sài Gòn – Gia Định, được thành lập để nghiên cứu kế họach này. Theo kế họach, quân khu Sài Gòn – Gia Định sẽ khẩn trương thành lập các đơn vị đặc công biệt động đủ mạnh để tấn công và chiếm giữ các mục tiêu quan trọng trong thành phố, thành lập các đơn vị vũ trang tác chiến, tự vệ “for each branch – cho từng thứ quân ” để làm nòng cốt cho phong trào tổng khởi nghĩa. Quân khu cũng sẽ lập năm tiểu đòan mũi nhọn tại năm vùng ngọai ô, đủ khả năng tiến vào nội thành từ năm hướng. Các tiểu đòan này có nhiệm vụ chi viện tức thời cho các đơn vị biệt động trong việc đánh chiếm và giữ các mục tiêu cụ thể cho đến khi có chủ lực tiếp viện hoặc có chi viện của phong trào khởi nghĩa. [6]

Phương thức chia thành phố thành năm hướng, đưa các tiểu đòan mũi nhọn vào từng hướng để chi viện cho biệt động, kết hợp với nổi dậy trong khi chờ quân tiếp viện chủ lực từ vòng ngòai, sau này đã được áp dụng trong cuộc tiến công Tết 1968 vào Sài Gòn.


===

Cái cụm từ "for each branch" tôi không hiểu lắm. Có lẽ phải nhờ bác nào tra nguyên bản tài liệu tham khảo số [6] xem họ viết tiếng Việt thế nào.

[6] Hồ Sơn Đài, Trần Phán Chấn, Lịch sử Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định kháng
chiến (1945–1975) [History of the Resistance War in Saigon-Cho Lon-Gia Dinh
(1945–1975)] (HCMC: Thành Phố Hồ Chí Minh, 1994), 391, 393.

[dongadoan]

Cảm ơn bác altus đã chịu khó dịch cho anh en dốt tiếng Anh như tớ đọc

Cái cụm từ "for each branch – cho từng thứ quân” kia chắc được hiểu theo nghĩa "từng lực lượng". Hồi chống Mỹ, trong khu vực đô thị, ta thường cài cắm người làm các công tác: Thanh vận - Vận động thanh niên, Trí vận - ...trí thức, Phụ vận - ...phụ nữ, Hoa vận - ...Hoa kiều,...

[mig21-58]

chào ông trưởng đồn,phải nói răng ông bít nhiều tài liệu đấy,nhưng có điều hơi phiến diện,mà giọng ông có v ẻ hơi khiêu khích;nay ta nói chuyện đanh nhau tí nha;đã đánh nhau thì phải có trận thấng trận thua, bên thắng bên thua.dù là cương tâp hay kỳ tập,cuối cùng ai thắng mới là quan trọng,anh cậy nhớn lắm của mà bắt nạt là không xong rùi. vấn đề phải chính nghĩa,có chính nghĩa mới có đủ dũng khí để đánh nhau được,đơn giả thế này;có gia đình ghèo đông con ,có thằng to béo đến ăn cươp ,ông bố chiến đấu không xong,bà mẹ ra cũng hỏng,thăng con cả  tưc quá bình tĩnh đi ra bất ngờ điểm huyệt vỡ tan bộ ấm chén mất khả năng làm việc,đau quá thua chạy,kêu răng thằng này nó đánh bất ngờ nên tui mới thua ,còn không thì sức mấy... hì hì.. đơn giản như ...đan  rổ ,phải hôn ông đổn trường./còn vài  vấn đề nữa có thời gian  tui sẽ có dịp hầu ông,còn bi giờ tui phải đi kiếm sốngcái đã,tui không quen ăn xin hay ăn bám người khác ông à./.

[mig21-58]

xếp trưởng đồn đâu rùi nhẩy,trà dư tửu hậu ngâm kíu được đến đau rùi,nói chuyện uýnh nhau năm 1968 nữa đi,vui đi nao cưng,/,

[altus]

Cái cụm từ "for each branch – cho từng thứ quân” kia chắc được hiểu theo nghĩa "từng lực lượng". Hồi chống Mỹ, trong khu vực đô thị, ta thường cài cắm người làm các công tác: Thanh vận - Vận động thanh niên, Trí vận - ...trí thức, Phụ vận - ...phụ nữ, Hoa vận - ...Hoa kiều,...

Vâng, cái tứ chung này thì tôi cũng nghĩ đến. Tuy nhiên trong bối cảnh nội dung đoạn trên thì chả lẽ cứ mỗi lực lượng như thế lại phải lập ra một đơn vị vũ trang/tự vệ riêng hay sao? Tự vệ thanh niên, du kích trí thức, dân quân nữ, dân phòng người Hoa... thì có rườm rà quá không ạ? 

Nguyên bản câu tiếng Anh nó là như này ạ:

According to Plan X, Military Region Sài Gòn–Gia Định had to quickly form urban commando units strong enough to attack and occupy key targets within the city and also form armed combat units and self-defense units for each branch to provide the backbone for the mass uprising movement.

Nhìn cái kiểu hành văn này, tôi đoán là các chú Tây dịch tài liệu ta đến đoạn này thì hơi bị chóng mặt nên có thể dùng từ chưa sát thôi. 

[dongadoan]

Hì, thế mà đúng đấy bác ạ! Năm 68, cái đội du kích toàn gái ở quận 5 gom người từ rất nhiều đầu mối của thanh vận, Hoa vận, phụ vận...mà lập nên đấy!

[altus]

Trong một lá thư tháng 2 năm 1965, Bí thư thứ nhất Lê Duẩn, một người ủng hộ nhiệt thành của ý tưởng "tổng nổi dậy" và "đấu tranh ở đô thị", chắc cũng là người ủng hộ "Kế hoạch X" kiên quyết nhất, giải thích cho Tư lệnh các lực lượng cộng sản ở miền Nam, tướng Nguyễn Chí Thanh, như sau: "Nhiệm vụ của chúng ta là phải tiếp tục mở rộng vùng giải phóng ở nông thôn và chuẩn bị tiến hành tổng nổi dậy. Các đô thị sẽ là tiêu điểm cho cuộc tổng nổi dậy sắp tới" [7]

Lê Duẩn cho rằng nhiệm vụ của quân cộng sản là phải tạo ra tình thế có lợi bằng cách "tấn công và tiêu diệt ba đến bốn sư đoàn chủ lực ngụy trong thế tấn công liên tiếp của quân ta". Sau khi hoàn thành nhiệm vụ này, Lê Duẩn nói với tướng Nguyễn Chí Thanh, "ta sẽ tiến hành một cuộc tổng nổi dậy, phối hợp với một cuộc tổng tiến công quân sự nhắm vào tim kẻ thù, để chiếm lấy chính quyền. Điều đó sẽ làm tan rã tinh thần quân ngụy. Nhân tình hình đó, quân ta sẽ tấn công mãnh liệt, kết hợp với đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang của quần chúng nhằm làm cho một bộ phận quân ngụy quay súng, dẫn đến sự tan rã của các đơn vị quân ngụy còn lại.[8]

[Excocet]

Hì, thế mà đúng đấy bác ạ! Năm 68, cái đội du kích toàn gái ở quận 5 gom người từ rất nhiều đầu mối của thanh vận, Hoa vận, phụ vận...mà lập nên đấy!

Dùng từ "nữ" hay hơn và lịch sự hơn từ "gái" anh ạ !

[Excocet]

Trong một lá thư tháng 2 năm 1965, Bí thư thứ nhất Lê Duẩn, một người ủng hộ nhiệt thành của ý tưởng "tổng nổi dậy" và "đấu tranh ở đô thị", chắc cũng là người ủng hộ "Kế hoạch X" kiên quyết nhất, giải thích cho Tư lệnh các lực lượng cộng sản ở miền Nam, tướng Nguyễn Chí Thanh, như sau: "Nhiệm vụ của chúng ta là phải tiếp tục mở rộng vùng giải phóng ở nông thôn và chuẩn bị tiến hành tổng nổi dậy. Các đô thị sẽ là tiêu điểm cho cuộc tổng nổi dậy sắp tới" [7]

Lê Duẩn cho rằng nhiệm vụ của quân cộng sản là phải tạo ra tình thế có lợi bằng cách "tấn công và tiêu diệt ba đến bốn sư đoàn chủ lực ngụy trong thế tấn công liên tiếp của quân ta". Sau khi hoàn thành nhiệm vụ này, Lê Duẩn nói với tướng Nguyễn Chí Thanh, "ta sẽ tiến hành một cuộc tổng nổi dậy, phối hợp với một cuộc tổng tiến công quân sự nhắm vào tim kẻ thù, để chiếm lấy chính quyền. Điều đó sẽ làm tan rã tinh thần quân ngụy. Nhân tình hình đó, quân ta sẽ tấn công mãnh liệt, kết hợp với đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang của quần chúng nhằm làm cho một bộ phận quân ngụy quay súng, dẫn đến sự tan rã của các đơn vị quân ngụy còn lại.[8]

Công cụ Duẩn to nhất. Cứ theo cái ý nghĩ "ta luôn thắng, địch luôn thua", nên 68 cũng hơi nặng