Người của biển

[phonglan]

         
            Lúc sau, Lê và ông Tám quay tời kéo neo.
           - Bây giờ chú chạy máy, cháu lái, ta vòng ra ngoài núi Một, gặp tàu địch, chú theo lệnh cháu nhé.
           - Nổ máy, hí! - Ông Tám lật bật chạy xuống khoang.
            Con tàu rùng lên, quay mũi và chạy chậm ra phía biển. Lúc đó, khoảng ba giờ chiều.
            Qua núi Một, Lê lái tàu đi về hướng bắc rồi chạy vòng vo như thể tàu đang thả lưới. Và cũng là để giết thời gian.
            Khi mặt trời xuống thấp, nhiều tàu cá hối hả đi vào vịnh, anh đưa tàu lẫn vào.
            Đang nghĩ chưa biết đưa tàu vào đâu để tối nay đón anh em mình thì ông Tám từ dưới khoang chạy lên:
           - Cho tàu nép dưới chân đồn Vạn Hải như mọi tàu khác nghe, Lê.
            Nói rồi ông vội vã xuống khoang.
            Đám tàu cá của dân cụm cả dưới chân đồn. Hiểu ý ông Tám, Lê đưa tàu tới đó, đậu phía ngoài cùng. Tính tới chuyện chốc nữa con tàu phải vòng ra.
           Ông Tám tắt máy, lên buồng lái.
          - Ổn đó! - Ông bảo.
            Hai người đứng trong buồng lái nhìn ra và mong sao cho bóng tối chóng sập xuống.
            Ráng chiều đỏ như một đám cháy hắt lên sau lộ Một. Sóng biển lấp lóa trong màu hồng nhạt.
Ba chiếc lốp chà đi tuần quanh vịnh, xua tàu thuyền vào bến, đang vội vã trở về. Chúng dàn hàng một lướt qua con tàu của Lê rồi luồn lách giữa đám tàu thuyền đỗ rải rác, tới đậu sát bờ.
           Mặt biển trở nên tĩnh lặng.
         
           Lê đứng trong buồng lái, cạnh ông Tám. Nghĩ rằng vài tiếng nữa, lại đầy đủ mọi người, Lê hồi hộp đến lạnh cả người. Tất cả diễn ra cứ như một giấc mơ. Nó nằm ngoài sự mong muốn. Bọn địch cũng không thể nghĩ tới ...
          Chiều mùa đông, trời tối nhanh. Ngọn núi Một chìm lỉm trong bóng tối. Đứng trên tàu nhìn lên đã không nom rõ bờ. Đèn pha ở đồn Vạn Hải bắt đầu rà quét.
           Thời gian trôi qua...
           Khi mặt biển đen sẫm, ông Tám Thạnh xuống khoang nổ máy. Con tàu lầm lũi ngược lên hướng cũ. Tới ngang ngọn núi toài ra mép nước, nó đừng lại. Trời tối bưng.
           Ba chiếc thuyền chờ sẵn quanh đó vội vã trườn tới. Cuộc chia tay diễn ra bên mạn tàu. Tiếng chào hỏi ríu rít.
          - Bọn tôi đi nhé cô Mười. Anh Quế và các đồng chí! Cám ơn các đồng chí nhiều lắm.
          - Chúng tôi và đồng bào miền Nam phải cám ơn các anh chớ.
          - Anh về nói với chú Ba là nhất định lần sau chúng tôi sẽ vào
          - Đi nghe chú. Mạnh giỏi hí! Nhớ các chú lắm!
          - Tụi tui hứa đánh giặc thiệt giỏi kẻo phụ lòng các anh.
          - Anh Cang, đừng quên em nghe. Anh hứa lại vô. Nhớ không?
          - Nhớ chứ. Chiếc khăn Mười đưa tôi sẽ giữ mãi để làm kỷ niệm... Tôi không quên đâu.
          - Thiệt nghe!
          - Thiệt mà! Ơ kìa, sao lại khóc, Mười... Nín đi, Anh... Anh hứa là sẽ vào mà...
          - Em nhớ các anh...
          - Mười nói lại với Sáu Thùy bọn anh cũng nhớ.
          - Bộ chỉ nhớ chị Sáu thôi sao?
          - Mười!
          - Anh Lê, chú Tám đi mạnh nghe! Hẹn dịp hội ngộ - Có tiếng ai đó nói với lên - Sáu Thùy không ra được, nó nhắn tui gửi lời chào thuyền trưởng Lê.
          Lê cúi xuống, mới nói được mấy tiếng: "Cho tôi chào tất cả ..."  thì thủy thủ nhanh chóng ào lên boong.
          Lê và Tám Thạnh ôm lấy từng người, mừng quá! Có thủy thủ lau nước mắt.
          Boong tàu rộn ràng.
          - Thôi, ta tranh thủ đi!
          Con tàu rê mũi. Hầu hết thủy thủ đều ra sát mép boong toài người xuống, nói với những lời cuối cùng.
          - Mười!
          - Anh Cang!
          - Các anh đi mạnh giỏi!
          - Mong bình an!
           Khi con tàu chạy đã khá xa, thủy thủ vẫn tần ngần ngóng về phía bờ, lưu luyến...
           Lê cho tăng tốc độ. Con tàu lướt êm trong đêm.
          - Các đồng chí, tất cả về vị trí của mình, sẵn sàng chiến đấu. Từ đây ra tới biên quốc tế vẫn có khả năng gặp tàu địch. Trước mắt chúng ta vẫn là khó khăn - Chính trị viên Lượng nhắc nhở.
           Và mọi người tản về vị trí.
           Lê quay sang ông Tám Thạnh:
          - Thế là chú Tám chưa thỏa nguyện vọng đặt chân lên Hòn Hàng.
          - Như vậy tao cũng đã lắm rồi đó, Lê. Quê hương khác nhiều quá!
           Ông Tám nói, khuôn mặt vân ngóng về phía bờ.

22

           Mùa hè năm 1967.
           Cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ ngày càng ác liệt, lan rộng. Nhà trắng và Lầu năm góc rêu rao rằng chỉ đánh phá các đầu mối giao thông, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam. Rồi lại tuyên bố chỉ đánh phá các mục tiêu quân sự, tới bây giờ đã leo đến nấc thang cuối cùng: ném bom xuống các khu kinh tế và các vùng dân cư nhằm thực hiện cái mà chúng gọi là "gây sức ép tối ta đối với Hà Nội".
           Hầu hết các tỉnh, thành trên miền Bắc đều bị đánh phá. Ngày nào máy bay Mỹ cũng vào ném bom. Và ngày nào máy bay Mỹ cũng bị bắn rơi; con số đó trên các bản tin ngày mỗi tăng. Bọn Mỹ như kẻ khát nước trong canh bạc, càng thua đau, càng cay cú, liều lĩnh, chúng ném bom dữ dội hơn, hên tục hơn.
          Nhiệm vụ chi viện cho chiến trường không vì thế mà ngưng nghỉ. Song song với con đường chiến lược xuyên Trường Sơn, con đường vận tải trên biển càng hoạt động mạnh, với những phương thức mới. Phía Bắc, nhiều con tàu hạ thủy. Phía Nam, mở nhiều luồng, nhiều bến mới. Kẻ địch ráo riết tìm mọi cách ngăn chặn, song những con tàu của đoàn 25 vẫn vào bến.
           Sau chuyến đưa vũ khí vào Hòn Hàng thắng lợi, Lê và thủy thủ tàu T.67 đi tiếp hai chuyến nữa vào Nam Bộ. Chuyến thứ hai, khi quay ra gần vùng biển quốc tế thì đụng địch. Lê vừa chỉ huy anh em chiến dấu vừa lái tàu thoát. Chuyến ấy người an toàn, nhưng tàu T.67 hỏng khá nặng, phải vào đốc sửa chữa.
           
           Thời gian chờ đợi trôi qua. Hôm nay được đoàn trưởng trao nhiệm vụ lên Bộ tư lệnh kết hợp với đoàn cán bộ quân chủng đi nhận số tàu của nhà máy đóng tàu Hải Phòng vừa hạ thuỷ. Cùng đi với Lê, có Tòng, thuyền trưởng tàu T.37.
           Đoàn trường Tư để Lê và Tòng đi trước một ngày; ông muốn Lê có điều kiện rẽ qua Hải Phòng.
Lúc ngồi trên xe, bộ mặt của Tòng đã lúc vui, lúc thộn ra. Cho đến khi hai người đã đứng trên phà, Tòng mới bảo:
          - Này, cậu định đưa cả tớ về thăm cô Thúy đấy à?
          - Thế cậu tưởng mình bỏ đói cậu ở đất Hải Phòng chăng?
          - Nhưng tớ cũng muốn về thăm "người nhà".
          - Hả? Cậu chưa trở thành kẻ tâm thần chứ?
           Tòng vẫn tỉnh bơ:
          - Lính thời chiến chẳng hẳn lúc nào cũng có dịp rỗi rãi một ngày thế này đâu! Không biết tận dụng là ngốc.
          - Đây về Vĩnh Yên, hai trăm cây số... Phương tiện đâu? Đầu giờ chiều mai đã có mặt ở Bộ tư lệnh rồi!
          - Cậu tối dạ lắm! - Tòng buông một câu rồi đứng im nhìn xuống mặt sông.
          - Này! - Tòng xoay vai Lê để khuôn mặt bạn hướng thẳng vào mặt mình - Tớ có bà cô ở Hải Dương...
          - Bà cô nào ở Hải Dương? Có bao giờ cậu nói với mình chuyện ấy!
          - Có nhất thiết chuyện gì cũng phải phô ra không! Báo cáo tổ trưởng, tớ muốn bàn với cô tớ mấy việc gia đình. Đây đến Hải Dương, xin thưa: 40 cây số thôi. Hứa là đúng 12 giờ trưa ngày mai có mặt ở Bộ tư lệnh. Sai hẹn thì cứ pheng đầu thằng Tòng. Ưng chưa.
          - Cậu chỉ rắc rối!
          - Chẳng có gì rắc rối. Mọi việc đều đơn giản. Rắc rối bởi tự ta cứ nghĩ thế.
          - Mà cậu định đi bằng cách nào? - Lê hỏi.
          - Cậu già người vì thế. Đi bằng cái đầu của tớ!  Đã quyết thì thiếu gì cách!
          - Đảm bảo đúng hẹn nhé!
          - Đừng dặn những câu thừa! Tớ đâu phải gã gà sống mải theo mái để quên đường về.
           Phà vừa cập bến. Tòng thốc vội lên bờ, hét to:
          - Tao đi nỡm nhé. Gửi lời thăm Thúy!
           Rồi biến nhanh vào đám đông. Lê ngẩn ra, không kịp nói thêm câu nào.
          Tòng phóng ra đường 5, vẫy một chiếc xe tải. Và không biết nói thế nào khiến anh lái gật đầu rối rít, mở cửa, mời lên, đưa thẳng tới Hà  Nội.

[phonglan]

          Lê bước thong thả trên đường phố. Lâu rồi mới về Hải Phòng. Có cái gì đó vừa quen vừa lạ khiến Lê bồi hồi. Thành phố sơ tán vắng, nhiều ngôi nhà, cửa cài chặt. Dưới lòng đường, thưa người qua lại. Thỉnh thoảng, vài tốp công nhân, chắc vừa làm ca về, đi ngược chiều với anh. Họ bước hối hả. Chiến tranh đã tạo cho mọi người thói quen ấy. Ngoài công việc ở nhà máy, ở xí nghiệp, ở cơ quan, còn bao sự níu kéo, lo tính ở mỗi người. Cái chết lại luôn rình rập...
          Tới ngã ba, Lê theo đường Hoàng Văn Thụ, đi xuống An Dương. Anh muốn đảo qua nhà mình, mặc dù rõ rằng bố mẹ và các em đã sơ tán. Một tốp nữ công nhân từ phía cảng đi lại. Họ đội mũ sắt vai khoác súng, trông cô nào cũng tươi tỉnh như đi hội, nói cười vang vang. Ngang Lê, họ bấm nhau và tò mò nhìn. Có gì để họ phải chú ý? Bộ quân phục mới phẳng phiu và có phần đỏm dáng của anh không hợp với không khí chiến tranh chăng? Hay họ ngạc nhiên vì giữa thời buổi bom đạn này vẫn có một chàng lính nhởn nhơ đi dạo phố. Lê quay lại, bắt gặp những cái nhìn trộm tinh quái. Rồi họ đấm nhau, rúc rích cười. Lê nghe loáng thoáng: "Bốn cộng mày ạ", "Bọ nước mà cũng kẻng trai đáo để", "Anh chàng trông quen quá, cùng phố không chừng! "... Lê thấy vui. Anh bước nhanh hơn.

          Về tới An Dương, Lê không khỏi ngạc nhiên trước cảnh đổ nát, hoang tàn. Anh thấp thỏm bước vội về phía nhà của mình. Ngôi nhà đã sập chỉ trơ lại bức tường nham nhở, đứng chỏng chơ, đầy vết đạn. Cạnh đó, một hố bom như miệng phễu xỉn đen. Lê bần thần. Anh đứng lặng trước đống gạch vụn, tê dại. Nhìn hố bom lấp xấp nước, anh biết dãy phố bị phá hủy đã khá lâu. Lê bước lại bên bức tường ám khói, ngước lên. Nơi lỗ chỗ mảnh bom kia là chỗ bố thường treo giá sách, những cuốn sách gáy dày, được bọc bằng bìa cứng. Bố rất quý những cuốn sách đó , ít cho ai đụng tới bởi nó hiếm đã đành, nhưng bố sợ rằng đám con mình nhận thức chưa đến đầu đến đũa, rất có thể hiểu sai những tư tưởng trong đó, sẽ bất lợi. Những cuốn sách bố chắt chiu từng đồng, từng hào để mua, liệu có kịp chở về nơi sơ tán? Lê đưa tay xoa xoa lên bức tường, cố tìm chút hơi ấm gia đình. Rồi anh ngồi xuống, nạy từng viên gạch, tìm kiếm. Tìm gì , Lê cũng không ý thức. Nhặt  lên một mảnh bìa, anh ngắm nghía hồi lâu rồi để lại ngay ngắn bên bức  tường. Những kỷ niệm trong ngôi nhà chợt hiện về ... Lê thấy đau nhói. Một cái gì như thể sự nuối tiếc trào lên.
          - Anh có phải con trai ông giáo không đấy nhỉ?
           Có tiếng người phía sau. Lê giật mình ngẩng lên.
          - Dạ, đúng! - Và anh kêu to - Ơ, bác Hạp!
          - Vẫn nhận ra tôi à?
           Người đàn ông hỏi. Trông ông tiều tụy. Quần áo chắp vá, bẩn thỉu. Hai má sạm đen hóp vào. Đôi tay khẳng khiu như que củi. Tròng mắt trắng đục, cái nhìn hoang dại.
          - Những lần cháu ôn thi, mẹ vẫn cho tiền đi ăn phở và dặn chỉ được ăn ở hàng của bác. "Phở Hạp" nổi tiếng Hải Phòng.
           Lê trả lời và nhìn ông. Ngày xưa ông béo, khỏe, lại vui tính. Hàng ông đắt khách không chỉ vì ông pha chế giỏi mà còn biết chiều hết thảy ý thích từng người.
          - Phải? - Ông Hạp buông một câu - Nhất Hải Phòng!
          - Bác không đi sơ tán ạ?
           Đôi lông mày rậm đen của ông rướn lên:
          - Đi đâu? Đi đâu? Bỏ thằng con lại mà đi à? - Ông trừng trừng nhìn Lê - Thằng con tôi, anh biết không, năm nay nó mười ba tuổi, thông minh, ngoan ngoãn, đẹp như tượng. Bây giờ nó nằm kia. Tôi đưa anh lại với nó nhé !
           Lê chưa kịp phản ứng, ông Hạp đã nắm lấy tay lôi xềnh xệch. Tới đống gạch vụn, Lê nhận ra là nền một ngôi nhà cũ, ông buông Lê, ngồi sụp xuống và dùng đôi bàn tay khô gầy của mình cào bới. Miệng lẩm bẩm:
          - Dậy con, Trang! Dậy! Dậy. Bố đến với con đây!
          Ông bới cho tới lúc mười đầu ngón tay rớm máu.
          - Bác Hạp!
           Lê cúi xuống đỡ, nhưng ông lừ mắt:
          - Các người tưởng con tôi "đi" rồi phỏng? Đêm đêm tôi vẫn nghe tiếng nó kêu: "Bố ơi, nặng quá! Bới gạch cho con lên!". Tôi không đi đâu hết. Tôi ở lại với nó, hiểu không?
           Cái nhìn của ông Hạp khiến Lê phát sợ.
           Ông lại cúi xuống, dùng tay tiếp tục cào, bới.
          - Anh có nghe tiếng thằng Trang không? Nó gọi tôi đấy! - Bỗng dưng ông gào lên - Bố đây! Bố không bỏ con đâu! Và ông hớt hải đi như chạy...
           Lê thẫn thờ nhìn theo bóng ông tròng trành trên đường phố.
          Anh ngồi đó hồi lâu, không rõ mình đang nghĩ gì. Từ trong khu nhà đổ trước mặt một con chó đen gầy giơ xương, xiêu vẹo bước ra. Trông thấy Lê, nó dừng lại, giương mắt nhìn, rồi "ẳng" một tiếng, bỏ đi.

*

           ... Tan tầm buổi chiều, Lê hồi hộp đặt nhẹ bước chân lên chiếc cầu thang cũ kỹ.
           Ngày xưa, mỗi lần lên căn phòng này, anh cũng bước nhẹ như thế, vừa lần từng bậc, vừa cố đoán Thúy có nhà không. Lúc này nỗi thấp thỏm càng nhân lên. Đã lâu rồi, anh không gặp cô.
           Lê bước nhẹ, bước nhẹ. Anh muốn đưa lại cho Thúy điều bất ngờ. Nhưng anh bị hẫng. Một ổ khoá to ngậm chặt hai chiếc khuy sắt. Anh đứng sững. Hay dịp này Thúy ở hẳn trong nhà máy? Quay lại dò tìm Thúy? Nhỡ Thúy đang trên đường về hoặc rẽ đâu đó thì sao? Biết em ở đâu?
           Lê tần ngần đứng tựa lan can nhìn xuống. Cạnh cây bàng già sùi vỏ, cành phượng vĩ đang nở chùm hoa đầu mùa. Xa xa, lẫn trong màu xanh của lá, thấp thoáng những chấm đỏ.
          Từ phía cảng, có tiếng còi tàu vẳng lại.
          Lê bắt đầu sốt ruột. Anh bước tới cánh cửa, ghé mắt nhìn vào. Chú mèo mướp thấy động, từ trên giường phốp xuống, nhưng hình như nhận ra người lạ, con vật lùi lại, cong mình lên, cặp mắt xanh biếc. Rồi nó chạy vòng quanh phòng kêu meo meo. Không rõ là cu cậu đề phòng hay muốn báo với khách rằng cô chủ sắp về.
         "Thúy vẫn ở đây?" - Lê thấy yên tâm.
          Một lúc, có tiếng động ở cầu thang và tiếng guốc gõ lên từng bậc gỗ sẽ sàng: Tiếng guốc của Thúy! Lê thở nhẹ, phấp phỏng đứng nép vào bên tường.
          Một! Hai! Ba!... Tiếng guốc đều đều, gần hơn và Thúy hiện ra, ngay cạnh anh. Thúy sửng sốt đến ngẩn người. Cô hơi chững lại, rồi đổ vào Lê. Mái tóc cô gái phủ kín ngực chàng trai. Lê vuốt nhẹ làn tóc của người yêu lòng tràn hạnh phúc. Thúy ngước lên, cặp mắt long lanh. Họ cứ đứng lặng như thế. Rất lâu. Rất lâu.
          Rồi bất giác, cả hai cùng quay về phía cửa căn phòng bên cạnh. Nhưng ở đó chỉ có hàng phấn viết vội. "Em cho con xuống Kiến Thụy".
          Đôi má Thúy nóng bừng.
         - Cả xóm sơ tán. Chỉ mình em ở lại.
          Thúy nói khẽ, rồi lúng túng tra chìa vào ổ khoá.
          Đã bao lần cô nghĩ rằng nếu anh về, nhất định sẽ  nhào tới, ôm choàng lấy, hôn anh. Rồi giựt tóc, bẹo tai  làm như vậy cho bõ những ngày ngóng trông, mong đợi.  Vậy mà lúc này cô đứng thần ra, hai má đỏ ửng.
          Lê đặt nhẹ tay lên vai Thúy. Cô ngước lên, cặp môi run run.
          "Đồng bào và các lực lượng vũ trang chú ý: phía đông nam thành phố đang có máy bay địch hoạt động!" -  Từ ngoài phố, tiếng loa vọng vào.
          Thúy buông tay:
         - Chúng nó vào đấy anh ạ. Bao giờ có còi báo động, chúng mình ra hầm cũng kịp - Cô âu yếm nhìn Lê - Lâu nay anh đi những đâu thế?
         - Anh vẫn đi biển.
         - Em có cảnh giác như anh đang giấu em điều gì, phải không?
         - Sao em nói thế?
         - Em biết, nhìn vào mắt anh, em đọc được tất cả. Anh không phải là người dễ dàng giấu được những tình cảm trong mình.
         - Việc quân sự em đừng hỏi, anh khó trả lời.
          Họ im lặng đứng nép bên nhau một lúc nữa.
         - Em nấu cơm nhé!
         - Anh giúp với.
         - Em làm được. Có gì phải giúp đâu. Một nồi cơm và một nồi canh. Đi biển thiếu rau phải không anh? Hôm nay em đãi đồng chí một bữa rau no nhé. Anh ngồi xuống! Em nấu ngay trong nhà. Thổi bằng bếp dầu, nhanh lắm.

[phonglan]

         
           Thúy ngồi cạnh Lê, cô vừa nhặt rau vừa ríu rít kể chuyện. Có bao điều cô dành để chờ anh! Cô có cảm giác như thời gian trôi nhanh quá! Anh về, rồi lại đi! Đã bao ngày ở một mình trong ngôi nhà không sợ bằng lúc này nơm nớp lo anh đi khỏi đây. Lạ thế? Mấy lần Thúy định hỏi, nhưng cô sợ câu trả lời. Có khi nào anh về với cô lâu; bao giờ cũng vội vội...
          - Em ở lại một mình. Có sợ không? - Lê hỏi.
          - Ban đầu cũng sợ, bây giờ em đã quen quen. Với nữa có mèo mướp, đỡ hơn - Thúy quay nhìn Lê và cười - Em cho nó cào anh nhé!
          - Nó quen anh rồi! Em xem, cu cậu ngồi thin thít.
          - Anh còn nhớ cái Hương phòng em không, tuần trước đang rục rịch bàn chuyện cưới, tuần này bọn em đã đắp mộ nó. Tội quá!
          Sau một chút im lặng, Lê hỏi:
          - Nhà máy của em thế nào?
          - Vừa hạ thủy xong mấy con tàu cho các anh. Bọn em vẫn sản xuất đều. Máy bay đánh phá mấy lần, nhưng tự vệ bọn em đánh trả rát, chúng sợ nên thả bom không đúng. Phân xưởng nào cũng hoạt động! Tối nay... Thúy định khoe "tối nay em trình bày sáng kiến cải tiến cách hàn ghép khung tàu trước Hội đồng kỹ thuật nhà máy". Nhưng kìm được. Cô lo anh buồn khi nghĩ rằng tối nay cô vắng nhà.
          Thúy lại nói chuyện. Chuyện "các cụ đằng ấy", chuyện "các cụ đằng này",  chuyện nhà máy, chuyện bạn bè... Lê nhìn Thúy, thấy vui, và anh hiểu Thúy rất thích được anh chú ý như thế.
          Và chuyện cứ nối nhau, kéo dài suốt bữa ăn. Khi Thúy nhớ đến công việc, trời đã tối. Đèn đường đã bật sáng.
          - Tối nay em phải có mặt ở nhà máy...- Thúy nói và nhìn Lê. Cô sợ anh mất vui.
           Anh trách:
          - Sao không báo trước, chúng mình ăn cơm sớm hơn. Em sửa soạn đi kẻo muộn.
          - Đừng giận em nhé! Đi một lát rồi em về. Đừng buồn, anh...
          - Anh chơi với mèo mướp mà. Em cứ đi!
           Tới lưng chừng cầu thang, cô quay lại, dặn với:
          - Máy bay vào, anh nhớ xuống hầm nhé !
           Rồi tiếng guốc mỏng dần.

           Lê đứng bên cửa sổ, nhìn theo. Bóng Thúy nhỏ nhắn, mờ mờ trên đường, thương quá. Ở lại một mình trong ngôi nhà này, Thúy buồn biết chừng nào! Lại phải lo bao công việc của nhà máy...
          "Anh chưa thể nói hết công việc của anh với em" -  Lê bước lại bên bàn. Bức ảnh anh chụp ngày nào treo  ngay ngắn trên tường. Hồi đó trẻ quá ! Cái nhìn trong veo, vô tư...
           Anh ngồi xuống và tò mò lục ngăn bàn. Một hộp bằng giấy, chiếc kéo con, mấy cuộn chỉ, một ít cúc và dăm ba mảnh vải vụn đủ màu; mấy tấm bưu ảnh và những lá thư. Những lá thư của anh, Thúy xếp cẩn thận bên cạnh lọ nước hoa và một chiếc khăn mùi xoa xinh xinh. Anh thú vị ngắm những đồ vật linh tinh ấy, thấy lâng lâng. Có một cái gì đó rạo rực, vui vui xâm chiếm tâm hồn. Anh mỉm cười và như thể đang nghe một giai điệu mùa xuân nào đấy.
           Bỗng đèn thành phố vụt tắt. Còi bào động rú lên.
           Tiếng súng phòng không nổ ran. Những đường đạn đỏ ực tới tấp vọt lên không trung. Rồi tiếng máy bay rú rít ầm ào. Nhiều chớp lửa loé sáng và tiếng bom từ mạn Thượng Lý ầm ầm dội lại.
            Lê vọt ra đường: chúng ném bom phía nhà máy đóng tàu!
            Anh lo lắng nhìn những vầng lửa ngày càng bốc cao trong đêm. Thúy dặn anh xuống hầm, còn em?

          ... Ở nhà máy Thúy không xuống hầm. Cô vừa trình bày xong sáng kiến cải tiến cách hàn ghép khung tàu trước Hội đồng kỹ thuật. Sáng kiến được hoan nghênh và đánh giá cao. Giám đốc An siết chặt tay cô cảm ơn và bảo rằng: Với sáng kiến đó, với chất lượng đó, Thúy đã làm lợi cho Nhà nước hàng vạn đồng, tăng nhanh giá trị của tiến độ thi công và chắc chắn những con tàu sẽ dược hạ thủy sớm hơn... Ông hứa tuần tới, sẽ bắt đầu cho áp dụng vào sản xuất.
           Chưa ai kịp chúc mừng thì đèn tắt, nhà máy chìm trong tiếng còi báo động.
           Thúy chạy tới khẩu 12ly7. Bình, Sơn và nhiều người đã có mặt ở đó.
           Bầu trời tối đen, chỉ có những đường đạn vọt lên như hoa lửa. Tiếng máy bay sà thấp. Tiểu đội tự vệ phòng kỹ thuật nổ súng đầu tiên, bắn chéo theo đường đạn của trận địa bộ đội bên kia sông.
           Bình đứng chếch bên phải khẩu súng, vừa phất cờ vừa hô "Bắn! Bắn!". Bóng Bình nhoà trong chớp bom.
           Bom rải phía đường 5. Những cột lửa bùng lên, bén ra, cháy ngun ngút.
           Máy bay bắn tên lửa ngoài mé sông. Một vài quả nổ kề phân xưởng cơ khí. Ai cũng lo cho số phận những con tàu đang nằm trên ụ đà. Chớp bom, chớp đạn đan nhau, nhì nhằng. Âm thanh hỗn loạn.
           Một lúc, tiếng máy bay ngớt.
           Đèn thành phố vừa bật sáng, mọi người ùa xuống ụ đà. Thúy cố lách đám đông chạy lên trước.
          - Ôi, chị Huệ, hôm nay chị làm ca đêm? - Thúy hỏi  người phụ nữ đứng bên cạnh.
          - Tưởng em về từ chiều? - Huệ hỏi lại.
          - Vâng! Tàu ta có làm sao không hả chị?
          - An toàn cả!
          - Anh Cựu đứng ở bến phà lại lo đây. - Thúy đùa.
          - Cái ông Thiên Lôi ấy có mà lo.
          - Chốc nữa thế nào chẳng thập thò ở cổng nhà máy nghển vào xem chừng.
          - Mày! Thôi, chị làm đây....
          Ánh đèn hàn lại đua nhau loé sáng. Thúy thấy lâng lâng. Cô đứng bên ụ đà một lúc rồi chạy về phòng, miệng khe khẽ hát một bài không rõ lời, giai điệu rất nhộn.

          Cởi đôi giày "ba ta" xanh, xỏ chân vào đôi guốc, Thúy lại nghĩ đến Lê. Anh vẫn thích em đi guốc cao gót mà! Con gái đi guốc cao gót có duyên, dáng đẹp. Bọn cái Bình vẫn đùa em: Số cái Thúy sướng, sau này tha hồ được chiều! Đúng không anh? Em mà được chiều.
          - Thúy, xin chúc mừng em! - Lâm Khanh bước vào phòng, giọng vui vẻ.
          - Sáng kiến của phòng ta chứ, anh!- Thúy đứng dậy, gỡ chiếc dây lưng bỏ vào ngăn bàn - Em chỉ là người thực hiện.
          - Không nhất thiết khiêm tốn hình thức như vậy. Công của em thì em nhận. Điều đó có gì ngại. Hôm nay trông Thúy... vui quá! - Khanh nhìn Thúy và cũng thấy trong lòng nao nao một mềm vui. Em chuẩn bị về phải không, muộn rồi, để anh đưa về!
          - Anh đưa em về à? - Khuôn mặt Thúy chợt bối rối, cô nói nhanh - Vâng? Cũng được. Hôm nay em có khách, anh lên chơi nhé ...
          - Anh nghĩ là nhà máy chúng ta... Hả, ai vậy?
          - Anh Lê về!
          - À!...
          Đang sôi nổi, như thể bị hẫng. Khang nín bặt. Tự dưng  anh thấy lúng túng. Có một cái gì đó mơ hồ như thể nỗi buồn, sự trống trải mênh mang xen vào... Khanh gõ gõ những ngón tay xuống bàn, cố giấu tình cảm mình.
          - Khuya rồi, để khi khác lên chơi. Nhưng anh sẽ đưa Thúy về - Khanh nói khó khăn.
          - Nếu anh không lên chơi, em về một mình cũng được. Đường phố vẫn còn người qua lại...
          - Tùy Thúy!
           Khanh nói rất khẽ. Hai tiếng đó bật ra hoàn toàn ngoài ý muốn. Anh thấy vô duyên và điều ấy khiến anh ngượng. Anh ngẩn người bên cửa phòng nhìn theo Thúy ất tả bước vội ra cổng, cố nén tiếng thở mạnh. Có một cái gì đó nhói lên trong tim.
          "Tình yêu chỉ là sự khổ hạnh!' - Khanh bật thành tiếng và đứng thần ra. Một lúc, nhìn vào đồng hồ, anh giật mình: gần một giờ sáng!
          Thật cố chấp. Nhỡ Thúy gặp điều gì không may trên đường!... - Khanh chạy vội ra cổng. Anh lặng lẽ bước sau Thúy, cách cô chừng hai trăm mét. Anh đi nép vào hè để nếu vô tình Thúy quay lại, không nhận ra.
           "Con người ấy thật tốt, nhưng biết làm thế nào?" - Thúy thở dài - Mình yêu Lê! Chẳng ai thay thế được anh ấy! Anh vẫn thức chờ em chứ? Khi nào anh đi? Em vừa bắn máy bay đấy! Vậy là cái sáng kiến của em đã thành công. Những con tàu cho các anh sẽ hạ thủy nhanh hơn. Con tàu làm nhiệm vụ gì vậy anh? Chẳng bao giờ anh nói với em về chuyện đó.
           Thúy bước nhanh. Đường phố thưa người, sáng ánh đèn. Những ngọn đèn đứng bên vỉa hè như đùa với cô: bóng Thúy đổ dài phía trước, ngắn dần, rồi lại đổ về phía sau. Thành phố yên tĩnh quá. Một chiếc xe đạp lướt qua. Thúy nghe loáng thoáng tiếng con gái.
          - Sao đạp nhanh thế? Hay còn định đón ai?
          - Đón cô nhà máy! Muộn giờ vào ca của anh rồi. Con gái là chúa nhõng nhẽo.
           Tiếng cô gái cười rúc rích.
           Thúy nhìn theo, cười một mình, cô bước nhanh hơn. Về tới cổng, Thúy ngước nhìn lên cửa sổ và chạy vụt vào sân.
           Phía sau. Lâm Khanh sững lại, rồi anh quay nhanh, lững thững đi về nhà máy.

[phonglan]

     
           Lê ra đón Thúy ở cửa.
          - Em khoe với anh diều này nhé! - Giọng Thúy trong trẻo.
          - Nghe tiếng bom nổ phía nhà máy, anh lo quá! - Lê cắt ngang.
          - Ngày nào cũng vậy đấy đồng chí hải quân ạ... Anh nóng ruột lắm phải không? Dịp này bọn em bận lắm, công việc túi bụi. Muốn tắm cũng chẳng có thời gian ấy chứ!
          - Tắm ư ? Vậy bây giờ anh gác máy bay để em tắm nhé.
           Lê nhìn vào mắt Thúy. Thúy ngượng: "Vô duyên! Sao lại phô với anh chuyện ấy".
          - Thì đã sao?
           Thúy nhìn Lê, tin cậy:
          - Vâng. Thế cũng được. Em tắm nhé?
           Hai người chạy vội xuống cầu thang. Mèo mướp chạy theo sau. Thấy cô chủ vui, mèo cũng vui.
Lê giằng được chiếc thùng trên tay Thúy. Anh múc nước đổ đầy hai chậu tôn trong nhà tắm, lại múc thùng nữa.
          - Em cứ tắm thoải mái, hết nước thì gọi.
           Rồi Lê ôm mèo mướp ra sân. Cả hai ngồi xuống bậc đá cạnh đó. Lê cà nhẹ cằm lên mình mèo. Cu cậu có vẻ thích, nằm im, mắt lim dim.
           Thúy giội nước lên người. Mát quá! Yên tâm quá! Đã lâu rồi cô mới có một lần tắm đã thế này. Anh vẫn đứng ngoài sân trông chừng máy bay cho em ư? Ôi, con gái như em, bạo quá, phải không anh?
           Thúy tắm xong, hai người đi lên nhà. Thúy cảm thấy tỉnh táo, nhẹ nhõm và khỏe khoắn hẳn.
           Lê lặng lẽ đứng bên cửa sổ đốt thuốc, nhìn Thúy hong tóc, tủm tỉm cười. Thúy quay lại, đôi mắt như có lửa: "Sao lại cười em?"
           Lê bối rối trước ánh mắt ấy. Anh đốt điếu thuốc nữa rồi quay nhìn xuống phố.
           Thúy ngồi bên mép giường, nhìn anh. Khuôn mặt anh gầy, sạm xanh; khác xưa nhiều quá.
           Những gian khổ trong mấy năm qua khiến gương mặt ấy khắc khổ hơn, dài ra, Thúy thấy thương quá! Sao anh cứ im lặng thế? Đừng tự làm khổ mình nữa! Hãy nói với em một lời đi. Anh không rõ là em yêu anh sao? Con người anh, em biết, bao giờ cũng hướng về sự tốt đẹp.
          Thúy đứng dậy, nhè nhẹ bước lại cạnh Lê, cô nghe rõ hơi thở của mình.
          - Anh! - Tiếng Thúy mềm như một sợi gió, thoảng qua.
           Lê quay lại. Thúy run bắn lên: Em van anh, đừng nói gì cả. Đừng nói!
           Lê cảm được hơi thở gấp gáp của Thúy và tiếng tim đập rất mạnh của cô. Anh choàng tay, siết chặt Thúy vào lòng ...
           Đêm tháng năm, trời mát dịu. Ngoài kia, sao rải kín bầu trời. Mùi dạ hương từ ngõ nhà ai thoang thoảng. Gió đưa những cành phượng cọ vào nhau, lạt xạt. Có tiếng tí tách như thể tiếng vỏ cây nứt rạn. Một chiếc lá bàng rời cành, tròng trành bay bay ngoài cửa sổ. Và ở một nơi nào đó rất xa, nghe mơ hồ tiếng sóng lao xao vỗ vào bờ. Thành phố vẫn bình yên. Đêm đã khuya lắm.

          ...Sáng sớm, Thúy tiễn Lê ra tận bến phà. Gió từ bờ sông thổi vào rười rượi. Hai người đứng lặng bên nhau. Có bao điều cần dặn dò, nhưng cả hai đều im lặng.
          - Anh đừng lo gì cho em cả - Thúy nói nho nhỏ.
           Lê gật đầu. Anh thấy nao nao, chứa chan một niềm hạnh phúc. Và một tình cảm như thể là sự biết ơn khiến anh xúc động: Thúy của anh đáng quý biết bao nhiêu! Anh lần bàn tay Thúy, bóp chặt.
          - Anh hiểu em!
          Lê quay nhanh, bước xuống phà.
          Chờ cho Lê sang hẳn bên kia bờ, Thúy mới thẫn thờ quay về. Nhìn con đường quang bóng người, dài hun hút, Thúy thấy trơ trọi, buồn nao cả người.
          Tới cổng, cô chạy ào lên nhà, ngồi bên giường, úp mặt xuống gối. Đâu đây vẫn phảng phất một hơi ấm. Cho tới lúc này, nỗi nhớ anh mới choáng ngập trái tim cô. Thúy nhận biết có một cái gì đó thật thiêng liêng và mới lạ vừa đến với mình. Và điều ấy khiến cô nôn nao, vừa vui, vừa buồn, vừa lo và như vừa nuối tiếc.
          "Em đã thực sự bước vào cuộc đời anh... Chẳng lẽ như vậy là có lỗi? - Thúy thổn thức - Em yêu anh! Chỉ anh mới hiểu em, phải không anh?"
          Thúy ngẩng lên, bây giờ cô mới nhận ra chiếc gối ướt nước mắt.
          Cô lặng lẽ lại bên bàn và sửa soạn đến nhà máy.

*

           Chiếc ôtô tải dừng lại. Tòng cảm ơn người lái xe rồi nhảy xuống ca bin. Bác tài, một trung niên chừng bốn lăm tuổi, to khỏe, vui tính, đã đánh xe đưa thẳng anh tới ga Hà Nội.
          - Ơn huệ gì! - Người lái xe nói với xuống - Đi nhanh, may ra kịp tàu. Gửi lời thăm cô ấy nhé. Thú thật, tôi thích những người như anh đấy.
          Tòng chưa kịp nói thêm, chiếc ôtô đã rú ga, chạy biến.
          "Vẫn có những người thật tất. Số mình vậy mà may". Tòng thấp thỏm bước vào sân ga.
          - Mấy giờ có tàu Việt Trì, bác? - Anh hỏi người soát vé.
          - Tàu Việt Trì à? Đang lắp đầu máy, khẩn trương lên!
          - Cám ơn!
           Tòng lách qua cửa. Người kiểm soát viên giữ lại:
          - Vé ?
          - À, à... lên tàu mua. Lính thời chiến mà, ít thời gian lắm.
          Người soát vé nhìn bộ quân phục hải quân không mấy gọn gàng trên người Tòng, rồi đẩy anh vào:
          - Nhanh, kẻo nhỡ!
          "Lại gặp may!" - Tòng nghĩ khi đã ngồi trong toa. Hành khách khá đông. Con tàu rúc hồi còi dài rồi lăn bánh trên đường ray.
          Qua khỏi ga Gia Lâm, tàu chạy nhanh hơn. Mọi người bắt dầu ngủ gà ngủ gật. Tòng ngồi bên cửa sổ, đầu óc tỉnh băng.
          Phía ngoài, lúa đồng đang vào đòng thoang thoảng hương thơm. Chốc chốc lại thấy một trận địa pháo phòng không. Khuôn mặt den sạm của những người lính trực chiến loáng thoáng lướt qua.
          Gió lùa vào thổi tung mái tóc cứng như rễ tre của Tòng. Anh nheo mắt, chiềng mặt ra hóng gió và cảm thấy rất thú vị .
          "Lụa không có nhà thì sao nhỉ? - Tòng nghĩ - Cô ấy đi làm thủy lợi xa, hoặc đi trực chiến đâu đó? Chẳng lẽ lại xúi như vậy? Hôm nay toàn gặp may...".
          Con tàu lăn bánh đều đều. Tòng thấy sốt ruột và cảm giác như nó chạy quá chậm.
          Bỗng con tàu giật mạnh, rồi đỗ hẳn.
          - Ga nào vậy? - Có tiếng hỏi bâng quơ.
          - Ga nào! Máy bay đấy!
          Mọi người chen nhau thò đầu ra cửa. Ngơ ngác nhìn hai bên.
          - Sao tàu dừng giữa đường thế này, đồng chí?
          - Máy bay vừa ném bom ga Phúc Yên, chưa vào được! - Anh nhân viên nhà tàu giải thích.
          - Lại thế! Ngày nào cũng bom, bom! Nằm đây tới đêm chưa chừng.
          - Đến đêm đã khá, giam tới sáng mai ấy chứ. Cho tôi ra nhờ một chút bà con.
           Toa tàu lao xao, lộn xộn. Nhiều tiếng chửi, nhiều tiếng phàn nàn.
           Tòng lách ra cửa, nhảy xuống.
          - Mấy giờ rồi chị? - Tòng hỏi người phụ nữ đứng gần đó.
          - Hơn năm giờ chiều anh ạ - Người phụ nữ trả lời - Không rõ bao giờ mới đi dược? Anh xuống ga nào?
          - Tôi định xuống Việt Trì!
          - Sao lại định?
          - Bởi có thể tôi sẽ xuống một ga nào đó thấy tiện hơn, rồi băng đồng về làng.
          - Anh về đâu?
          - Tôi về làng Ao Gỗ.
          - À, đầu làng anh có ngọn Tháp Bình Sơn...
          - Chị cũng biết làng tôi?
          - Thời kháng chiến chống Pháp tôi có ở vùng ấy. Rất muốn quay lại đó một chuyến mà đường xa, tàu xe thời chiến khó khăn quá.

[phonglan]

       
           Tòng đi đi lại lại trên cỏ: " 15 giờ chiều! Từ đây về Việt Trì hơn ba mươi cây số nữa, đi bộ thêm chục cây qua một con sông...".
           Tòng nhìn ra con đường nhựa cách đó chừng hai trăm mét và trong anh thoáng nhanh một ý nghĩ.
           - Tạm biệt chị nhé! Tôi ra ngoài kia vẫy xe đi nhờ. Ngày mai tôi có mặt ở đơn vị.
           - Ngày mai? Thế đấy! - Người phụ nữ kêu lên - Chúc anh gặp may.
           Tòng bước lại phía quốc lộ. Anh đứng chờ. Chiếc xe thứ nhất vút qua như không để ý đến sự khẩn nài của anh. Bụi cuốn tung mù mịt. Tòng quay mặt, chửi độc một tiếng, rồi lại ngóng ra. Chiếc xe tải cài kín lá ngụy trang từ phía Hà Nội phóng tới. Tòng đứng ngay giữa đường, làm hiệu cho xe dừng lại. Tiếng phanh rít lên:
          - Muốn chết hả? - Một anh lính trẻ thò đầu qua cửa ca bin, cáu kỉnh quát.
          - Đằng ấy cho đi nhờ. Lính với nhau mà!
          - Về đâu? Nhanh!
           Tòng bám cửa xe, vọt lên. Chiếc xe rú ga, chạy tiếp.
          - Cho xuống Việt Trì nhé!
          - Lính Hải quân à?
          - Hải quân!
          - Trốn?
           Tòng ngần ngừ:
          - Cứ coi như vậy! Mà cũng chẳng thật là trốn. Có xin phép hẳn hoi. Hắn làm đoàn trưởng, tớ đoàn viên. Có điều không nói với nó là về làng. Hắn về với người yêu, mình lẵng nhẵng bám theo quấy rầy làm gì.
          - Mấy hôm?
          - Mai phải có mặt.
          - Ít thời gian thế, về làm quái gì cho khổ?
           Tòng im lặng. Một lúc, anh hỏi:
          - Đằng ấy chưa có người yêu hử?
          - Sao biết?
          - Chỉ những người chưa yêu mới bảo "về làm quái gì cho khổ".
           Chàng lính lái xe tủm tỉm cười, đôi mắt vẫn đăm đăm nhìn xuống đường.
          - Thế đấy! - Tòng nói tiếp - Đằng ấy cứ thử yêu rồi biết. Sao lại nói là khổ nhỉ? Nếu không gặp xe, tôi định cuốc bộ ấy chứ. Bốn mươi cây số nữa, chẳng lẽ không đi nổi về tới làng.
          - Tới Việt Trì, đi còn xa không?
          - Mười cây đường bộ và qua một con sông.
          - Mai làm sao về kịp đơn vị?
          - Việc đó lo sau. Điều đáng lo là liệu đêm nay có gặp cô ấy. Chỉ cần nhìn một chút thôi, rồi đi.
          - Yêu mà vất vả thế?
          - Ờ...Lại một câu ngốc nữa.
           Người lái xe nhấn thêm ga. Chiếc xe nhảy chồm chồm trên đường. Trời tối nhanh. Hai bên, cánh đồng mịt mờ, đã không nhận ra ranh giới của từng thửa ruộng. Đến ngã ba Việt Trì, đã khuya khuya. Chiếc xe dừng lại.
           - Tiếc là đường đê cấm xe nên không đưa anh tới thẳng bến đò - Người lái xe phân bua - Thông cảm nhé.
           - Ồ, thế này là quý lắm rồi. Tôi về tới làng chừng mười một giờ. Đằng ấy di khỏe nhé. Rất cám ơn.
Chiếc xe rồ máy, mất hút.
           Mặt đê sáng mờ mờ. Tòng vừa đi, vừa chạy. Hương hoa ngô quyện phù sa đất bãi thoang thoảng trong gió. Anh cảm giác có một cái gì đó gần gũi, thân thuộc ở ngay cạnh mình. Anh bước gấp hơn. Đêm tháng năm, trời nhiều sao. Sông Lô hiện ra lờ nhờ. Những nương ngô san sát nối từ chân đê ra tận mép nước. Dưới đó, gió lao xao...
           Tới chỗ rẽ, Tòng lao xuống bến đò. Bến vắng teo. Con sông trải rộng trước mặt, lặng lờ. Sóng uể oải vỗ vào bờ và gió từ thượng nguồn thổi về hối hả lướt trên mặt nước. Thoảng trong không khí là mùi lợ của bùn, mùi cỏ ẩm.
           Tòng đứng sững. Bên kia bờ, một vệt đen nhợt nhạt chạy dọc mép sông.
           - Có ai bên đó cho tôi sang vơ... ới! - Tòng đưa tay làm loa, gọi. Tiếng anh loãng tan trên mặt nước. Đêm tĩnh mịch, vắng lặng.
           - Ớ... ơ ... đò!
           Mặt sông mờ nhoà trong đêm. Sóng lăn tăn. Vẫn không biểu hiện gì có đò sang.
           "Đành bơi qua vậy!". Tòng cởi quần áo, vo tròn lại và lội xuống. Hai bàn chân anh ngập trong bùn, thứ bùn thật mịn. Tòng lội ra xa. Nước dâng dần lên. Một tay cầm quần áo, Tòng thả mình xuống sông. Nước sông mát lạnh. Đã lâu rồi anh mới lại có dịp bơi trên con sông này - Con sông ấp ủ bao kỷ niệm.
           "Thế là ổn, bây giờ chỉ còn việc đi tìm cô ấy! " - Tòng thở phào khi đã sang tới bờ. Anh mặc vội quần áo rồi phấp phỏng đi vào làng.
           Tòng run run khi nhận ra mình đã đứng ngay bên ngôi nhà ấy. Anh hít một hơi thật sâu rồi chúm môi bắt chước tiếng chim hót. Đã bao lần anh đứng đây gọi Lụa như thế. Tòng chờ. Một dáng phụ nữ từ cửa ngôi nhà len lén bước ra, ngơ ngác nhìn. Lụa! Tim Tòng đập rộn. Anh nín thở và như không tin rằng đây là sự thật.
           Người phụ nữ chững lại, rồi chỉ kịp kêu một tiếng: "Trời!" và xô tới, dang tay ôm ghì lấy đầu Tòng, áp chặt vào ngực mình. Bất ngờ, Lụa cắn thật mạnh vào bả vai anh. Tòng lịm đi trong hơi ấm từ lồng ngực Lụa. Tiếng Lụa thoảng bên tai.
          - Thực hay mơ đây?
           Tòng không nói, anh luồn những ngón tay to, thô đan vào mái tóc Lụa. Và đứng như vậy hồi lâu.
          - Ta ra ngoài kia, anh?
           Hai người chạy thẳng ra bờ sông.
           Đến một nương ngô, họ dừng lại. Cả hai đều thở gấp phả hơi nóng vào mặt nhau. Lụa bíu chặt cổ Tòng, hôn lên khắp khuôn mặt anh.
          - Sao thế này? Tóc ướt hết rồi! - Lụa hổn hển.
          - Vừa bơi qua sông!
           Họ lách qua ruộng ngô. Phấn ngô rắc đầy hai mái tóc. Rồi chui vào một chiếc lều canh ngô cạnh đấy. Mùi ẩm mốc tỏa ra hắc nồng. Hai người ngồi xuống lớp bẹ ngô. Những năm trước, họ vẫn ngồi với nhau trong túp lều này.
          - Nói đi, làm sao anh về được? - Lụa hỏi, hai tay sờ sờ lên khuôn mặt Tòng.
          - Nhớ quá!
          - Ở với em được mấy ngày.
          - Mai phải đi rồi.
          - Không! Em không cho anh đi, - Tiếng Lụa hấp tấp và cô ôm chặt lấy anh.
          - Ở nhà sống ra sao?
          - Đừng hỏi nữa, cho em rúc vào ngực anh chút đã. Mấy lần mơ anh chết, hãi quá! Có phải anh vẫn đứng trên tàu đánh nhau với máy bay Mỹ không? Em mơ thấy.
          - Không đánh nhau với chúng nó, đi lính làm gì?
          - Đừng "làm sao" nhé ! Anh mà làm sao, em chết mất, thương em nhé. Chúng mình sắp tự do.
          - Đến đâu rồi?
          - Toà án gọi hai lần, nhưng cứ ậm ờ, chưa đồng ý. Nói với mọi người rằng không lấy nữa, nhưng dám thế cho mà biết.
          - Đồ tồi!
          - Đừng làm khổ em như vậy! Bơi qua sông và gọi em ra đây để thế sao? Chuyện đã rồi ... Chẳng lẽ ... Em chỉ được ở bên anh mấy tiếng thôi. Anh, anh nói anh nhớ em phải không? Vậy nhớ đi!
           Lụa cầm tay Tòng đưa lên ngực, rồi lại ghì chặt anh vào mình.
           Đêm đã khuya. Không khí ẩm lạnh. Đôi bên bờ sông tối nhờ. Những lá ngô ưỡn cong, đẫm sương rung nhẹ trước gió. Tiếng con nước cạp bờ, nghe đã rõ hơn. Sao rải kín mặt sông. Hương ngô mềm dịu... loãng tan.
           Đêm lặng lẽ trôi. Xa lắm, mơ hồ nghe như có tiếng gà gáy.
           Chợt có bước chân đi trong ruộng ngô, lại gần:
           - Ai trong lều đấy? - Có tiếng hỏi.
            Lụa co người, run lên.
           - Bác Thực, đừng sợ. - Tòng thì thào vào tai, rồi bước ra - Cháu đây mà, bác!
           - Ai thế nhỉ? Thằng Tòng hử?
           - Dạ!
           - Về bao giờ thế? Lại dẫn cái Lụa ra đây? Chúng mày coi trời bằng vung! - Bác Thực nói, rồi nhìn chằm chằm vào mặt Tòng.
           - Cháu vừa về xong! Làm thế nào được... Bọn cháu đang mất tự do nên mới nhờ đến cái lều của bác. Mai cháu đã phải đi rồi.
           - Mai đi! Mày trốn đấy à? Đẹp mặt nhỉ!

[phonglan]

          - Cháu có xin phép hẳn hoi... Thế bác nghĩ rằng cháu tự ý bỏ tàu, bỏ đơn vị mà về? Cháu không xấu như vậy đâu! Bác cho cháu mấy bắp ngô cháu ăn sống nhé. Từ sáng qua tới giờ cháu chưa ăn gì. Vội quá!
          - Mày cũng biết hỏi xin?
          - Không vậy hóa ra thằng ăn trộm?
          - Tao hỏi, chứ cái việc mày dắt cái Lụa ra đây không phải là ăn trộm hử? Hượm, để tao nói - Bác Thực hạ giọng - Trộm vợ người ta, rõ không?
          - Cháu chẳng ăn trộm của ai cả. Chúng cháu yêu nhau. Lụa đã nói thẳng với chồng cô ta điều ấy. Đã đưa đơn ra toà, bác cũng biết đấy!
          Tòng cứ ngang ngang như thế. Anh còn lạ gì tính bác Thực. Trong làng, chỉ bác là người thông cảm, thương Lụa, thương Tòng. Hồi Tòng chưa đi bộ đội, thấy hai đứa cứ thậm thụt đi với nhau, bác ái ngại, nhưng không gàn. Bác bảo rằng cái tình cảm con người ta, muốn ép vào không được, mà muốn tãi ra không xong. Bác kể rằng hồi còn trẻ, bác cũng vậy, trốn nhà theo bác gái xuống hội Lim hàng tháng, như ăn phải bùa, ngày nào không gặp nhau một lần là ngẩn ngẩn ngơ ngơ như kẻ mất hồn. Khi đã phải lòng càng bị ngăn cấm, càng hay tìm đến nhau, càng thương nhau và dễ liều. Hai người có con rồi mà ông cụ, bà cụ chẳng chịu nhận dâu. Nhưng đâu cũng vào đấy; không bế cháu mình, dễ chừng ẵm trẻ hàng xứ?
          - Này, tao báo cho mà biết - bác Thực dọa - chồng cái Lụa đang vác dao đi tìm đấy, liệu hồn.
          - Đi tìm cháu để chém hả bác?
           Từ trong chòi, Lụa sấn ra. Trông cô lúc này chẳng còn vẻ sợ hãi ban nãy nữa, giọng rất hăng như thể Tòng và cô đưa nhau ra đây không phải là điều thách đố, mà là điều đương nhiên, phải lẽ.
          - Nếu cháu mà có cái phúc lớn như vậy thì đã sướng một đời! - Giọng Lụa mỗi lúc mỗi to - Anh ta mà dám bước chân ra sân trong đêm! Ma nó lại không úp nồi rang lên đầu ấy! Đàn ông đàn ang gì chỉ biết quẩn quanh bên bếp chờ vợ sai vặt. Sợ đi làm thủy lợi, sợ đi đắp đê, sợ đi bộ đội. Chưa nghe tiếng máy bay đã lủi xuống hầm. Sợ người ta nói to, cuốc vườn sợ giun, đong thóc sợ chuột nhắt. Anh ta chỉ biết mỗi một việc là ngày ngày đếm số bắp ngô cháu hái về, và của đáng tội, tối tối cũng biết đóng cửa chuồng gà trước khi phủi phủi hai  bàn chân để trèo lên giường... Chà, cháu mà được anh ta  vác dao đi tìm thì cháu đã yêu anh ta biết mấy.
          - Mặc xác chúng mày! - Ông Thực gắt - Lớn rồi, có thân thì tự nghĩ, tự lo lấy, sao cho phải lẽ. Thằng Tòng đi ngay hả?
          - Dạ, ngày mai cháu phải có mặt ở đơn vị. Ông Thực buông một tiếng thở dài, đứng ngẩn ra hồi lâu. Rồi ông bảo:
          - Ôi dào, cuộc đời nó vậy đấy! Thôi mày đi cho mạnh, cho khỏe, hử. Ngô đấy, cả nương, bẻ mà ăn. Tao về!
           Ông cụ bước đi. Tòng chạy theo:
          - Bác đừng nói với ai là cháu về bác nhé. Bố mẹ cháu biết, lại giận. Bác cũng rõ đấy, bố mẹ cháu không cho cháu yêu cô ấy. Hồi trước, chỉ suốt ngày la mắng, đe nẹt. Coi cháu như kẻ bỏ đi. Bố mẹ cháu biết, cháu đi rồi, chỉ khổ cho Lụa...
          - Anh lại phải dặn tôi? - Bác Thực cao giọng gắt. Nhưng liền ngay đó, bác chép mắng, lắc đầu - Mà con Lụa cũng bảo nó đi cho sớm, lằng nhằng lại nhỡ tàu xe, vất vả ra. Thân nó đến là khổ!
          Bác Thực đi khuất, Lụa tần ngần, bảo Tòng:
          - Bác ấy nói đúng đấy. Em đã khổ, anh còn khổ hơn em nhiều!... Thôi, đi đi thôi, anh ạ!
          - Sao lúc nãy bảo không cho người ta đi?
           Lụa âu yếm cà cà khuôn mặt mình lên mái tóc cứng như rễ tre của Tòng:
          - Em muốn thế lắm! Nhưng phải đi thôi "chú mình" ạ. Đến đơn vị, anh cứ bảo rằng vì nhớ em mà trốn về nhá.
          - Sẽ bị kỷ luật ngay.
          - Không ai kỷ luật người trung thực. Lại càng không ai kỷ luật người quá yêu. Rồi Lụa ôm lấy đầu Tòng, hôn vào mắt - Sớm muộn gì, trong năm nay chúng mình cũng được tự do. Em chỉ lo khi ấy anh lại...
          - Dại miệng! - Tòng ghì Lụa, hôn tới tấp.
           Lụa đưa Tòng ra bến. Mặt sông mờ mờ sương, phẳng lặng như người ngái ngủ. Mới có vài người ngồi lặng lẽ trên con đò. Còn quá sớm, chưa mấy ai qua lại.
           Tòng xắn quần, bước ra.
           Khi con đò khua sóng rời bến, trên bờ bật tiếng khóc.
           - Anh Tòng!... - Giọng Lụa se thắt.
           Tòng nhìn lên, cháy ruột.
           Con đò xa dần. Lụa cũng quay nhanh vào chỗ khuất. Lụa không muốn Tòng mềm lòng khi thấy trên bờ, bóng Lụa mờ trong sương sớm, ngóng theo.
           Đò vừa cập bãi, Tòng nhảy vội lên. Anh nhìn lại bờ bên kia: ở đó, bãi ngô nhoà trong sương. Tòng quay đi, cắm đầu bước...

          Trưa hôm ấy, Tòng có mặt ở nhà khách Bộ tư lệnh.
          - Mình ngỡ cậu lại lỉnh về với cô Lụa, đến muộn thì chết cả lũ ! - Lê bảo.
          - Nỡm ơi là nỡm, thế mày nghĩ tao đi đâu? Không về với Lụa thì về với ai!
          - Hả? - Lê tròn mắt, nhìn Tòng.
          - Hả cái con khỉ. Thế mày tưởng tao đến bà cô ở Hải Dương hả? Ngốc ơi là ngốc. Hơi ấm của Lụa còn tỏa ra khắp người đây.
          Lê ngẩn ra:
          - Thế đấy! - Anh định nói thêm "Cậu là kẻ trí trá, là kẻ vô kỷ luật", nhưng anh đứng yên. Tòng vừa đáng yêu, lại vừa đáng trách. Lạ vậy, đoàn trưởng có thể cho anh chàng về hẳn một tuần thì từ chối... Dẫu sao hắn cũng đã đến đúng hẹn.
          Thấy khuôn mặt Lê ngẩn ra, Tòng hỏi:
          - Sao thuỗn ra thế, vẫn giận đấy à?
          - Giận cậu thì giận cả đời!
          Tòng vòng tay, ôm chặt Lê, riết mạnh:
          - Mấy giờ chúng mình đi nhận tàu?

[phonglan]

23

          Tàu T.37 nép trong hốc núi trên một nhánh sông. Nước sông trong vắt, tưởng có thể nhìn thấy đáy. Con sông ngoằn ngoèo lượn giữa đôi bờ đá. Đứng trên tàu nhận rõ những ngọn núi đủ hình thù nhấp nhô hai bên bờ. Địa hình nơi đây từa tựa vịnh Hạ Long.
          Mấy hôm nay T.37 náo nức chờ ngày lên đường: tàu đã xếp vũ khí. Dầu, nước, thực phẩm đã lĩnh đủ.
          Trong buồng lái, Đạm dang đánh bài với thủy thủ.
          - Cẩn thận nhé, chính trị viên - Khang kều ngồi cạnh gà cho Đạm - Thua ván này là vẽ năm râu đấy. Chúng nó đã chuẩn bị nhọ nồi trộn với dầu luyn, thứ ấy mà bôi lên thì phải mất hàng ký xà phòng với một két nước mới rửa sạch.
          - Yên tâm mà, ván này biết tay nhau!
          - Đề phòng họ ăn gian!
          Tiếng quân bài đập xuống sàn đen đét, tiếng quát tháo, tiếng cười ồn ào.
          Tòng bước ra boong. Thấy anh, đám thủy thủ xán lại.
          - Kể chuyện gì đó cho đỡ buồn, thuyền trưởng ơi - Một thủy thủ gạ .
          - Các cậu thiếu quái gì chuyện - Tòng nói - Ở đây cậu nào đi được nhiều chuyến nhất nhỉ?
          - Ngoài chính trị viên Đạm đã đi ba chuyến, phần lớn chúng tôi là đi hai chuyến - Thủy thủ đứng cạnh trả lời.
          - Như vậy hóa ra tớ là tân binh.
          - Lần này vào, ta sẽ chở dừa nước ra, thuyền trưởng nhé. Trong đó món ấy bạt ngàn.
          - Nghe nói Cà Mau nhiều tôm cá lắm hả?
          - Nếu tàu ở lại đó, tôi sẽ thết thuyền trưởng một chầu tôm tươi quấn lá hành nhúng qua nước sôi, gấp ra chấm tương ớt, ăn chết bỏ.
          - Nhưng bao giờ mới có lệnh nhổ neo, thuyền trưởng? Hay chưa được ngày lành tháng tốt, các "cụ" chưa cho xuất hành?
          - Có tiếng máy bay đấy Xuyên ạ! - Tòng nói to.
          - Anh cứ yên trí! Ngụy trang đến thế này, nó có rà sát mặt sông cũng mù tịt - Xuyên đứng đằng mũi tàu trả lời.
           Tòng bước lại phía ấy, nghênh tai nghe. Tiếng động cơ vút qua rồi tan dần sau dãy núi.
           "Chúng đi trinh sát!" - Tòng quay lại dặn:
          - Anh Đạm có hỏi, báo cáo rằng mình ra cửa sông nhé!
          - Thuyền trưởng ra chỗ phá bom?
          - Ừ!
          Tòng nhảy xuống chiếc xuồng con, bơi xuôi dòng.
         
          Đáng ra tàu T.37 đã nhổ neo. Mọi sự chuẩn bị và hợp đồng với bến đã xong, nhưng tắc luồng. Mấy quả bom từ trường địch thả gần cửa sông vẫn còn nguyên. Ai dám liều cho con tàu chứa hàng trăm tấn vũ khí đi qua? Công việc phá bom quá ì ạch. Người ta viện ra đủ lý do để biện bạch cho sự trì trệ. Nào là phải thận trọng, nào là phải cân nhắc tính mạng bao nhiêu con người, nào thiếu phương tiện, khí tài, vân... vân... Những lý do ấy, xét ở phương diện nào đấy, cũng có lý.
         Tòng thường chèo xuồng ra cửa sông xem chừng. Đám chiến sĩ làm nhiệm vụ phá bom ở đấy đã quá quen với người thuyền trưởng này. Họ biết anh nóng lòng, tàu của anh đang cần đi biển!
         - Thế nào, hôm nay lại chờ thợ lặn tới chứ? - Tòng cho xuồng áp sát vào bờ hỏi một cậu quen, có tên là Nam, đứng cạnh đó.
         - Thợ lặn tới rồi, nhưng ông Tường thay đổi kế hoạch! - Nam trả lời - Muốn phá bom bằng cách khác. Trên thúc nhiều, ông cũng cuống.
         - Phá bằng cách nào?
          Nam chỉ tay về phía trước:
         - Đấy mọi người đang chuẩn bị. Dùng ca nô kéo một mảng bè sắt cho chạy lướt qua để bom nổ.
         - Cách đó trong khu Bốn người ta đã làm từ lâu.
         - Vậy mà ông Tường còn cân nhắc, đắn đo. Lo hỏng ca nô mà !
         Tòng đi lại phía chiếc ca nô nép bên hõm nước, được ngụy trang khéo léo. Dăm bảy anh lính túm tụm quanh đó bàn việc.
         - Bao giờ cho tiến hành đấy, mấy ông?  Tòng hỏi to, thay lời chào.
         - A, đồng chí thuyền trưởng thân mến của cánh phá bom!
         - Sắp rồi - Một anh trả lời - Hôm nay mời tàu anh ra khơi.
         - Chắc chưa?
         - Điều ấy lại còn tùy vua Thủy Tề và đức Hà Bá ở sông này. Nếu họ sơ tán cung điện chậm chạp thì cũng chẳng biết đâu được. Bọn này đang hy vọng vớt bữa cá đây. Anh ở lại ăn cơm với chúng tôi nhé.
          Chếch về bên phải, trong chiếc lều bạt thấp tè, cạnh mấy sĩ quan đang vây quanh tấm hải đồ, trung úy Các, trưởng nhóm phá lôi đang nói chuyện qua điện thoại. Một chân ghếch lên ghế, người hơi cúi, trán nhíu, anh gào to:
         - Vâng, tôi rõ rồi, việc cảnh giới. Tất cả đã tổ chức chu đáo. Vâng, cảnh giới tàu thuyền qua lại và cảnh giới máy bay. An toàn! Vâng, phải bảo đảm an toàn tuyệt đối người và trang bị. Tôi sẽ chú ý. Vâng vâng, tổ cảnh giới không được rời vị trí. Báo cáo, mười phút nữa chúng tôi tiến hành... Rõ !
         Các quay lại phía sau:
         - Chuẩn bị rà lần thứ nhất?
         Mọi người ra khỏi lều, bước tới phía chiếc ca nô.
         - Chào anh! - Các bắt tay Tòng. Nóng ruột lắm hả? Làm thế nào được! Anh ở đây quan sát luôn. Hôm nay hy vọng thông luồng.
         - Hy vọng thôi à? Tòng hỏi.
         - Cứ khiêm tốn thế đã.
          Mọi người đứng dưới đoạn hào gần mép nước, nhìn ra.
          Chiếc ca nô nổ máy. Nó chạy lên hướng thượng nguồn, phía sau kéo theo một mảng bè, ghép bằng những ống sắt tròn. Từ phía đó, chiếc ca nô vòng lại, mở tốc độ, phóng ra cửa sông, nơi có những quả bom từ trường đang rình phục phía dưới. Các đưa ống nhòm lên, dõi theo. Tòng đứng bên cạnh, nheo mắt nhìn. Mọi người im lặng chờ đợi. Chiếc ca nô chạy ven bờ phía bắc, rồi lượn trở lại.
         - Đi trệch vị trí - Các thốt lên, khuôn mặt nhúm lại, vẻ không hài lòng.
         - Có nhiều bom không? - Tòng hỏi.
         - Đài quan sát cho biết có ba quả chưa nổ.
         - Nó nằm chỗ nào?
         - Cạnh mỏm đá giống hình con cá sấu. Cách bờ chừng một trăm mét. Anh nhìn rõ mỏm đá ấy không?
         - Chỗ đó nước sâu đấy.
         - Cho nên không dễ phá đâu.
          Chiếc ca nô về tới chỗ xuất phát ban đầu, tiếp tục rà lại lần thứ hai. Mũi ca nô xé nước. Sóng đánh mạnh vào bờ. Nhưng vô hiệu: không một tiếng nổ, không một cột nước dựng lên.
          Các phẩy tay:
         - Cho dừng lại! - Anh nói một cách cáu kỉnh - Chờn vờn kiểu ấy bom nổ thế quái nào được.
          Mọi người nhảy lên khỏi hào. Nét mặt buồn xỉu, họ thất thểu vào lều.
          " Cua như thế làm sao đưa bè trúng vào vị trí có bom - Tòng xoắn hai bàn tay vào nhau, lẩm nhẩm - Chẳng lẽ lại không biết căn cho chính xác".
          Chiếc ca nô cập bờ. Người điều khiển ca nô nhảy xuống, đi nhanh vào lều bạt. Anh ta nhỏ thó, đôi mắt to, khuôn mặt choắt, dáng vất vả.
         - Chẳng lẽ anh không rõ vị trí ba quả bom ở chỗ nào? - Trung úy Các giễu.
         - Sao tôi lại không biết! - Anh ta đáp.
         - Vậy mà ca nô đi trệch hàng chục mét?
         - Tôi nghĩ là những quả bom chết tiệt kia đã mất tác dụng.
          Các gắt:
         - Không phải bom mất tác dụng, mà lối lái ca nô của anh mất tác dụng.
          Đôi mắt người điều khiển ca nô mở to:
         - Giỏi, anh xuống mà lái? Đứng trên bờ ai chăng hò hét được.
          Các tái mặt, cặp môi run run. Dường như anh định nói câu gì, nhưng chỉ đưa mắt nhìn người đứng trước mặt, rồi ngồi phịch xuống tấm phản kê sát mặt đất.
          Mọi người im lặng. Các cắn môi nhìn ra dòng sông.
          Tiếng chuông điện thoại réo gắt. Anh vồ lấy ống nói, khuôn mặt lo lắng.
         - Vâng, chúng tôi vẫn đang tiếp tục cho tiến hành.
         - Vâng, có kết quả sẽ báo cáo ngay.
          Các đứng dậy, mặt tái sạm:
         - Rà lại lần thứ hai - Anh nói như ra lệnh - Lần này tôi yêu cầu ca nô đi gần hơn và cố gắng đưa cho được máng bè phía sau vào đúng chỗ có bom. Ta bắt đầu.
         - Tôi không muốn lái nữa, vô ích - Người diều khiển ca nô nói. Anh ta cúi gằm, lảng tránh cái nhìn của trung úy Các.
         - Tại sao? Cứ chấp hành đi.
         - Tôi bảo rằng những quả bom kia đã mất tác dụng, rà nữa cũng phí công - Khuôn mặt trắng bệch, anh ta thừ người đứng nhìn ra ngoài - Nếu các anh cứ ra lệnh, tôi sẽ tiếp tục công việc, nhưng tôi biết chắc là không kết quả đâu.
         - Thế đấy? - Các xoay người, nhìn thẳng vào mặt anh ta, giọng bực bõ - Khi anh đã biết chắc rằng việc làm sẽ không kết quả thì tôi sẽ điện về xin người lái ca nô khác, không cần tới cái loại anh nữa.
         - Ai muốn đùa giỡn với cái chết, xin cứ tự nhiên - Anh ta nói và lủi thủi chui ra khỏi lều.
         - Vậy mà cũng làm thủy thủ - Người nhóm trưởng buông một câu.
         - Tôi có ý kiến được không, anh Các?
          Các quay lại. Tòng cúi người, bước vào lều.
         - Nếu các anh đồng ý, tôi xin phép lái ca nô ra thử
          Mọi người đưa mắt nhìn nhau.
         - Các anh đừng ngại - Tòng nói tiếp - Tôi là thuyền trưởng, việc điều khiển ca nô đối với tôi không khó. Khi các anh thiếu người lái, tôi biết lại dửng dưng đứng nhìn sao? Thông luồng là việc chung của cả quân chủng.
          Các chống tay lên má, khuôn mặt đăm chiêu. Không khí lắng đi một lúc.
         - Anh làm bọn tôi xấu hổ đấy, anh Tòng ạ - Các nhìn con người cao lêu đêu như cây sào, ăn mặc xộc xệch đang đứng trước mặt mình - Vâng, nếu anh giúp được...
         - Tôi cho ca nô rời bến nhé!
          Tòng khom người, vụt đi.
          Các chỉ kịp hô:
         - Chuẩn bị rà tiếp! Tất cả vào vị trí. Bộ phận cảnh giới và đài quan sát chú ý theo dõi.
          Mọi người ra khỏi lều, khẩn trương vào việc. Tòng đưa ca nô hướng lên phía trên, rồi vòng lại, mở hết tốc độ và đâm xuôi xuống. Gần tới chỗ có bom, anh đánh mắt về phía sau, dõi theo mảng bè. Chiếc ca nô nghiêng sang phải, lượn nửa vòng. Nhưng mảng bè sắt không lượn theo ý định của anh.
          "Mình lái xa quá! " - Tòng cho ca nô trở lại điểm xuất phát ban đầu.
          Lần này, anh điều khiển ca nô đi sát vào luồng. Vừa qua khỏi mỏm đá giống hình con cá sấu, Tòng đánh mạnh tay lái sang phải, mảng bè quặt theo.
          Một tiếng nổ tưng tức, kế đó, một tiếng nữa dội lên. Hai cột nước dựng cao, rồi đổ ụp xuống. Chiếc ca nô lắc lư Tòng lảo đảo ngã đè lên vô lăng. Anh gượng dậy, nhìn ra: Quả bom thứ ba tại sao không nổ?
          Tòng ôm ngực, đưa ca nô lộn lại. Mặt anh đầm mồ hôi, xám ngoét. Tòng cắn chặt vành môi, giữ chắc vô lăng để ca nô đâm thẳng vào vị trí có quả bom thứ ba. Anh nín thở. Một cột nước bung ra hất mạnh chiếc ca nô vào bờ. Mũi ca nô đập vào đá, bẹp dúm. Tòng không hay biết gì nữa, anh va vào cửa buồng lái.

[phonglan]

           Ở vị trí quan sát, mọi người trông rõ tất cả. Hết thảy đều vui mừng nhảy lên reo hò.
           Khi quả bom thứ ba nổ, trung úy Các lập tức cho hai chiếc xuồng bơi sang chỗ ca nô bị nạn, rồi anh hớn hở bước vào lều, quay điện thoại. Báo cáo xong, khuôn mặt Các chợt thần ra, chưng hửng. Anh quẳng ống nói sang bên và chui ra khỏi lều, miệng lẩm bẩm: "Thế nào là trách nhiệm? Nói thế mà cũng đòi nói!...".
          Chiếc xuồng vội vã áp vào bờ. Hai chiến sĩ đỡ Tòng lên. Người anh ướt sũng. Khuôn mặt nhợt nhạt. Môi thâm tím. Máu chảy dòng dòng hai lỗ mũi. Mọi người cuống quít đưa anh vào lều, cấp cứu.
          Tòng tỉnh lại khá nhanh. Anh nằm trên phản, chân tay dài nghêu, hai mắt nhắm, hơi thở khó khăn.
          - Thông luồng rồi anh Tòng ạ! - Các cúi xuống bên anh hớn hở thông báo.
          Tòng gật đầu. Anh thấy tức ngực, toàn thân đau ê ẩm. Cảm giác châng lâng như đang bay...
          Chừng nửa tiếng sau, chiếc xe con chở trung tá Tường đỗ xịch ngoài đường cái. Ông và mấy cán bộ đi theo bước nhanh về phía chiếc lều.
          - Ai cho phép các anh hành động cẩu thả và vô trách nhiệm như vậy? - Trung tá Tường nói, ông bước vào lều và đưa mắt soi nhìn mọi người. Khuôn mặt ông cau lại đỏ rực. Thân hình nặng nề bước đi bước lại với vẻ khó chịu.
          - Bây giờ lại có cái lối làm rồi mới báo cáo cấp trên hử?  Để người ngoài đơn vị vào phá phách như vậy đấy!
          - Ai chịu trách nhiệm về chiếc ca nô hỏng? Ai? Thế nào, trả lời đi chứ? Sao im thin thít vậy! Anh Các, anh phụ trách nhóm phá lôi, nói xem.
           Mọi người im lặng, ngơ ngác nhìn nhau. Thái độ không hài lòng của cấp trên khiến họ ngạc nhiên. Các bước lên, đứng nghiêm:
           - Báo cáo, tôi vẫn quan niệm việc thông luồng là nhiệm vụ cấp bách, cho nên...
           - Nên sao? Nên tùy tiện muốn làm sao thì làm và cho ai làm cũng được, phải không? - Trung tá Tường đứng lại trước mặt Các - Tôi đã nhắc các anh bao lần rằng phải thận trọng, thận trọng. Và làm bất cứ điều gì dù lớn, dù nhỏ đều phải xin ý kiến cấp trên. Thật là vô trách nhiệm!
           - Trước hết, đây không phải là hành động vô trách  nhiệm - Tòng gượng đứng dậy, anh xiêu vẹo bước lại  phía trung tá Tường, đôi mắt mệt mỏi nhìn thẳng vào khuôn mặt sề sệ của người phụ trách công việc rà phá bom mìn, anh tiếp - Còn ai cho phép hành động phải không ạ? Báo cáo, sự bức thiết của công việc thông luồng đòi hỏi và cho phép hành động như thế.
           Trung tá Tường mở to mắt nhìn người đang nói rồi thốt lên:
           - A, chính anh phá chiếc ca nô đấy à? - Ông chằm chằm nhìn Tòng, giễu cợt - Lại vẫn là anh, thú vị nhỉ?
           - Vâng, vẫn là tôi - Tòng nói một cách khó khăn và anh cố đứng cho thật vững - Con người cách đây mấy năm đã không tuân lệnh đồng chí...
           - Tôi không nhiều thời gian. Rồi các anh sẽ biết thế nào là kỷ luật quân đội - Trung tá Tường lừ mắt - Các anh sẽ biết!
           - Kỷ luật! Thưa đồng chí trung tá, tôi ý thức được hành động của mình...
           - Anh Các, hãy tường trình lại tất cả sự việc đã xảy ra và về đoàn báo cáo ngay. Viết vào giấy, tôi không có thói quen nghe báo cáo bằng miệng, rõ chưa?
            Trung tá Tường hậm hực bước ra khỏi lều bạt, đi về vị trí ôtô đỗ.

[phonglan]

           Việc Tòng tự động đi phá bom từ trường gây dư luận xôn xao trong cơ quan đoàn bộ. Người khen, kẻ chê, người nói dại, kẻ bảo dũng cảm...
           Đoàn trưởng Tư được người trung tá phụ trách công việc rà phá bom mìn của quân chủng gọi điện tới, phản ánh sự việc và yêu cầu đoàn xử lý nghiêm khắc đối với kẻ mà ông cho là manh động và vô tổ chức, vô kỷ luật có hệ thống. Đoàn trưởng bèn triệu Tòng về. Và nhân có phiên họp, đảng ủy bàn luôn việc đó...
           Buổi tối, Lê đi tìm Tòng.
          - Này, sao cậu cứ thích mua dây trói mình thế - Lê mắng bạn - Tàu đã xếp vũ khí, ngày lên đường đến rồi, còn làm những trò như vậy đấy!
          - Ai bảo mày đó là việc mua dây trói mình? - Tòng cáu, anh bực dọc nhìn Lê - Đó là việc gỡ trói cho mình, rõ chưa? Bọn nó rắc bom ngoài cửa sông bịt không cho tàu thuyền mình ra vào thì phải phá bom mà đi chứ?
          - Đơn giản nhỉ! - Lê giễu - Không có cậu dễ chừng công việc này gay go!
          - Nhưng lúc ấy tao có mặt ở đấy. Chỉ những thằng tồi mới làm lơ, bỏ qua khi biết mình dư khả năng làm việc đó có gì là không đơn giản?
          - Vâng! Nhưng cậu rõ hậu quả sẽ thế nào chứ?
          - Biết! Đảng ủy đã quyết định giáng tao xuống thuyền phó. Làm lính mà luồng thông còn hơn làm thuyền trưởng mà tàu phải xếp xó. Ông Tường ở gần Bộ tư lệnh, tiếng nói của ông ấy trọng lượng lắm. Đã từ lâu tao rõ ông ấy chẳng thích gì mình.
          - Nếu việc thông luồng mà chỉ trả với cái giá hỏng chiếc ca nô và cậu bị giáng xuống làm thuyền phó, đâu có đắt.
          - Thế mày còn cự nỗi gì? Tao sai chỗ nào?
           Lê nhìn Tòng.
          - Sai chỗ nào à? Ở chỗ chuyến đi này của tàu T.37 vắng mặt cậu, thế đấy!
          - Hả? - Tòng nhổm dậy, túm lấy cổ áo Lê - Tao không đi chuyến này? Ai bảo? Mày biết? - Đôi mắt Tòng nhìn xoáy vào Lê.
          - Hậu quả ở chỗ ấy! - Lê nói đủng đỉnh.
          - Chẳng lẽ!...
           Tòng thừ người. Anh cắn chặt vành môi, khuôn mặt nhiu nhíu. Rồi anh bật dậy, tuông đi. Lê giữ lại.
          - Cậu định đi đâu?
          - Còn đi đâu nữa. Lên gặp ông Tư, ông Kim.
          - Gượm? Để mình... Hiểu không?
          - Mày gặp à?
           Tòng đứng trơ ra.

           Lê đi về phía ngôi nhà lợp tôn nép dưới bóng tối ngọn núi. Anh bước hớt hải.
           Đoàn trưởng Tư đang cặm cụi viết. Trên bàn, ngọn  đèn che kín ba phía, hắt ra luồng sáng yếu ớt.
           - Tôi vào được chứ ạ? - Lê cất tiếng hỏi.
           - Lê hả? - Đoàn trưởng Tư bỏ bút, ngẩng lên.
            Ông kéo ghế cho Lê.
           - Thế nào, máy tàu tốt chứ? - Đoàn trưởng hỏi.
           - Chạy khoẻ lắm ạ. Đến khó tính như chú Tám Thạnh cũng phải gật gù bằng lòng. Đợt này nhà máy xuất xưởng cho ta toàn loại tàu khá cả.
           - Dễ hiểu thôi, có tay trong mà - Đoàn trưởng đùa, rồi ông hỏi - Việc chiếc tàu mới vẫn mang tên là T.67, anh em thủy thủ có ý kiến gì không?
           - Rất phấn khởi ạ. Vẫn mang tên cũ để giữ truyền thống. Với nữa, anh em cũng đã gắn bó với cái tên ấy từ lâu.
           - Mọi việc chuẩn bị xong cả rồi chứ?
           - Dạ, chỉ chờ lệnh là nhổ neo. Dầu đủ rồi, nước lấy rồi, vũ khí đã xếp đầy khoang hầm...
           - Đợt này các cậu vào Hòn Hàng lần thứ hai. Có thuận lợi là luồng lạch, địa hình đã quen nhưng trên cho biết vùng đó đang gay go. Trên bộ, địch càn liên miên; dưới nước, tàu bè của chúng sục sạo nhiều. Đưa hàng tới vị trí, thả được xuống nước là thành công. Việc vớt vũ khí lên và vớt khi nào, là công việc cụ thể của bến. Nhiệm vụ của ta là phải thả đúng nơi quy định
           - Trên yêu cầu thả ở độ sâu 7 mét, tôi lo tàu mình vào gần rất khó. Sóng yên đã đành, còn sóng gió lớn?
           - Việc cụ thể, tuỳ hoàn cảnh lúc đó mà xử lý. Phương châm là thả hàng càng sát bờ càng tốt.
            Đoàn trưởng với tay vặn nhỏ nhọn đèn, trầm ngâm một lát, ông tiếp:
           - Mình muốn lộ với cậu điều này. Mà cũng cần phải biết! - Giọng ông nhỏ hẳn - Công việc vận chuyển vũ khí của đoàn ta nói chung và chuyến đi sắp tới của tàu T.67 sẽ gặp nhiều khó khăn... Đã có kẻ phản bội, khai báo với địch nhiều điều.
           - Có kẻ phản bội? - Lê chồm người về phía trước, đôi mắt mở to ngạc nhiên nhìn đoàn trưởng. "Phản bội" hai tiếng ấy xa lạ và không nằm trong tư duy vốn trong sáng và giản dị của anh, do vậy khi nghe hai tiếng đó khiến anh sửng sốt.
           - Bình tĩnh nghe đã! - Đoàn trưởng đặt tay lên vai Lê, xoay ghế và ngồi sát anh hơn. Ông nói thong thả - Chuyến trước tàu 137 mắc cạn, chẳng rõ nguyên cơ gì, không hủy được, bị địch kéo về cảng. Chúng hí hửng toan họp báo, triển lãm nhằm làm rùm beng và tuyên truyền ầm ĩ về việc bắt sống được tàu vận tải Bắc Việt; đồng thời phô trương cái gọi là "kế hoạch tận diệt sự thâm nhập của Bắc Việt vào miền Nam". Hay tin, Bộ tư lệnh đã cho một phân đội đặc công xuống cảng, bằng mọi giá hủy cho được chiếc tàu trước khi chúng giở trò tuyên truyền. Sau mấy ngày nghiên cứu, phân đội đặc công ấy đã mang bộc phá vào, áp mạn phá hủy thành công chiếc tàu. Bọn địch tưng hửng. Song chúng cũng đã thu được một số tài liệu, vũ khí. Điều đáng tiếc là trong số anh em thủy thủ bị địch bắt, đã có kẻ chịu không nổi sự hăm dọa, tra tấn, khai báo khá nhiều điều. - Đoàn trưởng ngừng lại rồi nói tiếp - Các đồng chí bên phòng quân báo cho hay rằng hiện nay bọn địch biết khá kỹ về công việc của chúng ta...

[phonglan]

           Lê ngồi lặng, cố nén xúc động. Nỗi sửng sốt vẫn còn choán ngập tâm trí anh. Thì ra cũng không phải thiếu kẻ hèn nhát tham sống, sợ chết, sẵn sàng bán rẻ tất cả, kể cả đánh đổi những bí mật, mà những điều ấy nếu quân thù nắm được, hậu quả sẽ không thể lường.
           Từ trước tới nay Lê vẫn đinh ninh một điều rằng hết thảy những ai dã tự nguyện ra đi để đưa vũ khí vào chiến trường là những thủy thủ tuyệt vời, ra đi là họ đã xác định không quay trở về, họ đã sẵn sàng hy sinh. Và thực tế đã khẳng định như vậy. Đâu có ngờ... Nỗi ngạc nhiên và sửng sốt khiến khuôn mặt Lê tái nhợt.
           "Con người trong sáng - đoàn trưởng Tư nhìn Lê ngồi lặng thinh trên ghế - nhưng chưa từng trải, dễ "sốc". Dẫu sao điều đó cũng đáng quý".
           Đoàn trưởng đứng lên, bóng ông gầy, nhỏ. Ông đi đi lại lại trong căn phòng.
           - Mọi điều, kể cả sự phản bội, đều có thể xảy ra - Ông nói - Cái đó không có gì quá khó hiểu. Và cần xác định như vậy để khi nó ập tới không ngạc nhiên, không rối trí và không chùn quyết tâm. Người có bản lĩnh phải như thế. Ông bước lại cạnh Lê và ngồi xuống:
           - Làm người, ai cũng muốn vươn tới sự tốt đẹp, điều ấy làm cho xã hội hoàn thiện thêm lên, nhưng không hẳn ai cũng dễ dàng thắng hoàn cảnh để vươn tới sự tốt đẹp.
           - Vâng, không hẳn ai cũng dễ dàng thắng hoàn cảnh để vươn tới sự tốt đẹp song, quả tôi không ngờ - Lê nói. Tôi tin là những kẻ phản bội đã nhầm. Rồi cuộc sống của họ chẳng hay ho gì, sung sướng gì đâu.
           - Điều ấy ta không bàn ở đây. Mình muốn nói về chuyến đi sắp tới của tàu T.67 vào Hòn Hàng nay mai.
           - Báo cáo, tôi ý thức được tất cả ạ: chúng ta phải trả giá vì sự phản bội ấy.
           - Đó, đó! Vấn đề là ở chỗ đó. Khi đã lường được mọi khó khăn, ta sẽ đỡ hoang mang, đỡ sợ hãi và điều ấy khiến ta sáng suốt, vững vàng, phải không Lê? Tục ngữ có câu: "Vỏ quít dày, có móng tay nhọn". Đã đến lúc thực sự ta chơi bài ngửa với chúng. Ăn nhau là ở cái trí. Ngày lên đường các cậu tới rồi đó.
           Chợt Lê hỏi:
           - Còn tàu T.37 ạ ? Ai thay Tòng làm thuyền trưởng ?
           - Ban chỉ huy đoàn quyết định điều cậu Hoà, thuyền trưởng tàu T.25 tạm thời sang để đi chuyến này.
           - Tôi nghĩ rằng hành động của Tòng bị giáng xuống làm thuyền phó là đủ, còn chuyến đi này của T.37, Tòng có nguyện vọng từ lâu.
           Đoàn trưởng gõ gõ những ngón tay gầy guộc xuống mặt bàn, thoáng một nét nghĩ ngợi.
           - Mình rất hiểu cậu ấy - Ông nói - Nhưng làm thế nào được! Đảng ủy không phải chỉ có một mình mình. Với nữa. Tòng bị kỷ luật là đúng.
           - Tức là mọi đề đạt đều quá muộn phải không ạ?
           - Tòng không buồn vì bị hạ xuống làm thuyền phó. Nhưng cậu ấy sẽ khổ tâm vì không được đi chuyến này.
           - Mình biết! Trong cuộc họp, mình có đưa ý kiến đề nghị để Tòng tiếp tục làm nhiệm vụ, song không hẳn ai cũng đã hiểu đúng con người ấy.
           - Đoàn trưởng đánh giá thế nào về hành động của Tòng ạ? - Lê hỏi.
           - Mình biết thế nào rồi các cậu cũng sẽ hỏi mình câu đó - Đoàn trường vẫn gõ gõ tay xuống bàn, chậm rãi - Mình và anh Bùi Kim đã bàn nát trường hợp này. Và ý kiến chúng mình thống nhất là: Xét trên phương diện tổ chức quân đội, chúng mình đồng ý kỷ luật cậu ấy. Không thể tự tiện bỏ tàu đi làm cái việc không thuộc nhiệm vụ của mình mà không một lời báo cáo. Hơn nữa, Tòng phải ý thức được nhiệm vụ sắp tới mà Tòng là thuyền trưởng chứ! Người lính nhiều khi phải biết kìm sự bột phát vì một lợi ích lớn hơn. Nhưng đứng về tình, chúng mình thích con người ấy. Trước hết, anh ta có tấm lòng, con người hành động, biết làm những việc tự nhận là việc đó đúng và dám chịu trách nhiệm về hành động của mình. Đáng tiếc là Tòng thiếu sự chín chắn trong mọi việc... - Ngừng một lát, ông nói tiếp - Ừ, cũng có một số người không bao giờ bị kỷ luật... Họ không bị kỷ luật vì họ không chịu nghĩ, không chịu làm việc gì khác, ngoài phần việc họ được giao. Họ thờ ơ và lãnh đạm trước mọi sự. Có gì để họ lo nghĩ trăn trở, băn khoăn? Không có gì cả; họ luôn tự bằng lòng với những gì đã có. Đầu óc họ nhẵn thín, trơ lỳ, nên chẳng bao giờ họ phạm sai lầm, khuyết điểm. Song, sống như vậy nhợt  nhạt và đơn điệu. Thậm chí có tội. Có tội vì không chịu  nghĩ, bàng quan với mọi sự. Mình hãi sợ, nếu không muốn nói là kinh tởm những kẻ như vậy, họ cứ trơn  tuồn tuột. Bọn mình kỷ luật Tòng, nhưng bọn mình yêu  hơn, quý hơn và sẽ cố gắng giúp cậu ấy khắc phục những cái gì còn yếu.
           Bên ngoài, trời mờ mờ. Ngọn núi đứng lặng, một mảng tối choáng lên nền trời. Tiếng gió thổi qua những hốc đá, phát ra cái âm thanh quen thuộc.
           - Đã từ lâu Tòng khát khao một chuyến đi - Lê nói - mấy tuần nay Tòng phấp phỏng chờ ngày lên đường...
           - Mình rõ những điều ấy - Đoàn trưởng nhìn vào ngọn đèn trước mặt - Đúng như chính ủy nói, đây cũng là một thử thách đối với Tòng. Nếu là con người có bản lĩnh, thì Tòng sẽ đứng vững. Những chuyến đi vẫn chờ đợi Tòng. Nhiệm vụ của đoàn còn dài mà, Lê!
           Lê xin phép về. Đoàn trưởng tiễn anh một đoạn. Lúc chia tay, ông bảo:
          - Nếu gặp Tòng, cậu đừng nói gì về tình cảm riêng của bọn mình đối với cậu ấy nhé.
          - Tôi hiểu ạ!
           
           Lê vội vã đi tìm bạn. Trong lòng xốn xang bao ý nghĩ. Mỗi lần gặp đoàn trưởng, anh lại biết thêm bao cái mới. Và qua đó cũng hiểu nhiều đức tính dáng quý ở ông. Điều ấy khiến Lê thêm kính trọng, yêu thích và có một cái gì đấy cảm thấy gần gũi, gắn bó với ông hơn.
           Lê bước ra bờ sông. Anh gặp Tòng ở đó.
          - Tao nghĩ lại rồi, Lê ạ - Tòng nói khi hai người đi sát bên nhau. Anh nói không vội vã - Tại sao mình lại lên thủ trưởng đoàn để xin xỏ như một đứa trẻ nhỉ. Nghĩ rằng mình không làm điều sai thì sao phải ân hận?
           Lê quàng tay lên vai Tòng, siết mạnh. Hai người bước lững thững trên con đường mòn kề mép sông. Họ im lặng. Mỗi người đuổi theo ý nghĩ của mình. Trước mặt họ, con sông trải ra mênh mông.
           - Và may mắn là tao đã không lên gặp các "cụ" - Tòng nói tiếp - Mày đã gàn tao thật đúng lúc và nhờ đó mà tao tránh được một điều đáng xấu hổ. Đã làm thì phải chịu chứ, phải không? Có điều buồn là, tao phải xa con tàu T.37 và anh em. Họ đã gắn bó với tao bao tháng ngày qua... Mày hiểu tao không, Lê?
           - Hiểu!
           Tòng quay mặt sang Lê:
           - Nhưng tao chưa hết hy vọng! Chưa bao giờ!
            Hai người dừng lại, cùng đứng nhìn ra phía trước.
            Bóng họ lẫn vào nhau, nhòa vào con sông.