Lịch sử Quân sự Việt Nam - Tập 11

[UyenNhi05]

Hàng ngàn xe tô đủ các loại chở người di tản từ Huế vào Đà Nẵng bị quân ta cắt đường 1 phải quay lại trong cảnh hỗn loạn. Xe ùn tắc trên quốc lộ 1 thành hàng dài. Pháo binh tầm xa của ta bắn chế áp căn cứ Mang Cá, Đống Đa, sân bay Phú Bài. Đường bộ bị cắt đường không bị triệt, địch chỉ còn một lối thoát là chạy ra cửa Thuận An và Tư Hiền.

Thành phố Huế rối loạn, vì xe cộ và binh lính nguỵ cùng gia đình họ và một số nhân dân nháo nhác chen lấn, dẫm đạp lên nhau chạy ra cửa Thuận An, Tư Hiền. Biết được ý đồ tẩu thoát của địch, pháo binh tầm xa của ta bắn khống chế cửa Thuận An, Tư Hiền, không cho tàu địch cập bến đón tàn quân nguỵ rút lui. 

Ngày 25-3-1975, các cánh quân của ta kịp hợp vây, tiến công tiêu diệt và bắt làm tù binh toàn bộ quân địch rút chạy ra cửa Thuận An và Tư Hiền, đồng thời tiến công vào thành phố Huế, diệt Sở Chỉ huy Quân đoàn 1 tại Mang Cá, chiếm Ngọ Môn, Toà Thị chính, Ty Cảnh sát, cắm lá cờ chiến thắng lên đỉnh Phú Văn Lâu. 10 giờ 30 phút ngày 25-3-1975, thành phố Huế được hoàn toàn giải phóng.

Hai tỉnh phía bắc miền Nam là Quảng Trị và Thừa Thiên được giải phóng, tập đoàn phòng ngự mạnh của địch ở Quân khu 1 về cơ bản đã bị đập nát. Ta tiêu diệt và làm tan rã 58.772 tên địch thuộc Sư đoàn 1 bộ binh, Lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 147; Lữ đoàn 1 kỵ binh thiết giáp, liên đoàn biệt động quân 14 và 15. Ta phá huỷ và thu 140 xe tăng, xe bọc thép, 800 xe quân sự các loại. Với thắng lợi này ta đã đập tan ý đồ co cụm về Đà Nẵng của địch, áp sát lực lượng vào phía bắc thành phố.

Mất Huế, nhưng địch vân chủ quan cho rằng ta phải còn củng cố mới đủ sức tiến công tiếp. Chúng hy vọng tranh thủ thời gian đó củng cố lại lực lượng, tử thủ Đà Nẵng đến cùng.

Ở phía nam Huế, ngày 21-3, Sư đoàn 2 chủ lực Quân khu 5, đánh chiếm Tuần Dưỡng, cắt quốc lộ 1 từ Tam Kỳ ra Đà Nẵng, đánh thiệt hại nặng Trung đoàn 5 thuộc Sư đoàn 2 nguỵ, uy hiếp Tam Kỳ.

Ngày 22-3, Quân uỷ Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh nhận định không loại trừ khả năng địch cũng sẽ rút bỏ Đà Nẵng nếu ta tiếp tục đánh mạnh. Bộ điện yêu cầu Khu V tích cực đánh Đà Nẵng theo phương án đã dự kiến.

Chấp hành lệnh của Bộ Tổng tư lệnh, trong ngày 24 và 25-3, Sư đoàn 2 chủ lực quân khu phối hợp với lực lượng vũ trang địa phương Quảng Nam, tiến công ùêu diệt và làm tan rã Trung đoàn 4, Trung đoàn 5 thuộc Sư đoàn 2 quân cộng hoà, giải phóng thị xã Tam Kỳ, áp lực lượng sát phía nam Đà Nẵng. 

Ở Quảng Ngãi, 7 giờ ngày 24-3, dưới sự chi viện hoả lực của Trung đoàn pháo 576, các chiến sĩ Lữ đoàn 52 cùng các tiểu đoàn đặc công 403, 406 và Tiểu đoàn 7 của tỉnh có xe tăng yểm trợ cùng lúc tiến công địch trong thị xã Quảng Ngãi. Nhưng trước đó, lực lượng chỉ huy tiểu khu Quảng Ngãi, Trung đoàn 6 bộ binh, Liên đoàn biệt động quân 11, Thiết đoàn xe tăng 4 đã chạy về căn cứ Chu Lai. 

Ngày 25-3, toàn tỉnh Quảng Ngãi được giải phóng. Bọn địch sống sót cởi bỏ quân phục, vứt bỏ súng đạn, mặc quần áo dân sự, chạy trốn về địa phương. Mất Quảng Ngãi, địch bỏ căn cứ Chu Lai chạy về Đà Nẵng, nhưng đường 1 bị cắt, thành phố Đà Nẵng bị bao vây, chúng buộc phải chạy dồn ra biển rồi bị bắt làm tù binh.

Trước tình hình khốn quẫn, bi đát của quân nguỵ, ngày 24-3-1975, nhân danh Tổng thống Việt Nam cộng hoà Nguyễn Văn Thiệu gửi công điện thượng khẩn cho các tư lệnh quân khu, binh chủng để trấn an tinh thần và cổ suý binh sĩ chiến đấu đến cùng.

Công điện của Nguyễn Văn Thiệu viết: “Đất nước đang hiện trải qua một cơn thử thách nghiêm trọng. Tình hình hiện tại rất đỗi gây hoang mang trong quân đội và dân chúng. Hôm nay tôi thấy cần lưu ý thêm quý vị về các sự kiện sau đây:

Thứ nhất, nhân danh Tổng Tư lệnh tối cao quân lực, tôi rất hãnh diện về tinh thần chiến đấu dũng cảm của toàn thể chiến hữu các cấp trong thời gian qua. .

[UyenNhi05]

Thứ hai, những việc làm của Chính phủ và quân lực trong những ngày qua là do những quyết định còn đảm được.  Để bảo toàn lực lượng ta hầu đủ khả năng giữ vững những vùng đông dân cư và trù phú của đất nước: tôi nhấn mạnh ngày 20-3-1975 là tất cả những phần đất còn lại sẽ được bảo vệ đến cùng.

Thứ ba, mọi tin đồn và suy diễn bừa bãi trái với các sự kiện nêu trên đều nằm trong kế hoạch cộng sản toan dùng chiến tranh cân não để phá hoại tinh thần chiến đấu của quân, dân ta.

Do đó, tôi ân cần nhắc nhở quý vị lưu tâm thi hành các điểm sau đây:

1. Phải luôn luôn bình tĩnh trước mọi tình hình, phải đối phó có kế hoạch trong phạm vi trách nhiệm.
 
2. Phải luôn đề cao cảnh giác đừng để bị bất ngờ. 

3. Lệnh chiến đấu và giữ đất, bảo vệ dân phải kiên quyết và triệt để thi hành.

4. Phải duy trì kỷ luật tối đa, những hành động hèn nhát trước mặt quân địch phải được trừng trị nhanh chóng và mạnh mẽ để làm gương. .

5. Phải giữ vững tinh thần của anh em binh sĩ, đừng nản lòng trước nghịch cảnh và khó khăn.

6. Phải bảo vệ tối đa quân dụng và chiến cụ.

                                                           Sài Gòn, ngày 24-3-1975” 1

Công điện thượng khẩn vừa đến tay các tư lệnh quân khu, binh chủng, thì ngày 25-3-1975, ta giải phóng Huế và toàn tỉnh Quảng Trị, bao vây Đà Nẵng.

Nguyễn Văn Thiệu lại hoả tốc gửi công diện cho các tư lệnh quân khu 1, 2, 3. 4  và Tư lệnh Biệt khu Thủ đô (Sài Gòn): “Tiếp theo công điện số 013/TT-CĐ. ngày 24-3-1975, sau đây là nghiêm lệnh của tôi:

Thứ nhất, tất cà những tỉnh, những phần đất hiện còn đến ngày hôm nay 20-3-1975 phải được tử thủ bảo vệ đến cùng.  Mọi nơi phải nỗ lực tiêu diệt tối đa địch, chặn đứng đà tiến quân của dịch, cùng cố phòng thủ, vận dụng mọi sáng kiến và phương tiện dể phản công.

Thứ hai, các vị tư lệnh quân đoàn, quân khu chậu trách nhiệm chỉ thị, hướng dẫn và kiểm soát mọi cấp chỉ huy đơn vị và chỉ huy lãnh thổ thuộc quyền chấp hành tuyệt đối nghiêm lệnh này.

Sài Gòn, ngày 25-3-1975
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu”.

Trong khi Thiệu ra nghiêm lệnh “tử thử” Đà Nẵng và những phần đất còn lại, Quân uỷ Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh nhận thấy địch đã bị mất Huế, Tam Kỳ, dù chúng có muốn giữ Đà Nẵng cũng không giữ được. Quân uỷ Trung ương quyết định mở mặt trận tiến công Đà Nẵng với tư tưởng chỉ đạo kịp thời nhất, nhanh chóng nhất, táo bạo nhất, bất ngờ nhất và chắc thắng.

Để chỉ huy trận tiến công Đà Nẵng, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương, Bộ Tổng tư lệnh quyết định thành lập Bộ Tư lệnh Mặt trận Quảng Đà do Trung tướng Lê Trọng Tấn làm Tư lệnh, Thượng tướng Chu Huy Mân, làm Chính uỷ.  Cũng trong ngày 25-3-1975, căn cứ tình hình diễn biến thuận lợi cho ta, Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương lại bổ sung quyết tâm chiến lược giải phóng miền Nam trước mùa mưa năm 1975.

Bộ Chỉ huy Mặt trận Quảng Đà mới thành lập, Tư lệnh, Chính uỷ và cơ quan người còn ở phía bắc, người ở phía nam, chưa gặp nhau được để bàn bạc thống nhất chỉ huy, chỉ liên lạc trao đổi bằng thông tin hữu tuyến và vô tuyến, nhưng ngày 29-3, Quân khu 5 và Quân đoàn 2 đã nổ súng tiến công địch trong thành phố Đà Nẵng.


________________________
1. Tài liệu lưu tại Bảo mật Bộ Tham mưu Quân đoàn 3.

[UyenNhi05]

Tại đây, lực lượng địch còn khoảng 75.000 tên, gồm 15 tiểu đoàn chủ lực thuộc Sư đoàn 3 bộ binh, Sư đoàn thuỷ quân lục chiến, tàn quân của Sư đoàn 1 Sư đoàn 2, Sư đoàn 1 không quân với 373 máy bay các loại, 114 khẩu pháo, 70 xe tăng, xe bọc thép và Liên đoàn biệt động quân 12, v.v.. Địch tổ chức phòng ngự hai tuyến trong và ngoài dày đặc.

5 giờ ngày 28-3, pháo 130 mm, Đ74, hoả tiễn của ta đặt tại đèo Mũi Trâu, đèo Hải Vân, và tây nam Đà Nẵng, bắn phá mãnh liệt căn cứ quân sự Hòn Bằng, Trà Kiệu, Vĩnh Điện, sân bay Đà Nẵng, sân bay Nước Mặn, cảng Sơn Trà.

Bị đòn tập kích hoả lực bất ngờ và áp đảo, quân địch trong thành phố Đà Nẵng hoảng loạn, hàng ngàn tên lính trốn về nhà lo di tản vợ con; tổ chức Quân đoàn 1, Quân khu 1 bắt đầu tan rã.

Sáng ngày 29-3, Quân đoàn 2 và xe tăng ta đánh chiếm Lăng Cô, đèo Hải Vân, diệt Lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 258, chiếm kho xăng Liên Chiểu, diệt căn cứ Đá Đen, đập tan tuyến ngăn chặn vòng ngoài của Sư đoàn 3 nguỵ, đánh chiếm Toà thị chính, Trung tâm huấn luyện Hoà Cầm, sân bay Đà Nẵng.

Ở hướng nam, lực lượng vũ trang Quân khu 5 đánh chiếm sân bay Nước Mặn, bán đảo Sơn Trà, căn cứ Bà Rén, Duy Xuyên rồi vượt qua các ổ đề kháng vòng ngoài, tiến thẳng chiếm Sở Chỉ huy Quân đoàn 1 nguỵ, phối hợp với Quân đoàn 2 đánh chiếm sân bay, Bộ Tư lệnh Sư đoàn 1 Không quân.

15 giờ ngày 29-3-1975. thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam được hoàn toàn giải phóng. Quân đoàn 1, Quân khu 1 cùng với Sư đoàn thuỷ quân lục chiến, Sư đoàn không quân nguỵ bị diệt, tan rã và bị bắt làm tù binh. Ta thu và phá huỷ, phá hỏng 69.000 khẩu súng các loại, 138 xe tăng, thiết giáp, 115 máy bay cùng toàn bộ cơ sở vật chất trong cán cứ liên hợp quân sự Đà Nẵng và hai tỉnh Quảng Tín, Quảng Đà. 

Thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam (Quảng Đà và Quảng Tín) được hoàn toàn giải phóng nối liền với các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà và Tây Nguyên sạch bóng quân thù, tạo ra thế chiến lược mới, làm thay đổi hẳn so sánh lực lượng về chiến lược hoàn toàn có lợi cho cách mạng miền Nam.

Đến ngày 29-3-1975, địch còn lại không nguyên vẹn Quân khu 3 và Quân khu 4 với hai quân đoàn chủ lực cơ động, nhưng thế trận phòng ngự của địch tan vỡ từng mảng, chúng hoàn toàn mất quyền chủ động. Địch sa sút và tan rã lớn.

Trong khi đó ta càng đánh càng mạnh và càng thắng to, lực lượng được bổ sung hùng hậu đang nắm vững thế chủ động tiến công, cho nên ngày 31-3-1975, Bộ Chính trì họp-nhận định: Cuộc chiến tranh cách mạng dã bước vào giai đoạn phát triển nhảy vọt một ngày bằng 20 năm, thời điểm Tổng tiến công vào sào huyệt cuối cùng của địch đã chín muồi. Bộ Chính trị quyết định giải phóng Sài Gòn-Gia Định trong thời gian sớm nhất-chậm nhất là trong tháng 4-1975 không thể để chậm.

Đây là quyết tâm chiến lược rất chính xác và sáng suốt, chính xác đến từng ngày. Điều này nói lên rằng Đảng ta mà tập trung là Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương hết sức nhạy bén, sáng suốt, chủ động điều khiển cuộc chiến tranh kết thúc đúng với ý định của mình.

Trong ngày 1-4, đồng chí Võ Nguyên Giáp, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Quân uỷ Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân điện khẩn cấp cho các động chí Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Văn Tiến Dũng, Trần Văn Trà đang lãnh đạo, chỉ huy cuộc Tổng tiến công và nổi dậy ở miền Nam, giải thích rõ ý kiến của Bộ Chính trị và nêu phương án giải phóng Sài Gòn dể các đồng chí ở chiến trường nghiên cứu trước, chuẩn bị sẵn sàng hành động.

Trong bức điện, động chí Võ Nguyên Giáp viết: “Trước đây, giữa hai phương án cơ bản, một là bao vây dài ngày tạo diều kiện rồi mới dứt điểm: hai là, tiến công táo bạo ngay từ dầu, đánh nhanh, dứt điểm nhanh thì nay nên chọn phương án 2, tức là làm thật nhanh, thật táo bạo; đồng thời có sự chuẩn bị để trong điều kiện nào đó nếu cần thì chủ động chuyển sang phương án 1 cũng nhằm giành thắng lợi cuối cùng trong một thời gian ngắn. Vì vậy, bất ngờ hiện nay là ở khâu khẩn trương. Một mặt cần cơ động lực lượng nhanh chóng, thần tốc; mặt khác, sử dụng ngay lực lượng hiện có để kịp thời hành động, không chờ lực lượng đông đủ mới làm ăn. Theo ý nghĩa đó, mà Bộ Chính trị khẳng định từ giờ phút này trận quyết chiến chiến lược Sài Gòn đã bắt đầu. Thời gian hiện nay phải tính từng ngày. Phải thần tốc, thần tốc toàn thắng nhất định toàn thắng” 1.


________________________
1. Điện văn số 957/TK, ký tên Văn. 

[UyenNhi05]

Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương đề ra tư tưởng chỉ đạo và phương châm hành động chiến dịch là: Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng. 

Ngày 28-3-1975. trước Đà Nẵng thất thủ một ngày, 18 giờ ngày 1-4-1975, tướng Uâyoen. Tham mưu trưởng lục quân Mỹ trở lại Sài Gòn trực tiếp vạch kế hoạch phòng thủ giúp chính quyền Sài Gòn chống lại nhân dân ta và lập cầu hàng không chở hàng khẩn cấp tăng viện cho quân nguỵ.

Mỹ và Sài Gòn đã từng nhận định năm 1975 “Việt cộng chưa có khả năng đánh chiếm những thành phố. thị xã lớn”, đến khi ta giải phóng miền Trung rồi, chúng vẫn cho ta “chưa đủ sức tiến công Sài Gòn ngay, vì phải lo củng cố”.

Từ nhận định này, Uâyoen dã giúp Thiệu ra sức lập phòng tuyến mạnh ngăn chặn ở Phan Rang-Xuân Lộc và Tây Ninh. Theo chúng, nếu ta liều lĩnh mở tiếp cuộc tiến công, thì chúng sẽ ngăn chặn sát thương lực lượng ta trên các tuyến phòng thủ vòng ngoài này và giằng co với ta cho đến mùa mưa, tạo điều kiện phản công chiếm lại những vùng đã mất ở miền Trung và Tây Nguyên.

Quyết tâm và kế hoạch của địch dựa trên lực lượng còn lại của chúng đến lúc này là 7 sư đoàn bộ binh được trang bị hiện đại, 2 quân đoàn, 5 liên đoàn biệt động quân, 12 thiết đoàn xe tăng, thiết giáp, 33 tiểu đoàn pháo binh, 1.360 máy bay chiến đấu các loại, 1.500 tàu, xuống chiến đấu trên biển và trên sông cùng hàng chục vạn bảo an, cảnh sát, dân vệ... đó là lực lượng rất đông không thể xem thường.

Hơn nữa 4 tàu vận tải lớn LST, cùng tàu sân bay Hen cốc, 15 máy bay lên thẳng và 300 lính thuỷ đánh bộ Mỹ đến bờ biển Nam Việt Nam để thị uy và sẵn sàng chi viện cho quân nguỵ nếu cần. 

Ngày 2-4-1975, Cao Văn Viên, Tổng Tham mưu trưởng quân nguỵ hô hào “quyết tâm giữ phần đất còn lại, cố thủ từ Phan Rang trở vào”. Trung tướng nguỵ Đồng Văn Khuyên phổ biến cho các sĩ quan Bộ Tổng tham mưu rằng: “Theo lệnh ông Thiệu, bằng bất cứ giá nào cũng phải cố thủ từ Ninh Thuận vào, nếu cần sẽ đem hết lực lượng đánh xả láng tại đó”.

Địch tăng cường cho tuyến phòng thủ Phan Rang thêm 1 lữ đoàn nhảy dù, 1 liên đoàn biệt động quân, một số dợn vị xe tăng, thiết giáp, pháo binh và cử Trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi làm Tư lệnh chiến trường. Kế hoạch của địch còn tuyển thêm tân binh, thu nạp số tàn quân đang lần trốn để củng cố và xây dựng lại 3 sư đoàn bộ binh và sư đoàn thuỷ quân lục chiến.

Từ chiến dịch Tây Nguyên đến chiến dịch Huế - Đà Nẵng, ta đánh đâu được đó, thắng như chẻ tre, nhưng ta không chủ quan coi thường địch trong khi chúng đang củng cố lực lượng, xây dựng các tuyến phòng thủ mạnh từ xa để chống lại ta, cho nên, ta phải chuẩn bị kỹ càng, chu đáo mọi mặt về tinh thần, lực lượng, vật chất thì mới chiến thắng nhanh chóng và đỡ tốn xương máu.

Do vậy, trong cuộc họp ngày 31-3-1975, đồng thời với quyết định chiến lược cực kỳ quan trọng là giải phóng Sài Gòn-Gia Định trong tháng Tư, Bộ Chính trị quyết định thành lập Hội đồng chi viện chiến trường do Thủ tướng Phạm Văn Đồng làm Chủ tịch; Phó Thủ tướng Lê Thanh Nghị và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Phan Trọng Tuệ làm Phó Chủ tịch. Toàn bộ sức mạnh của đất nước, của dân tộc được huy động vào trận quyết chiến cuối cùng.

IV. CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH –
TRẬN QUYẾT CHIẾN CHIẾN LƯỢC CUỐI CÙNG

Cả nước vào trận đánh cuối cùng hừng hực khí thế chiến thắng với tinh thần một ngày bằng 20 năm. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trên cả hai miền Nam-Bắc dốc hết sức mình thực hiện quyết tâm của Bộ Chính trị là giải phóng Sài Gòn trước ngày 1-5-1975.

Từ đầu tháng Tư. trên tất cả các nẻo đường của đất nước: đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển, đường không, hàng ngàn xe tô, hàng trăm đoàn thuyền nan, thuyền gỗ, 32 tàu biển, hàng chục đoàn tàu hoả, hàng trăm lấn chiếc máy bay vận tải chở đầy hàng và bộ đội, ngày đêm hối hả nối đuôi nhau vượt cung, tăng chuyến ra tiền tuyến với khẩu hiệu: Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng.

[UyenNhi05]

Trên các đỉnh đèo của đường Trường Sơn, ở những bến phà dọc quốc lộ 1, cán bộ, chiến sĩ công binh, thanh niên xung phong, những chiến sĩ cảnh sát ngày đêm túc trực đôn đốc các đơn vị hành quân, giải quyết ùn tắc, phân luồng đường, hướng dẫn cho từng đơn vị, từng đoàn xe ưu tiên vượt lên trước kịp yêu cầu của chiến dịch.

Hội đồng chi viện chiến trường đã động viên toàn bộ xe tô quân sự, xe chở khách, vận tải của Nhà nước ở miền Bắc và xe thu được của địch, xe của nhân dân các tỉnh đã giải phóng vận chuyển vật chất, kỹ thuật, súng đạn và bộ đội vào tập kết ở Khu VI, Dấu Tiếng, Lộc Ninh.

Các sân bay Gia Lâm, Vĩnh Phú, Đồng Hới, Phú Bài, Đà Nẵng, Plâyku ngày đêm náo nhiệt, ồn ào vì tiếng động cơ của các loại máy bay vận tải, trực thăng, máy bay chở khách cất cánh chở bộ đội, binh khí kỹ thuật, đạn gạo, sách báo, phim ảnh và cả hàng tấn bản đồ Sài Gòn - Gia Định mới in xong tại Hà Nội vào phát cho các đơn vị tham gia cuộc tiến công.

Các bến cảng sông Hồng, sông Gianh, sông Mã, sông Hàn, cảng Hải Phòng, Cửa Hội, Thuận An, Cửa Việt và Đà Nẵng, bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân chạy đua với thời gian, bốc xếp hàng hoá, thiết bị, kỹ thuật quân sự từ các tàu biển lên bờ, kịp cho các đoàn xe, đoàn tàu vận tải của Bộ Giao thông vận tải, của hải quân chuyển tiếp vào Nam. 

Nhờ khí thế cả nước vào trận quyết chiến lịch sử mà chỉ trong thời gian ngắn, ta đã huy động được 17.670 xe tô. 32 tàu biển, 130 toa xe lửa và hàng trăm lần chiếc máy bay vận chuyển hàng chục vạn tấn vật chất, hàng chục ngàn bộ đội vào mặt trận Sài Gòn.

Chỉ tính trong 11 ngày chuẩn bị nước rút từ ngày 15 đến ngày 26-4, ta đã đưa vào chiến trường miền Đông 24.000 tấn vũ khí, 25.000 tấn lương thực, 1.000 tấn xăng dầu, 1.000 tấn thuốc chữa bệnh. Ta đã tổ chức 5 trạm trung tu sửa chữa xe, pháo, súng, đạn dọc đường trên các hướng tiến vào Sài Gòn, bảo đảm đủ và kịp thời nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu cho các đơn vị. 

Riêng Cục Hậu cần Miền huy động lực lượng sửa chữa cầu đường và mở đường mới, chuyển hàng hoá, vũ khí vào các cụm kho chiến dịch. Trục đường 14 từ Đồng Xoài di Cây Gáo, Bến Cầu được gấp rút thi công. Các Đoàn hậu cẩn 814 ở hướng đông và đông nam; Đoàn hậu cần 210 ở hướng bắc và đông bắc; Đoàn hậu cần 325 ở hướng tây bắc; Đoàn hậu cần 2.401 ở hướng tây; Đoàn hậu cần Quân khu 8 ở hướng nam và tây nam đã mở rộng các tuyến đường chiến dịch trên các hướng với tổng chiều dài 1.790 km.

Trong những ngày cuối chuẩn bị cho chiến dịch Hồ Chí Minh, hậu cần Miền đã vận chuyển 10.000 người từ tuyến sau lên tuyến trước thành lập thêm 8 tiểu đoàn bộ binh, huy động 4.000 xe tô các loại, 656 thuyền máy, canh, 1.736 xe đạp thồ, 63.324 dân công hoả tuyến vận chuyển đạn, gạo vào các kho chiến dịch trên năm hướng tiến công. Hậu cần Miền còn thành lập 15 bệnh viện dã chiến, 17 đội điều trị với tổng số 10.000 giường để phục vụ điều trị thương, bệnh binh.

Đó là chiến công rất lớn của các ngành, các cấp và của toàn dân. Nếu không vì sự nghiệp cao cả giải phóng Sài Gòn-Gia Định trong tháng Tư, thì không thể nào huy động được lực lượng đông đảo để vận chuyển một khối lượng vật chất, binh khí. kỹ thuật lớn như vậy.

Cùng với việc vận chuyển vật chất, súng đạn, thiết bị, kỹ thuật quân sự, các binh đoàn chiến lược binh chủng hợp thành của quân đội ta vừa dành địch, mở đường, vừa hành quân thần tốc, táo bạo vào mặt trận Sài Gòn trên cả năm hướng: bắc, tây bắc, đông, đông nam, tây nam. Mỗi hướng tiến công, lực lượng chủ lực cơ động của ta có từ 30.000 người đến 50.000 người và hàng ngàn xe cơ giới, tăng và thiết giáp. Riêng lực lượng trong nội thành có 26.000 cán bộ, chiến sĩ đặc công, biệt động, an ninh vũ trang, tự vệ đã ém sẵn (chưa tính lực lượng phòng không, không quân, tên lửa, hải quân).

- Hướng bắc: Quân đoàn 1, do Thiếu tướng Nguyễn Hoà làm Tư lệnh, Thiếu tướng Hoàng Minh Thi, Chính uỷ. Quân đoàn gồm các sư đoàn bộ binh 320B, 312; Lữ đoàn pháo binh 45; Lữ đoàn tăng, thiết giáp 202; Sư đoàn pháo cao xạ 367; Lữ đoàn công binh 299; Trung đoàn thông tin 40 và cơ quan. Tổng quân số khoảng 30.000 người.

[UyenNhi05]

Bộ Tổng tham mưu còn tăng cường cho cánh quân phía bắc Lữ đoàn pháo binh 38 và 3 tiểu đoàn pháo độc lập, Sư đoàn cao xạ 377; Trung đoàn tên lửa-263 và 3 trung đoàn bộ binh 249, 239, 279.

Riêng Sư đoàn 308 được giao nhiệm vụ đứng ở Quảng Bình để bảo vệ miền Bắc và làm lực lượng dự bị chiến lược. 

- Hướng tây bắc: Quân đoàn 3 do Thiếu tướng Vũ Lăng làm Tư lệnh, Đại tá Đặng Vũ Hiệp, Chính uỷ. Quân đoàn gồm các sư đoạn bộ binh 320, 316 và lo; Trung đoàn đặc công 198: Trung đoàn xe tăng 273; hai trung đoàn pháo binh 40 và 675: hai trung đoàn cao xạ 232 và 234, hai trung đoàn công binh 575 và 7; Trung đoàn thông tin 29 và cơ quan. Tổng quân số khoảng 46.000 cán bộ, chiến sĩ.

- Hướng đông nam: Quân đoàn 2 do Thiếu tướng Nguyễn Hữu An làm Tư lệnh, Thiếu tướng Lê Linh, Chính uỷ. Quân đoàn gồm Sư đoàn 325, Sư đoàn 304 và Sư đoàn 3 Sao Vàng của Quân khu 5; Lữ đoàn pháo binh 164; Lữ đoàn xe tăng 203; Lữ đoàn công binh 219; Sư đoàn cao xạ 673 và cơ quan.  Tổng quân số khoảng 40.000 người và 2.276 xe tô, xe tăng, thiết giáp.

- Hướng đông: Quân đoàn 4 do Thiếu tướng Hoàng Cầm, Tư lệnh, Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện, Chính uỷ. Quân đoàn gồm Sư đoàn 341, Sư đoàn 6, Sư đoàn 7 bộ binh; Lữ đoàn 52 của Quân khu 5 phối thuộc.

Đầu tháng 4-1975, sau khi giải phóng chi khu Dầu Tiếng, thị xã An Lộc và Chơn Thành ở phía bắc và tây bắc, Quân đoàn 4 nhanh chóng chuyển xuống phía đông, tiến công giải phóng Đà Lạt, Di Linh và toàn tỉnh Lâm Đồng, áp sát tuyến phòng thủ Xuân Lộc do Sư đoàn 18 nguỵ đóng giữ. 

- Hướng tây nam: Đoàn 232 và lực lượng chủ lực Quân khu 8, Quân khu 9 do Trung tướng Lê Đức Anh làm Tư lệnh, Thiếu tướng Lê Văn Tưởng, Chính uỷ.

Lực lượng hướng tây nam gồm, Sư đoàn 5, Sư đoàn 3, Sư đoàn 8, Sư đoàn 9 bộ binh; các trung đoàn bộ binh độc lập 16, 88, 24, 27B và cơ quan. Tổng quân số khoảng 42.000 cán bộ, chiến sĩ. 

Đêm ngày 7-4, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra mệnh lệnh cho các cánh quân đang tiến về hướng Sài Gòn: “Mệnh lệnh: 

1. Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ, từng phút xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng.

2. Truyền đạt tức khắc đến đảng viên và chiến sĩ” 1.

Các đơn vị nhận được mệnh lệnh trong đêm mồng 7-4, đã tăng tốc độ hành quân, vừa di vừa đánh địch, mở đường đến vị trí tập kết chiến dịch đúng quy định. Các dợn vị binh chủng kỹ thuật của Bộ tăng cường cho cánh bắc ở xa, mang vác cồng kềnh, đơn vị cuối cùng cũng đến vị trí tập kết chậm nhất vào ngày 26-4-1975.

Trong những ngày này, Thành uỷ và Thành đội Sài Gòn-Gia Định đã đưa 1.700 cán bộ cơ sở nằm vùng xuống các xã, phường, quận, huyện nội, ngoại thành vận động và tổ chức cho quần chúng sẵn sàng nổi dậy, tiếp tế cơm nước cho bộ đội khi chủ lực Quân giải phóng đánh vào nội đô.

Thành uỷ và Thành đội còn cử hàng trăm chiến sĩ biệt động, tự vệ thành ra ngoại Ô đón, dẫn đường cho các cánh quân của ta tiến công vào các mục tiêu then chốt: sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu, Dinh Độc Lập, Nha Cảnh sát đô thành và Biệt khu Thủ đô.


______________________
1. Điện số 157 II/ĐK: TK gửi 0 giờ 30 phút ngày 7-4-1975, số lưu 450/ĐB.

[UyenNhi05]

Ngày 8-4-1975, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương quyết định thành lập Bộ Chỉ huy chiến dịch giải phóng Sài Gòn-Gia Định. Đại tướng Văn Tiến Dũng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân làm Tư lệnh; Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục làm Chính uỷ. Các đồng chí Thượng tướng Trần Văn Trà, Trung tướng Lê Đức Anh, Trung tướng Lê Trọng Tấn, Trung tướng Đinh Đức Thiện, làm Phó Tư lệnh chiến dịch; Trung tướng Lê Quang Hoà, Phó Chính uỷ; Thiếu tướng Lê Ngọc Hiền Quyền Tham mưu trưởng chiến dịch.  Riêng Trung tướng Lê Trọng Tấn, Lê Quang Hoà còn kiêm Tư lệnh và Chính uỷ cánh quân Duyên Hải đông và đông nam Sài Gòn. Trung tướng Lê Đức Anh, kiêm Tư lệnh Đoàn 232 cánh quân tây nam.

Đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phó Bí thư Trung ương Cục phụ trách công tác nổi dậy: đồng chí Võ Văn Kiệt được cử làm Bí thư Thành uỷ Sài Gòn-Gia Định tổ chức lãnh đạo quần chúng nổi dậy và phụ trách công tác tiếp quản sau khi thành phố được giải phóng.

Ngay sau khi thành lập, Bộ Tư lệnh chiến dịch họp thảo luận đề ra cách đánh sao cho có hiệu lực nhất, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các quân, binh chủng, các lực lượng quân sự, chính trị, binh vận và nhân dân, đánh đon quyết định kết thúc chiến tranh nhanh nhất, gọn nhất, ít tốn xương máu nhất và giữ cho thành phố Sài Gòn nguyên vẹn.

Đây là nhiệm vụ khó khăn nhất đòi hỏi trí tuệ của Bộ Chỉ huy phải vượt trội về mọi mặt, phải sáng suốt và táo bạo, khoa học.  Sau khi cân nhắc, tính toán kỹ về ta, về địch và các phương án có thể xảy ra, Bộ Chỉ huy chiến dịch đi tới nhất trí cách đánh chiến dịch giải phóng Sài Gòn-Gia Định là:

Dùng một bộ phận lực lượng thích hợp trên từng hướng, đủ sức hình thành bao vây, chia cắt, chặn giữ quân địch lại không cho chúng co cụm uề Sài Gòn, tiêu diệt và làm tan rã tại chỗ các sư đoàn chủ lực của địch phòng thủ đòng ngoài, đồng thời dùng lực lượng mạnh, nhanh chóng thọc sâu đánh chiếm các địa bàn then chối ở vùng ven, mở đường cho các binh đoàn đột kích binh chủng hợp thành cơ giới hoá mạnh đã được tổ chức chặt chẽ, tiên nhanh theo các trục đường lớn đánh thẳng vào năm mục tiêu đã được chọn lựa trong nội thành. 

Để tạo thuận lợi cho các binh đoàn dột kích thọc sâu nhanh vào nội đô, Bộ Chỉ huy chiến dịch sử dụng lực lượng đặc công. biệt động thành, các lực lượng an ninh vũ trang và tự vệ thành phố đánh chiếm trước và giữ các cầu qua sông.  các bàn đạp trên các trục đường cho quân ta tiến quân. Tập trung pháo binh dành mạnh vào các mục tiêu trong sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu nguỵ. Lực lượng pháo cao xạ tên lửa triển khai quanh Sài Gòn khống chế bầu trời, bảo vệ đội hình tiến công của quân ta và bảo vệ nhân dân. 

Trong lúc Bộ Chỉ huy chiến dịch xác định cách đánh, thì phi công Nguyễn Thành Trung lái chiếc máy bay phản lực F5E của Mỹ, ném bom Dinh Độc Lập rồi bay ra vùng giải phóng, hạ cánh xuống sân bay thị xã Phước Long an toàn 1. 
 
Trận bom của Nguyễn Thành Trung có ý nghĩa rất lớn, làm cho địch hoang mang, rối loạn hơn, nội bộ của chúng nghi kỵ lẫn nhau, có tác dụng thúc đẩy nhanh quá trình suy sụp, tan rã của chính quyền, quân đội Sài Gòn, tạo thuận lợi cho các binh đoàn chiến lược của ta triển khai thế trận. 

Khi các binh đoàn chủ lực binh chủng hợp thành từ miền Bắc, từ Tây Nguyên và miền Trung lần lượt tiến về hướng Sài Gòn-Gia Định, thì lực lượng vũ trang Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và Trung Nam Bộ, cùng các đơn vị đặc công, biệt động, pháo bình chuyên trách ở vùng ven đô đã đẩy mạnh hoạt động quân sự, tiến công địch khắp nơi, giải phóng được một số lõm ở vùng sâu Long An, Gò Công, Tân An, Mỹ Tho, mở thông hành lang từ miền Đồng Nam Bộ qua Đồng Tháp Mười xuống miền Tây Nam Bộ; làm chủ được những đoạn đường giao thông quan trọng trên quốc lộ 1 , quốc lộ 4, quốc lộ 22, quốc lộ 20 và 10...

Ngày 9-4-1975, lúc 5 giờ 30 phút, pháo binh Quân đoàn 4 bắn phá tuyến phòng thủ Xuân Lộc-Long Khánh. Sau trận tập kích hoả lực, từ các hướng dông và đông bắc, các chiến sĩ Sư đoàn 6, Sư đoàn 7, Sư đoàn 341 cùng với xe tăng tiến công ồ ạt vào khu cố vấn, khu nhà lính, khu thông tin, sở chỉ huy địch trong thị xã Xuân Lộc.

______________________
1. Phi công Nguyễn Thành Trung được Tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1994.

[UyenNhi05]

Sư đoàn 18 nguỵ chống trả quyết liệt. Địch dùng không quân, pháo binh yểm trợ cho bộ binh mở nhiều đợt phản kích, quyết đẩy lùi quân ta ra khỏi thị xã. 

Xuân Lộc khu vực phòng thủ trọng yếu của địch ở Quân khu 3, bảo vệ Sài Gòn từ phía đông. Đây là tuyến phòng thủ vòng ngoài rất mạnh, ngăn chặn quân ta tiến vào Sài Gòn bằng hai trục đường số 1 và đường 20. Địch giữ được tuyến phòng thủ này, thì tuyến phòng thủ Biên Hoà-Nhơn Trạch-Bà Rịa-Vũng Tàu chưa bị uy hiếp trực tiếp, sân bay Biên Hoà, Tân Sơn Nhất vẫn hoạt động được.

Do tầm quan trọng đặc biệt đó, địch khẩn cấp tăng viện cho Xuân Lộc 1 tiểu đoàn bộ binh điều từ Bình Tuy về, cùng với Lữ đoàn dù số 1 và 3 thiết đoàn tăng, thiết giáp số 315, 318, 322 ; Liên đoàn biệt động quân 33; Trung đoàn 8 thuộc Sư đoàn 5 bộ binh; đồng thời điều 2 lữ đoàn thuỷ quân lục chiến từ Vũng Tàu về bảo vệ tổng kho Long Bình và làm dự bị cho Xuân Lộc.

Sáng ngày 10 4, Quân đoàn 4 tiếp tục tiến công, làm chủ một số mục tiêu trong thị xã. Địch ngoan cố tập trung toàn bộ lực lượng phản kích dữ đội, làm cho tình hình chiến sự phát triển hết sức phức tạp. Trận đánh Xuân Lộc, thắng hay thua ở đây đối với quân đội nguy đều có ý nghĩa liên quan đến sự tồn vong của chế độ Sài Gòn, đến việc kéo dài chiến tranh, kéo dài ngày sụp đổ của chúng để hy vọng tìm được giải pháp thương lượng với ta.

Do vậy, địch sẽ chống cự đến cùng khi không còn đủ sức chống cự được nữa mới thôi. Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt, gay go, cả ta và địch đều bị thương vong nặng nề. Không thể tiếp tục cách đánh như cũ được nữa, Bộ Chỉ huy Miền và Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 quyết định thay đổi cách đánh: Không tiếp tục tiến công vào thị xã Xuân Lộc, rút lực lượng ra ngoài đánh tiêu diệt các đơn vị địch đến phản kích đứng chân chưa vững, thiếu công sự ẩn nấp; dùng pháo tầm xa bắn khống chế sân bay Biên Hoà, thực hành chia cắt Xuân Lộc với Biên Hoà, cắt đường số 2 Biên Hoà đi Bà Rịa. Thượng tướng Trần Văn Trà từ Lộc Ninh xuống Quân đoàn 4 chỉ đạo và đôn đốc quân đoàn thực hiện cách đánh mới. Đây là quyết định đúng, kịp thời của Bộ Chỉ huy Miền và Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4.

Rút khỏi Xuân Lộc, Quân đoàn 4 tiếp tục cuộn tiến công, đánh chiếm Túc Trưng, Kiệm Tân, tiêu diệt Chiến đoàn 52 của Sư đoàn 18 nguỵ, theo đường 20 phát triển đánh địch ở ngã ba Dầu Dây, cắt đường số 1 về Sài Gòn, đánh lui Lữ đoàn 3 ky binh từ Biên Hoà ra phản kích. Xuân Lộc bị cắt lìa khỏi Sài Gòn.

Trong tình thể tuyệt vọng, Bộ Tổng tham mưu nguy quyết định dùng máy bay C130 chở 2 quả bom CBU55 ném xuống khu vực tập kết của quân ta lúc 14 giờ ngày 12-4 để hòng ngăn chặn sự thất thủ của Xuân Lộc. Nhưng bom rơi xuống xã Bảo Vinh, Long Khánh. Một quả nổ đốt cháy toàn bộ không khí trong vùng, làm hàng trăm người chết và bị thương. Đây là hành động tội ác trước lúc giẫy chết của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Giữa lúc Quân đoàn 4 chuyển lực lượng đánh địch ở ngã ba Dầu Dây, ngày 14-4, cánh quân hướng đông nam sử dụng Sư đoàn 3 Sao Vàng Quân khu 5, tăng cường Trung đoàn bộ binh 25 của Tây Nguyên tiến công vào cụm phòng ngự tiền tiêu của tuyến phòng thủ Phan Rang.

Cũng trong ngày 14-4, theo đề nghị của Bộ Chỉ huy chiến dịch giải phóng Sài Gòn, Bộ Chính trị gửi đến mặt trận bức điện số 37/TK lúc 19 giờ: “Đồng ý chiến dịch Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Thay mặt Bộ Chính trị, ký tên Lê Duẩn.

Chiến dịch giải phóng Sài Gòn-Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là hợp với ý nguyện của toàn dân, thể hiện niềm tin của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân chiến dịch này sẽ chiến thắng trọn vẹn, không một thế lực nào có thể ngăn cản được, nó tăng thêm sức mạnh cho bước chân thẩn tốc của quân và dân ta nhanh đến điểm hẹn lịch sử-giải phóng Sài Gòn, giải phóng miền Nam trước ngày Quốc tế lao động 1-5-1975.

Tiếp tục tiến công vào tuyến phòng thủ Phan Rang, trong hai ngày 14 và 15-4, Sư đoàn 3-Quân khu 5 và Trung đoàn 25 Tây Nguyên chiếm được một số cứ điểm ngoại vi. Địch chống cự quyết liệt. Nếu không tăng cừơng lực lượng tiến công thì ta và địch có thể giằng co, tốc độ phát triển tiến công sẽ chậm, Trung tướng Lê Trọng Tấn và Lê Quang Hoà chỉ huy cánh quân Duyên Hải bao gồm cả Quân đoàn 2 và Quân đoàn 4, quyết định sử dụng một bộ phận Quân đoàn 2 vào chiến đấu để tăng sức đột kích.

[UyenNhi05]

Sáng ngày 16-4, được pháo binh chiến dịch chi viện mạnh mẽ, một bộ phận Sư đoàn 325-Quân đoàn 2, Sư đoàn 3-Quân khu 5 và Trung đoàn 25 Tây Nguyên được tăng cường xe tăng, thiết giáp, tiến công địch trong thị xã Phan Rang và sân bay Thành Sơn, diệt và bắt toàn bộ quân địch cố thủ ở đây, trong đó có tên Trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi và tên Chuẩn tướng Phạm Ngọc Sang, giải phóng thị xã Phan Rang và tỉnh Ninh Thuận. 

Chiến thắng ở Việt Nam đã tác động mạnh mẽ đến tình hình cách mạng Campuchia. Ngày 17-4-1975, Quân giải phóng Campuchia tiến vào Phnôm Pênh, bọn nguỵ quân, nguỵ quyền Campuchia tay sai Mỹ lập tức đầu hàng không điều kiện.

Phnôm Pênh được giải phóng là sự kiện chính trị lớn của đất nước Chùa Tháp và cả chiến trường Đông Dương.  Sự kiện này cho thấy rõ đế quốc Mỹ bị suy yếu nhiều mặt trên chiến trường Đông Dương. Thấy không thể cứu vãn được chính quyền Lon Non và Nguyễn Văn Thiệu, ngày 18-4-1975, Lầu Năm Góc Mỹ mở cuộc hành quân Diều hâu rút khỏi Campuchia và, Tổng thống Mỹ G.R.Pho ra lệnh di tản người Mỹ khỏi Sài Gòn.

Nguỵ quyền, nguy quân Nam Việt Nam nhìn sang Campuchia thấy tình cảnh bi đát của bọn tay sai “cùng hội cùng thuyền” với nỗi lo sợ, hốt hoảng và tâm trạng thất vọng đối với vai trò cứu vớt, đỡ đấu của Mỹ trong lúc lâm nguy. 

Chính trong ngày này (18-4), Trần Văn Đôn, Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng nguy trình lên Tổng thống Thiệu: “Quốc gia đang trong tình trạng-nguy ngập thật sự.  Sự sống còn chỉ có thể tính từng ngày, từng tuần, không thể tính từng tháng. Với khả năng trù bị dồi dào, hoả lực của địch trội hẳn so với các đơn vị của ta, việc chống trả sẽ rất khó khăn. Hệ thống ra đa gần như bị tê liệt, vì hệ thống kiêm báo Đà Nẵng, Plâyku, Buôn Ma Thuộc, Phan Rang không còn. Hai phi trường chính Biên Hoà, Sài Gòn có thể bị tê liệt trong thời gian gần đây. Với số phi cơ hiện hữu 1.200 chiếc, không lực Việt Nam còn đủ nhân sự điều hành” 1. Đây là lời cáo chung trước lúc bình minh của chính quyền tay sai ở Nam Việt Nam.

Ngày 19-4-1975, Quân đoàn 2 giải phóng thị xã Phan Thiết và tỉnh Bình Thuận, thần tốc tiến vào Long Khánh, phối hợp với Quân đoàn 4 đánh chiếm Xuân Lộc. 

Ngày 21-4-1975, Quân đoàn 4 được tăng cường Trung đoàn 95B-Sư đoàn 325 và pháo, đạn Quân đoàn 2 thu được, mở cuộc tiến công mạnh mẽ đè bẹp mọi sức kháng cự của địch, tiêu diệt và làm tan rã Sư đoàn 18 và toàn bộ lực lượng địch tăng viện, giải phóng Xuân Lộc và toàn tỉnh Long Khánh. Cánh cửa thép phía đông tiến vào Sài Gòn đã mở. 

Trong ngày này, Nguyễn Văn Thiệu bắt buộc phải từ chức, Trần Văn Hương lên thay làm Tổng thống nguy quyền.  Trong khi Nguyễn Văn Thiệu đọc bài diễn văn từ chức, chửi rủa thủ Mỹ, thì Trần Văn Hương thề thốt hứa trước Quốc hội lưỡng viện Sài Gòn là sẽ cùng với binh sĩ tử thủ đến cùng, nhưng chỉ một tuấn sau, Hương cũng chuồn nốt. 

Ngày 22-4-1975, đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng điện cho Bộ Chỉ huy chiến dịch: “Thời cơ quân sự và chính trị để mở cuộc Tổng tiến công vào Sài Gòn đã chín muồi. Ta cần tranh thủ từng ngày, kịp thời phát động tiến công địch trên các hướng, không để chậm.  Nếu để chậm thì không có lợi cả về quân sự và chính trị. Kịp thời hành động lúc này là bảo đảm chắc chắn nhất để giành thắng lợi hoàn toàn. Hiện nay thời cơ thúc đẩy chúng ta phải có hành động nhanh nhất. Nắm vững thời cơ lớn chúng ta nhất định toàn thắng” 2.

Nhận được điện của đồng chí Lê Duẩn, Bộ Chỉ huy chiến dịch họp rà soát lần cuối cùng và duyệt chính thức kế hoạch chiến dịch Hồ Chí Minh.

Bộ Chỉ huy chiến dịch nhận thấy giữa lòng Sài Gòn còn  có các động chí của ta trong Ban liên hợp quân sự hai bên do Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn làm trưởng đoàn ở tại Trại Đa vít, cần phải được bảo vệ khi đại quân ta tiến công vào Sài Gòn.


___________________
1. Phúc trình ngày 18-4-1975 của Trần Văn Đôn, tài liệu lưu Bảo mật Bộ Tham mưu Binh đoàn Tây Nguyên.
2. Đại tướng Văn Tiến Dũng: Đại thắng mùa Xuân..., Sđd, tr.256.

[UyenNhi05]

Phái đoàn ta ở Trại Đa vít đã đào hầm ẩn nấp và công sự chiến đấu, sẵn sàng phối hợp với quân ta đánh vào Tân Sơn Nhất. Nhưng Bộ Chỉ huy chiến dịch thấy chưa thật yên tâm đã giao cho các đơn vị (Quân đoàn 3) đánh vào Tân Sơn Nhất phải nhanh chóng đến Trại Đa vít bắt liên lạc với phái đoàn quân sự của ta; đồng thời chỉ thị cho pháo binh biết khu vực đoàn ta đang ở để bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ ở đó.

Ngày 23-4-1975, cánh quân hướng đông tiến công giải phóng thị xã Hàm Tân và toàn tỉnh Bình Tuy, áp sát lực lượng vào Biên Hoà.

Thế trận tiến công đã hình thành, nhưng gần đến ngày mở màn chiến dịch bao nhiêu công việc bề bộn cần phải khẩn trương hoàn tất trước giờ tổng công kích. Cán bộ cao cấp, trung cấp của Sở Chỉ huy chiến dịch, cũng như cơ quan các quân đoàn tất bật xuống các đơn vị cơ sở ở các cánh đôn đốc, kiểm tra và giúp các đơn vị khẩn trương hoàn thành mọi công tác chuẩn bị.

Công tác binh, địch vận cũng được tiến hành gấp rút tạo điều kiện cho họ hiểu về cách mạng mà đứng về phía nhân dân. Chính sách tù hàng binh, chính sách vùng mới giải phóng, chính sách đối với tôn giáo, tư sản, các nhà buôn và ngoại kiều, đối với nguỵ quân và nhân viên nguỵ quyền được gấp rút soạn thảo, thông qua và phổ biến rộng rãi trong dân chúng, nhằm làm cho nhân dân, các tầng lớp xã hội, những gia đình có người thân trong hàng ngũ địch yên tâm khi Quân giải phóng đánh vào thành phố. 

Theo kế hoạch đã định, sáng ngày 27-4, các hướng đồng loạt tiến công ở vùng ven đô, riêng hướng tây nam, Đoàn 232 phải cắt cho được quốc lộ 4 đoạn từ cầu Bến Lức đến phà Mỹ Thuận để chuẩn bị đánh vào nội thành. Lúc 17 giờ ngày 26-4-1975, Quân đoàn 2 nổ súng tiến công vào tuyến phòng thủ của địch ở hướng đông và đông nam. Chiến dịch Hồ Chí Minh mỏ màn!

Sau trận tập kích hoả lực của pháo binh Quân đoàn 2 vừa dứt, Sư đoàn bộ binh 304 ào ạt đánh chiếm Trường huấn luyện thiết giáp và một phần căn cứ Nước Trong. Sư đoàn 325 đánh chiếm chi khu Long Thành, vượt đường 15, giải phóng Phước Thường, bao vây Long Tân. Sư đoàn 3 Sao Vàng-Quân khu 5 có xe tăng dẫn đầu đột kích, đánh chiếm chi khu Đức Thạnh, đến 15 giờ ngày 27-4 giải phóng thị xã Bà Rịa, phát triển tiến công về hướng Vũng Tàu.  Quân đoàn 4 đánh chiếm chi khu Trảng Bom, diệt và làm tan rã Lữ dù 3, Lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 468, phát triển tiến công về hướng Biên Hoà.

Ở hướng tây nam, Sư đoàn 5, Đoàn 232 tiến công đánh tan Sư đoàn 22 nguỵ, cắt đứt quốc lộ 4 đoạn Bến Lức đi Tân An, ngăn chặn Sư đoàn 7 và Sư đoàn 9 nguy, tạo thuận lợi cho Sư đoàn 8-Quân khu 8 đánh chiếm ngã ba Trung Lương đi Tân Hiệp, Long Định trên quốc lộ 4. Công binh Quân khu 8 và bộ đội địa phương chiếm đoạn Cai Lây đi An Hữu, mở cửa cho Đoàn 232 đánh chiếm đầu cầu An Ninh, Lộc Giang trên sông Vàm Cỏ để đưa Sư đoàn 9 và binh khí, kỹ thuật-lực lượng đột kích chủ yếu ở hướng tây nam qua sông.

Ở hướng bắc, Quân đoàn 1 đánh diệt một số trận địa pháo binh địch, chiếm Bình Mỹ, làm chủ quốc lộ 16, đưa lực lượng thọc vào Bến Cát, Lái Thiêu, bao vây Phú Lợi. 

Ở hướng tây bắc, ngày 24-4, pháo binh Quân đoàn 3 và các sư đoàn 320, 316 từ nhiều hướng bắn phá căn cứ Đồng Dù, Tràng Bàng, Gò Dầu Hạ, đến ngày 28-4, pháo binh ta diệt được 11 trong số 18 trận địa pháo binh cố định và cơ động của địch.

Trước đó, ngày 20-4, Trung đoàn 174-Quân đoàn 3 cùng lực lượng địa phương Tây Ninh đánh chiếm và làm chủ nhiều đoạn quốc lộ 22 và quốc lộ 1. Trung đoàn 49 nguỵ đóng ở Tây Ninh, Bến Kéo, Cẩm Giàng, Trà Võ bị cắt rời khỏi Sư đoàn 25 và cô lập khỏi tuyến phòng thủ tây bắc Sài Gòn.

Trong lúc trên các hướng, các quân đoàn chủ lực cơ động tiến công, tiêu diệt lực lượng địch, chiếm căn cứ bàn đạp ven đô thì các đơn vị đặc công, biệt động đánh chiếm các đầu cầu khống chế và giữ các đầu mối giao thông vào thành phố.