Lịch sử Quân sự Việt Nam - Tập 11

[UyenNhi05]

Chỉ trong năm 1965, 834 chiếc Thần sấm, Con ma của lực lượng không quân, hải quân Mỹ đã bị bắn hạ trên vùng trời miền Bắc. Năm 1966, nhịp độ và quy mô đánh phá của máy bay, tàu chiến Mỹ tăng lên - kể cả việc máy bay ném bom chiến lược B52 bắt đầu được sử dụng đánh phá miền Bắc, cũng là năm lực lượng phòng không ta đánh thắng giòn giã, hạ 773 chiếc máy bay các loại.

Giữa những ngày cuộc chiến đấu đang diễn ra ác liệt ở kháp hai miền Nam, Bắc, trong Lời kêu gọi ngày 17-7-1966 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định mạnh mẽ ý chí sắt đá của nhân dân Việt Nam:

“Giônxơn và bè lũ phải biết rằng: chúng có thể đưa 50 vạn quân, 1 triệu quân hoặc nhiều hơn nữa để đẩy mạnh chiến tranh xâm lược ở miền Nam Việt Nam. Chúng có thể dùng hàng nghìn máy bay, tăng cường đánh phá miền Bắc. Nhưng chúng quyết không thể lay chuyển được chí khí sắt đá, quyết tâm chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam anh hùng. . . Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do! Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn!” 1 .

Theo Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân, dân cả nước tăng cường đoàn kết, đẩy mạnh các hoạt động tiến công quân địch.

Trên mặt trận chống chiến tranh phá hoại, cuộc chiến đấu diễn ra ngày càng ác liệt. Theo cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Namara, “các cuộc không kích chống miền Bắc Việt Nam tăng từ 25.000 vụ năm 1965 lên 79.000 vụ năm 1966 và 108.000 vụ năm 1967, và số lượng bom đạn ném xuống đây tăng từ 63.000 tấn lên 136.000 tấn, rồi 226.000 tấn” 2.

Bom đạn Mỹ đã gây ra cho miền Bắc những tổn thất to lớn về người và của. Cơ quan phân tích Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) ước tính, chiến dịch Sấm rền của không quân Mỹ đã sát hại 13.000 người miền Bắc trong năm 1965, 24.000 người trong năm 1966, và khoảng 29.000 người trong năm 1967; phần lớn trong số đó là dân thường. Hầu hết hệ thống  giao thông, cầu đường, nhà ga, kho tàng bệnh viện; nhiều cơ sở kinh tế, công trình công cộng, hệ thống thuỷ sợi. . . bị đánh đi đánh lại nhiều lần, trong đó có 391 trường học, 92 cơ sở y tế 149 nhà thờ, 79 ngôi chùa, 25 trong số 30 thị xã và 3 trong 5 thành phố trên miền Bắc bị phá huỷ.

Trong lửa đạn chiến tranh, miền Bắc vẫn bền lòng vững chí. Kiên quyết trừng trị đích đáng các hành động leo thang chiến tranh của Mỹ, ngày 20-3- 1967, pháo binh ta ở bờ bắc sông Bến Hải bắn phá mãnh liệt căn cứ quân sự Dốc Miếu ở bờ nam, cùng với pháo mang vác ở bờ nam phối hợp bắn vào điểm cao 241, Cồn Tiên, loại khỏi vòng chiến đấu 1.000 tên Mỹ, phá huỷ, phá hỏng 17 đại bác, 57 xe quân sự, 5 máy bay lên thẳng. 

Năm 1967, lưới lửa phòng không miền Bắc tiếp tục cánh trả quyết liệt các bước leo thang của không quân Mỹ, bắn hạ hơn 1.000 máy bay, bảo vệ vững chắc nhiều khu vực mục tiêu trọng yếu. Trong năm này, ngoài việc tập trung đánh cắt toàn bộ hệ thống giao thông’ và các hệ thống mục tiêu quân sự kinh tế như sân bay, các trận địa phòng không, công nghiệp, điện lực, kho dự trữ nhiên liệu..., địch còn mở các đợt  đánh phá dữ dội nhằm vào Hà Nội, Hải Phòng trong tháng 4, tháng 5, tháng 8, tháng 9, tháng 10.

Phán đoán chính xác âm mưu, thủ đoạn đánh phá của địch lực lượng phòng không ba thứ quân bảo vệ bầu trời Hà Nội, Hải Phòng, đã chiến đấu dũng cảm, bắn rơi nhiều máy bay, bắt sống nhiều giặc lái.  Đặc biệt, từ ngày 24 đến ngày 28- 10-1967, gần 500 lần chiếc máy bay Mỹ luân phiên đánh phá các khu vực mục tiêu nội, ngoại thành Hà Nội. Đây là đợt đánh phá vào Hà Nội lần thứ năm và là đợt sử dụng lực lượng không quân lớn nhất của Mỹ kể từ khi cuộc chiến tranh phá hoại bắt đầu.

Lực lượng phòng không bảo vệ vùng trời Hà Nội lúc này thường xuyên có tới 22 đến 26 tiểu đoàn hoả lực gồm pháo cao xạ, tên lửa phòng không. Ngoài ra, tham gia đánh địch còn có các tổ đội súng máy của dân quân, tự vệ. Nhiều nơi, dân quân, tự vệ bố trí trận địa đánh máy bay trên các toà nhà cao tầng của Thủ đô Với quyết tâm cao, dựa vào thế trận được chuẩn bị từ trước, lực lượng phòng không ta đã đánh trả hiệu quả, bắn hạ 45 chiếc, bắt sống nhiều giặc lái. Chiến thắng trên vùng trời Hà Nội, Hải Phòng có ý nghĩa quan trọng. Chiến thắng đó làm thất bại âm mưu gây sức ép tối đa hòng uy hiếp tinh thần kháng chiến của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta ở miền Bắc, buộc miền Bắc phải ngừng chi viện cho cách mạng miền Nam.


___________________________
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.12, tr.108.
2. Tài liệu mật Bộ Quốc phòng Mỹ..., Tlđd, t.2, tr.185.

[UyenNhi05]

Từ tháng 4- 1968, khi buộc phải ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra, không quân, hải quân Mỹ tập trung đánh phá dữ dội mang tính huỷ diệt vùng tuyến lửa Khu IV từ Thanh Hoá trở vào nhằm ngăn chặn đến mức cao nhất luồng hàng chuyển vận từ Bắc vào Nam. Trung bình mỗi ngày, máy bay địch xuất kích 300 đến 350 lần chiếc. Trong 7 tháng từ tháng 4 đến tháng 10- 1968) mảnh đất Khu IV đã phải chịu số trận ném bom tăng 2,6 lần, với mật độ bom đạn tăng 20 lần so với toàn bộ số bom .đạn Mỹ sử dụng trong năm 1967. 

Kiên quyết đánh thắng âm mưu ngăn chặn của địch, trong khi sử dụng một bộ phận lực lượng thích hợp bảo vệ các mục tiêu phía bắc vĩ tuyến 20, Bộ Tổng tham mưu đã điều các sơ đoàn phòng không vào đánh địch trên vùng trời Khu IV.  Với lực lượng được tăng cường, bộ đội phòng không đã tổ chức các đợt tác chiến bảo vệ giao thông vận tải với quy mô lớn, tập trung hàng chục trung đoàn pháo cao xạ, tên lửa phòng không. Một bộ phận Không quân nhân dân Việt Nam cũng được lệnh xuất kích đánh máy bay địch trên vùng trời, vùng biển Quân khu 4. Hơn 7 tháng liên tục chiến đấu, lực lượng phòng không trên địa bàn các tỉnh Khu IV đã bắn rơi 425 máy bay của Mỹ.

Suốt những năm chống chiến tranh phá hoại, tại nhiều địa phương khác trên miền Bắc, lực lượng phòng không ba thứ quân chiến đấu ngày càng hiệu quả, bắn rơi hàng trăm máy bay. Trong chiến công chung, Trung đội nữ dân quân xã Hoa Lộc (Hậu Lộc, Thanh Hoá) đã bắn rơi một máy bay A.4D ngày 16-6-1967, trở thành đơn vị nữ dân quân đầu tiên trên miền Bắc dùng súng bộ binh bắn rơi máy bay Mỹ. Trung đội lão dân quân xã Hoằng Trường (Hoằng Hoá, Thanh Hoá) đã bắn trúng hai máy bay, nêu tấm gương “tuổi cao chí càng cao” của giới phụ lão miền Bắc. Trước đó, Tiểu đoàn tên lửa 84 thuộc Trung đoàn 283 đã bắn tan xác chiếc B52 đầu tiên trên vùng trời Vĩnh Linh.

Những năm bom đạn, trên mọi miền của hậu phương miền Bắc, xuất hiện biết bao tấm gương sáng chói của các cá nhân và đơn vị anh hùng như đảo Cồn Cỏ, cầu Hàm Rồng, Quân chủng Phòng không - Không quân, Binh chủng Ra đa - Tên lửa, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ (Quảng Bình), đất lúa Thái Bình - quê hương của phong trào “5 tấn”, mẹ Suốt chèo đò đưa bộ đội qua sông trên dòng Nhật Lệ, anh hùng Nguyễn Viết Xuân, Phạm Ngọc Lan, Thái Văn A, Ngô Thị Tuyển. . .

Vừa đánh trả các bước leo thang của không quân Mỹ, quân dân ta đồng thời đối phó với các hoạt động của hải quân Mỹ vùng ven biển miền Bắc. Trong những năm 1965 - 1966, tàu chiến Mỹ liên tục đánh phá các cửa sông, bến cảng, làng mạc, các đảo ven bờ từ vĩ tuyến 20 trở vào. Lực lượng pháo binh bờ biển của ta đánh giỏi, bắn cháy 35 tàu địch, bắn bị thương nhiều chiếc khác.

 Từ tháng 2-1967, địch mở rộng phạm vi đánh phá lên phía bắc vĩ tuyến 20 và tăng cường các hoạt động phong toả các cửa sông, lạch biển, bến phà cũng như các khu vực tiếp nhận hàng hoá từ bên ngoài vào miền Bắc... Trong những năm này, thêm hàng chục lần tàu chiến địch bị trúng đạn của pháo binh bờ đối biển miền Bắc. Năm 1968, địch tập trung một lực lượng pháo hạng mạnh ngày đêm nã đạn vào các tỉnh ven biển Khu IV nhưng cũng chính năm này, thêm 32 tàu địch bị trúng đạn của pháo binh bờ đối biển.

Nhận xét về hiệu lực đánh trả của pháo binh ta, một tờ báo Mỹ viết: “Trong khi đánh nhau với pháo bờ biển miền Bắc Việt Nam, các tàu chiến Mỹ đã gặp phải sự chống trả ngày càng có hiệu lực. Các tàu khu trục và tuần dương phải chạy nhanh qua vùng nguy hiểm để bắn vào mục tiêu trên bờ” 1.

Trên mặt trận giao thông vận tải, ngay từ đầu và suốt những năm chống chiến tranh phá hoại, Đảng, Nhà nước, quân đội đã đề ra một loạt biện pháp lớn nhằm tăng cường khả năng đảm bảo giao thông thông suốt trước sự đánh phá ngăn chặn quyết liệt của máy bay, tàu chiến Mỹ: quyết định thành lập lực lượng thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước (ngày 21-6-1965); điều động, tăng cường cán bộ cho công tác giao thông vận tải; huy động một lực lượng lớn dân công hoả tuyến phục vụ công tác bảo đảm giao thông; thành lập Ban điều hành giao thông Trung ương (tháng l0-1965) và các ban điều hành, ban đảm bảo giao thông các tỉnh, huyện; sử dụng một bộ phận lực lượng phòng không mạnh đánh địch, bảo đảm giao thông; tăng cường lực lượng vận tải công binh, làm đường, bắc cầu, phà, rà phá bom, mìn nổ chậm...


_________________________________
1. Báo Mỹ Người hướng dẫn khoa học đạo Thiên Chúa, số ra ngày 22-7-1967.

[UyenNhi05]

Ngoài ra, theo sự thoả thuận giữa Đảng, Chính phủ hai nước Việt Nam và Trung Quốc, từ cuối năm 1965 và 1966, Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc đã cử 5 chi đội (1 chi đội tương đương 1 sư đoàn) công binh và phòng không sang giúp nhân dân ta bảo vệ một số mục tiêu ở các tỉnh biên giới phía bắc, xây dựng, sửa chữa và nâng cấp một số tuyến đường bộ, đường sắt từ biên giới Việt - Trung về Hà Nội. Đảng và Chính phủ Trung Quốc còn viện trợ cho Việt Nam lương thực, thực phẩm, quân trang, quân dụng, thuốc chữa bệnh và nhiều vũ khí, khí tài quân sự nhẹ.

Cùng với Trung Quốc, nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên cũng cử 442 phi công, thợ máy lần lượt sang giúp Việt Nam chiến đấu, thành lập một Trung đoàn không quân - Trung đoàn 927 bảo vệ các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên. Trong những năm này, ở các nước xã hội chủ nghĩa Liên Xô, Hunggari, Tiệp Khắc, Ba Lan, Cuba, v.v. dấy lên phong trào thanh niên tình nguyện sang giúp Việt Nam đánh Mỹ. Đảng và Chính phủ Liên Xô chẳng những viện trợ vũ khí, khí tài, thiết bị quân sự hiện đại như xe tăng, máy bay, pháo tầm xa, tên lửa, ra đa mà còn cử hàng trăm cố vấn sang giúp nhân dân Việt Nam đánh Mỹ.

Trong khi đó ở trong nước, từ năm 1965, tuyến vận tải chiến lược 559 nhanh chóng được tăng cường về mọi mặt. Ngoài quân số trong biên chế 16.800 người tính đến cuối năm 1965 và tiếp tục tăng trong các năm tiếp theo, đoàn còn được phối thuộc một số trung đoàn, tiểu đoàn công binh, cao xạ và hàng nghìn nam, nữ thanh niên xung phong. Toàn bộ lực lượng này tổ chức thành hai bộ phận, một bộ phận cơ động gồm những đơn vị công binh, pháo phòng không, bộ binh và một bộ phận tại chỗ gồm các binh trạm, đảm nhiệm việc vận chuyển, bảo vệ giao thông, đưa đón bộ đội hành quân trên các cung đường được phân công. . .

Để hoàn thành nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ bộ đội Trường Sơn và lực lượng thanh niên xung phong đã chủ động quy hoạch, xây dựng và mở rộng mạng đường gồm 6 trục dọc, 21 trục ngang, đường vòng tránh, đường nghi binh lừa máy bay địch, các cẩu, bến vượt, bãi trú quân, bãi đậu xe; tổ chức và tăng cường hệ thống binh trạm, khu kho, trạm sửa chữa, bệnh xá, đài quan sát, trạm điều phối giao thông. . . .trên các trục đường.

Với quyết tâm cao, trí thông minh sáng tạo và sức chịu đựng bền bỉ kiên cường, lực lượng bảo đảm giao thông trên miền Bắc và trên tuyến vận tải chiến lược 559 đã vượt qua bao thử thách đầy gian khổ, hy sinh, đêm ngày bám cầu đường, trận địa, trụ vững ở những trọng điểm đánh phá của máy bay, tàu chiến Mỹ, giữ vững mạch máu giao thông.

Bên cạnh đó, các địa phương trên miền Bắc, đặc biệt là những tỉnh thuộc tuyến lửa Khu IV, đã huy động một bộ phận lớn nhân dân tham gia đảm bảo giao thông, chuyển vận hàng hoá qua các vùng trọng điểm. Những năm tháng ấy, đã có tới 183 triệu lượt người ở miền Bắc đã tham gia đào đắp 35 triệu mét khối đất đá san lấp hố bom. Làng xóm ven các trục đường giao liên và đường ôtô trở thành nơi tạm dừng của bộ đội và thanh niên xung phong trên đường hành quân vào Nam, thành nơi ẩn giấu của những đoàn xe vận tải, nơi tập kết, cất giấu hàng hoá chi viện cho tiền tuyến . . .

Giao thông vận tải những năm chống chiến tranh phá hoại là mặt trận nóng bỏng, nơi diễn ra cuộc đọ sức, đọ lửa, đọ ý chí và trí tuệ giữa quân, dân miền Bắc với vũ khí, sắt thép và bộ máy điều hành chiến tranh của Mỹ.

Trong cuộc đối chọi đó, ỷ vào tiềm lực và sức mạnh quân sự, kinh tế vốn có, phía Mỹ đã sử dụng một lực lượng hùng hậu không quân, hải quân đánh phá, phong toả, ngăn chặn gắt gao bằng nhiều thủ đoạn, nhiều loại vũ khí, bom đạn thường xuyên cải tiến và với cường độ, quy mô ngày càng mở rộng, ngày càng quyết liệt . . . khiến cho toàn bộ hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thuỷ, cầu cống, bến cảng, bến đậu, khu tập kết hàng hoá... trên miền Bắc và trên tuyến vận tải chiến lược 559 bị uy hiếp, bị hư hỏng, bị tàn phá nặng nề.

Thế nhưng, với nghị lực phi thường, lực lượng đảm bảo giao thông vận tải miền Bắc và trên toàn tuyến 559 bằng quyết tâm “sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm”, “đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”, đã không quản gian khổ, hy sinh, mở thêm nhiều tuyến đường vòng tránh, hình thành thêm nhiều bến vượt nhiều cầu, phà, bến ngầm dự trữ; cải tạo, sửa chữa, nâng cấp hàng nghìn kilômét đường giao thông nông thôn, xoá dần thế “độc tuyến”, “độc bến”; tích cực cải tiến về phương thức vận chuyển, về tổ chức lực lượng, bố trí thế trận giao thông. . .

[UyenNhi05]

Vùng sông, biển, bộ đội, thanh niên xung phong, dân quân, tự vệ thành lập các tổ, đội quan sát, rà phá, tháo gỡ bom, mìn, thuỷ lôi. Họ thực sự là những con người “gan vàng, dạ ngọc”; có mặt tại những địa bàn nóng bỏng, quan sát, đánh dấu điểm bom rơi, phát hiện những quả bom nổ chậm, những bãi mìn hẹn giờ, những bãi thuỷ lôi để kịp thời rà phá, tháo gỡ. Trên mặt trận sông nước nói riêng và trên mặt trận giao thông vận tải nói chung, những năm chống chiến tranh phá hoại, đã ngời sáng biết bao tấm gương anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.

Đó là Trung đội nữ dân quân công binh do Võ Thị Đơn chỉ huy trụ bám trên xung phong anh hùng ở Ngã ba Đồng Lộc - điểm giao hội của quốc lộ 15 và tỉnh lộ 20, một huyết mạch giao thông sống còn của tuyến vận chuyển chiến lược Bắc - Nam, là Đội thanh niên xung phong 25 trên đường 20 - con đường mang tên “Quyết thắng”, Đại đội thanh niên xung phong 759 Quảng Bình . . . Vừa đánh thắng không quân, hải quân Mỹ, giữ vững mạch máu giao thông, hậu phương lớn miền Bắc đồng thời vươn lên đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của tiền tuyến lớn miền Nam.

Dựa trên nền tảng của chế độ xã hội mới ưu việt được xây dựng trong 10 năm hoà bình (1954-1964), tiếp tục được củng cố trong khói lửa chiến tranh, Đảng, Nhà nước đã ban hành và chỉ đạo các cấp, các ngành tổ chức thực hiện nhiều chủ trương, chính sách, chế độ hợp với điều kiện cụ thể của miền Bắc lúc đó, hợp với lòng dân nên đã phát huy mạnh mẽ sức mạnh và tiềm năng to lớn của nhân dân phục vụ sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nhiều phong trào thi đua yêu nước được dấy lên mạnh mẽ, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân, các thành phần xã hội tham gia; nhiều địa phương, đơn vị, cá nhân điển hình xuất hiện trên các lĩnh vực sản xuất, công tác, chiến đấu, phục vụ chiến đấu đảm bảo giao thông, chi viện chiến trường. . . là biểu thị ý chí, quyết tâm kháng chiến của quân, dân miền Bắc. Dù chiến tranh gây ra những tổn thất nặng nề về người và của, tác động tới toàn bộ đời sống chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội, an ninh - quốc phòng. . . nhưng miền Bắc vẫn chứng tỏ trong thực tế là một hậu phương bền vững, được tổ chức chặt chẽ.

Hậu phương đó chẳng những kiên cường trong lửa đạn thà còn vươn lên đáp ứng nhu cầu về người và vật chất cho sự nghiệp kháng chiến trên cả hai miền. Hằng năm, miền Bắc dành 20% tổng sản phẩm lương thực cung cấp cho lực lượng vũ trang, động viên hàng chục vạn con em lên đường chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

Nếu năm 1959, miền Bắc chi viện cho cách mạng miền Nam 542 người thì con số đó, tới năm 1964, tăng lên 17.475 người. Trong hai năm 1966, 1967, hơn 36 vạn thanh niên miền Bắc được động viên vào quân đội thường trực, gần 15 vạn cán bộ, chiến sĩ vào Nam chiến đấu, 44.000 người tham gia lực lượng thanh niên xung phong.  Năm 1968, hơn 14 vạn cán bộ, chiến sĩ từ miền Bắc hành quân vào Nam tham gia cuộc tổng tiến công và nổi dậy. Cũng những năm từ năm 1965 đến năm 1968, miền Bắc đã tổ chức vận chuyển vào Nam khối lượng vật chất lớn gấp 10 lần so với những năm 1961 - 1964.

Cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc và cuộc chiến tranh cục bộ ở miền Nam của đế quốc Mỹ ngày càng bị thất bại nặng nề, các mục tiêu chiến lược mà phía Mỹ đề ra ban đầu không thực hiện được. Sa lầy ở Việt Nam, nước Mỹ lâm vào cuộc khủng hoảng về chính trị và kinh tế, khủng hoảng về chiến lược quân sự và chính sách đối ngoại. Trong nước, sự phân hoá giữa phái chủ chiến và chủ hoà, giữa các tầng lớp nhân dân với chính quyền liên bang. . . ngày càng gay gắt, tạo nên áp lực chính trị ngày càng tăng đối với chính quyền và đối với cá nhân Tổng thống Mỹ Giônxơn . . .

Trên thế giới, Mỹ ngày càng bị cô lập trong vấn đề Việt Nam. Ngày càng có nhiều tiếng nói phản đối, lên án cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, ủng hộ sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Ngày 1 1-5- 1966, Toà án quốc tế Béctơrăng Rút xen được thành lập. Trong các phiên họp tháng 5-1966 và tháng 11- 1967, với những bằng chứng thực tế, toà án này đã kết luận: Chính phủ Mỹ phạm tội ác xâm lược chống nhân dân Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. Kết luận đó có ý nghĩa chính trị to lớn, tác động mạnh tới dư luận thế giới, nhất là dư luận ở nước Mỹ và các nước phương Tây. 

Trong những điều kiện đó, để che giấu các hành động chiến tranh xâm lược và những thất bại trên chiến trường, cũng như để làm lạc hướng dư luận, từ năm 1967 trở về trước, song song với các bước leo thang chiến tranh ở cả hai miền Nam, Bắc Việt Nam, chính quyền Giônxơn đồng thời ráo riết xúc tiến các thủ đoạn ngoại giao - cả công khai và bí mật, hòng ép ta trên thế mạnh.

[UyenNhi05]

Thấu hiểu bản chất xâm lược và hiếu chiến của địch, với những kinh nghiệm dạn dày trong đấu tranh ngoại giao, những năm 1965, 1966, 1967, Đảng và Chính phủ ta trong khi kiên quyết đẩy mạnh đấu tranh quân sự chính trị, đã chủ động tiến công địch về ngoại giao, nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn.

Tháng 1-1967, Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) ra nghị quyết mở mặt trận ngoại giao và khẳng định: “Chúng ta tiến công địch về ngoại giao bây giờ là đúng lúc”. Để kéo Mỹ xuống thang, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán, Bộ Chính trì Trung ương Đảng quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu thân 1968.

Trên thực tế, cuộc tổng tiến công và nổi dậy táo bạo này của quân và dân ta đã mở ra một giai đoạn mới - giai đoạn vừa đánh vừa đàm phán mà ở đó chủ trương nhất quán của Đảng ta là kéo Mỹ xuống thang để đánh thắng hoàn toàn ý chí xâm lược của Mỹ.

Nhìn chung lại, qua hơn bốn năm leo thang đánh phá miền Bắc, các mục tiêu chiến lược mà Mỹ đề ra trong cuộc chiến tranh này đã không thực hiện được. Quân, dân miền Bắc vẫn bền tâm, vững chí, đoàn kết chặt chẽ xung quanh Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, vừa sản xuất, vừa chiến đấu và tăng sức chi viện cho chiến trường miền Nam. Hậu phương lớn miền Bắc được bảo vệ vững chắc đã phát huy mạnh mẽ vai trò và tác dụng có ý nghĩa thường xuyên quyết định đối với cuộc chiến đấu của quân, dân ta trên chiến trường miền Nam trong cuộc đương đầu trực tiếp với quân chiến đấu Mỹ.


III- ĐÁNH THẮNG CHIẾN LƯỢC CHIẾN TRANH CỤC BỘ CỦA ĐẾ QUỐC MỸ,
BUỘC CHÚNG PHẢI XUỐNG THANG CHIẾN TRANH (1965-1968)

Sau bốn năm (1961-1964) tiến hành chiến lược chiến tranh đặc biệt, mặc dù đã bỏ ra nhiều tiền của và công sức, thi hành nhiều thủ đoạn và biện pháp, nhưng phía Mỹ vẫn không dập tắt được phong trào cách mạng miền Nam. Ngược lại, trong bốn năm đó, cách mạng miền Nam không ngừng lớn mạnh cả về lực lượng quân sự, chính trị; thế trận chiến tranh nhân dân phát triển trên cả ba vùng chiến lược rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị. . .

Đến mùa Hè năm 1965, chiến tranh đặc biệt được Mỹ đẩy tới đỉnh cao, song, bị quân dân ta ở miền Nam đánh thắng hoàn toàn. Để cứu vãn chính quyền, quân đội Sài Gòn khỏi sụp đổ, chính quyền Mỹ liền đưa quân Mỹ vào miền Nam và thay đổi chiến lược từ chiến tranh đặc biệt sang chiến tranh cục bộ, nhằm tiếp tục thực hiện âm mưu xâm lược và thống trị miền Nam bằng chủ nghĩa thực dân kiểu mới.

Tiếp theo việc đưa 2 tiểu đoàn lính thuỷ đánh bộ vào Đà Nẵng và mở chiến dịch Sấm rền, ngày 1-4-1965, Tổng thống Mỹ L. Giônxơn quyết định đưa thêm một bộ phận quân chiến đấu Mỹ vào miền Nam, tăng cường lực lượng không quân, hải quân đánh phá miền Bắc và xúc tiến việc thăm dò khả năng triển khai quân một số nước đồng minh vào miền Nam . . .

Quyết định này 1 đánh dấu sự thay đổi về chiến lược của Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam: từ chỗ đóng vai trò cố vấn, hậu thuẫn cho chính quyền và quân đội Sài Gòn, Chính quyền Mỹ đã bắt đầu “Mỹ hoá” cuộc chiến tranh.

Để có một tập đoàn tay sai trung thành tuyệt đối với Mỹ, tạo thế ổn định về chính trị ở miền Nam để Mỹ tiến hành chiến tranh cục bộ, ngày 19-6-1965, đế quốc Mỹ ủng hộ nhóm tướng trẻ Thiệu - Kỳ làm cuộc đảo chính lật đổ Nguyễn Khánh, lập chính quyền quân sự ở Sài Gòn.


_________________________________
1. Quyết định ngày 1-4-1965 của Giônxơn được cụ thể hoá bằng 11 biện pháp thực hiện trong Bị vong lục số 328 - NSAM của Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ, ngày 6-4-1965; trong đó có bốn biện pháp chủ yếu như sau:
- Tăng thêm 18.000 đến 20.000 quân vào miền Nam.
- Triển khai 2 tiểu đoàn lính thuỷ đánh bộ, 1 phi đoàn của lính thuỷ đánh bộ và những bộ phận kết hợp về chỉ huy và hỗ trợ. 
- Thay đổi nhiệm vụ của các đơn vị lính thuỷ đánh bộ đã triển khai ở miền Nam Việt Nam theo hướng sử dụng lực lượng này một cách tích cực hơn.
- Thăm dò khả năng triển khai quân sự của một số nước đồng minh của Mỹ vào miền Nam.

[UyenNhi05]

Ngày 17-7-1965, Tổng thống Mỹ Giônxơn chấp thuận đề nghị tăng số quân Mỹ ở miền Nam Việt Nam lên 44 tiểu đoàn và chính thức phê chuẩn kế hoạch chiến lược tìm và diệt của tướng W. Oétmolen - Tư lệnh Bộ chỉ huy quân sự Mỹ tại miền Nam Việt Nam (MACV). Theo đó, Mỹ sẽ hoàn tất các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến tranh cục bộ ở miền  Nam từ hai năm đến hai năm sáu tháng. Kế hoạch này chia làm ba thời kỳ (Périod Time):

- Thời kỳ thứ nhất, từ tháng 7 đến tháng 12-1965, triển khai các đơn vị chiến đấu Mỹ và quân một số nước đồng minh của Mỹ vào miền Nam, ngăn chặn sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn, hoàn thành việc triển khai lực lượng, chuẩn bị cho các cuộc hành quân giành lại thế chủ động chiến trường.

- Thời kỳ thứ hai, từ tháng 1 đến tháng 6-1966, mở cuộc phản công chiến lược tìm và diệt ở không vùng ưu tiên đã được xác định, tiêu diệt chủ lực Quân giải phóng miền Nam, phá chiến tranh du kích, giành lại quyền chủ động chiến trường, tổ chức các hoạt động bình định nông thôn.

- Thời kỳ thứ ba, từ tháng 7- 1966 đến tháng 6-1967 (hoặc cùng lắm là đến cuối năm 1967), mở tiếp các cuộc tiến công tìm và diệt những đơn vị chủ lực Quân giải phóng còn lại, phá căn cứ kháng chiến và tiêu diệt cơ quan đầu não của cách mạng miền Nam, hoàn thành về cơ bản kế hoạch bình định nông thôn, rút quân Mỹ về nước.

Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, ý nghĩa cơ bản trong chiến lược tìm và diệt là “đưa cuộc chiến tranh đến tận xứ sở của kẻ địch, làm cho kẻ địch không thể tự do đi lại ở bất cứ nơi nào trên đất nước... Và giáng cho kẻ địch những đòn thật nặng nề” 1. Với quyết định trên đây, Tổng thống Mỹ Giônxơn đã đưa nước Mỹ “vượt qua ngưỡng cửa, bước vào cuộc chiến tranh trên bộ ở châu Á” 2.

Từ đây, cả ba quân chủng hùng hậu của lực lượng quân sự Mỹ là lục quân, không quân, hải quân đóng vai trò quyết định chủ yếu trên chiến trường Việt Nam.  Sau quyết định ngày 17-7-1965, các đơn vị sừng sỏ và  khét tiếng của quân đội Mỹ như Sư đoàn bộ binh số 1 (Anh cả đỏ), Sư đoàn kỵ binh không vận số 1, Sư đoàn dù 101 (thiên thần mũ đỏ), Sư đoàn bộ binh số 25 (Tia chớp nhiệt đới) Sư đoàn bộ binh số 4, Lữ đoàn dù 173, Trung đoàn kỵ binh thiết giáp số 11 . . . cùng một khối lượng lớn vũ khí, thiết bị chiến trường đổ vào miền Nam...

Chỉ một thời gian ngắn (trong vòng 8 tháng), Mỹ đã hoàn thành việc đưa 20 vạn quân Mỹ với vũ khí, trang bị hiện đại vào miền Nam và triển khai trên các vị trí có tầm quan trọng chiến lược, sẵn sàng mở các cuộc hành quân tìm và diệt. Nhóm Nghiên cứu đặc biệt do tướng Uy lơ - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ đứng đầu, bảo đảm với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Namara và Tổng thống Mỹ Giônxơn rằng: “Không có lý do gì chúng ta lại không thể thắng, nếu đó là quyết tâm của chúng ta” 3.

Quả thật, niềm tin của giới lãnh đạo cao cấp Mỹ về thắng lợi nhanh chóng, dễ dàng khi đưa quân vào chiến trường miền Nam Việt Nam dựa trên những nền tảng vững chắc vốn có của nước Mỹ về tiềm lực và sức mạnh kinh tế quân sự khổng lồ; về “truyền thống ‘ chưa hề bại trận khi đưa quân ra ngoài biên giới tham chiến; về sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Quốc hội Mỹ khi chính Quốc hội thông qua Nghị quyết Vịnh Bắc Bộ, một “bản tuyên chiến đề trước ngày” mở đường cho chính quyền Giônxơn ném hàng vạn con em Mỹ vào chiến trường Việt Nam.

Khi quyết định đưa quân vào Việt Nam, nền kinh tế nước Mỹ liên tục tăng trưởng, quân đội được huấn luyện tốt nhất và được trang bị những vũ khí, phương tiện chiến tranh rất hiện đại. . . Vả lại, đến lúc này, mâu thuẫn Xô - Trung chẳng những không được khắc phục mà ngày càng gay gắt đã làm rạn nứt khối đoàn kết các nước xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Đế quốc Mỹ nhận thấy đây là thời cơ rất quan trọng cần phải lợi dụng để đưa quân Mỹ vào Việt Nam . . . 

Bối cảnh trên đây cho thấy cuộc kháng chiến của nhân dân ta đang đứng trước bước ngoặt mới, phải đối diện với một tình thế rất hiểm nghèo. Toàn thế giới dõi theo tình hình đang diễn biến ngày càng căng thẳng ở Việt Nam với sự lo lắng, rằng liệu Việt Nam - đất nước nhỏ bé, thua kém Mỹ nhiều lần về tiềm lực, sức mạnh kinh tế, quân sự, có đương đầu nổi với cỗ máy quân sự khổng lồ và rất hung hãn của Mỹ không? Và liệu cuộc chiến tranh này có được kiểm soát hay lan nhanh ra khu vực hoặc trở thành chiến tranh thế giới? Ngay cả trong một bộ phận cán bộ, nhân dân ta ngày ấy cũng xuất hiện sự lo lắng, băn khoăn khi các đơn vị quân Mỹ ồ ạt đổ vào miền Nam và máy bay Mỹ ngày đêm gầm rít trên bầu trời miền Bắc...


_________________________________
1, 2. Tài liệu mật Bộ Quốc phòng Mỹ..., Tlđd, t.2, tr.137,136.
3. Tài liệu mật Bộ Quốc phòng Mỹ..., Tlđd, t.2, tr.153.

[UyenNhi05]

Ngay sau chiến lược chiến tranh đặc biệt ở miền Nam bị quân, dân ta đánh bại, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lường tính tới khả năng Mỹ sẽ leo thang chiến tranh, đưa quân Mỹ vào tham chiến, đã chủ động chỉ đạo chuẩn bị phương án sẵn sàng đối phó với tình huống này, mà Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III), tháng 3- 1965 là một minh chứng về sự chủ động, sáng tạo và kiên quyết của Đảng ta.

Tiếp theo, ngày 20-7-1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi khẳng định quyết tâm sắt đá của đồng bào, chiến sĩ cả nước: “Dù phải chiến đấu 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa, chúng ta cũng kiên quyết chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn” 1. 

Thực hiện phương hướng, nhiệm vụ mà Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã chỉ ra và Lời kêu gọi chống Mỹ, cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, miền Bắc chuyển nhanh mọi hoạt động từ thời bình sang thời chiến, tăng cường lực lượng vũ trang. Tại miền Nam, các chiến trường, các địa phương lược lệnh gấp rút tăng cường lực lượng và thế trận chiến tranh nhân dân, khẩn trương tìm hiểu khả năng thực tế của quân Mỹ, bằng những trận phủ đầu. Qua đó, xây dựng cách đánh Mỹ và thắng Mỹ. 

Sau khi đổ bộ lên bãi biển Chu Lai, ngày 29-4-1965, Tiểu đoàn 3 lính thuỷ đánh bộ Mỹ thực hiện nhiệm vụ mở rộng khu vực tuần tra trinh sát bảo đảm an ninh quanh căn cứ Chu Lai đã càn quét vào xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Các chiến sĩ đặc công, trinh sát Quân khu 5 và du kích xã chặn đánh quyết liệt, diệt hơn 70 tên Mỹ, bắn rơi 1 máy bay trực thăng, bắn đứt xích một xe tăng M48. Đây là trận đánh Mỹ đầu tiên của quân và dân ta ở miền Nam. Tuy trận đánh quy mô nhỏ, nhưng các nhà quân sự, các học giả Mỹ đã liệt nó vào “những trận đánh quyết định” trong cuộc chiến tranh Việt Nam, vì đó là trận đánh dấu mốc “quân chủ lực Mỹ bắt đầu tham chiến”.

Tiếp theo, ngày 16-5- 1965, tại miền Đông Nam Bộ, ta tập kích sân bay Biên Hoà. Địch thú nhận trong trận này, 15 máy bay bị phá huỷ, 25 chiếc khác bị hư hại nặng, 21 lính Mỹ bị chết và 64 lính khác bị thương.

Hai trận đánh ngày 29-4 và ngày 16-5 thể hiện tinh thần dũng cảm, sáng tạo, dám đánh của lực lượng vũ trang giải phóng. Tuy vậy, ta vẫn chưa tìm được cách đánh Mỹ hữu hiệu.  Ngày 26-5-1965, Đại đội 2, Tiểu đoàn 70 lực lượng vũ trang địa phương tỉnh Quảng Nam chủ động tập kích một đại đội lính thuỷ đánh bộ Mỹ trên Núi Thành - điểm cao khống chế phía tây căn cứ Chu Lai, thuộc xã Kỳ Liên, huyện Tam Kỳ (nay là xã Tam Nghĩa, huyện Núi Thành), loại khỏi vòng chiến đấu 140 tên địch, thu toàn bộ vũ khí và đồ quân dụng. . .

Trận Núi Thành có ý nghĩa là trận tìm được cách đánh Mỹ đầu tiên “tìm Mỹ mà diệt, gặp Mỹ là đánh”. Nó là kinh nghiệm đánh Mỹ quý báu của quân, dân ta ở miền Nam.  Ngày 18-8- 1965, tại thôn nhỏ Vạn Tường thuộc xã Bình Hải, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, cách căn cứ Chu Lai 17 km về phía đông nam, Trung đoàn 1 chủ lực Quân khu 5, Đại đội 21 bộ đội địa phương, dân quân, du kích đã đánh thắng cuộc tiến công tìm diệt mang tên ánh sáng sao (Starlite) của Sư đoàn 3 lính thuỷ đánh bộ Mỹ, loại khỏi vòng chiến đấu 900 tên, bắn cháy 22 xe tăng, xe bọc thép và 13 máy bay.

Trong trận này, quân Mỹ hoàn toàn chủ động lựa chọn chiến trường tác chiến ven biển phù hợp với khả năng, sở trường của lính thuỷ đánh bộ, lại thuận lợi cho việc sử dụng hoả lực phối hợp của không quân, hải quân, xe tăng, pháo binh. Nhưng từ chủ động tiến công, quân Mỹ buộc phải chuyển sang bị động và cuối cùng chúng bị thua.

Qua trận Vạn Tường có thể khẳng định Việt Nam có khả năng đánh thắng được Mỹ, nó xua tan nỗi băn khoăn trước đây là liệu ta có đánh được Mỹ không? Và đánh Mỹ bằng cách nào?  Sau trận Vạn Tường, nhiều trận đánh phủ đầu quân viễn chinh Mỹ diễn ra liên tục ở Khu V, Trị - Thiên, Đông Nam Bộ, nhưng nổi bật nhất là chiến dịch Plâyme - Tây Nguyên - khai triển từ ngày 19-10 đến ngày 20-1 1-1965.

Trong quãng thời gian đó có các trận kịch chiến giữa Quân giải phóng Tây Nguyên với Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ trong các ngày 17, 18, 19, tại thung lũng Ya Trăng, dưới chân núi Chư Ông. Quân giải phóng Tây Nguyên đã đánh bại cuộc hành quân Lưỡi lê bạc của Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ, diệt 1.700 tên Mỹ, diệt gọn 1 tiểu đoàn Mỹ. Phía Mỹ thú nhận trong trận này quân Mỹ chết 300 tên và số bị thương gấp 3-4 lần số chết. Trung tướng H. Moore, nguyên là Tiểu đoàn trưởng chỉ huy trận Ya Trăng cho rằng: “Đây là trận đánh làm thay đổi cuộc chiến tranh Việt Nam”.


____________________________________
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.11, tr.470.

[UyenNhi05]

Có thể nói, chiến thắng Plâyme bước đầu định đoạt số phận của chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của đế quốc Mỹ, mở ra tiền đề đánh thắng chiến lược chiến tranh cục bộ của chúng.  Chiến thắng Plâyme biểu hiện sự mưu trí của Bộ Chỉ huy điều hành chiến dịch và sức tiến công mãnh liệt của bộ đội ta 1 khiến kẻ thù kinh sợ.

Trận thắng này đã giáng đòn quyết liệt vào uy thế quân Mỹ, làm lung lay lý thuyết mới về chiến tranh bằng máy bay lên thẳng của Mỹ khi nó vừa được áp dụng lần đầu tiên vào chiến trường Việt Nam, làm cho một bộ phận trong giới lãnh đạo cao cấp Mỹ bắt đầu nản lòng.

Sự nản lòng đó được biểu hiện rõ nhất ở lời tuyên bố với giới báo chí của Mắc Namara sau khi ông ta nghe báo cáo trực tiếp về trận Ya Trăng, rằng: “Cuộc chiến tranh mà Mỹ theo đuổi ở Việt Nam sẽ là cuộc chiến tranh lâu dài” 2. Điều này là hoàn toàn trái ngược với tính toán và kế hoạch chiến lược ban đầu của Mỹ. 

Chiến dịch Plâyme bang diễn ra, tại Nam Bộ, lực lượng vũ trang ta diệt và bức rút 16 vị trí địch ở Gò Công, Tân An, Chợ Lớn. Ngày 8- 11- 1965, chủ lực Miền tiến công Lữ đoàn dù 173 nổi danh thiện chiến của Mỹ ở Đất Cuốc - cách Biên Hoà 30 âm về phía bắc. Ngày 12-1 1-1965, Lữ đoàn 2, Sơ đoàn bộ binh số 1 Anh cả đỏ Mỹ bị chủ lực Miền tiến công tại Bầu Bàng. Tám ngày sau đó, quân ta phục kích quân Mỹ tại Cẩm Xe. . .

Các trận đánh này của Quân giải phóng miền Nam đã loại khỏi vòng chiến đấu hàng trăm tên Mỹ, phá huỷ, phá hỏng nhiều phương tiện chiến tranh của chúng. Đặc biệt trong tháng 12, ở Khu V, bộ đội chủ lực quân khu đánh chiếm quận ly Hiệp Đức, bao vây cứ điểm Việt An: Quân nguy bị diệt, quân Mỹ buộc phải nhảy vào cứu nguy.

Ngày 9-12, 5 tiểu đoàn lính thuỷ đánh bộ Mỹ đổ quang An Lý, Cầu La, La Ngà, Chiêm Sơn. Trung đoàn 1 (Ba Gia) chủ lực quân khu tổ chức các trận địa phục kích từ chợ Cẩm Khê đi Quán Rường. 11 giờ ngày 18- 12, quân Mỹ lọt vào trận địa phục kích của ta. Bộ đội ta nổ súng đánh tan đội hình hành quân của địch, diệt hàng trăm tên Mỹ. Bọn Mỹ sống sót tháo chạy, bộ đội ta được lệnh bám sát Mỹ mà diệt, để tránh thương vong do phi pháo địch.

Sau trận này, đồng chí Lê Hữu Trữ, chỉ huy chiến dịch, tổng kết thành khẩu hiệu hành động “Bám thắt lưng Mỹ mà đánh”. Ta lại tìm ra một cách đánh Mỹ hữu hiệu. Với khẩu hiệu “Tìm Mỹ mà đánh, gặp Mỹ là diệt” trong trận Núi Thành, “Bám thắt lưng Mỹ mà đánh” trong trận Việt An, “Nhằm thẳng quân thù mà bắn” trong trận chiến đấu phòng không ở Cha Lo, đến 10 kinh nghiệm đánh Mỹ của Củ Chi, quân, dân ta đã tìm và hoàn thiện cách đánh Mỹ, nó không chỉ có giá trị chiến thuật mà vượt lên trên đó mang ý nghĩa chiến lược.

Cùng thời gian trên đây, ở nhiều địa phương khác, quân dân miền Nam đẩy mạnh tiến công quân sự, chính trị và binh vận. Xung quanh hệ thống căn cứ quân sự Mỹ như Đà Nẵng, Chu Lai, An Khê . . . , những làng xã chiến đấu của ta xuất hiện trong những năm chiến tranh đặc biệt, được tổ chức lại thành các “vành đai du kích diệt Mỹ”.

Đây là thế trận chiến tranh nhân dân độc đáo, một hình thức tiến công địch sáng tạo - tiến công tại căn cứ xuất phát hành quân của các đơn vị quân Mỹ. Trên miền Bắc, cuộc chiến tranh phá hoại của không quân, hải quân Mỹ không uy hiếp được tinh thần kháng chiến của người hậu phương, không ngăn được luồng chi viện đang ngày càng tăng lên từ miền Bắc vào miền Nam.

Tháng 12-1965, Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) họp dưới sự chủ toạ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hội nghị nhận định: “Ngày nay, mặc dầu đế quốc Mỹ đưa vào miền Nam hàng chục vạn quân viễn chinh, lực lượng so sánh giữa ta và địch vẫn không thay đổi lớn.  Tuy cuộc chiến tranh ngày càng trở nên gay go, ác hệt, nhưng nhân dân ta đã có cơ sở chắc chắn để giữ vững và tiếp tục giành thế chủ động trên chiến trường, có đủ lực lượng và điều kiện để đánh bại âm mưu trước mắt và lâu dài của địch” 3.


________________________________
1. Tại thung lũng Ya Trăng, đã diễn ra cuộc giao tranh đẫm máu theo kiểu giáp lá cà. Trong nguy khốn, địch sử dụng cả máy bay ném bom B52 rải thảm, dùng xăng đặc đốt trụi các cánh rừng và dùng pháo hạng nặng bắn tới 4.000 quả đạn để yểm trợ cho quân Mỹ hoặc để phi tang xác đồng bọn. 
2. Harold G. Moore - Joseph L. Galloway: Đã một thời chúng tôi là lính... và trẻ trung, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam dịch và ấn hành, Hà Nội, 1993, tr. 395.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd.  T. 26, tr. 633.

[UyenNhi05]

Với niềm tin lớn lao vào sức mạnh toàn dân tộc, hội nghị quyết định: “Động viên lực lượng của cả nước, kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đê quốc Mỹ trong bất   kỳ tình huống lào đê bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ trong cả nước, tiên tới thực hiện hoà bình thông nhất nước nhà...  Kiên quyết đẩy mạnh đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị, đánh bại đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai trên chiến trường chính miền Nam” 1.

Về phương châm chỉ đạo chiến lược Hội nghị chủ trương: “Trong hoàn cảnh cụ thể hiện nay, trên cơ sở tiếp tục quán triệt và vận dụng phương châm đánh lâu dài, chúng ta cần cố gắng đền cao độ, tập trung lực lượng của cả hai miền đề tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết đinh trong thời gian tương đối ngắn trên chiến trường miền Nam” 2 .

Để đạt được mục tiêu trên đây, Ban Chấp hành Trung ương nêu rõ: “Cần nắm vững phương châm dựa vào sức mình là chính, nhưng đồng thời chúng ta hết sức tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và viện trợ quắc tê, vì đó là một nhân tố quan trọng góp phần quyết định vào thắng lợi của nhân dân ta” 3. 

Nhiệm vụ của nhân dân miền Bắc được Hội nghị Trung ương lần thứ 12 xác định: “Vừa sản xuất, vừa chiến đấu để bảo vệ miền Bắc, đánh bại chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, động viên sức người, sức của tăng cường chi viện miền Nam, ra sức giúp đỡ cách mạng Lào, đồng thời tích cực đánh thắng địch nếu chúng mở rộng chiến tranh cục bộ ra cả nước ta” 4.
 
Triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, về quân sự, Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo các chiến trường nắm vững tư tưởng chiến lược tiên công, chủ động bám sát địch, kết hợp tác chiến của ba thứ quân, dùng hình thức tiến công và phản công để làm thất bại các cuộc hành quân tìm diệt chia quân Mỹ, hỗ trợ cho phong trào đấu tranh chính trị và phong trào chống phá địch bình định.

Tiếp đó tháng 2- 1966, quân uỷ Trung ương xác định vùng rừng núi, mà trọng điểm là Tây Nguyên, miền Đông Nam Bộ, là chiến trường tiêu diệt chủ lực địch; đồng thời đẩy mạnh tác chiến ở chiến trường Khu V, làm chuyển biến chiến trường Trị - Thiên thành hướng chiến lược quan trọng, đẩy mạnh chiến tranh du kích và đánh vận động nhỏ ở chiến trường Khu VIII Khu IX.

Trong lúc quân dân ta gấp rút chuẩn bị mọi mặt theo phương hướng, nhiệm vụ mà Trung ương Đảng, Quân uỷ Trung ương đã xác định, thì ở miền Nam, Bộ Chỉ huy quân sự Mỹ (MACV) cũng đang ráo riết chuẩn bị mở cuộc phản công chiến lược mùa khô 1965-1966.

Cuối năm 1965, hơn 20 vạn quân Mỹ và quân các nước đồng minh của Mỹ (trong đó có 184.314 lính Mỹ) đã được đưa vào miền Nam và triển khai xong ở các địa bàn chiến lược. Đầu năm 1966, chúng lại đưa thêm một số trung đoàn, lữ đoàn, một sở chỉ huy sư đoàn cùng Tập đoàn Không quân số 7 vào miền Nam. Toàn bộ quân Mỹ, quân Sài Gòn, quân một số nước đồng minh của Mỹ đã hợp thành đội quân 72 vạn tên. Địch sử dụng lực lượng mạnh đánh trên năm hướng thuộc hai chiến trường trọng điểm là miền Đông Nam Bộ và Khu V:

- Hướng thứ nhất, tây bắc Sài Gòn, gồm Củ Chi, Bến Cát, Chiến khu Đ, Chiến khu Dương Minh Châu (còn gọi là Chiến khu C). Trên hướng này, địch nhằm tìm diệt Sư đoàn 9 chủ lực Miền, phá căn cứ kháng chiến...

- Hướng thứ hai, đông Sài Gòn, từ sông Đồng Nai đến Bà Rịa: Trên hướng này, địch nhằm bảo vệ đường 15, sông Lòng Tàu, căn cứ quân sự Biên Hoà . . .

- Hướng thứ ba, nam Phú Yên.

- Hướng thứ tư, bắc Bình Định.

- Hướng thứ năm, nam Quảng Ngãi.


___________________________________
1, 2, 3, 4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, t.26, tr. 634-635, 637-638, 640, 643-644.

[UyenNhi05]

Ba hướng phản công sau, thuộc địa bàn Khu V, địch nhằm tìm diệt các Sư đoàn 3, Sư đoàn 2 chủ lực Quân khu V, bảo đảm an ninh cho hệ thống căn cứ quân sự Mỹ dọc theo bờ biển miền Trung và quốc lộ 1 , hỗ trợ việc bình định đồng bằng đông dân Khu V.

Ngoài năm hướng trên đây, địch còn mở nhiều cuộc hành quân càn quét, hành quân bình định khắp các địa phương miền Nam. Hỗ trợ cho nỗ lực quân sự trên chiến trường, không quân, hải quân Mỹ gia tăng cường độ đánh phá miền Bắc Việt Nam.

Với binh lực hùng hậu, sử dụng các thành tựu khoa học quân sự tiên tiến mà Mỹ mới đạt được trong thập kỷ 60 của thế kỷ XX, giới lãnh đạo Oasinhtơn và Bộ Chỉ huy quân sự Mỹ tại Sài Gòn tin chắc sẽ nhanh chóng đè bẹp được đồi phương. 

Ngày 8-1-1966, quân Mỹ và chư hầu chính thức mở cuộc phản công chiến lược lần thứ nhất đánh ra miền Đông Nam Bộ, mở đầu là cuộc hành quân Marôđơ của Lữ đoàn dù 173 đánh vào Bầu Trai, Hậu Nghĩa; Sư đoàn Anh cả đỏ, 2 trung đoàn thiết giáp và quân lục đánh vào Củ Chi, Bến Cát. Đầu tháng 2, quân Mỹ tiến xuống phía đông Sài Gòn và Chiến khu Dương Minh Châu.

Đến ngày 19-1-1966, quân Mỹ đánh ra nam tỉnh Phú Yên mở đầu cuộc phản công Khu V. Ngày 28-1-1966, địch sử dụng 20.000 quân, gồm Sư đoàn kỵ binh không vận số 1, Sư đoàn Mãnh hổ Nam Triều Tiên và quân nguỵ Sài Gòn đánh bắc Bình Định, trọng điểm là khu vực chợ Cát.

Ở Phú Yên, Lữ đoàn 1, Sư đoàn dù 101 Mỹ, Lữ đoàn Rồng xanh Nam Triều Tiên đánh phá khu vực đèo Cả, Hảo Sơn, yểm trợ cho hướng bắc Bình Định của quân Mỹ. ở nam Quảng Ngãi, địch sử dụng 5 tiểu đoàn lính thuỷ đánh bộ Mỹ, 5 tiểu đoàn quân cộng hoà mở cuộc hành quân Diều hâu đôi (Double Aighle) đánh vào Đức Phổ, Ba Tư, Mộ Đức. 

Về phía ta, trong khi chỉ đạo quân, dân các chiến trường, các địa phương đẩy mạnh tiến công quân địch, lãnh đạo, chỉ huy các cấp và bộ đội ta bám sát diễn biến tình hình, vận dụng 6 phương thức tác chiến chiến lược do Quân uỷ Trung ương đề ra, chặn đánh quyết liệt các hướng phản công của địch, gây cho chúng nhiều thiệt hại.

Qua cuộc chiến đấu đánh thắng cuộc hành quân Grimg của quân Mỹ, quân, dân Củ Chi đúc rút được 10 bài học và kinh nghiệm đánh Mỹ và thắng Mỹ mà Đại hội dũng sĩ diệt Mỹ do Bộ Tư lệnh Quân khu Sài Gòn tổ chức ngày 7-2-1966 kịp thời phổ biến cho các chiến trường 1. . .
 
Dựa vào thế trận chiến tranh nhân dân được xây dựng và phát triển trong những năm đánh thắng chiến lược chiến tranh đặc biệt, vận dụng sáng tạo các bài học kinh nghiệm các phương thức tác chiến chiến lược, kết hợp chặt chẽ các cách đánh kết hợp tiến công quân sự và đấu tranh chính trị, binh vận, quân và dân ta liên tục phản công và tiến công bẻ gãy nhiều cuộc hành quân tìm và diệt của quân Mỹ và quân đồng minh của Mỹ.

Phối hợp với các cuộc tiến công của bộ đội chủ lực trên hướng chính, các đơn vị đặc công, biệt động, đơn vị pháo cối chuyên trách, lực lượng du kích vành đai diệt Mỹ. . . đã đánh vào các căn cứ xuất phát hành quân, cơ quan đầu não chỉ huy trong thành phố, thị xã; đánh vào hệ thống kho tàng, sân bay, bến cảng, các tuyến giao thông huyết mạch. . . của địch.


__________________________________
1. Nội dung cơ bản của 10 bài học của quân, dân Củ Chi:
- Ai cũng đánh được Mỹ.
- Vũ khí gì cũng đánh được Mỹ.
- Nhiều cũng đánh, ít cũng đánh, một người, một tổ cũng đánh được.
- Ở đâu cũng đánh được Mỹ.
- Lúc nào cũng đánh được Mỹ.
- Địch phản công là cơ hội tốt để tiêu diệt chúng.
- Đánh phía trước, đánh trong hậu cứ địch, đánh đều khắp...
- Đánh cả làng, xã, ấp chiến đấu và ngoài xã, ấp chiến đấu; chỉ cần quyết tâm tìm Mỹ mà đánh, tìm Mỹ mà diệt. 
- Có khả năng thắng tất cả mọi binh chủng của Mỹ.