Kể từ thời kỳ cổ đại, dân tộc Ossetia đã lôi cuốn hấp dẫn rất nhiều các nhà sử học và các nhà nghiên cứu tên tuổi bởi lịch sử đầy biến động và huy hoàng của họ, có thể kể những cái tên như: Herodotus, Miller, Shegren, Claprot, Verdnardsky, Dumesil, Sulimirsky, Bachrach, Littleton, Cardini, Abaev, Rostovtsev và Kuznetsov.
Lịch sử của dân tộc Ossetian, bắt nguồn từ các tộc người Alanian, Sarmathian và Scythe cho đến thời hiện đại đã được mô tả trong nhiều tác phẩm khoa học sử ví dụ như
“Lịch sử Ossetia-History of Ossetia” của M.Bliev và R.Totrov. Mục
“Dân tộc Alan. Họ là ai?” được thành viên Viện hàn lâm khoa học Nga, ông M.Isaev viết. Ông cũng viết lời tựa cho cuốn
“Lịch sử dân tộc Alan ở phương Tây” của Bernard S. Bachrach. Cuốn sách mô tả về người Alan ở Tây Âu, vùng định cư (lãnh thổ) của họ trải rộng khắp châu Âu và để lại các dấu vết khảo cổ ở mọi nơi từ Anh cho đến phía bắc Ý, Pháp và Hung-ga-ri.
Vào thế kỷ VIII-X, dân tộc Ossetia trải qua những biến cố lớn lao, từ chỗ đạt đến sự thịnh vượng nhanh chóng, tăng cường sức mạnh, tạo ảnh hưởng lớn trên vùng Caucasus cho đến chỗ suy tàn khi bị tộc người Tartar xâm chiếm vào thế kỷ XIII và XIV. Thảm hoạ đó làm cho hệ thống nhà nước Alan suy sụp, đổ vỡ cơ sở kinh tế và cản trở sự phát triển của dân tộc Ossetian hàng thế kỷ sau.
Sau chiến tranh, những người còn lại (ước tính 10-12 ngàn người) của một quốc gia Alan một thời hùng mạnh bị nhốt chặt trong vùng núi cao của dãy Caucasus gần như suốt 5 thế kỷ sau. Trong quãng thời gian này quan hệ của họ với thế giới bên ngoài chỉ giới hạn với các láng giềng xung quanh. Chính vì thế ít có tư liệu sử nói về họ trong giai đoạn này. Nhưng, như người Nga nói, cái xấu luôn luôn đi cùng với cái tốt. Dân tộc Ossetia vẫn giữ được ngôn ngữ, văn hoá độc đáo, truyền thống và tín ngưỡng vì sự cô lập lâu dài này.
Nhiều thế kỷ trôi qua, dân tộc Alanian và bây giờ là Ossetian tự mình gây dựng lại quốc gia từ đống đổ nát, dân số của họ lại tăng lên.
Cho đến nửa đầu thế kỷ XVII, người Ossetian định cư trong giới hạn của những vùng núi cao khắc nghiệt, đã quyết định gia nhập vào đế chế Nga để di cư xuống các vùng bằng phẳng. Đại diện ngoại giao đầu tiên được các cộng đồng Ossetian chọn, mang đơn thỉnh cầu đến nữ hoàng Elizaveta Petrovna tại St.Peterburg năm 1750. Nhưng bị trói buộc bởi những công ước quốc tế, Nga hoàng không vội đưa ra quyết định.
Sau khi quân Thổ bị đánh bại trong cuộc chiến trang Nga-Thổ (1768-1774), các điều kiện địa chính trị đã thay đổi, đế chế Nga lớn mạnh mở rộng ảnh hưởng đến vùng Caucasus, họ có điều kiện để thực hiện nhiều quyết định hơn trước.
Năm 1774, hiệp định Kuchuk-Kaynardzhy được ký kết, không lâu sau, Ossetia trở thành một tỉnh của Nga. Tuy vậy hiệp định này là tương đối hình thức và người Ossetia vẫn tiếp tục có sự độc lập nhất định trong một thời gian dài, thỉnh thoảng lại có các cuộc nổi dậy chống chính quyền Nga ví như Digorsky Gorge năm 1781.
Tuy vậy việc gia nhập vào Nga cho phép Ossetia có thêm những quyền lợi quốc gia cơ bản. Nó giúp họ theo đuổi quyết tâm di cư từ vùng núi cao xuống đồng bằng, bảo hộ cho họ trước sự thù địch ngoại bang và thiết lập quan hệ thị trường Nga-Ossetia.
Trong vòng 100-150 năm sau xã hội Ossetia đã đạt được những thành công nhất định, hàng trăm giáo viên được đào tạo trình độ cao, các nhà trí thức, nhà văn, các tướng lĩnh, các viên chức chính quyền được tôn trọng và phục vụ cộng đồng. Hầu hết họ được đào tạo tại St.Peterburg, Mat-xcơ-va và các thành phố Nga khác. Đầu thế kỷ XX, đã có cả tá tướng lĩnh người Ossetian, hàng trăm sĩ quan được tặng thưởng các phần thưởng Nga cao quí nhất. Họ đã phục vụ trung thành, với danh dự của người Alanian, bảo vệ mảnh đất quê hương của họ và tham gia vào chiến đấu ở mọi nơi từ Viễn đông đến Balkan.
Những hỗn loạn chính trị trong những năm 1920 giáng một đòn mạnh vào nước Nga, cũng như các nước khác trong Liên bang Xô viết, cuộc cách mạng tháng 10/1917 và nội chiến sau đó chia rẽ cộng đồng Ossetian thành những nhóm thù địch. Cơ sở quan hệ xã hội nội tại, nguyên tắc đạo đức, truyền thống cổ xưa bị xói mòn. Đôi khi họ hàng gần gũi, các thành viên trong gia đình thấy mình ở hai phía đối lập trong chiến hào. Rất nhiều người mang tư tưởng tiến bộ bị giết hại, nhiều người khác bỏ quê hương ra đi vĩnh viễn. Nhưng mất mát lớn nhất mà họ phải chịu đựng trong sự đàn áp những năm 1930 khi hầu hết những thủ lĩnh đại diện cho các dân tộc bị hành quyết hay bị đày ải ở Siberia.
Trong chiến tranh thế giới lần thứ II, người Ossetia đã giành được rất nhiều chiến công và sự tôn trọng bởi phẩm chất ưu tú kế thừa từ ông bà tổ tiên của họ. Người Ossetia luôn luôn tâm niệm phục vụ quân ngũ và bảo vệ mảnh đất quê hương là niềm vinh dự lớn lao nhất. Họ không thể quên người Alanian thà chết trong vinh quang còn hơn sống trong tủi nhục. Trẻ em Ossetian thường mơ ước được trở thành một sĩ quan quân đội ngay từ thuở thơ ấu. Trên thực tế, với dân số gần 700 nghìn người mà đã có 78 các vị tướng lĩnh người Ossetian được vinh danh.
Với dân số 340 000 người ngay trước WWII:
-89 900 ra mặt trận
-46 000 hy sinh trên chiến trường
-34 được phong tặng Anh hùng Xô viết, vinh dự cao quí nhất. So với dân số tỉ lệ này là cao nhất trong các sắc tộc của Liên bang Xô viết.
-Hơn 50 người trở thành tướng và đô đốc
-2 gia đình mất mỗi gia đình 7 người con trong chiến tranh WWII
-2 gia đình mất 6
-16 gia đình mất 5
-52 gia đình mất 4
Những vị tướng người Ossetian, nổi bật với chức vụ cao như tướng Issa Pliev, tướng Georgy Khetagurov, là vị “cha già” của đặc nhiệm Xô viết, thiếu tướng Khadzhimurat Mamsurov, đại tướng Ibragim Dzusov và rất nhiều những người khác đã đóng góp quan trọng vào công cuộc đánh bại chủ nghĩa Phát-xít, giải phóng đất nước và các nước Đông Âu bị phát-xít chiếm đóng.
ảnh: Cựu chiến binh WW2 Ossetia gặp gỡ ở Mat-xcơ-va
Những người Ossetian đã đạt được các thành tựu lớn trong nghệ thuật và thể thao. Nguồn tài nguyên tự nhiên của Ossetia cho phép thành lập các xí nghiếp công nghiệp lớn về khai thác chì và kẽm Sadonsky và Kvaysinsky, các nhà máy công nghiệp lớn “Electrozinc” và “Pobedit”, “Emalprovod” và “Vibromachine” ở Tskhinvaly, xí nghiệp Alagirsky Resistant, tổ hợp công nghiệp Beslan Maize (đã có thời kỳ lớn nhất châu Âu), xí nghiệp đồ gỗ nội thất “Kazbek”, một số nhà máy điện lớn, v.v.
Vladikavkaz, thủ đô của nước Cộng hoà Bắc Ossetia-Alania là thành phố trung tâm của cả vùng Caucasus, là trung tâm công nghiệp, giao thông, du lịch và văn hoá. Tại đây có hơn 100 dân tộc sống trong hoà bình và hoà hợp. Tất cả họ đều tự hào vì trường đại học tổng hợp danh tiếng Bắc Ossetia, đại học nông nghiệp Gorsky, đại học mỏ và luyện kim Bắc Caucasus, viện Y học Bắc Ossetia, 2 trường quân sự cao cấp và nhiều trường học khác.
Đời sống văn hoá Ossetia rất phong phú với các sự kiện đa dạng. Ở đây có một số nhà hát nổi tiếng, ca nhạc, đoàn biểu diễn ca múa dân tộc Alan và Simd, rạp xiếc độc đáo Narty và rất nhiều các đoàn ca kịch nổi tiếng ở cả 2 miền Ossetia.
Văn hoá và nghệ thuật Ossetia đã để lại cho Nga và thế giới nhiều nhà nghệ thuật, nghệ sĩ nổi tiếng như Valery Gergiev (một trong những nhà chỉ huy dàn nhạc đương đại), Veronica Dudarova (nữ chỉ huy dàn nhạc đầu tiên trên thế giới), Svetlana Adyrkhaeva (nghệ sĩ ba-lê nhà hát Bolshoy), nhà sáng lập nghành xiếc Xô viết Alibek Kantemirov và con của ông, các nghệ sĩ sân khấu điện ảnh Vladimir Tkhapsaev và Nikolay Salamov, cũng như các nghệ sĩ biểu diễn Felix Tsarikaty và Akim Salbiev.
Người Ossetian cũng mang lại cho quê hương của họ nhiều danh tiếng và niềm tự hào trong lĩnh vực thể thao đỉnh cao. Môn vật tự do, vật Greco-roman, sumo và Judo, karate và taekwondo, thể dục nghệ thuật, vật tay và các môn thể thao truyền thống khác, họ thi đấu không chỉ cho Nga mà còn cho một số quốc gia khác.
Người Nga tự hào vì giữ 12 kỷ lục Olympic, nhiều kỷ lục thế giới và châu Âu cũng như các kỷ lục quốc gia. Thì tại thế vận hội Olympic 2004 Athens, người Ossetian giành được 4 huy chương vàng, 2 bạc, 2 đồng. Thành tích như thế thực sự là phi thường với một dân tộc chỉ có 700 nghìn dân và dường như chưa có dân tộc nào có thể vượt qua trong tương lai gần.
Thế hệ trẻ Ossetian ngày này mong muốn được chiến đấu trong lĩnh vực thể thao chứ không phải trên chiến trường. Họ mong muốn sống trong hoà bình với lòng thương yêu dành cho mọi người xung quanh. Họ mong muốn xây dựng tương lai của họ qua học tập và lao động không ngừng.
Những thành tựu của người Ossetian trong các lĩnh vực khoa học và kinh tế thực sự nổi bật. Ông George Tokaty là một nhà khoa học chủ chốt trong việc phát triển các chương trình không gian vũ trụ NASA, Vaso Abaev là một nhà sử học, ngôn ngữ học nổi tiếng, Yuri Kuchiev là thuyền trưởng chỉ huy tàu phá băng Arctica, đã đi đến Bắc Cực năm 1978 làm toàn thế giới chú ý, Taymuraz Bolloev, một trong những doanh nhân Nga thành đạt nhất và là cựu lãnh đạo của tập đoàn bia lớn nhất nước Nga Baltica, cùng rất nhiều những con người khác đã và đang góp phần quan trọng trong lĩnh vực khoa học và công nghiệp thế giới.
Ngày nay, Bắc Ossetia là một trong những vùng phát triển nhanh nhất nước Nga. Người Ossetian mong muốn gây dựng quan hệ thương mại và văn hoá với thế giới để giành được nhiều thành tựu hơn nữa. Họ sẵn lòng giao thiệp và nhìn về tương lai với niềm hy vọng lớn lao.
