Thơ thời chống Pháp.

[altus]

Kẻ trước người sau lao vào giặc
Giữ vững ngàn thu một giống nòi
Dù cho thịt nát xương phơi
Cái còn vĩnh viễn là người Việt Nam!



Đêm liên hoan

Hoàng Cầm

Anh ơi! Đêm nay đầu người nhấp nhô như gợn sóng
Đang trào lên sức sống muôn đời
Niềm vui bát ngát trăng soi
Mảnh trăng úa máu chân trời Việt Nam
Đêm Liên Hoan! Trời ơi, đêm Liên Hoan!
Đầu người nhấp nhô như sóng bể ngang tàng
Ta muốn thét như vỡ toang lồng ngực
Vì say sưa tình thân thiết Việt Chính Đoàn
-- Anh từ phương nào lại ?
-- Tôi từ đất dấy lên
Anh có nghe ngọn thủy triều Đông Hải
Đang hờn ghen cùng thúc máu triền miên
Thúc máu không tên dội tràn bốn nẻo
Cỏ không gầy, cây không già, hoa không héo
Ngàn năm đất nước vững bền
-- Anh từ phương nào lại ?
-- Tôi từ đất dấy lên
Chúng ta cùng một mẹ hiền
Lúa thơm bầu sữa bông mềm áo tơ
Chúng ta chung một mối thù
Gươm tung uất hận đạn vù đắng cay
-- Anh đi từ đâu đến đó ?
-- Tôi đi giết giặc đây
Đêm nay gặp bạn cùng nhau chén
Máu giặc đang nồng ta phải say
Đây ruộng đồng Trung Nam
Kia núi rừng Việt Bắc
Cỏ cây đang căm hờn như vùng lên đuổi giặc
Tôi với anh gặp nhau trong ngày hội Liên Hoan
Tay bắt tay, mừng trên giải đất Việt Nam
-- Gia đình anh ở đâu ?
-- Mẹ hiền tôi đã khuất
Nhưng trước khi nhắm mắt
Mẹ mừng cho đàn con
Máu tôi mai sẽ chảy
Trôi phăng hết kiếp ngựa trâu
Xương tôi, tôi bắt nên cầu
Cho đàn con bước lên lầu Tự Do!
-- Anh giết bao nhiêu giặc mà mắt anh long lanh ?
-- Mời anh lên rừng xanh
Hỏi những cành lá biếc
Rừng âm u đang tưng bừng mở tiệc
Bằng thịt, xương và máu của quân thù
-- Trong tiểu đội anh, những ai còn ai mất ?
-- Không, không ai còn ai mất
Ai cũng chết mà thôi!
Kẻ trước người sau lao vào giặc
Giữ vững ngàn thu một giống nòi
Dù cho thịt nát xương phơi
Cái còn vĩnh viễn là người Việt Nam!
Đêm Liên Hoan, trời ôi, đêm Liên Hoan!
Đầu người nhấp nhô như sóng vỗ ngang tàng
Ta muốn thét cho vỡ toang lồng ngực
Vì say sưa tình thắm thiết Việt Chính Đoàn
Người bạn mến thương ơi!
Nắm chặt lấy tay tôi
-- Kìa, sao anh lại khóc ?
-- Tôi quá mừng anh đó thôi!
Lần thứ nhất trên đời
Tôi quay cuồng nhảy múa
Giặc kia ơi! Không bao giờ còn nữa
Ta đếm từng ngày
Ta trông từng phút, ta đợi từng giây
Lửa hờn nghi ngút chờ người đêm nay
Chờ người đến đây
Ta băm, ta giết!
Giặc kia phải chết
Núi đồng phơi thây
Anh đi hỏi núi
Anh về hỏi cây
Anh hỏi biển rộng
Anh hỏi sông dài
Anh hỏi ngô non
Anh hỏi lúa bé
Anh đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ
Rằng ta là Việt Chính Đoàn
Đêm nay say tiệc liên hoan
Ngày mai xé xác moi gan quân thù !
Tiệc liên hoan lại tưng bừng hiển hiện
Giữa đoàn quân bách chiến
Đổ về thủ đô như nước vỡ bờ!
Từ mũi Cà Mau cho đến biên giới Lạng
Từ nắng sớm Sơn La cho đến mưa chiều Vạn Tượng!
Muôn đội đội hùng binh phất phới cờ bay
Đoàn quân bách chiến đi suốt đêm ngày
-- Mẹ ơi! Con đã về đây!
Chị hiền từ tốn đưa tay đón mừng...
...Anh ơi! Anh tỉnh lại
Nước mắt tôi rưng rưng
Hình như tôi đã mơ màng
Phải rồi, anh Việt Chính Đoàn
Đêm nay say tiệc Liên Hoan
Ngày mai xé xác moi gan quân thù
Bao giờ thu lại tới thu
Liên Hoan bừng nở bốn mùa Non Sông!

(10/1947)

[altus]

Bình Yên

Hoàng Cầm

Anh ở ngoài mặt trận
Sừng sững đồi cao
Mắt rọi nền trời đặc khói
Máy bay giặc vo vo
Đem cái chết khổng lồ
Úp xuống đầu anh đang bốc lửa
Em ơi đừng sợ
Anh thu cái chết tới đây
Cho em sống trọn một ngày
Trời của em xanh màu bình yên
Chiều nay em nhé đừng quên
Ra ngõ ngoài hong tóc
Trời để em bay lên
Với tiếng em chợt khóc
Yêu em anh sống như mặt giời
Dù xác anh tàn rơi
Mặt giời còn chiếu mãi
Trong lòng người thứ hai
Sẽ yêu em ngày mai.

(1950)

[kimlongkhanh]

 Thơ HUỲNH VĂN NGHỆ             

               NHỚ BẮC

Ai về Bắc ta đi với
Thăm lại non sông giống Lạc Hồng
Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long.

Ai nhớ người chăng ? Ôi Nguyễn Hoàng !
Mà ta con cháu mấy đời hoang
Vẫn nghe trong máu buồn xa xứ
Non nước Rồng Tiên nặng nhớ thương

Vẫn nghe tiếng hát thời quan họ
Xen nhịp từng câu vọng cổ buồn
Vẫn thương vẫn nhớ mùa vải đỏ
Mỗi lần phảng phất hương sầu riêng.

Sứ mạng ngàn thu dễ dám quên
Chinh Nam say bước quá xa miền
Kinh đô nhớ lại xa muôn dặm
Muốn trở về quê, mơ cảnh tiên
                                       CKĐ 1946


              DU KÍCH ĐỒNG NAI
( Kính tặng anh Chín Quỳ- người chỉ huy du kích Đồng Nai - )

Chiến khu Đ có từ thuở ấy
Có một anh đồng chí
Sau Nam Kỳ khởi nghĩa năm bốn mươi
Đưa chi bộ về rừng Đồng Nai
Lập chiến khu nuôi chí lớn.

Nước ngọt, dân thương, rừng rộng
Tiếng súng đêm đêm phá mộng bọn lính, tề
Bạn với núi rừng, trái cám, măng le.
Đêm lắng nghe gió trời muôn dặm:
Thuyền Hít-le chìm đắm
Biển Liên Xô sóng đỏ dâng trào
Pháp mở cửa Đông Dương quỳ gối
Rước Nhật vào
Hơn hai triệu đồng bào chết đói ...

Chi bộ võ trang mới tròn tiểu đội
Cơ sở nhân dân chỉ nội huyệnTân Uyên.
Phải chống nguỵ, tề bố ráp ngày đêm
Suốt năm năm, hai chính quyền Pháp Nhật.
Ngày đói ăn rau, đêm lo thao thức
Mỗi năm thêm nấm mộ giữa rừng:
Ba Tôn, Bảy Chiếp, Út Liễng, Tư Mừng ....

Bỗng một chiều sương
Gío thu đang tô vàng lá cám.
Động bước chân ai, giật mình rừng thẳm
Anh Giỏi về, người thợ xưởng Ba Son.
Lá cờ son
Tay anh hé mở
Lệ du kích Đồng Nai thấm vào vải đỏ
Giữa mùa thu mà hoa nở thình lình.
Đọc truyền đơn như đọc bức thư tình
Từng chữ một đánh vần đến thuộc
Chiến khu xanh đêm vui đỏ đuốc
Suối mừng reo, tiếng guốc nhịp đều đều.
Chợ Tân Uyên bỗng lên giá lụa điều
Mua lụa đỏ cũng bị tra, bị đánh.
Cờ Việt Minh, ngôi sao năm cánh
Như tim vàng ngự giữa lòng son.
                * * *
Cách mạng đến giữa mùa trăng tháng Tám
Chiến khu Đ, rừng vắng bỗng tưng bừng.
Sợi dây thừng thắt bao đạn quanh lưng
Áo rách vai, đầu trần, đi khởi nghĩa.
Những tròng mắt bừng bừng ánh lửa
Gót chân chai giậm vỡ nhựa đường
Cờ đỏ sao vàng
Đã ngập trời Nam Bộ:
Những đoàn người như thác đổ
Tiếng hò reo đất lở nghiêng trời
Bọn giặc Nhật rụng rời
Quỳ dâng lại Sài Gòn và lục tỉnh
                 * * *
Người du kích Đồng Nai gác toà thị sảnh
Ngỡ từ nayhết nghe lạnh rừng sâu.

                      Bắc Sơn 1954

[kimlongkhanh]

Thơ HỒNG CHƯƠNG
Khoảng năm 1937, đồng chí Hồng Chương thoát li gia đình để đi nhận công tác đoàn thể. Bà mẹ nhớ thương trông đợi, đồng chí viết bài thơ “ Con đây rồi” gửi về nhà, nói lên lòng yêu quý mẹ và nỗi băn khoăn giữa nợ nước và tình nhà. Nhưng sau khi cân nhắc, tác giả cả quyết đi theo con đường cách mạng giải phóng dân tộc, vì quyền lợi của gia đình phải gắn liền với quyền lợi của đất nước.
Hồng Chương quê ở Quảng Trị. Năm 1937 là cán bộ Đoàn Thanh niên Dân chủ ở Huế. Đã từng bị đế quốc bắt giam ở Huế ( 1939 ) đày đi Ban Mê Thuột ( 1941 ). Công tác ở Tạp chí Học tập của Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.
Đã viết : Máu lửa đồng quê ( thơ ), Ngược đường số chín, Một luồng gió mới, Phương pháp sáng tác trong văn học nghệ thuật.

CON ĐÂY RỒI
Con biết giờ đây mẹ khổ nhiều !
Trông chờ tin tức đứa con yêu.
Mẹ ngồi ngong ngóng trong khung cửa,
Nước mắt đầm hoen dải yếm điều.

         Con biết giờ đây mẹ ốm gầY.
         Mẹ chờ thất vọng một bàn tay
         - Khi nằm hấp hối trong giường bệnh
          Vuốt mắt quầng thâm mây phủ dày. 

Nhưng mẹ, lòng con đã quyết rồi
Ra đi khi nắng tắt bên đồi.
Tình nhà nợ nước đem cân nhắc
Nặng nhẹ bên nào, hỡi mẹ ôi!

Con dấn thấn ra dưới bóng cờ
Mẹ đừng lầm tưởng con bơ vơ.
Xa bàntay mẹ, bàn tay dịu
Sẽ có bao tay mẹ đón chờ.

Con đã bao phen gặp giữa đường
Trong đời hoạt động chốn tha hương
Những bà mẹ quý dang tay rộng
Ôm chặt vào lòng xiết mến thương.

Như thế nhiều khi giữa cuộc đời
Tình cờ mẹ gặp chốn xa xôi
Những người say khói đương tranh đấu
Ôm lấy con hôn, con đây rồi !

[kimlongkhanh]

Thơ TRẦN HUY LIỆU

QUA THĂM GỐC ỔI 

Tôi đến thăm đây một buổi chiều
Màu trời đùng đục gió hiu hiu
Bờ khe nấm đất lô nhô mọc
Phủ tấm màn thâm của núi đèo.
Chỗ này nghe nói mấy năm xưa
Ổi mọc ngang đầu lá phất phơ
Nhường chỗ hôm nay làn ngải cứu
Trùm trên mộ chi chữ lu mờ.
Điểm lại người nằm dưới đất đen
Bốn ba chiến sĩ lạ và quen
Đã từng tranh đấu bao oanh liệt
Cho đến hơi cùng chịu ngủ yên.
Có người xưa vốn bạn thanh niên
Ngày tháng trôi đi với sách đèn
Một buổi gió triều dồn giục tới
Bỏ trường dấn bước hội đua chen.
Có người xưa vốn bậc văn nhân
Cùng với từ chương trót nợ nần
Một buổi máu đào sôi sục sục
Ném tung nghiên bút học tòng quân.
Có người xưa vốn hạng lưu manh
Ngang dọc ngông nghênh chẳng kể mình
Một buổi nhận ra đường giác ngộ
Theo đòi quần chúng quyết hi sinh.
Có người xưa ở đám công nhân
Bán sức cho đời chẳng đủ ăn
Một buổi lợi quyền xô đẩy tới
Chống phường bóc lột bọn sâu dân.
Có người xưa ở đám lao nông
Địa chủ vua quan ách chập chồng
Một buổi rủ nhau đoàn kết lại
Phất cờ phản đế với bài phong.
Có người xưa ở đám dân trung
Khủng hoảng lần đưa tới bước cùng
Một buổi gia tư vừa khánh kiệt
Nhập theo hàng ngũ của công nông.
Có người xưa ở xóm dân nghèo
Thuế nặng sưu cao đóng góp nhiều
Một buổi khốn cùng không chịu nổi
Phá tan xiềng xích vẫn thường đeo.
Tất cả những người ở dưới đây
Nạn nhân của chế độ đời nay
Thịt xương đã gửi cho rừng núi
Hận vẫn còn sôi với tháng ngày.
Những buổi sương mù phủ kín non
Như bao uất khí của oan hồn
Những đêm mưa gió ngàn cây rít
Như tiếng ai kia vẫn thở dồn.
Nhưng này chiến sĩ của ta ơi!
Sứ mạng thiêng liêng bạn trọn rồi
Trên bước đường xa người nối gót
Vầng đông le lói một phương trời.
Rồi một ngày kia xã hội thay ...
Vườn đời tươi tốt cỏ hoa đầy
Nơi này để lại bao thương nhớ
Bạn sẽ cười vang dưới khóm cây.
( Nhà tù Sơn La đầu năm 1940 )

Gốc Ổi là bãi tha ma ở sau nhà tù Sơn La, nơi chốn chính trị phạm. Gốc Ổi nguyên là một đám đất hoang. Cỏ nhiều ổi mọc rậm rì. Mỗi khi có tù chết, bọn cai tù tiện việc đem vùi vào vườn ổi, lâu dần đã thành ra bãi tha ma của tù nhân.
Năm 1939, Trần Huy Liệu bị đày lên Sơn La, qua thăm gốc Ổi, cảm xúc và làm bài thơ này.
Trần Huy Liệu sinh năm 1901, quê ở làng Vân Cát, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Hà. Hoạt động chính trị từ năm 1922. Nhiều lần bị bắt và bị giam ở Côn Đảo, Khám lớn Sài Gòn, Hoả lò Hà Nội, Sơn La, Bá Vân, Nghĩa Lộ. Là Viện trưởng viện Sử học, uỷ viên Ủy ban thưởng vụ Quốc hội.
Ông viết báo từ năm 1917, qua nhiều báo chí công khai và bí mật ở trong Nam và ngoài Bắc. Mất năm 1969.

[kimlongkhanh]

Thơ XUÂN SÁCH

TRÊN ĐƯỜNG CHÚNG TA ĐI
 
Việt Nam
trên đường chúng ta đi
Nghe gió thổi đồng xanh quê ta đó
Nghe sóng biển ầm vang xa tận tới chân trời
Nghe ấm lòng những khi đang dồn bước
Mà vui sao ta chẳng nói nên lời.

Dặm đường xa
Ta đi giữa mùa xuân
ta đi giữa tình thương của Đảng
tiếng Bác Hồ rung động mãi trong tim
Đường ta đi ánh lửa soi đêm dài
đường ta về trong nắng ấm ban mai
Việt Nam, Việt Nam
Qua từng bước gian nan
lớn lên rồi đẹp những mùa xuân.

Ta đi qua phố qua làng
Ngọn đèn sáng giục lòng ta đó
Lời mẹ nói ấm lành ngọn gió
Đàn em vui ríu rít mái trường
Ta đi, đường rợp bóng hàng dương
Đất bom đào đã lên màu cỏ mới
Những cặp mắt đêm đêm trông đợi
Chiến trường xa dồn dập những chiến công.

Miền Nam, miền Nam
Ơi những dòng sông soi bóng dừa xanh
những đỉnh núi mây mù xa tắp
Ta sẽ đến nơi đâu còn giặc
Ta chưa về khi Tổ quốc chưa yên
Miền Nam, miền Nam
Nghe từng tiếng vang vang !
1968

CÙNG ANH TIẾN QUÂN TRÊN ĐƯỜNG DÀI
Tưởng nhớ Anh hùng quân đội Nguyễn Viết Xuân

Qua núi qua sông qua đồng lúa chín
Ta nghe xao xuyến tiếng gọi thiết tha
Ngọn lửa trong tim những chiều hành quân
Sáng lên lời ca nhớ người anh hùng

Qua đất trung du xanh màu lá biếc
Quê anh yêu dấu tím đỏ đồi sim
Chân bước đi xa lòng còn để lại
Quê hương anh đấy ngỡ quê hương mình

Nguyễn Viết Xuân
Lời anh nói thiết tha
theo ngọn gió bay xa
như khúc ca giục giã
thôi thúc trong lòng tôi
tiến quân trên đường dài.

Đường hành quân
qua núi cao vực sâu
tôi đi, hờn căm sôi trong máu
Nguyễn Viết Xuân
Trận địa khắp nơi nơi
Anh lại đứng bên tôi
“ Nhằm quân thù mà bắn”
Đôi mắt như lửa soi
đốt thiêu quân thù này.

Trận địa đây
đất nước của mình đây
lời anh vẫn vang lên hùng tráng
Kể từ nay
Sông hay biển khơi
Còn in dấu chân anh đời đời.

[altus]

1968

Anh hùng quân đội Nguyễn Viết Xuân

Chống Pháp bác ơi!

[kimlongkhanh]

Vâng, nhưng tác giả lại sáng tác sau năm 1954, tức trong thời kì chống Mĩ thành ra tôi đưa vào tiêu đề ấy.

[altus]

Vâng, nhưng tác giả lại sáng tác sau năm 1954, tức trong thời kì chống Mĩ thành ra tôi đưa vào tiêu đề ấy.

Không hiểu ý bác. "Tiêu đề ấy" của bác là tiêu đề nào tôi chưa rõ nhưng mục này dành cho thơ sáng tác vào /có chủ đề về thời kỳ chống Pháp.

[kimlongkhanh]

À, tôi thấy phía trên có ai đó ghi tiêu đề là " Re: Nửa thế kỷ thơ về người lính ", nên đưa vào tiêu đề này ( cũng không biết ổn không nữa ). Tôi thích mấy bài thơ của Xuân Sách nên ghi vào vậy thôi mà. Giá có trang " Thơ thời chống Mĩ" thì hay biết mấy nhỉ ? Có những nhân vật và sự kiện xảy ra thời chống Pháp, nhưng người sáng tác lại viết thời chống Mĩ thành ra đưa vào chống Pháp tôi sợ lạc chủ đề. Dù sao tôi cũng cám ơn lời góp ý của bạn.