Sài Gòn sụp đổ

[nhinrathegioi]

36
HÃY HỐI HẢ ĐÀM PHÁN TRƯỚC KHI SÀI GÒN BỊ THIÊU CHÁY

Thứ Sáu 25 tháng 4

Từ hai hôm nay, đại sứ Pháp tại Sài Gòn Jean Marie Merillon trở thành nhân vật rối bận nhất.

Đây là vị đại sứ trẻ nhất của Pháp, năm mươi mốt tuổi, bước vào nghề năm 1968 tại Jordanie.

Là một người hăng hái làm việc, ông có những nguyên tắc chặt chẽ, những giờ phút đột ngột nóng lòng nóng ruột và những trận bực tức ghê gớm.

Ông thường mặc một áo sơ mi cộc tay, một chiếc quần dài vải técgan màu cỏ úa. Dưới bộ trang phục nhẹ nhàng giản dị đó là cả một nghị lực phi thường. Ông đã chứng minh rõ điều này khi công tác tại thủ đô Amman của Jordanie giữa lúc chiến tranh.

Trong khi hầu hết các đại sứ nước ngoài đều đã rời khỏi Sài Gòn, Jean Maric Merillon vẫn cho thợ quét vôi lại toà đại sứ và trồng hoa trong vườn nơi ông ở.


Chiếc xe tô Dassault vẫn qua lại trên đường phố

Trong vòng bốn mươi làm giờ qua, đại sứ Pháp đã ba lần ngồi trên chiếc xe hơi Dassault màu đen cắm quốc kỳ Pháp, đi tới dinh Độc Lập, được coi là điện Elysée của Việt Nam.

Hai lần vào ngày thứ Năm, và một lần nữa, lâu hơn, rất lâu vào ngày thứ Sáu, ông Jean Marie Merillon đã gặp và nói chuyện với Tổng thống Hương.

Hai nhân vật này đã bàn luận với nhau những gì. Có thể, phía Pháp đã giải thích:

- Vì lợi ích của đất nước các ngài tôi nghĩ ngài cần phải thương lượng ngay với "phía bên kia". Chính phủ Cách mạng lâm thời, thông qua phái đoàn đại diện của họ ở Paris, đã cho chúng tôi biết, họ từ chối mở cuộc đàm phán chừng nào tại Sài Gòn vẫn còn có những người làm việc trong chế độ Thiệu. Ngài cần rút ra những kết luận...

Các nhà ngoại giao thường có nghệ thuật diễn đạt những gì khó nói nhất.

Quả là đại sứ Jean Marie Merillon đã có một sứ mệnh kỳ lạ. Sau khi đã gây sức ép buộc Thiệu ra đi, bây giờ ông lại gây sức ép để Hương nhường quyền cho người khác.


Người muốn được coi như Pétain

Đã bị bệnh tim mạch, thấp khớp, đôi mắt gần như mù loà, ông lão tổng thống Trần Văn Hương vẫn không muốn rút lui.

Ông chưa muốn ra đi.

Một nhân vật thuộc phía đối lập nói với tôi:

- Ông già đang muốn được coi như Pétain¹ (Thống chế Pháp, người ký hiệp ước đầu hàng phát xít Hitler năm 1940). Ông ta muốn tự mình ra ơn cho tổ quốc Việt Nam của mình.

Một lời châm biếm hóm hỉnh. 

Trên thực tế, Tổng thống Hương đang cố tìm một giải pháp hợp hiến. Cứ như là, trong lúc nhà đang cháy, vẫn bám vào những hình thức pháp lý.

Bên cạnh những lý lẽ đó, cũng cần phải nói thêm về tính khôn ngoan chậm chạp trong mọi cuộc đàm phán ở Viễn Đông.

Một sự khôn ngoan có thể biến thành sự dại dột lớn, ngay trong ngày mai, nếu để sự việc quá kéo dài.


Trong nhà tướng Minh, mọi ngườì hối hả

Trong khi đó, tại nhà "Minh lớn" có một sự rộn rã như đàn ong.

Chung quanh nhà riêng của tướng Minh, có một số ngôi nhà phụ thuộc. Tôi biết, trong số những ngôi nhà này, có một căn hộ nhỏ được dùng làm văn phòng. Trong văn phòng chỉ có hai hoặc ba người. Quả là một đội ngũ rất nhỏ bé phục vụ cho nhân vật đã từng làm Quốc trưởng.


Mới hôm qua, tại đây vẫn đang còn tới hai mươi nhăm nhân viên làm việc hối hả, người gọi điện thoại, người đánh máy, người chuẩn bị in ấn, thảo văn bản, có những tờ giấy to như tấm pa-nô quảng cáo, đánh dấu vị trí hai bên đối địch như những tấm bản đồ cơ quan tham mưu.

Không ai nhìn thấy tướng Minh. Nhưng mọi người đều có cảm giác bộ máy của ông đã hoạt động.

Trong khi đó, hàng mấy trăm người Việt Nam vẫn đang chen chúc trước cổng đại sứ quán Mỹ, hi vọng nhận được hộ chiếu đi Califomia. Buổi chiều, có tới hàng mấy nghìn người đứng bám vào những hàng rào sắt sân bay Tân Sơn Nhất.


Các công ty hàng không lần lượt cắt các chuyến bay quá cảnh Sài Gòn. Các đại sứ quán đóng cửa, sau khi đã hạ cờ. Giá đô la chợ đen tăng gấp năm, sáu và bẩy lần giá hối đoái chính thức.

Các bà nội trợ nháo nhác chạy đi mua thức ăn dự trữ. Thành phố gần như điên loạn.


Nếu quân Việt tiến đánh thì trốn đi đâu?

Có một điều rất đau đớn, mà tôi chưa viết.

Đó là, viện quân y Sài Gòn có 2.400 giường nhưng không bao giờ tiếp nhận dưới 3.000 lính què, cụt, bị cháy, bị liệt. Còn đối với những binh lính bị thương nhẹ hơn thì người ta khuyên họ đi chỗ khác chữa trị. Ở đây không đủ chỗ cho tất cả.

Tại nghĩa trang nhà binh ở Biên Hoà, cách Sài Gòn hai chục kilômét, mồ mả chất đống nhiều như Douaumont ở Pháp.

Sáng sớm nay, thành phố trải qua một lúc hoảng loạn vì những tin đồn rỉ tai:

- Sáng mai, thứ Bẩy, quân Việt sẽ tiến đánh.

Rất nhiều lần, đang đi trên đường phố, tôi bị chặn lại hỏi:

- Ông là người Pháp phải không?

Tôi gật đầu. Người ta liền cầu khẩn:

- Nước Pháp phải làm một cái gì đó để chấm dứt cuộc chiến tranh này.

Tôi không thể nào quên được cái người đã nắm lấy bàn tay tôi và nói:

- Nếu tình hình trở nên xấu, tôi và gia đình biết trốn đi đâu bây giờ? Ông ơi, ông làm ơn cứu giúp tôi.

[nhinrathegioi]

37
KHI CIA CẢI TRANG THÀNH KHƠ-ME Đỏ

Thứ Sáu 25 tháng 4

Sau khi chế độ Lon Nol ở Nông Pênh sụp đổ, Cục Tình báo trung ương Mỹ CIA đặt một đài phát thanh tại Okinawa, hòn đảo lớn trong quần đảo Nhật Bản. Các điệp viên CIA Mỹ giả làm phát thanh viên Khơ-me đỏ tiếp tục truyền đi các bản tin làm người nghe tưởng đây là đài phát thanh của chính quyền Khơ-me đỏ vừa mới dựng lên tại Nông Pênh.

Đài phát thanh bất lương này đã lao vào một chiến dịch thật sự đầu độc dân chúng Campuchia với hy vọng cản trở các ông chủ mới.

Vẫn cái đài CIA này, trong một buổi phát thanh giả danh là đài Việt cộng hôm qua đã loan tin một cuộc đảo chính vừa xảy ra tại Hà Nội, ba sư đoàn Bắc Việt phải rút khỏi miền Nam để quay về Bắc kỳ.

Giám đốc chi nhánh CIA tại Sài Gòn đã khoái trí bình luận với người nào muốn nghe ông ta:

- Đây là chương trình duy nhất hiện nay tôi đang tiến hành và đang tiến triển tốt.

Thật là không thể tưởng tượng được.

Nhưng, đó là sự thật.

38
“MINH LỚN" NẮM QUYỀN

Thứ Bảy 26 tháng 4

Xong rồi.

Tướng Minh, tức "Minh lớn" như mọi người thường thân mật gọi như vậy đã trở thành ông chủ cuộc chơi ở Sài Gòn.

Ngày hôm nay, ông già Hương, kẻ sống sót trong chế độ Thiệu đã trao lại cho "Minh lớn" tất cả mọi quyền hành. Vậy là vẫn còn có thể thương lượng với Việt quân trong tình thế tuyến vọng đang tràn ngập miền Nam Việt Nam. Có nghĩa là cố có được một nền “hoà bình trong danh dự".


Từ bây giờ, tướng Minh sẽ được hoàn toàn tự do để thương lượng với Việt quân cái gì còn có thể thương lượng được Tổng thống Hương rưng rưng nước mắt đã tuyên bố xin từ chức.

Màn kịch tiếp theo là phải dàn cảnh quốc hội quyết định một vẻ ngoài muốn cứu nước.


Kết thúc một chế độ

Tất cả đã diễn ra tại Hạ viện, một trụ sở có kiến trúc hơi rập khuôn Hy Lạp, giữa lúc mọi người đã quên có sự tồn tại của quốc hội tại Sài Gòn. Theo đúng hiến pháp, cả hai Viện đã tụ họp trong trụ sở này trong một gian phòng rất xấu xí có xếp đặt những ghế bành màu đỏ chung quanh một chiếc bàn lớn hình móng ngựa.
Trong những giờ phút nguy kịch này, chỉ có nửa tổng số nghị sĩ có mặt. Những người khác đâu? Họ đã di tản rồi chăng? Hay là họ khôn ngoan lánh mặt.


Liệu họ có từ chối bỏ phiếu trong một số trường hợp không? Dù thế nào, đây vẫn là một cảnh tượng thảm hai hơn là được nhìn thấy một cuộc tranh cãi về một chủ đề quan trọng trong một gian phòng có rất nhiều ghế trống văng.


Trong cái nóng gay gắt lúc xế chiều, tôi đã được chứng kiến những cảnh hoàn toàn giả tạo: Trong khi những đoàn quân Việt đang chỉ còn cách Sài Gòn khoảng ba mươi kilômét vẫn còn có những diễn giả liên tục đứng trước micrô: những người này nói, họ vẫn còn muốn thuyết trình nữa, những người khác nói, muốn cứu vãn thể chế. Tất cả ồn ào tranh luận với nhau. Cảnh tượng vừa có vẻ xúc động, sầu não, lại vừa rỗng tuếch, chẳng có ý nghĩa gì cả.


Một vẻ bề ngoài của chế độ Cộng hoà muốn đột ngột thể hiện, cần phải chết một cách tự do.

Cứ như là tại Sài Gòn vẫn đang còn có một nền Cộng hoà và từ nhiều năm, đã không có dân chủ. Cho đến tận tối khuya các vị chỉnh tề có thắt cravat vẫn tiếp tục nói.


Tiếng nói Việt cộng: Mỹ cút đi!

- Buổi sáng, tôi đã được chứng kiến tại trại Davis một cảnh tượng không kém giật gân. Vừa bước đến cổng trại có nhiều lớp hàng rào dây kẽm gai vây quanh, giữa lòng căn cứ không quân Tân Sơn Nhất rộng lớn, tôi nhìn thấy một lính gác quân đội Nam Việt Nam mở cho một lối đi ngoằn ngoèo, sau đó đến bên kia chúng tôi được chào đón bởi những cảnh vệ Việt cộng, đội mũ cứng màu xanh lá cây, đeo huy hiệu Hồ Chí Minh trên ngực áo, súng ngắn và dao găm gài ở thắt lưng.


Từ ngày ký Hiệp định Paris, trong trại Davis có phái đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời gồm 250 sĩ quan và binh lính, và phái đoàn Bắc Việt gồm 45 người. Tuần nào đại tá Võ Đông Giang cũng mặc quân phục chỉnh lề, mở cuộc họp báo vào ngày thứ Bảy.


Ông ta nhân cuộc họp này công bố chín điều kiện của Chính phủ Cách mạng lâm thời đặt ra với Mỹ:

1. Tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Nam Việt Nam.

2. Loại bỏ mọi sức ép chính trị đối với dân chúng miền Nam Việt Nam. 3. Ngừng tất cả mọi hoạt động quân sự.

4. Rút về nước tất cả các nhân viên CIA.

5. Rút về nước tất cả các nhân viên quân sự cải trang thành dân sự.

6. Rút ra khỏi lãnh thổ Nam Việt Nam tất cả năm mươi tàu chiến đang hoạt động ở đó.

7. Rút hai trăm máy bay Mỹ đang chuẩn bị can thiệp vào tình hình Nam Việt Nam.

8. Rút sáu nghìn lính thuỷ đánh bộ Mỹ đang ở các tàu chiến đặt ở ngoài khơi Nam Việt Nam.

9. Đình chỉ viện trợ quân sự và mọi khoản viện trợ khác cho chính quyền Nam Việt Nam.


Thiệu chạy trốn

Sau đó, đại tá Giang trình bày bảy điều kiện do Chính phủ Cách mạng lâm thời đặt ra với Chính phủ Nam Việt Nam, coi như điều kiện tiên quyết để mở cuộc đàm phán

1. Thành lập một chính phủ mới, tuyên bố rõ đây là chính phủ "vì hoà bình, độc lập, dân chủ và hoà hợp dân tộc"

2. Thi hành các hiệp định Paris.

3. Loại bỏ tất cả mọi thành viên trong "bè lũ Thiệu”.

4. Từ bỏ chính sách "hiếu chiến, phát xít, đàn áp, cưỡng bức dân chúng".

5. Huỷ bỏ mọi đạo luật phản dân chủ.

6. Bảo đảm tôn trọng các quyền tự do dân chủ.

7. Trả lại tự do cho tất cả những người "bị giữ và bỏ tù do đã đấu tranh cho hoà bình và độc lập dân tộc”.
Theo tinh thần bộc lộ trong tuyên bố của đại tá Giang thì điều khoản nào cũng bắt buộc phải thực hiện, do đó việc thương lượng đối với chính quyền Nam Việt Nam là rất hạn chế.

Dù cho ngày hôm qua Thiệu đã bay sang Đài Loan mang theo tất cả vàng bạc châu báu, những điều kiện này vẫn không thay đôi.

Một cuộc chạy trốn thảm hại đối với Thiệu!

[nhinrathegioi]

39
CẢ MỘT KHU PHỐ SÀI GÒN BỐC CHÁY TRONG ĐÊM

Chủ Nhật 27 tháng 4

Khoảng bốn giờ sáng, tôi bị bật dậy khỏi giường vì một tiếng nổ lớn.

Một quả đạn rốc két 122mm vừa rơi trên nóc nhà hàng Majestic ngay giữa trung tâm Sài Gòn, chỉ cách chỗ tôi nằm vài trăm mét.

Tiếp đó là liên tiếp ba tiếng nổ tiếp theo, rất dữ dội, làm rung chuyển cả thành phố.

Tôi lập tức chạy lên sân thượng là nơi có thể bao quát toàn bộ thành phố và những vùng phụ cận. Từ trên cao, tôi nhìn một cảnh tượng kinh khủng: phía sau nhà ga cả một khu phố bốc cháy. Những lưỡi lửa màu da cam vọt lên cao hàng vài chục mét, trong khi một lớp khói đen bốc cao che phủ một góc trời. Từ phía xa, tiếng còi của những đoàn xe chữa cháy vang lên inh ỏi. Những xe cứu thương lao nhanh trên những đường phố vắng người.


Lúc này, bên Pháp mới là hai mươi mốt giờ. Nhưng không phải là lúc chạy ra bưu điện đánh telex về nước. Bởi vì các ngả đường đều có lính gác trang bị đến tận răng.

Tôi đành đứng lại rất lâu trên sân thượng nhìn đám cháy khổng lồ, có cảm giác như không bao giờ tắt.

Phía xa, từ Biên Hoà vọng lại tiếng pháo nặng. Có thể nhìn thấy ánh chớp của những khẩu pháo 155 đang nã từng loạt đạn, hiện rõ ở chân trời.


Giữa trái tim thủ phủ Nam Việt Nam

Chờ đến rạng sáng, khi những vật chướng ngại và những cuộn dây thép gai bùng nhùng đêm nào cũng vây quanh khách sạn của tôi như một con nhím, hết giờ thiết quân luật mới được tháo gỡ, tôi chạy thật nhanh đến nhà hàng Majestic. Quả đạn rốc két được phóng đi ngay ở một địa điểm ngoại thành, chắc là nhằm vào căn cứ hải quân nằm ở khuỷu sông rất gần, đã rơi vào tầng cuối cùng của khách sạn. Người gác đêm đã bị chết trong khi đang ngủ. Trong góc phòng một người Việt Nam đang rầu rĩ nhìn những gì còn lại của phòng khách có bàn ghế làm toàn bằng kiểu Tàu. Ông ta nói:

- Thật là khốn khổ...

Tôi nghĩ ông ta đang nói về người gác đêm bị chết. Nhưng ông ta nói tiếp:

- Chính tôi là người thiết kế nội thất phòng khách.

Cách chợ Bến Thành một quãng đường, một quả rốc két khác, có lẽ nhằm vào dinh Tổng thống, đã rơi xuống giữa phố khoét một mảng trên đại lộ.


Đó là một lời cảnh cáo

Nhưng, cảnh tượng ngao ngán nhất chính là chỗ xảy ra cháy lớn trong đêm.

Quả đạn rốc két, hẳn là định nhằm vào trụ sở tổng nha cảnh sát, đã rơi xuống giữa một khu nhà nhỏ làm bằng gạch, mái tôn, bị thổi bay như một toà lâu đài bằng giấy bồi. Sau đó, lửa đã lan rộng, lần lượt thiêu cháy thêm hơn ba trăm năm mươi gian nhà nhỏ nữa, nay chỉ còn lại những đống gạch đen thui. Mọi người đang tìm bới các xác chết. Có khoảng năm người bị thiệt mạng.

Những người cứu sập dùng đôi bàn tay trần trụi nhấc từng viên gạch, có người dùng que sắt, bới từng mẩu đạt. Từ trong đám bùn màu đen, họ cời ra được những chiếc ấm đun nước đã méo mó, những tã rách cháy dở, những bát ớự a bị vỡ mẻ, những chiếc xe đạp cong queo...

Từ khắp mọi nơi, đội cứu sập và những hướng đạo sinh trẻ tuổi mặc đồng phục chạy thật nhanh tới cứu trợ.

Không một giọt nước mắt.

Không một lời phàn nàn.

Một bà già bình thản nói với tôi:

- Đây mới chỉ là một lời cảnh cáo.

Ông chồng ngừng tay bới đất một lúc rồi nói thêm:

- Chúng tôi rất lo sợ trận bắn phá lại tiếp tục.

Lực lượng dân vệ gồm toàn thanh niên mười sáu tuổi, trang bị súng tự động Mỹ, đeo đầy băng đạn, đứng canh gác các ngả đường, đề phòng trộm cướp hôi của.

Tôi lại gần một người đang mở máy chơi đùa với băng đạn, hỏi anh chàng:

- Cậu có tin là sẽ có hoà bình không?

Anh ta ngạc nhiên nhìn tôi một lúc rồi bốp chát trả lời:

- Không! Tôi không tin vào hoà bình.

[nhinrathegioi]

40
MINH NÓI "TÔI SẼ CỐ THỬ MỘT SỨ MỆNH KHÔNG THỂ HOÀN THÀNH"

Chủ Nhật 27 tháng 4

Thật khó tin. Nhưng đúng vậy. Tối hôm qua, thứ Bẩy, cả hai Viện của Quốc hội đã quyết định trao toàn quyền cho tướng Minh để cố thực hiện một "nền hoà bình trong danh dự”. Trong khi đó, từ đêm thứ Bẩy đến rạng sáng Chủ Nhật, đạn rốc két bắt đầu rơi như mưa xuống trung tâm Sài Gòn, dân chúng đang sống trong cảnh hoảng sợ những trận bắn phá tiêu hao tiếp tục thì các sư đoàn Bắc Việt và Việt cộng càng xiết chặt vòng vây chung quanh thủ phủ, những đơn vị dẫn đầu có xe tăng yểm trợ, chỉ còn cách trung tâm thành phố chưa đầy ba mươi kilômét, các tướng lĩnh quân đội Sài Gòn tuyên bố "đã mất hết cả rồi”. Tướng Trần Văn Đôn, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, một nhân vật liêm khiết hiếm hoi của chế độ, phác hoạ tình hình như một bức tranh ảm đạm. Những chiếc máy bay vận tải khổng lồ Galaxie của lực lượng không quân Mỹ cố di tản những người Mỹ cuối cùng. Tình hình kinh tế hoàn toàn kiệt quệ, các Ngân hàng Mỹ đột ngột đóng cửa. Những tay chân cuối cùng của chế độ Thiệu cố noi gương quan thầy chạy trốn ra nước ngoài, mang theo những chiếc vali nhét đầy đô la vàng bạc trang sức và những vật quý giá. Trong khi tất cả đang sụp đổ giữa giờ phút bi thảm thì hai Viện quốc hội cùng với tổng thống Cộng hoà một ông lão bại liệt, mù dở vẫn cố tìm những phương thức đúng pháp lý để trao toàn bộ quyền hành cho tướng Minh mà không vi phạm Hiến pháp.

Và, trong không khí ngột ngạt, Hạ viện vẫn giơ tay biểu quyết những kiến nghị viển vông như thời kỳ hoàng kim của nền đệ tam Cộng hoà.

Cuối cùng, sau một ngày điên loạn là lệnh giới nghiêm. Đêm đã tới. Một cơn dông ập xuống Sài Gòn. Lúc đó hai Viện mới đi đến biểu quyết cuối cùng là trao lại tất cả mọi quyền lực cho tướng Minh, như tôi đã viết ở phần trên.

Hôm nay, thứ Hai, tướng Minh bắt đầu thực thi sứ mệnh ghê gớm là điều đình với “phía bên kia".

Nhân vật dũng cảm và bình tĩnh này còn rất ít khả năng xoay chuyển tình hình.

Một trong những cộng sự viên gần gũi nhất của Minh hôm nay đã nói không úp mở với tôi:

- Chúng tôi cố thử một sứ mệnh không có khả năng thực hiện.

[nhinrathegioi]

41
NHỮNG CẢNH ĐỔ VỠ TỪ BIÊN HOÀ

Thứ Hai 28 tháng 4

- Anh chở tôi đi Biên Hoà được không?

Người lái chiếc xe 203 cũ kỹ gật đầu, nói:

- Thưa ông, được. Nhưng không đi xa được đâu.

Người lái xe Việt Nam này đã nói đúng. Chúng tôi mới đi được khoảng chừng hai mươi kilômét đã rơi vào mộl cảnh hỗn loạn mà tôi chưa bao giờ thấy kể lừ tháng 5 năm 1940, khi quân đội Pháp tháo chạy trước sự tiến công của Đức.


Có đến hàng chục ngàn người lánh nạn

Những làn sóng người lánh nạn đổ xô về Sài Gòn. May mắn nhất là những người kịp đưa được một phần của cải lên những chiếc xe tải hoặc xe “moóc”, xe kéo, xe bò. Những người khác phải đưa toàn bộ gia đình lên những xe ô tô cũ kỹ, xe tải, xe lôi nhãn hiệu Honda, xe 4CV đã quá hạn sử dụng. Có những người ngồi trên các bao tải đựng gạo, chất đống trên những chiếc xe trâu bò kéo. Những người khác đẩy xe đạp chở nặng như ngựa thồ. Còn phần lớn thì đi bộ, thành từng đoàn dài chậm chạp, mang vác, gồng gánh. Những người đàn bà bước tập tễnh, đầu đội nón lá che nắng.


Những người đàn ông để đầu trần, đầm đìa mồ hôi, đeo ba lô hoặc mang túi vải. Trẻ con, đứa lớn cõng đứa bé. Các cụ già khập khiễng bước chân, thỉnh thoảng dừng lại vì kiệt sức, rồi lại tiếp lục đi, liếp tục nghỉ.


Ở cả hai bên đường, bên phải lẫn bên trái, la liệt những người nằm dưới bóng cây hoặc ngồi giữa ánh nắng, giữa - đống bao tải, ga men; kéo dài dằng dặc quá tầm mắt. Những người này phải dừng cuộc hành trình vì không biết đi đâu và cũng không sao bước nổi nữa. Có thể, họ sẽ vấp phải những vật cản của cảnh sát, không cho họ kéo vào thành phố.


Họ có bao nhiêu người? Có tới hàng chục và hàng mấy chục ngàn. Có thể nhiều hơn nữa. Và họ vẫn luôn luôn kéo tới khốn khổ hơn, mệt mỏi hơn, đói khát hơn, tuần tự với những giờ phút trôi qua.


Lính đào ngũ vứt súng chạy trốn

Những chiếc xe Jeep chuyển thành xe tải thương, bóp còi inh ỏi, mở đường chạy về phía sau. Lính bị thương nặng nằm trên cáng, lính bị thương nhẹ ngồi trên thành xe, bàn tay ôm trán, ôm cánh tay, hoặc bả vai.


Những binh lính không bị thương thì chạy trốn trên xe máy. Bọn này vẫn còn giữ lại chiếc mũ sắt đội đầu, nhưng đã vứt bỏ tất cả vũ khí. Tại một ngã tư, một viên cảnh sát ngơ ngác nhìn một đống súng trường, súng tiểu liên và lựu đạn bị lính vứt lại.


Có những tên lính đào ngũ chặn xe tải của tư nhân lại rồi bám vào thành xe. Bọn này vẫn còn mang súng. Mỗi khi tắc đường, xe chạy chậm, bọn chúng lập tức bắn đạn lên trời. Mọi người vội nép sang hai bên, không một ai thốt ra một tiếng phản kháng.


Thỉnh thoảng vẫn còn thấy vài chiếc xe bật đèn pha tiến ra mặt trận. Đó là những chiếc xe "téc" chở xăng và cả những chiếc xe "moóc" to tướng chở đạn.


Nhưng, quan trọng hơn cả vẫn là đám lính ùn ùn kéo về Sài Gòn, chờ tối đến là chôn giấu hoặc đốt luôn bộ quân phục đang mặc trên người. Đó là bước đầu của sự đổ vỡ.

Tôi hỏi một đại uý dù mặc quân phục rằn ri ngồi trên xe Jeep vừa chạy tới, quân Việt đã tiến tới đâu rồi.

Anh ta trả lời:

- Tôi chẳng biết gì cả!

Một chú lính nhóc

Chúng tôi tiếp tục tiến lên chừng bốn hoặc năm kilômét nữa, cho tới khi vấp phải một lớp hàng rào dây thép gai chắn ngang đường. Phía bên kia, trận đánh đang ác liệt.

Trên một quả đồi gần đó, có một ngôi chùa nhỏ đã cổ, có thể dùng làm một đài quan sát rất tốt. Chúng tôi tới đó, hoà trong đám người đang xem đánh nhau. Khoảng một kilômét trước mặt là những Việt Cộng đang tiến lên từng đợt trên một địa hình bằng phẳng, có nhiều bụi cây. Đạn pháo 105 của quân đội Sài Gòn bắn không ngừng làm tung lên những cột khói và bụi. Đôi lúc, xen kẽ những loạt đạn trọng liên. Một máy bay lên thẳng Chinook lượn vòng trên vùng trời Biên Hoà hiện đang hầu như hoàn toàn bị bao vây có những mái nhà ngói đỏ thấp thoáng phía xa. Vài chỗ có khói đám cháy bốc lên.


Không nhìn thấy xe tăng Bắc Việt. Nhưng từ sáng nay, chúng tôi đã được tin những xe tăng và pháo nặng đang bố trí theo hình vòng tròn, bao vây Sài Gòn ở khoảng cách chừng ba mươi kilômét.

Một thiếu niên vác súng các-bin Mỹ bước tới. Người lái xe kiêm phiên dịch cho tôi hỏi chuyện. Anh lính này tên là Sinh, mười sáu tuổi.

Tôi hỏi:

- Việt cộng có đông không?

- Ở khắp mọi nơi, từ đất chui lên.

- Thế chú định làm gì?

- Cũng chả biết nữa. Có lẽ phải chiến đấu, vì tôi ghét cộng sản. Nhưng bây giờ, nếu ông cho tôi năm trăm đồng, tôi sẽ…

Tôi cho chú lính tờ giấy bạc mệnh giá năm trăm. Chú vội cầm lấy, chạy đi mua một chai cô ca cô la.

[nhinrathegioi]

42
NHỮNG LOẠT ĐẠN BÍ MẬT

Thứ Hai 28 tháng 4

Tướng Minh vừa kết thúc buổi diễn văn nhậm chức tổng thống, trong đó ông bày tỏ quyết tâm chấm dứt chiến tranh bằng cách đàm phán với phía "bên kia" thì chợt vang lên nhiều loạt đạn ở ngay trung tâm thành phố Sài Gòn.


Gần dinh tổng thống là nơi chúng tôi đang có mặt đồng loạt vang lên những tiếng tiểu liên, súng trường Mỹ M16, súng trọng liên và thỉnh thoảng nghe thấy cả tiếng đạn pháo xe tăng.


Phía xa cũng vang lên những tiếng nổ khó phân biệt đó là đạn rốc két, đạn pháo 155 mm hay là đạn trong kho bị phá nổ.


Phải mất hơn hai tiếng đồng hồ mới biết được chuyện gì vừa xảy ra. Có nghĩa là vừa rồi tất cả những ai có súng đều nhả đạn, và điều rất lạ lùng là toàn bắn lên trời.

Rồi, sau đó nửa giờ, tiếng súng ngừng bặt như một phép màu.

Mới đầu, cứ tưởng xảy ra một cuộc đảo chính lật đổ tướng Minh. Sau đó lại nghĩ, đó là cuộc tiến công bất ngờ của Việt cộng, mà người ta đều rõ đang có mặt ở nhiều vùng ngoại thành, là nơi vừa xảy ra đánh nhau lúc sáng.


Mỗi người giải thích theo một cách khác nhau. Cuối cùng mới biết, có ba chiếc máy bay vừa tới ném bom sân bay Tân Sơn Nhất, rồi bay rất thấp trên thành phố, qua căn cứ hải quân là nơi mọi người tưởng sẽ lại bị ném bom nữa. Tất cả các khẩu súng trong thành phố đều chĩa lên trời nhả đạn.

Bây giờ đến lượt người ta bàn tán về lai lịch những chiếc máy bay:

- Phải chăng có những phi công trong quân đội Sài Gòn chạy sang “phía bên kia" như lần trước đã xảy ra việc ném bom dinh tổng thống Thiệu?

- Phải chăng, đây là những máy bay do cộng sản tịch thu được trên các sân bay khi quân đội Sài Gòn tháo chạy?

Các giả thuyết tạm ngừng khi xuất hiện những chiếc xe ô tô gắn loa phóng thanh, chạy trên các đường phố báo tin có lệnh giới nghiêm hai mươi bốn trên hai mươi bốn giờ.

Từ phía xa, chỉ còn nghe thấy tiếng đạn rốc két bắn phá sân bay Tân Sơn Nhất.

Sài Gòn cuối cùng đã tìm thấy một chính phủ, lại bắt đầu nằm ngủ mà không có cảm giác thoải mái.

Rất nhiều lo lắng lởn vởn trong tâm trí mọi người, trong đêm dài bị xé rách bởi những ánh chớp của cơn dông tố phía xa.

[nhinrathegioi]

43
SÀI GÒN TRONG CƠN HẤP HỐI

Thứ Ba 29 tháng 4

Dù từ nay có xảy ra chuyện gì đi nữa cũng không bao giờ tôi quên được cơn hấp hối bi đát của Sài Gòn.
Tối thứ Hai hôm qua một chút hi vọng đã nhen nhóm trong tất cả dân chúng, khi tướng Minh phát biểu về hoà bình, hoà hợp và hoà giải dân tộc. Đó là những câu chữ mà do cuộc chiến tranh kéo dài từ hai mươi chín năm nay, người ta đã quên hết ý nghĩa.

Câu trả lời đã tới vào lúc bốn giờ sáng hôm nay, dưới hình thức những quả đạn rốc két 122 và đạn pháo 130.


Một đài quan sát tuyệt vời

Tất cả mọi khách hàng của khách sạn Caravelle đều chạy lên sân thượng, người mặc gi-lê chống đạn, người chỉ mặc quần áo ngủ.

Cũng cần nói thêm, tất cả những khách hàng này đều là phóng viên báo chí hoặc nhiếp ảnh quay phim.

Cũng nói thêm nữa, từ sân thượng nhà hàng chín tầng này có thể nhìn bao quát toàn bộ Sài Gòn.

Và cũng có thể nhìn thấy toàn bộ lãnh thổ của chế độ Nam Việt Nam, diện tích đã thu hẹp lại rất nhiều. Đây là một đất nước mà hai tháng trước vẫn còn trải dài hơn một nghìn kilômét từ Bắc xuống Nam, bây giờ đã rút ngắn lại chỉ còn một tầm bắn của pháo.

Chính từ vị trí trên cao này chúng tôi đã nhìn thấy pháo bắn như giã giò vào căn cứ không quân Tân Sơn Nhất, cách chỗ chúng tôi đứng khoảng tám kilômét.

Đạn rốc két rơi liên tục không ngừng. Rồi đến đạn trọng pháo. Mỗi khi một chiếc máy bay bị bắn trúng lại có một quả nấm lửa khổng lồ vọt lên, xé vỡ màn đêm đang có mưa dông. Một lúc sau, phía sân bay chỉ còn là một biển lửa màu da cam.


Một chiếc máy bay nổ tung trước mắt chúng tôi

Trời đã sáng. Mặt trời khổng lồ nhô lên từ đồng ruộng.

Chúng tôi hếch mũi lên trời, theo dõi một chiếc máy bay vận tải, khá giống loại Nord Atlas của Pháp đang lượn vòng trên vòm trời. Đột nhiên từ thân máy bay loé ra một luồng lửa. Chiếc máy bay vỡ làm đôi, cứ thế rơi xuống, rơi rất chậm, rất chậm. Nó vừa bị trúng đạn tên lửa SAM 7, một loại tên lửa vác vai kiểu mới do Liên Xô chế tạo và do một xạ thủ Việt cộng nào đó, có thể đã đứng một mình chờ đón suốt đêm trên một nóc nhà ngoại thành, phóng trúng.


Các loa phóng thanh lại rống lên, báo tin lệnh giới nghiêm kéo dài suốt hai mươi bốn trên hai mươi bốn giờ, sau khi đài truyền đi bản quốc thiều là bài nói của tướng Minh kéo dài tới hơn hai mươi phút.

Làn sóng từ ngữ trong bài diễn văn chẳng có hiệu quả gì đối với những trận chiến đấu đang tiếp tục ác liệt, chung quanh thủ đô của Nam Việt Nam. Từ nhiều khu vực ngoại thành lại vọt lên những cột khói đen, những lười lửa đám cháy, xen lẫn tiếng nổ của đạn pháo.


Các đường phố vắng tanh vắng ngắt. Nhưng vẫn còn một vài phụ nữ rón rén mở cửa định bước ra ngoài, hy vọng còn có một cửa hàng cửa hiệu nào đó mở cửa. Trẻ con vẫn lặng lẽ chơi đánh bi hoặc nhảy ô quan trên vỉa hè, dưới cặp mắt của binh lính và cảnh sát trang bị tiểu liên.


Những thanh niên mang vũ khí đáng lo ngại

Chỉ có những xe ô tô có cắm cờ là đi lại trên đường. Những chiếc xe cứu thương hối hả mang những người bị thương, chủ yếu từ sân bay Tân Sơn Nhất và từ Chợ Lớn, bị trúng đạn trong đêm, phóng nhanh tới các bệnh viện.


Rồi người ta thấy xuất hiện, chẳng biết từ đâu chia ra những thanh niên mặc toàn đồ den. Họ có vẻ như là một lũ nhóc vô lại chơi trò nghịch súng các-bin Mỹ. Nhưng đó chính là những dân vệ có nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự. Lực lượng này gồm toàn thiếu niên từ mười lăm đến mười tám tuổi rất dễ bị kích động.


Khắp mọi nơi, pháo 105 của quân đội Nam Việt Nam tiếp tục bắn trả các khẩu pháo 130 của các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.


Từ phía Biên Hoà là nơi hôm trước tôi vừa mới thực hiện chuyến "thám hiểm" cuối cùng, đang đánh nhau rất dữ dội.


Những người Mỹ cuối cùng ra đi bằng máy bay

Mặc dù có lệnh thiết quân luật, các nhà báo vẫn liều đi ra ngoài.

Chính vì vậy tôi đã tới được sứ quán Mỹ, chứng kiến những cảnh tượng chẳng vẻ vang gì. Được báo động bởi một mật lệnh truyền qua đài phát thanh, những người Mỹ cuối cùng hối hả mang vác hành lý lên xe ô tô buýt đưa họ đến những chỗ tập trung. Từ những địa điểm này, những máy bay lên thẳng sẽ đưa họ tới những tàu sân bay của hạm đội 7 đang đậu ở một nơi nào đó ngoài khơi.

Đại cường quốc Mỹ đang chạy thoát thân.

Trước cổng toà lãnh sự Mỹ có hai binh sĩ lính thuỷ đánh bộ đội mũ sắt, súng cầm tay đứng gác, hàng mấy chục người Việt vẫn còn cố một cách tuyệt vọng, xin một hộ chiếu đi Giam, Midway, Honolulu...

Cũng từ đây, tất cả các nhà báo Mỹ (kèm theo cả nhiều người khác) cũng đang đóng gói hành lý vội vã ra đi.

Chỉ còn một người vẫn ở lại là đại sứ Hoa Kỳ Graham Martin. Nhưng tướng Minh đã yêu cầu ông vui lòng ra đi để tránh mọi sự cố.

Cuối cùng ông đại sứ Mỹ cũng rút khỏi đại sứ quán, mang theo lá cờ sao và vạch, tượng trưng cho nước Mỹ, đã được kéo xuống, gấp cẩn thận, cất kỹ lưỡng cặp xách tay.

Ông là người cuối cùng đi bộ ra khỏi toà đại sứ (Lúc này, đại sứ Mỹ đi bộ sang sứ quán Pháp) chào từ biệt đại sứ Pháp.


Nỗi sợ trong lòng

Trước đó ít lâu, tôi đã nhìn thấy một viên tướng Nam Việt Nam trẻ tuổi, mặc quân phục may đo rất khéo, ngồi trong chiếc xe hơi rất sang trọng, đi ngang qua. Ông ta chạy vội vào trong sân sứ quán Mỹ rồi leo lên một trong những chiếc máy bay lên thẳng cuối cùng đợi trên sân thượng nhà mái bằng.

Sau khi đại sứ Mỹ đi ra ngoài, những cánh cổng toà đại sứ được đóng lại.

Đúng lúc đó có một người Việt Nam ngồi trên xe, đèo theo một phụ nữ, phóng đến cổng sứ quán Mỹ. Không nhìn thấy có ai, họ hỏi tôi:

- Thế này thì chúng tôi còn biết đi đâu bây giờ? Chúng tôi chết mất. Quân cộng sản đang tới. Tướng Westmorland đã hứa bảo vệ chúng tôi.

Nỗi lo sợ lan tràn khắp thành phố

Hàng nghìn người chạy như điên tới sân bay, nhưng không còn chiếc máy bay nào cất cánh nữa. Hơn nữa, trước cổng nhà ga hàng không, cảnh sát đang dựng lên một rào cản.

Hàng nghìn người khác lại đổ xô đến căn cứ hải quân mang theo valy, hành lý, cố tìm cách leo được lên một chiếc tàu nào đó để chạy trốn theo dòng sông Sài Gòn.


Khi tất cả mọi thứ đều sụp đổ

Từ những khu vực ngoại thành, hàng ngàn người khác cũng đang chạy vào những khu phố ở trung tâm Sài Gòn.

Tôi đi qua các phố, buồn rầu, chậm chạp, trong khi tiếng pháo nổ mỗi lúc một gần. Luôn luôn tôi bắt gặp nhiều người giữ tôi lại, nói:

- Chắc ông là người Pháp, vì ông vẫn còn ở lại với chúng tôi. ông có thể làm gì giúp chúng tôi được không?

Họ chìa ra những giấy tờ, thư từ, chứng minh họ có họ hàng đang ở bên Pháp.

Tôi nhìn những con người khốn khổ đang ứa trào nước mắt. Tôi không thể nói gì hơn ngoài sự thật đau buồn:

- Hết rồi! Không thể ra khỏi Sài Gòn được nữa. Chậm quá rồi!

44
BỨC ĐIỆN CUỐI CÙNG

Ngày 29 tháng 4

Trong đêm, tôi gửi về toà soạn ở Pháp bức điện telex nội dung như sau:

"Khó biết được điều gì xảy ra nếu chúng tôi tiếp tục làm việc và nhất là đảm bảo truyền tin".

Vài giờ sau, tất cả mọi thông tin liên lạc đều bị cắt. Tất cả chúng tôi đều bị chìm ngập trong im lặng...

[nhinrathegioi]

PHẦN NĂM
SÀI GÒN THẤT THỦ
30 tháng 4 năm 1975

45
NHỮNG GIỜ PHÚT CUỐI CÙNG

Thứ Ba 29 tháng 4

Đêm qua, Sài Gòn lại mất ngủ một lần nữa. Suốt nhiều giờ, pháo 130 và rốc két 122 bắn như giã giò vào sân bay Tân Sơn Nhất cách trung tâm thành phố bảy kilômét. Từ sân thượng trên tầng thứ mười khách sạn nơi tôi ở, tôi nhìn thấy bùng lên những khối lửa mỗi khi có một chiếc máy bay bị trúng đạn. Những chiếc máy bay đậu dàn hàng trên bãi sát cánh với nhau lần lượt bị nổ vỡ. Thỉnh thoảng một đám lửa hình nấm màu da cam lại bùng lên rất cao, đó là một kho đạn đang nổ tung.


Rạng sáng thứ Ba 29 tháng 4 mọi chỗ chung quanh thành phố thủ phủ bị bao vây đều bốc lên những cột khói từ những đám cháy. Pháo tiếp tục bắn, hầu như không lúc nào ngừng.


Khoảng xế chiều một chiếc xe Mercedes màu đen, cắm cờ Nam Việt Nam màu vàng có ba dải đỏ chạy ngang oai vệ tiến vào sân bay, vượt qua trạm gác đặt lrong một tháp súng đồ sộ bằng thép, phóng thẳng tới trại Davis là nơi từ hai năm nay đang hiện diện tiểu ban quân sự Việt cộng và Bắc Việt trong doanh trại có những gian nhà làm bằng gỗ được thành lập theo Hiệp định Paris. Từ trên xe, một người bước xuống. Đó là đặc phái viên của ông Nguyễn Văn Huyền cựu chủ tịch Hạ triện đã từ chức từ năm 1971 do bất đồng với Nguyên Văn Thiệu. Tướng Minh sau khi nhận chức tổng thống, đã cử ông Nguyễn Văn Huyền làm phó, đặc biệt phụ trách thương lượng với những người gọi là “phía bên kia".


Vị đặc phái viên này được cử tới đây để hỏi các sĩ quan Việt cộng và Bắc Việt, những người suối đêm qua đã phải nằm dưới hầm tránh đạn pháo, những điều kiện để thực hiện ngừng bắn và được trả lời:

- Các ông đã biết cả rồi đó. Chúng tôi đã cho công bố đầy đủ những điều kiện này trên đài Giải phóng trong buổi phát thanh ngày thứ Bảy 26 tháng 4. Ở Sài Gòn, tối nào người ta cũng nghe lén đài phát thanh Giải phóng của Việt cộng và được biết những điều kiện ngừng bắn này gói gọn trong hai điểm:

- Một là, tất cả những người Mỹ phải rút khỏi Nam Việt Nam.

- Hai là, toàn bộ quân đội, cảnh sát và chính quyền Nam Việt Nam phải giải tán.


Đặc phái viên vội quay trở về dinh Độc Lập báo cáo lại câu trả lời rất rõ ràng cụ thể như trên.


Xin chào ông Martin

Cuối buổi chiều, đặc phái viên lại quay lại sân bay Tân Sơn Nhất lần thứ hai, trong khi những chiếc máy bay lên thẳng to tướng của công ty Air America tiếp tục cuộc thao diễn hàng không huyền ảo.

Đại sứ Mỹ Graham Martin trước khi ra đi báo tin muốn gặp vị đại sứ Pháp láng giềng là ông Jean Marie Merillon. Đại sứ Pháp rất ngạc nhiên. Nhưng ông Martin chỉ nói một câu:

- Tôi muốn chào ông trước khi ra đi.

Nói xong, Graham Martin lên máy bay lên thẳng, cất cánh lừ sân thượng sứ quán Mỹ.

Cũng trong lúc này, tướng Nguyễn Cao Kỳ gọi điện thoại tới tướng Minh, nói:

- Phải kháng cự. Ngài không có quyền đầu hàng. Phải chiến đấu tới cùng. Cho tới người cuối cùng. Ngài nghe tôi nói đấy chứ? Đến người cuối...

Tướng Minh đặt ống nghe, không trả lời.

Mỗi khi người Mỹ rời khỏi một căn hộ hoặc một biệt thự là lập tức bọn hôi của xông đến từ khắp mọi nơi trong thành phố. Chúng đẩy cổng, phá vỡ cửa sổ rồi thẳng tay vơ vét. Có thể nói, đây là lũ châu chấu đang ào xuống một đồng lúa ở châu Phi.


Chính tôi đã nhìn thấy tận mắt, bọn này cướp phá trụ sở của "Hội Cơ-đốc giáo Mỹ trợ giúp những người bị nạn”, đặt trong một biệt thự giữa khu phố trung tâm Sài Gòn. Chỉ trong vòng chưa đầy một giờ: mọi vật trong nhà đã bị vét hết, từ các máy chữ, các bìa đựng hồ sơ, bàn ghế, sữa hộp, nước quả hộp, quạt máy, cho đến cả những cuộn giấy vệ sinh.


Cảnh sát để mặc. Còn những binh lính ở vọng gác bên cạnh thì tiếp tay cho lũ trộm cướp hoành hành.

[nhinrathegioi]

Các tàu sân bay đón đợi ở ngoài khơi

Trời đã xẩm tối, máy bay lên thẳng vẫn quần đảo ầm ỳ trên vùng trời thành phố.

Có tới ba chục sân thượng được sửa sang thành bãi đáp của máy bay lên thẳng. Những bãi này đều được đánh số bằng lân tinh, để máy bay có thể nhìn rõ trong đêm tối. Có nơi còn bố trí cả đèn điện làm tín hiệu. Đôi khi dùng cả đuốc, đóm nữa.

Hàng nghìn người Việt Nam ngóng đợi máy bay suốt nhiều giờ.

Tôi biết, những phi công lái máy bay lên thẳng trong quân đội Nam Việt Nam đã tính toán chuẩn bị mọi việc để đến phút cuối cùng sẽ ra đi cùng với gia đình. Họ đã sửa sang bãi đáp trên sân thượng. Đến giờ hẹn, họ đưa tất cả mọi người đến tầng thượng đã thuê sẵn để dùng trong trường hợp này. Và sau đó, họ phá luôn thang máy để không ai có thể ngăn cản họ ra đi nữa. Rồi máy bay đáp xuống. Tất cả mọi người chui vào trong. Máy bay bốc lên. Trước tiên, bay cao sát nóc nhà. Rồi bay sát mặt biển để tránh súng phòng không của Việt cộng. Ra tới ngoài khơi mới vọt thẳng lên cao, ở vị trí này có thể quan sát thấy những tàu chiến của Hạm đội 7 đang túc trực ở phía xa. Những chiếc tàu này đậu cách Vũng Tàu ba mươi dặm biển. Các máy bay lên thẳng lần lượt đáp xuống boong tàu sân bay. Một số gặp tai nạn. Không có thời gian đề đưa những chiếc máy bay này vào khoang chứa bằng cần cẩu, cũng không còn chỗ để kéo chúng đỗ xếp hàng trên boong tàu đã quá chật. Thế là, sau khi người cuối cùng đã bước xuống khỏi chiếc Chinook, hoặc chiếc Bell, chiếc máy bay lên thẳng này bị vứt luôn xuống biển.


Thành phố bỏ mặc cho cướp phá

Vào lúc đã khuya, tôi chứng kiến một cảnh lạ lùng ở gần nhà hàng Continental. Chính những nhân viên cảnh sát ở trạm gác gần đó vơ vét của cải từ một cư xá lớn của người Mỹ đã bỏ đi. Vào giờ phút khuya khoắt này, họ chú ý đặc biệt đến các đệm "mút" trên giường. Từng người một, theo nhau mang vác, chuyển cẩn thận về đồn cảnh sát.

Đến chín giờ sáng, chiếc máy bay lên thẳng chở nặng cuối cùng mới rời khỏi khu vườn của sứ quán Mỹ. Lập tức, toà nhà bị cướp phá luôn.

Cũng vào giờ phút này. nhiều cảnh điên loạn diễn ra trên bờ sông Sài Gòn. Gần trụ sở Bộ tư lệnh hải quân có tới hàng nghìn người cố trèo lên ba chiếc tàu biển. Cũng như ở Đà Nẵng tháng trước, mọi người đánh nhau để chen một chỗ đi lên chiếc cầu hẹp lên tàu. Nhiều người bám vào thành tàu, vào những chiếc tàu cứu sinh. Đám người dày đặc chen kín cả cầu tàu, khoang tàu.


Vừa lúc đó, một chiếc sà lan chở đạn đi qua. Hàng trăm con người khốn khổ mang hành lý cố chạy đuổi theo. Không cần biết chiếc sà lan này sẽ đi tới đâu, họ cứ nhảy ào lên tàu. Nhưng chiếc sà lan này không đi đâu cả. Nó cứ quay tròn hàng giờ, như là những tàu tuần tiễu siêu tốc, tất cả những họng súng trung liên đều chĩa vào kẻ thù vô hình, trong khi đạn pháo không ngừng bắn tới mỗi lúc một dữ dội.


Tại bến số 5, xa hơn một chút, những cảnh tương tự cũng diễn ra chung quanh bốn hoặc năm chiếc tàu đánh cá. Có những người hãy còn trẻ chĩa súng ngắn vào chủ tàu đòi phải đưa họ ra biển xa.


Nhưng các chủ tàu rất dè dặt khôn ngoan vì biết dòng sông đã bị thả mìn và trước khi ra tới biển Đông tàu của họ có thể bị vỡ tung.

Quả nhiên, chỉ một lúc sau, có một chiếc tàu nhỏ bị nổ vỡ ngay giữa lòng sông.


Một số mặc quần đùi tháo chạy

Đi về phía bến cảng, tôi được chứng kiến cảnh hỗn loạn của đám lính bảo vệ trụ sở Bộ Hải quân. Họ đã thay thường phục để chạy về nhà. Những tốp đi đầu nhảy lên xe máy Honda hoặc xe Jeep phóng thật nhanh. Những kẻ chậm chân hơn, đi xe đạp hoặc đi bộ, men theo bờ tường. Bọn cuối cùng không còn quần áo để thay nữa. Thế là chúng cởi bỏ quân phục ngay giữa phố, vứt trên đường áo chẽn, quần dài của bộ quân phục, chỉ còn may-ô quần đùi, cứ thế chạy, giữa lúc trận mưa gió mùa đổ ập xuống.


Đường phố chất đầy mũ sắt, quần áo lính, áo nịt chống đạn, súng trường, băng đạn, lựu đạn, vỏ đạn, giày nhà binh.

Các ngõ ngách Sài Gòn cũng vậy.

Hàng chục ngàn binh lính và sĩ quan đã vút vũ khí, vội vã chuyển thành dân thường.

Từng phút, từng phút một, tôi nhìn thấy tan rã ngay dưới mắt mình, một trong những đội quân được trang bị nhiều vũ khí nhất thế giới, một bộ máy chiến tranh trị giá hàng nhiều triệu đô la trích từ khoản thuế đóng góp của người Mỹ.


Một cảnh sát tự sát

Vào lúc mười một giờ rưỡi, một tiếng súng nổ gọn trước toà nhà Quốc hội. Một người nằm ngã vật dưới chân đài tử sĩ Tôi vội chạy đến. Đó là đại tá Hổ.

Hổ là sĩ quan chỉ huy cảnh sát mà tôi đã gặp ở khách sạn. Buổi tối nào, khi trở về phòng, tôi cũng nói chuyện đôi ba câu với người sĩ quan này. Hổ nói với tôi, anh không thể nào chịu đựng nổi khi nhìn thấy đất nước của anh trở thành cộng sản.

Hiểu rằng tất cả đã mất, quân Việt đã tới cửa ngõ thành phố, Hổ đi tới đài tử sĩ trước lối vào đường Lê Lợi. Anh bỏ mũ, rút súng ngắn, tự bắn một viên đạn vào đầu.

Hổ nằm ngã vật, thẳng cẳng, mũ đặt trên ngực. Từ vết thương ghê gớm trên vành tay trái, máu trào ra, có lẫn cả một ít óc trắng.

Hổ hãy còn thở gấp, rất ngắn, khi tôi đến nơi.

[nhinrathegioi]

46
XE TĂNG TIẾN VÀO

Thứ Tư 30 tháng 4

Lúc này chuông đồng hồ lớn, hình tròn, trên mặt nhà thờ Sài Gòn xây bằng gạch màu hồng, chưa điểm mười hai giờ trưa.

Vài người đi bộ rảo bước trên đại lộ Thống Nhất. Đó là con đường lớn dẫn đến dinh Tổng thống. Trên các vỉa hè nhan nhản những đống mũ sắt, súng Mỹ, túi đạn súng trường, băng đạn súng máy. Mặt đường ngổn ngang những xe cộ bị vứt bỏ, nhiều chiếc không còn bánh, không còn ghế, không còn xăng, không còn bu-gi... Bọn hôi của đã qua đây.


Tiếng pháo lớn đã hoàn toàn ngừng nổ sau khi đạn nã suốt đêm. Đến rạng sáng, đạn pháo đã rơi gần trung tâm thành phố Sài Gòn. Đạn rốc két cũng đã ngừng bắn.


Sự yên lặng lạ lùng này là thế nào? Phải chăng đây là một đợt ngừng để chuẩn bị cho trận tiến công cuối cùng?

Đột nhiên, mọi người nghe thấy tiếng động cơ nặng chen lẫn tiếng bánh xích nghiến trên đường. Tôi vội quay lại. Trước mặt tôi xuất hiện một chiếc xe tăng hạng nặng T54 do Liên Xô chế tạo. Trên xe có cắm một lá cờ Việt cộng rất lớn gồm hai dải ngang màu xanh và đỏ, chính giữa có một ngôi sao vàng.


Chiếc cổng sắt bị húc đổ

Theo sau chiếc xe tăng cắm cờ đi đầu là mười bốn chiếc xe tăng nữa. toàn loại nặng năm mươi tấn chiếc nào cũng cắm cờ như vậy. Giữa những con quái vật khổng lồ bằng thép này là những chiếc xe chỉ huy cắm cờ hiệu, đi xen kẽ. Nhưng không thấy có một lá cờ Bắc Việt nào.


Các tháp xe tăng đều mở toang, để lộ những nòng súng dài và những lá chắn phủ bụi, gài các cành cây, các tàu dừa, các cọng rơm vàng nhạt.

Trên mỗi chiếc xe tăng đều có những binh lính tóc đen cắt ngắn, quân phục màu xanh bằng vải thô, mũ cứng cũng màu xanh, trên tay có đeo băng đỏ, cũng có người chỉ đơn giản gài một miếng vải đỏ vào vai. Tất cả đều trẻ tuổi, có người rất trẻ. Phần lớn đi dép cao su, làm bằng những mảnh lốp tô màu đen. Đó là những "đôi dép Bác Hồ" nổi tiếng. Vài người đi chân không.


Chiếc xe tăng đi đầu đã tới cổng dinh Độc Lập, nơi Thiệu đã sống nhiều năm. Chiếc xe tăng tốc độ một chút rồi húc cánh cổng sắt. Vài quả đạn pháo và vài loạt trung liên từ xe tăng bắn lên trời. Hẳn đây là những loạt đạn cảnh cáo hoặc uy hiếp, bởi vì đội vệ binh gác cổng đã xếp súng trên thềm và giơ cao tay xin hàng.
Chiếc xe đầu đàn dừng lại. Những chiếc xe khác chiếm lĩnh các vị trí trong sân cỏ. Vài phút trôi qua. Chợt trên nóc dinh xuất hiện vài người lính bé nhỏ, mặc quân phục xanh. Họ kéo lá cờ vàng có ba sọc đỏ tụt xuống rồi kéo cờ của họ lên.


“Tôi đang chờ các quý ngài ở đây”

Các sĩ quan cấp cao cũng đã rời khỏi xe chỉ huy. Có binh linh vũ trang hộ tống, họ bước nhanh trên bậc thềm rồi lọt vào phòng làm việc của tướng Minh.

- Tôi đang chờ các quý ngài ở đây.

Đó là lời phát biểu của tướng Dương Văn Minh trên đài phái thanh Sài Gòn vào lúc mười giờ sáng, trong lời kêu gọi gửi tới đối phương đang sẵn sàng mở trận tổng tiến công vào thành phố.


Minh cũng đã ra lệnh cho tất cả các đơn vị quân đội Nam Việt Nam ngừng chiến đấu. Giờ đây, ông ngồi yên trong gian phòng tổng thống rộng rãi, như đã báo tin. Thái độ rất bình tĩnh, ông trao đổi vài lời với những cộng sự viên và vài bộ trưởng mà ông đã kịp thời chỉ định hôm trước.


Các sĩ quan Việt kéo vào, tiến thẳng đến chỗ Minh đang đứng. Trong số những sĩ quan đến đây với tư cách những người chiến thắng, không ai đeo cấp hiệu phù hiệu, có cả một số thành viên trong tổ chức Việt cộng hoạt động bí mật ở Sài Gòn biết rất rõ tướng Minh. Họ lại gần ông và nói:

- Ông đã góp phần lớn làm cho Sài Gòn khỏi bị huỷ diệt. Chúng tôi cám ơn.

Tướng Minh trả lời, ông xin hàng và trông cậy vào sự rộng lượng của những người chiến thắng¹ (Đoạn này, tác giả không được chứng kiến. chỉ nghe kể lại nên có chi tiết không thật chính xác. (ND)).
Mấy hôm trước đây, liệu tướng Minh có nghĩ là có khả năng thương lượng hay không? Tôi không tin. Khi tôi gặp tướng Minh trước ngày ông nhậm chức tổng thống, tôi có cảm tưởng ông nghĩ không có khả năng tránh khỏi một sự đầu hàng. Nhưng chắc chắn ông hy vọng có thời gian thảo luận về những điều kiện mềm dẻo.


Bộ binh tới

Phía sau xe tăng là đơn vị bộ binh cơ giới. Binh lính ngồi chập bên trên những chiếc xe lải Molotova nguỵ trang bằng nhiều cành cây. Một số xe có bố trí trọng liên hai nòng và bốn nòng có tốc độ bắn nhanh.


Chiếc xe Molotova đầu tiên dừng lại ở đầu phố Pasteur. Một phần binh lính từ trên xe nhảy xuống, tiến thận trọng, men theo bờ đường, đầu ngọn súng hướng về các cửa sổ và các mái nhà. Chiếc xe tải từ từ lăn bánh theo. Người lính giữ khẩu trọng liên trên xe sẵn sàng nhả đạn yểm trợ bảo vệ cho toán lính trinh sáit trong trường hợp có vài kẻ bắn tỉa từ sân gác một tòa nhà nào đó bắn xuống.


Nếu có một dúm lính Sài Gòn tuyệt vọng muốn tiến hành một trận chống cự cuối cùng, xuất phát từ một chiếc xe bọc thép bỏ lại bên đường, một hầm cố thủ bê tông, hoặc một trong số những chiến luỹ đắp bằng bao tải đựng cát rải rác khắp các đường phố, thì lính chiến thắng sẽ sử dụng luôn khẩu súng phóng lựu đạn RPC7 có nòng dài bắn ra những quả đạn hình phễu có chứa chất nổ với sức công phá lớn.


Một tiếng thở phào nhẹ nhõm

Phía xa, vẫn có tiếng súng nổ từng đợt, xen kẽ với những loạt đạn trung liên 12,7 kéo dài là tiếng sủa ngắn gọn của pháo đặt trên xe tăng.

Nhưng trên đường phố Pasteur là nơi tôi đứng, tất cả đều yên tĩnh. Trước khi xuất hiện người chiến binh đầu tiễn trong bộ quân phục màu xanh lá cây, dân chúng tại khu phố này cũng như tại tất cả các khu phố khác trong Sài Gòn đã treo cờ Việt cộng lên các khung cửa sổ. Sau đó, họ đã khôn ngoan dát trẻ con vào nhà rồi đóng cửa ra vào lại.


Khi thấy không khí trôi qua thanh bình, mọi người mới lại bắt đầu ra khỏi cửa. Những người lính quân phục màu xanh giơ lay vẫy chào họ.


Trẻ con là những người đầu tiên đáp lại. Rồi đến đàn òng, đàn bà. Mọi người tập hợp thành từng nhóm trên hè. Sau đó mọi người bắt tay nhau, dân chúng nạm tay những người lính mà toàn thành phố gọi là "Bộ đội", có nghĩa là những binh lính miền Bắc.


Tôi không nhìn thấy những cảnh hồ hởi như khi nước Pháp được giải phóng: có những tiếng reo hò, những bàn tay vẫy cờ. những cô gái ôm hôn những anh lính, những người đàn ông mang chai rượu chạy đến... Ở đây không có những cảnh đó nhưng đôi bên nói chuyện với nhau rất thân tình. Có cả một sự tò mò giữa hai phía và ở bất cứ nơi nào, hơn ba triệu dân trong thành phố cũng thở phào một hơi dài nhẹ nhõm.
Sài Gòn không bị thiêu huỷ. Và chiến tranh đã kết thúc.