Dự án: Sưu tầm ảnh + tư liệu về vũ khí do quân giới VN chế tạo

[huyphuc1981_nb]

http://www.baobinhduong.org.vn/detail.aspx?Item=1957
nguyên văn
quân ta phục kích ở chùa Trầm với 4 khẩu Bazooka nội địa đầu tiên. Bác Hồ ở cách trận địa 1.500m để theo dõi. Bộ binh Pháp bám theo chiến xa. Quân ta khai hỏa, một chiếc đã bốc cháy.
Cái trận này nhờ Chiangsan xem lại thực tế diễn biến thế nào nhé.

http://www.quansuvn.net/index.php?topic=953.msg11297#msg11297
Ông Phan Mỹ yêu cầu: "Các đồng chí đã bắn thử Baôca thành công, tuy chưa chắc chắn lắm nhưng tình hình lúc này rất cấp bách. Sáng mai quân Pháp có khả năng chọc thủng mặt trận Cầu Mới- Hà Đông. Đề nghị anh Nghĩa cho nhồi gấp đạn Badôca ngay trong đêm để kịp mang đến cho đồng chí Vương Thừa Vũ trong ngày mai. Anh Vũ đang bảo vệ Bác Hồ và Chính phủ ở Quốc Oai, Hà Tây.

Thật ra, chúng ta ít nói đến chuyên này vì ảnh hưởng của nó lớn hơn nhiều chuyện bảo vệ Bác Hồ. Bác Hồ có thể di chuyển theo sông Đáy sơm hơn chút, hoặc đi vòng đường Tây Bắc qua sông Đà, Phú Thọ rồi lên Việt Bắc. Thực tế ở đay là, Bắc Hồ và các tướng lĩnh chóp bu muốn chứng kiến đánh giá một chuyện mà họ coi là sống còn, đó là súng chống tăng duy nhất mà ta có thể có được. WWII xe tăng đã là bà chúa chiến trường, nước Pháp là nước văn minh châu Âu và có công nghiệp-kỹ thuật không yếu, thì họ gia tăng chất lượng và số lượng xe tăng trong chiến tranh và điều đương nhiên.
Việc nói đến chuyện này có thể làm nhiều người nhầm tường răng, Bazooka chế ra là để bảo vệ Bác Hồ, có thể có tình huống nhỏ nào đó như thế, nhưng tâm quan trọng của nó cao hơn như thế.


Bazooka là một "chương trình khoa học mũi nhọn" của nước ta. Lúc bấy giờ, người được coi là nhà bác học giỏi nhất nước là Tạ Quang Bửu, thứ trưởng Bộ Quốc Phòng. Con người ông này thế nào ?? Mình nói thẳng rằng, đó là người không có chí. Một nhà kỹ thuật là con người phải biết theo đuổi nhiều chục năm một mục tiêu duy nhất. Còn không có chí hướng đó, đuổi theo những đam mê đồng bóng, thì không thể rèn luyện được một bản lĩnh nào vượt trội để làm ra một sản phầm nào đó vượt trội. Tạ Quang Bửu thực ra không có một bằng cấp nào ngoài bằng khiêu vũ. Toàn bộ sự nghiệp học hành của ông ta, kinh qua rất nhiều trường, chỉ toàn là những trò đánh bóng danh vọng hão. Ngay cả "công trình" Nicolas Bourbaki cũng là một nguỵ biện, nó là một tổng kết khoa học chứ không phải là một phát kiến toán học. Thêm nữa, ông này không có một chút kiến thức nào về cơ khí, nếu như khó đánh giá về toán học. Chính vì thế, ông ta thất nghiệp, đối lâp với Trần Đại Nghĩa là một kỹ sư tài năng được làm nhiều việc lớn ở các hãng lớn.
Có lẽ, sự nghiệp lớn nhất của Tạ Quang Bửu là xây dựng nên chế độ học giả khốn khổ cho chúng ta.

Chúng ta quá thiếu chuyên gia kỹ thuật, nhưng trình độ quân sự đúc kết từ ngàn năm lại tốt, chúng ta biết đi tìm vũ khí chống tăng vác vai, đó là hướng đúng đắn. Quân đội chúng ta là quân đội đã dùng vũ khí bộ binh đánh bại hoàn toàn xe tăng, ngược hoàn toàn với truyền thống, làm các nước lớn phải xem lại xe tăng, sự nghiệp lớn lao sau này đã chứng minh các hướng đi ban đầu của các nhà quân sự.

Mình chỉ ví dụ một điểm nhỏ. Quân ta hoàn toàn không làm được súng bắn đạn viên trong Kháng chiến chống Pháp. Vũ khí bắn đạn viên (súng trường, cạc bin, súng ngắn), là vũ khí cơ bản nhất của quân đội, chúng ta đã nỗ lực rất nhiều nhưng đều không thành công. Toàn bộ nguyên nhân là không có máy khoan chuốt nòng. Toàn bộ nguyên nhân của nguyên nhân là cho đến ngày toàn quốc kháng chiến, chúng ta không có người biết tổ chức chuyển một dây chuyền dù nhỏ nhất lên chiến khu, nhỏ nhưng phải đủ.

Thưa bác Đoành bên dưới, điều đó là sự thật. Chúng ta có rất nhiều mẫu Sten, kể cả đích thân Trần Đại Nghĩa cũng đã thử làm Sten, nhưng đều không có nòng đủ độ bền. Ngày nay, dân home make vẫn làm sten với dây chuyền công nghệ chỉ gồm 1 máy tiện, cộng thêm các công đoạn hàn acetylen, mài, uốn nguội, và rèn, họ có thể hạ yêu cầu xuống là không bắn liên thanh, nhưng thế là đủ. Còn chúng ta, có rất nhiều mẫu thử súng bắn đạn viên trong Đánh Tây 9 năm, nhưng bác thấy cá nhán nào, đơn vị nào dùng không, một mẫu thử nghiệm còn xa mới đến một Sten hay một Mauser. Cho đến đầu 196x, chúng ta làm được AK và B40, điều đó về mặt vật lý, là hơn về kỹ thuật quân sự nếu so với Mỹ, nếu so với châu Âu chúng ta không bằng, nhưng chúng ta không bị Mỹ bó buộc như châu Âu. Đó là sự thật, sự thật vật lý, nó cũng như sự thật vậy lý là đến 10-10-1954, chúng ta không thể có súng bắn đạn viên vì thiếu chuyên gia thời kỳ trước 19-12-1946.

Trong số các súng bắn đạn viên thì có hai mẫu nổi tiếng được thiết kế cho sản xuất nhỏ, đó là súng trường Mosin và súng ngắn liên thanh Sten. Súng trường Mosin được thiết kế riêng cho công nghệ của quân xưởng Tula, vốn vị cắt tiền đầu tư, kỹ nghệ lạc hậu, thiên về rèn. Sten là phiên bản nhái MP28/II Đức của Anh Quốc, được thiết kế cho công xưởng tối thiểu, chỉ cần một máy ép đã có khuôn (mà thay được bằng một ê tô) và một máy tiện kiêm chức khoan chuốt nòng. MP18/I được Estonia chế tạo nhái bằng công nghệ dưới cả lạc hậu, tốc độ cực chậm, từ năm 1923-1931 chỉ có hơn năm trăm sản phẩm, nhưng chế tạo được, làm chúng ta phải xấu hổ. Sten được du kích Ba Lan, Hà Lan chế tạo trong các công xưởng du kích chỉ có 1 máy cắt gọt, thêm vào đó là hàn mài và uốn rèn, làm chúng ta nên biết nhục nhã. Bản thân Suomi, súng ngắn liên thanh tốt nhất của WWII, cũng chỉ phụ thuộc vào nòng, vì phần lớn súng được gia công bằng mài và phần nhỏ là tiện, khoan và phay (khâu phay vẫn có thể thay bằng mài), ngay cả khi không có công nghệ tốt làn nòng thì súng đã có chức năng thay nòng nhanh, mỗi súng hai nòng để dùng loại nòng rởm.
Để làm nòng súng, cần chuẩn bị một số mũi gia công cho các công đoạn khoan và chuốt, cộng thêm một bộ gá cho các mũi chuốt ở khâu cuối, là khâu làm rãnh xoắn. Bộ gá này cần được thiết kế trước. Nhưng cho đến ngày Toàn quốc Kháng chiến, chúng ta không có một bộ mũi gia công và gá nào được thực hiện. Sau đó, không còn cách nào để độ hay mua thứ tương tự được nữa. Chúng ta cần hiểu rằng, với súng trường bắn phát một không sợ nóng, thì loại gang cầu làm ray tầu hỏa, chấp nhận nặng thêm 0,5kg mỗi cái nòng, cũng cho chúng ta một số lượng đáng kể nòng súng trường, thậm chí chỉ là súng khai hậu, nhưng chúng ta không có nòng. Nhưng...

Nhưng, người quản lý, tổ chức kỹ thuật Quốc phòng của chúng ta ngày đấy là một người học qua rất nhiều trường lớp, nhưng chưa hề có tấm bằng khoa học nào, chưa hề được công ty nào chấp nhận làm việc, chưa hề biết một chút nào về cơ khí. Nguyên nhân trực tiếp là như thế, nguyên nhân rộng hơn, là mặt bằng chung về trình độ công nghệ của chúng ta thấp. Sau này, chúng ta dùng ông này như một người có danh tiếng, thuần túy danh hão. Một đời Tạ Quang Bửu chỉ là danh hão, ông ta ký chức vụ Thiếu Tướng bằng quyết định phong không chính thức của Bác Đồng (quyết định miệng để cho bằng người ký đối phương), ông ta nhận Giáo Sư nhưng chưa hề được phong bởi bất cứ tổ chức nào. Cũng như cho đến ngày Toàn Quốc Kháng Chiến, ông ta cũng chưa có tấm bằng khoa học nào-và cho đến lúc thăng thiên cũng vậy, bất chấp ông ta nói phét quá nhiều và có uy tín, tác dụng ở đất nước bị Tây thực dân đô hộ, thì trong giới khoa học vẫn chỉ là con số không. Đó là điều ngược hoàn toàn với Trần Đại Nghĩa, nhà bác học có nhiều văn bằng lớn, được làm nhiều chức vụ quan trọng trong các công ty lớn, và chỉ có Bác Hồ đặt một phát vào chức vụ tư lệnh vũ khí, phong một lần làm Thiếu Tướng đợt đầu.
Bác Hồ, ánh sáng của dân ta, đã hành xử khác nhau với hai con người khác nhau đó.

Tháng 10-1946, sát đến ngày kháng chiến, tất cả đã muộn với súng bắn đạn viên, thì Trần Đại Nghĩa mới về nước và nhận chức Cục Trưởng Quân Giới, không còn cơ hội chọn và chuyển một số máy móc tối thiểu lên chiến khu. Ở miền Nam, có bộ phận tổ chức làm rãnh xoắn, nhưng đều không có phương tiện thực hiện trên loại thép đủ độ bền yêu cầu, mà loại thép cho súng bắn phát một thì rất dễ kiếm, như ray tầu hỏa.

Trong điều kiện đó, Tạ Quang Bửu đã tổ chức nhái Bazooka. Nhưng, súng này tuy trông đơn giản hơn súng trường rất nhiều, không cần tính toán cơ khí nhiều, nhưng lại cần sáng tạo nhiều, tính toán phản ứng nổ nhiều, với con người danh hão như Tạ Quang Bửu thì không có điều kiện để làm bất cứ cái gì trong các khâu đó cả. Súng không bắn được và đạn không nổ được, tất cả các mặt đều đình đốn. Tạ Quang Bửu có thể trở thành nhà khoa học xương cốt của chúng ta, nhưng ông ta đã tạo ra thất bại then chốt về kỹ thuật của chúng ta ngày sơ sinh, chúng ta không có chọn lựa nào hơn.


Bác Đoàn à.
Em biết, thái độ của bác là luôn kính trọng các vị lão thành cách mạng. Em cũng vậy. Ông Tạ Quang Bửu đáng kính vì ông là lão thành cách mạng. Ông đã hy sinh, đã đóng góp, đã là lãnh tụ của trí thức nước nhà. Em kính trọng ông vì điểm đó. Ông là trí thức đi Tây học, học Toán lý thuyết, tuy chưa tốt nghiệp, nhưng đã thừa đủ để hiệu triệu giới đáng kính gồm các ông Thông, ông Phán nhà ta nhiều rồi. Về bằng cấp, tuy ông chưa tốt nghiệp đại học ở nước ngoài, chưa học cơ khí, nhưng ông đã thi tú tài mấy lần đủ điểm học bổng Tây, là siêu việt rồi. Thêm đức hy sinh của các vị tiền bối, thì ông xứng đáng là một tiền bối lãnh đạo đa phần giới trí thức nước ta ngày đó. Nhưng không phải vì thế mà ông là một nhà nghiên cứu chất nổ, nghiên cứu cơ khí, chế tạo được súng. Bác có thấy sự nghiệp của ông chứng minh rõ ràng vai trò của ông không.
Theo em, đối với người đã hoàn thành sự nghiệp của mình thì sự kính trọng nhất là nói đúng vai trò của người đó trong xã hội. Đó là vinh quang lớn nhất của mỗi người. Bác thử nghĩ xem, đánh bóng quá mức Tạ Quang Bửu để nhiều người che dấu sự dốt nát cuả chính bản thân họ, có phải là làm khổ ông trên Thiên Đường không. Do không đủ kiến thức về khoa học kỹ thuật, sau này, khi làm hiệu trường trường Bách Khoa, ông đã quá dễ dãi với chế độ cử tuyển, góp phần đắc lực tạo ra chế độ học giả ở nước ta, nhiều học giả ở chế độ đó nhờ che dấu sự dốt nát mà tham những quyền lợi chức vị, vì vậy, xu hướng chung là họ thường thổi Tạ Quang Bửu một cách thô thiển dốt nát. Ví dụ: "công trình Nicolas Bourbaki là niềm tự hào của khối XHCN", làm chính ông phải xấu hổ từ khi còn sống. Thật khốn khổ cho ông, những kẻ dốt nát làm điều đó lại có quyền thế lớn với ông, thật ra, cái lập luận ngu si đó xuất phát từ miệng vài kẻ bồi bút cực ngu dốt, là bồi bút cho một lãnh đạo cấp cao đã học "chuyên tu" ở Bách Khoa.
Về học vấn, bao giờ người ta cũng tôn sùng chuyện "dòng giống", tức tính kế thừa về bằng cấp ở cấp cao, nó cũng y đúc như quân sự vậy. CHính vì vậy, nhà nước ta và bản thân Tạ Quang Bửu không bao giờ công nhận bất cứ một chức danh chính thức nào của Tạ Quang Bửu, như là một kế thừa các đánh giá của Tây và Liên Xô. Ông đã tự mình nhiều lền kể về chức danh Thiếu Tướng và Giáo Sư của mình, nhưng nhiều người nghe về sau trái ý ông, dấu biến chuyện đó. Thật xấu hổ cho nước ta nếu phong Tạ Quang Bửu là Giáo Sư, và vì vậy, một đời ông chức Thiếu Tướng và Giáo Sư là không chính thức, đúng nghĩa đen là loè bịp địch và lấy uy tín với các ông Thông, Phán, Tú.... tức là lớp trí thức cũ, trên lớp 10 một chút. Cũng như bác phải ăn độn vậy, Tạ Quang Bửu chắc chẳng thích thú gì , ông thừa trí thức để biết điều đó chỉ là gánh nặng, là cái áo khoác để ông làm nhiệm vụ, ông chẳng sung sướng gì khi những kẻ dốt nát đánh bóng cái áo khoác đó vì họ, nhưng không phải vì ông. Bác Đoàn thử nghĩ xem, khi Tạ Quang Bửu sang Tây, ông hoàn toàn có quyền tự hào vì đã đem tri thức công hiến, hy sinh cho dân tộc, ông ở chiến khu, trong khi các bạn cùng trang lứa nếu thành công thì ở tháp ngà Paris. Chứ Tạ Quang Bửu thấy vui gì khi người ta nói một sinh viên chưa tốt nghiệp ở Pairs cũng được là Giáo Sư ở Hà Nội .

[dongadoan]

Chú HP!

- Nói về người quá cố khi người ta không còn khả năng nhỏ nhất là tự bảo vệ được mình thì nên dùng từ vừa phải thôi!

- Chú về đọc lại Lịch sử Quân giới đi, trong KCCP quân giới miền Đông Nam Bộ đã làm được tiểu liên theo mẫu Sten đấy nhé!

[huyphuc1981_nb]

Thưa bác Đoàn, Trần Đại Nghĩa ở Việt Bắc đã làm Sten và súng trường. Ở Nam Định và sau là Thanh Hoá, quân ta cũng di tản được một ít máy móc và cũng đã làm Sten. Ở Trung Bộ và Nam Bộ, một số súng ngắn và Sten cũng được chế tạo. Nhưng tất cả đều dừng ở mức thử nghiệm. Em dẫn chứng bản thân các nỗ lực của Trần Đại Nghĩa ở Việt Bắc. Sten không thực hiện được do khi bắn liên thanh không chịu được nhiệt. Ngay cả khi bắn phát một, thì súng trường lúc đó cũng là loại nòng không chính xác và không có khương tuyến. Cơ hội duy nhất để tự chế một số bộ gá khoan và chuốt khương tuyến, cùng một số vật liệu làm lưỡi dao cứng để gia công chính xác trên kim loại cứng là trước khi Toàn quốc Kháng chiến bùng nổ, đã bị bỏ qua, Trần Đại Nghĩa về nước quá muộn. Nếu lúc đó chúng ta có một người biết tổ chức, biết chọn lọc, tìm mua, tự chế... thì chúng ta đã có một dây chuyền nhỏ chở trên một xe tải lên chiến khu, như du kích Ba Lan và Hà Lan làm Sten. Máy móc thì có một số trong các trung tâm công nghiệp ở vùng mỏ Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Nam Định. Sten được uốn, hàn, mài, rèn, với độ chính xác thấp rồi tiện với độ chính xác không cần cao lắm, thêm cái nòng súng bằng ray tầu hoả là được súng bắn phát một, tối thiểu như thế.

Mause và Mosin đều có các kiểu nòng ban đầu là thép đen dễ kiếm. Ray tầu hỏa không cho phép dùng lê giáp lá cà, nhưng không thiếu phương pháp làm nòng súng từ một cái xà beng Pháp khá giầu măng gan, kiểu xà beng Trung Quốc sau này cũng vậy. Tất cả chỉ thiếu máy khoan và chuốt nòng.

Đến thập niên 190x thì một số súng quý như pháo tầm xa hay súng máy mới dùng thép crom-nickel, nhưng cũng chỉ phổ biến ban đầu ở các nước xung quanh Đức, như Đức, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Áo, Bỉ, Thụy Sỹ, Hung, Tiệp. Cho đên WWII súng trường vẫn là thép đen. Súng trường có hình dáng phức tạp hơn súng ngắn liên thanh, nhưng lại có rất nhiều thiết kế làm mẫu để chọn công nghệ thích hợp. Ví dụ loại khóa nòng chèn nghiêng, chèn ngạnh có thể áp dụng cả trên súng tự động hay súng lên cò tay cho phép dùng các loại lò xo to, dễ kiếm áp dụng cho búa thẳng như G43 Đức, DP Liên Xô. Các loại khóa nòng chèn ngạnh (DP, G43) hay chèn nghiêng như FN FAL, Bren (ZB-30), ZB-26... tuy to hơn khóa xoay, nhưng dễ làm hơn. Thực tế đã chứng minh là phần lò xo rất dễ kiếm, đặc biệt với các lò xo to cho búa thẳng, như Sten, chúng ta không thiếu cái đó.

Tuy vậy, nhiều công xưởng lạc hậu vẫn chọn khóa xoay, như Tầu Tưởng. Tuy hình dáng phức tạp, nhưng phần lớn các khóa xoay của Mauser, Mosin được làm từ rèn và mài, phần cắt gọt cho khóa nòng chỉ là các máy nhỏ. Phần hao tốn lớn nhất mà họ phải trả là công nhân lành nghề, nhưng công nhân chuyên nghiệp làm một bộ phận lại đào tạo nhanh. Nhờ đó, Tầu Tưởng cả mua và tự chế có hàng chục triệu Mauser, kể cả M1924-M1935 hiện đại nhất (Trung Chính Bộ Thương). Các Mauser và Mosin đều được thiết kế tránh dùng các công đoạn sau này mới có như hàn chịu lực, cắt gọt với yêu cầu chính xác cỡ rem, nếu trừ các công đoạn khoan chuốt thì toàn bộ súng làm được từ rèn, mài, giũa, uốn, tán đinh, nhiệt luyện. Nếu có một máy phay và tiện nhỏ thì súng đẹp hơn, nhưng nếu không có thì vẫn có súng.

Về súng ngắn liên thanh. Thế giới có hai loại, thường được gọi là súng quý phái và súng bình dân. Súng quý phái có Thompson, MP19 Rheinmetall Đức, MP34 Áo, Suomi Phần Lan. Các loại súng này có bịt đáy nòng làm bằng hợp kim crom-nickel, kích thước nhỏ, ống nạp đạn nhỏ, tin cậy và nhờ đó làm được kim hỏa liền. Súng bình dân có MP18/I, MP28/II, MP38/40/41 Đức, Sten Anh, M3 Grease Mỹ, PPSh Liên Xô. Các súng bình dân thường làm bịt đáy nòng bằng hợp kim rẻ tiền, to bù cho tốt, vì thế khoang chuyển động nạp đạn lớn, không ổn định và thường làm kim hỏa rời. Sten thực chất giống MP28/II nhưng làm kim hỏa liền, rất chuối nhưng không phải là không dùng được. Riêng PPSh , BMP35 Đức, Cz-383 Tiệp Khắc dùng kiểu bịt đáy nòng bằng hợp kim yếu nhưng có cải tiến, chuyển động của đạn khá tốt. PPSh dùng khối lùi hình khối, mặt trượt phẳng, chính xác hơn tròn nên tin cậy, áp dụng tốt kim hỏa liền, trong khi vẫn là rèn và hàn. Suomi ban đầy mài khối lùi từ cục hợp kim crom-nicken độ cứng 55R mua của Thụy Điển, đây là phương pháp mà nước Phần Lan hết sức lạc hậu dùng để tự chế súng ngắn liên thanh tốt nhất của WWII, sau này dùng hàn phần cổ hợp kim cứng với phần đuôi làm từ gang măng gan cho rẻ đi. Phần nòng Phần Lan cũng làm từ thép măng gan- carbon rẻ tiền, lúc đó thép măng gan là loại thép dễ luyện hơn cả thép carbon chất lượng cao, do măng gan lúc đó còn chưa hiếm, được dùng như phụ gia lọc lưu huỳnh-phốt pho khi nấu gang, vì vật các công cụ rẻ tiền như xà beng, ray tầu hỏa... khá nhiều măng gan. Loại gang măng gan dùng làm nòng súng ngắn là tốt rồi, còn súng trường cũng dùng thép măng gan cỡ như xà beng, ủ ngấm carbon phía trong là đủ.

Loại Sten mà quân du kích ưa nhái là Mk.II nhưng bỏ cổ băng xoay đi. Phần tĩnh của súng chỉ có 3 bộ phận chính, là ống vỏ máy súng (receiver), bao cổ súng và nòng, các bộ phận như ống bao cách nhiệt nòng lắp vào cổ súng. Cả vỏ máy súng và ống bao cách nhiệt đều làm từ kim loại cuốn tròn, hàn dọc rồi mài, tiện ren để bắt vào cổ súng. Cổ súng liền nòng được tiện từ một cục sắt rẻ tiền, có tiện ren để bắt ống cách nhiệt và vỏ máy súng, du kích hiệu chỉnh vị trí của vỏ máy súng bằng đệm chèn để giảm yêu cầu tiện ren chính xác. Bao cổ súng (cổ lắp băng) được uốn, hàn, mài và giũa từ thép mềm. Máy uốn vỏ máy súng và bao cổ súng là một cái ê tô to. Hàn dùng acetylen. Mài dùng máy mày quay, nhưng dễ dàng dùng loại quay tay. Giũa thì rõ ràng tự chế, bất cứ lò rèn nào cũng tự làm mới giũa được từ thép rẻ tiền như ray tầu hỏa.

Nếu như có một chuyên gia kỹ thuật từ năm 1944, thì chúng ta thử đứng trên quan điểm của ông ?? Vâng, vị trí đó ông Tạ Quang Bửu đã làm, nhưng ông không biết một chút nào về cơ khí, cũng như kỹ thuật nói chung. Bây giờ ta gọi một chuyên gia nếu có như thế là ông X. Việc đầu tiên, là ông X phải làm là làm một vĩ nhân, là format súng chủ lực cho một quân đội anh hùng trong tương lai. Ông sẽ phải chọn thiết kế, công nghệ, tính đến các điều kiện rất rộng, từ chiến khu Việt Bắc cho đến các nhà máy trong hầm ngầm khi đánh Mỹ. Đó là việc hết sức lớn. Ban đầu, giai đoạn 1944-1945, ông X phải tuyển chọn được một nhóm nhân lực mà sau này sẽ xây dựng lên một Tula, một Spring Field, một Norinco, một MAT hay MAS nhiều trăm năm tuổi. Điều đó trong điều kiện nước ta, có 2 ngàn năm truyền thống quân sự nhưng chưa có cách mạng kỹ thuật, là khó hơn tuyển những anh tài như Lê Trong Tấn, Vương Thừa Vũ... Trần Đại Nghĩa vĩ nhân như vậy, các nhà kỹ thuật của chúng ta hoàn toàn có thể có các "kỹ công" sánh được với các chiến công quân sự, nhưng khi Võ Nguyên Giáp format đội Việt Nam Tuyên Tuyên Giải Phóng Quân, thì chúng ta chưa có Trần Đại Nghĩa, chỉ mới có Tạ Quang Bửu.
Sau khi có một nhóm nhân lực đầu tiên, ông X phải tổ chức sản xuất súng trường bắn đạn có vỏ giấy hay đồng, không cần khương tuyến hay loại nòng thép mềm chuốt khương tuyến bằng dao chuốt gang, trên một bộ giá chuốt thô sơ làm từ xe đạp và ray tầu hỏa mài chéo, tuổi thọ cần gì cao, 300 khẩu như thế là bằng một trăm "mút giáp ba", "mút giáp năm", sánh được với Khai Phắt, Nà Ngần, và dễ dàng đổi 300 khẩu khai hậu đó thành 300 súng trường Nhật. Vỏ đạn đồng ư, không cần nhiều, một chuyên gia như ông X sẽ có cách để mỗi bộ đội tự mang theo một túi thuốc, đầu đạn, hạt nổ để tự dùng lại vỏ đạn cho súng khai hậu.

Ngay khi về Hà Nội, ông X phải tìm mua bên Tây, bên Hồng Công lưỡi gia công cứng, tổ chức các công nhân đi thu thập động cơ điện, lắp ráp máy phát điện hơi nước, ngay cả loại động cơ nổ chạy than lúc đó không thiếu, chủ yếu các loại xe đò chạy ở cả Bắc và Nam là do các nhà kỹ thuật của chúng ta cải tiến lại từ chạy xăng, chỉ cần năm mười động cơ như thế sẽ đủ cho Tula của Việt Bắc, có chúng, có máy cắt gọt, thì phụ tùng duy trì chúng sống sẽ tự sinh ra cùng súng trường, súng máy.

Riêng về máy gia công, thì các công đoạn được ưu tiên sẽ là rèn và thợ đặc biệt khéo, chỉ những người cực kỳ thông minh mới hiểu được những người thợ đặc biệt hiếm có. Lịch sử kỹ thuật ghi rõ rằng, những khẩu súng lừng danh như Fedorov (sau là DP), Sten, Suomi được thực hiện mẫu thử bằng những người thợ khéo, trước khi chúng được duyệt và chọn được công nghệ làm ra chúng bằng công nghiệp. Những kỹ sư và những người thợ khéo nhất sẽ tìm ra cách làm giũa, cờ lê, dưỡng, thước, kìm, búa... và tất cả những gì là người thợ rèn còn thiếu để duy trì "công nghiệp du kích" lâu dài. Loại bột mài và đá mài quay khả dĩ được tìm kiếm, như keo da trâu, như sành sứ trộn bột mài gốc nhôm, những máy mài quay đơn sơ nhưng làm được Sten sẽ có từ xe đạp, đương nhiên công đoạn bôi trơn bằng mỡ lợn thay thế mỡ bò khoáng cũng được phát triển. Những ê tô rất thô sơ và rẻ tiền với Tây, nhưng sẽ là máy uốn ra Sten được tìm kiếm trong khi chọn được nguyên liệu và cách làm khuôn cho chúng, bằng rèn, mài, dũa. Những người thợ rèn khéo sẽ cho bao cổ Sten, vỏ máy súng Sten mà không cần đến hàn, khi đất đèn bị cấm vận.

Loại máy công cụ đầu tiên cho Tula Việt Bắc của ông X chế tạo ở đất nước non trẻ là cái bễ lò rèn quay tay như thường thấy sau này ở các lò rèn chuyên chuốt liềm đầu làng, nó hiện đại hơn rất nhiều loại bễ đẩy cổ truyền đã quá lạc hậu, thứ "phụ tùng" đáng lo nhất cho máy công cụ này là dây cu roa, thì đã có lốp ô tô hỏng quân Pháp viện trợ, như viện trợ nguyên liệu làm dép bộ đội. Vòng bi của xe đạp xích lô, mà nếu không có vòng bi thì các lò rèn này dùng loại trục bạc không bi, bôi trơn bằng dầu vừng mỡ lợn, tuổi thọ 1 tháng nhưng mỗi tháng chúng tự làm ra cả chục bộ trục bạc cho chính chúng, cái cần chuẩn bị cho lâu dài là ê cu bu lông để bắt bộ trục bạc đó thì có tuổi thọ hàng chục năm. Mỗi máy cắt gọt nếu một mình chỉ cho ra 1 súng một ngày, thậm chí không đến, nhưng nếu có hàng trục hàng trăm lò rèn trợ lực, thì cho ra rất nhiều súng một ngày. Để tiết kiệm máy cắt gọt tối đa, thì lò rèn tự làm giũa, làm máy mài quay tay, làm đục, làm chầy cối dập để thợ thủ công tự "cắt gọt" những gì mà họ làm được.

Máy cắt gọt không cần nhiều, đây là cái sai lầm của chúng ta khi chuyển máy lên chiến khu, do thiếu người chỉ huy. Chỉ cần 5-10 máy cắt gọt là đủ, vì quá nữa thì chiến khu sẽ thiếu nguyên vật liệu, điện hay nhiên liệu cho chúng chạy. Tuy ít, nhưng phải cực hiệu quả, hiệu quả thể hiện cần thiết nhất là hai mặt, phải đồng bộ và có đủ khuôn gá-thứ mà sau khi lên chiến khu không làm được nữa. Sten chỉ cần một máy tiện cho "dây chuyền" tối thiểu, nhưng để làm súng hiệu quả cần một số máy khoan, chuốt có bộ gá thích hợp, thậm chí là các công đoạn làm gá sẽ thực hiện được khi thay đổi thiết kế súng. Không những không hề có bộ gá nào, mà máy cắt gọt của chúng ta trên Việt Bắc cũng không có động cơ. Trong khi đáng ra, cần bỏ vài kg vàng để mua vật liệu làm lưỡi cắt gọt.

Đây là đoạn mà ông X cùng các nhà tư bản yêu nước, công nhân cách mạng sẽ hết sức vất vả. Họ sẽ chọn trong hàng ngàn máy công cụ, hàng núi các bộ phận để chọn ra một nhóm rất nhỏ máy gia công hợp nhất. Nếu như còn lực, thì việc vận chuyển một số lượng lớn máy, phụ tùng và nguyên liệu không thừa. Công việc này vất vả và diễn ra trong khi đường sá đang bị phá hủy. Có thể hình dung các máy móc được chọn từ Quảng Ninh, Hải Phòng, Nam Định, Hà Nội được mua và chuyển bằng ô tô, tầu hỏa và sau đó là thuyền đến Thái Nguyên, rồi từ đó, thậm chí là các xe xích sẽ kéo máy móc đi xa vào rừng núi. Thậm chí nữa là lại chuyền lần nữa xuống một vài đoạn thuyền nào nữa.


Có lẽ, loại thuốc súng sẽ được ông X chọn là loại Pour B của Tây cho Lebel. Thuốc súng không phải là thuốc nổ mạnh, chỉ cần cháy ổn định. Nhưng nếu thuốc súng cháy không ổn định lắm thì chỉ cần nòng to ra 0,5 kg là đủ, vì cái đoạn áp suất cao không dài, nhất là với các súng có cấu tạo bịt đáy nòng đơn giản như blow back hoặc lên cò tay. Pour B loại đơn sơ nhất làm bằng hòa tan bông thuốc súng vào aceton, cồn rồi cán, sấy, cắt thành miếng nhỏ. Cả cồn và aceton đều dễ kiếm.
Nhưng nếu cần, thì đơn giản hơn nữa là dùng bông thuốc súng giặt kỹ, ngâm chất kiềm như vôi. Chúng ta không có máy giặt như Tây ư, thì ngâm một tháng trong nước vôi, đựng bằng chum sành, có sao đâu. 3 tấn thuốc làm được 1 triệu viên đạn, nhòe nhoẹt, chỉ cần độ 10 cái chum sành ngâm một tháng một năm như mắm cá, sao đâu. Loại xenlluloz được đánh giá là rất ổn định để dùng bông thuốc súng thô lại rất dễ kiếm ở ta, đã từng vì thế làm dân ta chết đói, đó là đay, hết sức nguyên chất chỉ bằng ngâm giặt như làm võng thủ công, có độ bền cao, cỡ kích thước thích hợp, không vụn quá cháy nhanh, dễ làm các máy cắt thô sơ. Bắc chước thằng Nhật độc ác thêm thầu dầu nữa thì có cordite, nhưng không cần.
Những nguyên liệu khác là acide sunfuaric, nitoric được làm từ khoáng firit, phương pháp ozon... cũng đã được Trần Đại NGhĩa tiến hành, nhưng do thiếu chuẩn bị nên sản lượng không cao. Khi có chuẩn bị, thì chỉ cần một hec ta trồng đay, một lò chế acid nhỏ, một vài chục chum "mắm nổ" là đủ 3 tấn thuốc cho 1 triệu viên đạn. Châu Âu làm từ bông vải, nhỏ mịn cháy nhanh không tốt, gọi là "bông thuốc súng". Còn đay cao cấp sợi to không kém mấy viên thuốc Môsin M1930, sẽ được gọi là "xơ thuốc súng".

Một lượng tối thiểu nhưng không thể thiếu các phụ liệu khác, ví dụ, đất đèn, khi cần thỉ chỉ các lưỡi dao cắt gọt mới được dùng đến, nhưng cũng không thể tiết kiệm hơn. Hay một lô các đồng hồ đo điện, điện trở... cần thiết cho các máy móc phục vụ nghiên cứu, một số lượng khá máy ảnh, phim ảnh và một số hóa chất đặc biệt.... CHo đến bút vẽ, sách giáo khoa dạy nhau, giấy mực cho những trẻ em sẽ chế tương lai của AK Việt Nam... đều cần


Cao hơn cả những điều đó, là tổ chức một đường dây qua Thái Lan, Hồng Công... để bí mật chuyển những tài liệu khoa học về nước, và tổ chức các Việt Kiều trí thức đủ để sưu tầm tài liệu theo yêu cầu của Tula Việt Bắc. Mặt này Israel và Ấn Độ, Trung Quốc đặc biệt coi trọng, họ giầu tri thức hơn ta. Sau này, những đường dây như vậy còn chuyển cho các nước trên máy bay, tên lửa, hạt nhân và vệ tinh. Đây là bước đi lâu dài lớn lao với một Quốc Gia sơ sinh, nhưng chúng ta không có ai làm nổi lúc đó. Không những thế, những vậy liệu thiếu sót sẽ được bù đắp nếu cần, như vật liệu làm kim hỏa cho loại súng đặc biệt, hay hạt nổ, hay lưỡi cắt gọt. Sau 1954, chúng ta làm điều đó, nhưng với 9 năm đánh Tây đã quá muộn.

[huyphuc1981_nb]

Một ông X sẽ phải làm các công việc vĩ đại như vậy. Nhưng chúng ta đã không có ông X nào như thế. Trong 1945-1946, ông X như thế phải chọn được 1-2 trăm thành viên của Tula Việt Bắc, với những phó tướng mà khả năng kỹ thuật phải sánh với Vương Thừa Vũ, Lê Trọng Tấn. Tạ Quang Bửu phải tìm ra được các cách đo tính theo yêu cầu của các nhà khoa học thuốc nổ chứ không phải làm Thứ Trưởng, thậm chí là Bộ Trưởng bù nhìn-đúng nghĩa đen, bù nhìn cho cụ Giáp. Cả chuyên gia về nổ, rồi đo tính phản ứng nổ, cũng như cơ khí, Trần Đại Nghĩa sau này phải một mình đảm đương. 1-2 trăm thành viên chủ chốt đó sẽ phải chọn được một địa điểm có thể chuyển được máy đến, giấu được máy khi địch nhảy dù, kiếm được than củi để chạy nồi hơi hay động cơ nổ, có nước để rèn luyện, hay thậm chí là có một trạm thủy điện nhỏ. Quan trọng hơn là 1-2 trăm con người đó được ủng hộ của vài ngàn bộ đội hoặc dân địa phương để làm hàng trăm điều, như vận chuyển nguyên liệu là ray tầu hỏa, tà vẹt sắt và gỗ , chặt củi đào than, đào hầm ngầm làm xưởng ngầm, trồng lúa ngô để ăn, dệt vải để mặc. 1-2 trăm con người đó sẽ sống ở một vùng núi rừng bí mật, họ sẽ truyền cho dân chúng học vấn, y tế, nghề dệt, nghề làm thuốc tây, nghề làm loại giấy thô sơ... CÙng nhau kiếm ăn kiếm mặc, cùng nhau chạy giặc và cùng nhau chế súng.

Hình ảnh cụ thể hơn của Tula Việt Bắc là gì ?? Một đoàn xe tải loại 1-2 tấn, một chiếc có cần cẩu nhẹ chạy cáp, bịt kín, mỗi xe có một lò đốt than khói um, chạy chậm như rùa trên các con đường đang và sắp bị phá. CHúng tản ra và biến mất trong một khu vực cỡ một huyện, có một con suối lớn chảy dọc nào đó, gần một mỏ than nhỏ nào đó ở Tuyên Quang, Bắc Cạn, Cao Bằng. Rồi từng nhóm người đi xe đạp, gồng gánh bộ, dắt díu phụ nữ trẻ em, cũng gồng gánh những hàng hóa bị che kín, hòa lẫn tan biến vào đồng bào địa phương. Những người lạ ban đầu bí mật lân la các bản làng, rồi tổ chức thanh niên bí mật vũ trang, chuẩn bị kìm bước quân địch. Rồi những người đàn ông địa phương đều đặn mang cuốc mang thuổng biến mất trong bóm đêm, phụ nữa trẻ em ở nhà được dặn dò giữ kín. Thêm nữa, hàng đống nguyên liệu được chất quanh những lò rèn nửa giả nửa thật làm mồi cho quân địch phá, trong khi những hầm ngầm bí mật, hoặc hang núi tự nhiên...  biến thành những địa điểm có ma mà dân bản dặn nhau tránh thật xa.

Làm tất cả những điều đó mới có Tula Việt Bắc, một sức Trần Đại Nghĩa cũng không thể. Nhưng nếu không có ông, thì không có phần kịch bản quan trọng nhất của những việc đó. Nếu như chúng ta có Trần Đại Nghĩa từ năm 1944 ?? Thì chính phủ cách mạng đã sớm biết Tula Việt Bắc nó như thế nào, nó cần những gì. Tula Việt Bắc không cần một đống máy móc thiếu động cơ như sau này, mà chỉ cần một vài máy cắt gọt, cần nhất là loại tiện có thể thay cho khoan hoặc khoan đứng khẩu độ vượt 80cm, không thể thiếu là máy gia công khương tuyến, địch không bán nhưng lại rất dễ tự chế. Không thể tự làm được lưỡi dao cứng nhưng lại mua đâu cũng được. Thậm chí, nếu như một kỹ sư điện có mặt trong hàng ngũ của ta từ năm 1944 thì ông đã chuẩn bị được một trạm thủy điện bí mật, hầm ngầm bí mật để đặt máy móc, chỉ với vài chục kw điện là Tula Việt Bắc cho ra sản lượng 100 súng mỗi ngày, không bằng lượng điện cấp cho vài chục gia đình bây giờ. CHo đến cả sau ngày Toàn Quốc kháng chiến, thì các động cơ nổ chạy than vẫn có thể tự bò lên Việt Bắc trước khi chúng bỏ lại cái ô tô chủ của chúng, theo trâu bò mà vào hang núi, nếu như các máy cắt gọt trước đó đã chuẩn bị đủ những thứ không thể kiếm được nữa như truyền động cơ hoặc điện.
Nếu như được như thế, thì những cán bộ chính trị, tổ chức giỏi nhất, những nhà tư bản thạo việc nhất, những người thợ khéo nhất sẽ được huy động. Từ trước 8-1945, họ đã lên danh sách tất cả những máy cần thiết, sau đó là mua, ăn trộm hoặc ăn cướp và chuẩn bị bản vẽ cho máy cắt khương tuyến.

Lúc đó, hoặc là trong giai đoạn 1955-1946, hoặc là sau đó một chút, loại STTD-1, súng trường tự động thế hệ đầu của Việt Minh sẽ xuất hiện. Chúng ta không làm được súng máy tốt vì thiếu hợp kim, nhưng loại súng trường tự động kiểu khóa chèn nghiêng như SKS, Bren (ZB) sẽ làm được nếu có nòng súng. Phần trích khí nếu không làm được thì thiết kế trích khí trực tiếp, hay đơn giản là lùi ngắn thô sơ như Fedorov. Mà ngay cả một trích khí kiểu mẫu như Tokerev SVT cũng được thiết kế để rất dễ làm, một ống kim loại mềm vặn vào đầu nòng súng, trên có lỗ trích khí và cần đẩy lùi có lò xo rời, đỡ phải khoan nòng súng rất cứng.
Khi thiết kế đã ổn định, thì việc mở rộng các lò rèn thủ công, huấn luyện thợ chuyên chế một bộ phận, tự làm giũa... thì ít nhất súng trường kéo tay cũng có sản lượng chỉ phụ thuộc vào làm nòng, với năm mười máy làm nòng, một nhà tổ chức cao thủ lo gì không cho ra 100 súng trường mỗi ngày, dùng chung đạn với Tây để đủ đánh Tây.

Lúc đó, khi súng ngắn liên thanh đã rất nhiều, thì dù khó khăn đến mấy, chúng ta cũng làm được súng trường tự động. Ví dụ như sử dụng kiểu máy của súng ngắn liên thanh kim hỏa tĩnh. Vì chuyển động thẳng và điểm hỏa trước khi đập khối lùi nên ảnh hưởng của bắn từ khóa nòng mở không lớn. Đạn súng trường dài nên không cần đầu bịt đáy nòng nhỏ phải dùng hợp kim cao cấp. Để đổi lấy sự phức tạp của máy cò và khóa nòng, thì người lính giúp người thợ bằng cách cầm khẩu súng trường nặng 5-6kg, trong đó khối lùi 1-2-3kg đi, vẫn nhẹ hơn súng hỏa mai kia mờ. Tất cả chỉ cần cái nòng thôi bác Đoành ờ. Khóa an toàn khó làm ?? nếu cần thì làm một cái que sắt xiên qua vỏ máy súng chặn khối lùi, ai cấm đâu bác. Thêm nữa, có ai cấm chúng ta xẻ đại bác hỏng của Tây ra làm phôi, không được dăm chục cái nòng súng máy sao, khi đó thì trung liên có máy blow back, dùng luôn băng của Tây, có sợ gì Tây, trung liên bắn đạn súng trường đối kháng tối thiểu nặng 7kg, lúc đó thường 9kg, thì cái khối lùi 3 kg có là gì đâu, càng đỡ phải đổ thêm gang vào cho nặng súng như Tây, như Đức.

Loại súng trường tự động đó cũng có sản lượng chỉ phụ thuộc vào khoan nòng, và không kém gì loại kéo tay trên cả bác Đoàn ờ. Nhiều người sẽ nói, trên thế giới không có loại súng nào như thế. Ồ, trước khi có phiên bản nòng ngắn thì chả ai làm khẩu súng dài nặng như Mosin trừ Nga. Suomi tốt nhưng các cường quốc chả ai bắt chước, nếu không ai có điều kiện như Tula Việt Bắc thì không ai làm STTD-1, có sao đâu.

Xung quanh đơn vị trung tâm Tula Việt Bắc là một vài sư trung đoàn, hoặc các sư trung đoàn luân phiên nhau. Họ hành quân qua những đoạn đường sắt, cầu cống hỏng bỏ hoang, cưa đục lấy từng đoạn nguyên liệu theo yêu cầu của đồng đội, gồng gánh về Tula Việt Bắc đổi dần lấy súng trường, lựu đạn. Hơn nữa, khi có sự nghiên cứu chu đáo công phu về súng đạn, thì cũng có các phương pháp sử dụng súng đạn tiên tiến. Như thế, các đơn vị bộ đội khi nhận súng mới sẽ được huấn luyện lại về bắn súng chuẩn mực hơn.

Khi đã có những máy cắt gọt cơ sở, thì việc phát triển các máy móc khác dễ thở hơn nhiều. Và cả tương lai sau 1954, thì công nghiệp mới cũng cứ thế mà phát triển. Cơ khí Trần Hưng Đạo không được phát triển đúng đắn từ sơ sinh, nó sớm nghẻo khi thử thách kéo đến, không thể trở thành Tula, Spring Field, MAT hay MAS được. Trong khi đó, "khách hàng" của Spring Field,  MAT hay MAS bại trận trước các chiến công của quân đội ta, thì "kỹ công" của chúng ta kém vế hơn nhiều bác Đoàn ợ.

Đấy là em đứng trên vị trí ông X để bác Đoàn hiểu rằng, chúng ta làm thiếu rất nhiều, không bằng Estonia năm 1923, không bằng Phần Lan năm 1931, không bằng du kích Ba Lan, Hà Lan sau 1941, không bằng Israel sau năm 1945, không bằng Tầu Tưởng năm 1911. Chúng ta vì điều kiện riêng, có thể thua Nga và Đức năm 1890, nhưng thua những điểm trên là việc chúng ta phải đánh giá đúng về chúng ta. Bác ợ.

Đó là chưa kể, bác có thấy tổ chức quân đội ta, cách đánh của ta có nhiều điểm mạnh mẽ siêu việt không. Điều đó chứng minh rằng khoa học quân sự của ta không tồi so với Nga và Đức. Nếu như khoa học kỹ thuật của ta cho phép khoa học quân sự ta tự format được súng trường, thì lo gì chúng ta không đi tiên phong như Mauser và Mosin.

Chúng ta không phải là những người đầu tiên dùng bộ binh đánh xe tăng, nhưng quân đội của chúng ta lần đầu tiên trên thế giới đã dùng bộ binh đánh bại xe tăng và thay thế vai trò của pháo tự hành của các cường quốc, làm các cường quốc phải xem lại xe tăng. Đó cũng là mặt tiên phong, vậy nếu như có điều kiện, thì lo gì súng trường hay xe tăng của ta sẽ đi tiên phong, nếu như có.

[SukhoiSu-47Berkut]

@ HP,
Thưa đức ông kính mến,
Diễn đàn này là của nhiều người, và mỗi người đều ở chừng mực nào đó biết tôn trọng người khác, mong có đóng góp nhiều ít cho diễn đàn. Có nhiều người đọc ý kiến của ông, và hẳn họ cũng có những suy nghĩ của riêng họ. Còn tôi, cũng tầm na ná tuổi ông, cũng xin mạo muội tham gia với đức ông vài dòng ạ.
Ý của chú Chiangshan là đáng trân trọng đối với tư liệu của quân sử...hà cớ chi ông vào đây mắng nhiếc vô lối thế ạ? Nếu ông muốn thì xin TL cho một chủ đề riêng.
Tôi không hiểu ông Tạ Quang Bửu có lỗi gì với cá nhân ông không ạ? nhưng tôi tin chắc đóng góp của ông cho nước nhà nhiều hơn ông.
Ông miệt thị người ta như thế có khiến ông trở nên vĩ đại không ạ? Một vị lãnh đạo cấp cao mà ông cứ đòi bằng nọ cấp kia, rành rọt kỹ thuật...nếu theo quan điểm của ông thì chắc có lẽ cuộc KCCP của ta giờ chưa xong đâu ạ. Đức ông có biết chuyện hai cha con làm nghề thợ rèn, dùng búa nện vào kim hỏa pháo để bắn đồn Nhật chưa ạ? dân ta kháng chiến thế đấy, thưa ông.
À đức ông có biết chủ nhân của đế chế Microsoft bỏ dở Harvard không ạ? và với Mỹ, nhiều Bộ trưởng quốc phòng không hề biết khẩu súng nặng hay nhẹ chưa ạ?
Và nữa, ngày nay, đức ông được sống trong hòa bình, đức ông đã có những cố gắng gì và những thành tựu gì để sau này...trong một version khác của quân sử, các em của tôi và đức ông chúng không hỏi cắc cớ: ông HP nào đó hiểu biết thế, không biết nhà mình đã sản xuất được tất cả các loại vũ khí cho quốc phòng chưa nhỉ.
Còn quá nhiều câu mà theo tôi là lộng ngôn, loạn ngôn, ông ạ.
Phiền TL...chúng em không có chổi.

[dongadoan]

Tớ đang có 10 giấy mời đến dự khai mạc triển lãm "Vũ khí thô sơ, tự tạo - Di sản văn hóa quân sự Việt Nam đặc sắc" vào ngày 01/9/2009 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Bạn nào có nhu cầu thì đăng ký tại đây nhé!

[_new]

Đang tính đi theo diện .... nhân dân thì gặp giấy mời của thủ trưởng Dongadoan. Em đăng ký 01 cái ạ.

[chiangshan]

Đang tính đi theo diện .... nhân dân thì gặp giấy mời của thủ trưởng Dongadoan. Em đăng ký 01 cái ạ.

Bác new giống em, em giống bác new, nhé TL

[dongadoan]

Hì, mình quen cô bạn làm ở bảo tàng nên được ưu tiên, các chú cứ vô tư!

P/s: Chiangshan nhớ mang máy ảnh vì có những thứ rất lạ, lần đầu tiên trưng bày. Ví dụ: cái bẫy cắt chân địch

[baoleo]

Gần văn phòng baoleo, có bảo tàng: "hậu cần quân đội". Có gì ghê gớm không, bác Đoàn TL hỡi hỡi.