Tình huống giả định:
- Phum khoảng 500 hộ. Chưa thành lập chính quyền mới.
- Có dâu hiệu hoạt động du kích của địch ở khu vực lân cận.
Bộ đội ta (quân số khoảng B đủ hay C thiếu) ngoài các chốt gác thông thường còn áp dụng các biện pháp gì nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ địa bàn đóng quân?
To như cái phum Sophi mà tôi đã dắt bác dksaigon, bác Tiahien và Angko vào thăm, tôi cũng chưa biết là có tới 500 cái nóc nhà không đây? Theo tình huống của bác Tiahien thì với cái phum lớn như thế này, theo tôi phải lập ra bộ máy chính quyền cấp xã (khum) thì mới tương xứng.
Đầu những năm 1980 là thời kỳ xây dựng chính quyền cho bạn, ở vùng biên giới của huyện Sisophon chúng tôi thì D3 được phân công đảm nhiệm xây dựng chánh quyền xã Sophi. D chúng tôi cử hẳn 1 anh CTV D ra làm trưởng ban chuyên gia, và để bảo vệ cái phum lớn này, D3 chúng tôi đã rút từ 4 đại đội trong D ra 4 trung đội về bảo vệ chính quyền xã Sophi, 4 trung đội chia ra trấn thủ 4 hướng Đông - Tây - Nam - Bắc. Địa bàn phum rất rộng, nói xin lỗi, tôi ở đó 3 tháng chỉ biết phần đất bên B mình thôi, các B khác không biết luôn, bởi vậy sau này vào phum mình mới thấy lạ và... đi lạc
Theo tình huống của bác Tiahien đơn giản nhất là xin thêm quân (luôn luôn có, chết có bổ sung) để trấn thủ cho cứng cái địa bàn của mình. Chuyên gia của ta phải chịu khó làm việc với chuyên gia của bạn để nắm chắc tình hình dân và địch. Dân tốt thì chuyên gia bạn đưa lên tham gia bộ máy chính quyền, địch ngầm thì cứ thủ tiêu theo kiểu haanh thôi.
Thời 1980 ở phum So-j-a "cha" (cái phum hoang vắng ở phía bắc ngã ba Con Voi mà tôi đã dắt Kon tiahien vào thăm) cũng có địch ngầm trong dân, địch ngầm là một thằng dân K nước da sáng, tuổi khoảng 30, thẳng này đứng đánh xe bò rất thiện nghệ, mặt nó lúc nào cũng câng câng, khi dễ cái đám bộ đội Việt Nam và cái chính quyền của bạn ra mặt. C tôi được " mật lệnh" phải thủ tiêu thằng này, cái "mật lệnh" này lại được C trưởng trao cho anh Đinh Văn khẩu đội trưởng cối 60, bạn đồng ngũ với tôi. Do là bạn đồng ngũ nên anh Văn "cao" này mới học lại cho tôi biết, anh nói đó là mật lệnh, và bảo tôi đi càn trong rừng mà gặp thằng này cứ bắn bỏ dùm anh ấy, vì thằng này nó tinh ma lắm, nó chỉ quanh quẩn trong phum thôi, không bao giờ đi rừng (vì sợ mình bắn bỏ).
Thực ra nếu nắm được dân, dân họ sẳn sàng hợp tác với bộ đội, vạch mặt chỉ tên những thằng địch ngầm cho ta tóm thôi, thời đó dân sợ Pôn Pốt chết cha luôn, chổ nào có bộ đội đồn trú mới có dân, không thì thôi, bỏ thành phum hoang luôn.
Nói chung, vào thời điểm 1979, 1980 chính nghĩa thuộc về đoàn quân đánh đổ chế độ diệt chủng của coong tốp Việt Nam, dân tình rất SAMAKI với chú đội, sẳn sàng hợp tác xây dựng chính quyền mới.
