Trang để in - Ngày truyền thống của QC Hải quân với hai trận đầu đối hải-đối không

Đã qua ngày 02 và 05 tháng 08 lâu rồi. Nhưng hôm nay tớ mới vào được. Xin gửi các bác tham khảo về trận đầu của HQND Việt Nam với HQ HK. Đây là các tư liệu trên QĐND. Đã kiểm chứng bằng hiểu biết bản thân. Tin được.
Đuổi tàu Ma-đốc: Hai bài học về tác chiến biển Nguồn: Báo QDND ngày 31 tháng 7 năm 2004
Đêm mùng 2-8-1964, phân đội 3 Hải quân nhân dân Việt Nam gồm 3 chiếc tàu phóng lôi nhận lệnh lên đường đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc của đế quốc Mỹ đang ngang nhiên xâm phạm vùng chủ quyền lãnh hải Việt Nam. Nhận lệnh, cả 3 chiếc tàu khẩn trương làm công tác chuẩn bị chiến đấu và rời khỏi cảng Vạn Hoa (Quảng Ninh) để cơ động vào khu vực phía nam hòn Nẹ (Thanh Hoá) đợi tàu địch. 13 giờ ngày 2-8, cả 3 chiếc tàu phóng lôi của ta lại được lệnh cơ động về khu vực hòn Mê chờ địch. Thế nhưng lúc này tàu Ma-đốc của địch đã ở đông hòn Nẹ, cách các tàu phóng lôi của ta gần 14 hải lý. Khi nhận được lệnh công kích tàu địch, các tàu phóng lôi của ta nhanh chóng tăng tốc, bám sát mục tiêu. Khi giữ được khoảng cách và chiếm được góc mạn thích hợp, cả ba chiếc tàu của ta đã lần lượt thực hành phóng lôi để tiêu diệt tàu địch. Do tàu địch có tốc độ lớn hơn, lại có nhiều phương tiện chiến đấu hiện đại, nên ngư lôi của ta phóng ra đã bị địch phá huỷ trước khi tiếp xúc thân tàu. Tuy vậy, Ma-đốc đã bị pháo 14,5mm của các tàu ta bắn bị thương, phải rút chạy ngay khỏi vùng biển nước ta. Phía ta, cả ba tàu đều bị máy bay địch oanh kích và bị thương, nhưng cơ động được về bến.
Việc ta sử dụng tàu phóng lôi tiến công tàu Ma-đốc của Mỹ sau này đã bị quân địch xuyên tạc và dựng lên “Sự kiện Vịnh Bắc Bộ” nhằm tạo cớ leo thang bắn phá miền Bắc và các căn cứ hải quân của ta suốt từ Quảng Bình đến Quảng Ninh. Cũng chính từ sự leo thang của đế quốc Mỹ mà chúng đã phải trả giá đắt với 8/40 chiếc máy bay của địch bị quân và dân ta bắn cháy, bắn rơi tại chỗ, cùng hàng chục chiếc khác bị thương. Sự thất bại của không quân Mỹ ngày 5-8-1964 đã đem lại chiến thắùng đầu tiên hết sức to lớn và đầy ý nghĩa đối với lực lượng hải quân và phòng không Việt Nam trước một tên đế quốc sừng sỏ.
Tuy nhiên, cũng từ trận chiến đấu đánh đuổi tàu Ma-đốc của Mỹ, chúng ta đã rút ra những bài học quan trọng trong tác chiến trên biển với một đối tượng hơn hẳn ta về vũ khí, trang bị.
Bài học thứ nhất: Sử dụng lực lượng hợp lý, chuẩn bị chiến đấu chu đáo.
Trong trận đánh đuổi tàu Ma-đốc ta sử dụng 3 tàu phóng lôi, mỗi tàu được trang bị hai quả ngư lôi và một số loại súng pháo. Thực tế, tàu Ma-đốc của địch là loại tàu khu trục lớn, cơ bản hoạt động độc lập, vì vậy, nó có khả năng tự bảo vệ cao. Ngoài ra, nó lại được chi viện bằng không quân từ các tàu sân bay đậu gần đấy nên uy lực không ngừng được tăng lên. Chính vì vậy để có thể tiêu diệt gọn loại tàu khu trục lớn của địch ta cần phải sử dụng lực lượng lớn hơn và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về vũ khí, phương tiện, phương án tác chiến…Việc chuẩn bị phương tiện và vũ khí cho tác chiến trên biển có vị trí hết sức quan trọng, bởi mỗi con tàu thực chất là một trận địa di động trên biển. Khi con tàu ngừng hoạt động hay vũ khí bị hỏng hóc… đồng nghĩa với việc nó trở thành mục tiêu lộ cố định trên biển cho các loại hoả lực của địch bắn phá. Trong trận chiến đấu này, các tàu phóng lôi của ta sau khi phóng lôi xong, đến giai đoạn thực hành đánh máy bay địch thì hầu hết vũ khí và phương tiện đều bị trục trặc (tàu 339 cả hai loại súng trung liên và 14,5mm đều bị hỏng; tàu 333 khi tiếp cận tàu địch thì chỉ còn một quả ngư lôi, một quả trước đó phải phóng bỏ vì không an toàn; tàu 336 bị hết dầu giữa đường do bị bắn thủng két dầu…). Việc chuẩn bị mạng thông tin liên lạc cho tác chiến biển cũng còn những hạn chế. Trong suốt quá trình chiến đấu, mạng thông tin liên lạc giữa phân đội tàu với trung tâm chỉ huy liên tục bị gián đoạn. Do đó, việc điều động lực lượng hỗ trợ đánh trả không quân địch gần như không thực hiện được.
Bài học thứ hai: Nắm vững thời cơ xuất kích, vận dụng các thủ đoạn chiến đấu linh hoạt, sáng tạo.
Tác chiến trên biến đối với bất kỳ đối tượng nào, thời cơ xuất kích đều rất quan trọng.Tiếp cận địch nhanh, đón đầu được hướng đi của địch thì mới có thể chiếm được góc mạn có lợi nhất để thực hành công kích. Khi thực hành phóng lôi, hoặc sử dụng các loại hoả lực khác, đều phải có sự hiệp đồng chặt chẽ, để cả phân đội đồng loạt công kích mới đem lại hiệu quả cao. Trong trận chiến đấu này, tàu ta bị hạn chế về tốc độ, nên không chiếm được góc mạn có lợi theo yêu cầu chiến thuật mà hầu hết các tàu đều phải phóng lôi ở góc từ 80 đến 120 độ, cự li từ 6-7 liên, do vậy hiệu quả rất hạn chế. Mặt khác, các tàu lại không áp dụng thủ đoạn phóng lôi đồng loạt mà phóng lần lượt từng tàu, nên địch có điều kiện và thời gian để đối phó...
Ngày nay, Hải quân nhân dân Việt Nam đã có những phát triển vượt bậc, đủ sức đáp ứng yêu cầu bảo vệ vùng biển đảo của Tổ quốc. Nhưng để đối phó với các thủ đoạn xảo quyệt của kẻ thù thì lực lượng hải quân cần phải tiếp tục được đầu tư, nâng cao chất lượng phương tiện, trang bị. Mặt khác, phải tăng cường huấn luyện, bảo đảm cho mọi cán bộ, chiến sĩ sử dụng thành thạo vũ khí trang bị, các phân đội thường xuyên được luyện tập hiệp đồng theo các phương án tác chiến trên biển... Có như vậy lực lượng hải quân mới có thể luôn luôn giữ vững vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh hải của Tổ quốc.
(còn tiếp)

40 năm "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ".
Nguồn báo Thanh Niên ngày 30 tháng 07 năm 2004
Sau khi lật đổ Ngô Đình Diệm năm 1963, người Mỹ nghĩ đến việc đánh phá miền Bắc, triệt tiêu sự hỗ trợ của hậu phương lớn. Một loạt hoạt động quân sự được đẩy mạnh, trong đó có việc sử dụng hải quân do thám bờ biển và gây hấn, lấy cớ phát động chiến tranh. Cuộc đánh đuổi tàu khu trục Maddox ra khỏi hải phận Việt Nam ngày 2-8-1964 ngay sau đó được phía Mỹ la toáng lên rằng Hải quân Việt Nam tấn công tàu chiến Mỹ trên hải phận quốc tế với cái tên "Sự kiện Vịnh Bắc Bộ".
Trận thư hùng trên vùng biển Thanh Hóa

Đêm 31-7-1964, Maddox, một con tàu khu trục đa năng với 350 sĩ quan và binh lính và mang số hiệu DD731 thuộc hạm đội 7 của hải quân Mỹ vượt qua vĩ tuyến 17 và ngược lên phía Bắc, tiến vào vùng biển Quảng Bình, sau đó tiếp tục đi sâu vào vùng biển Nghệ An để điều tra hệ thống bố phòng của Hải quân Việt Nam ở ven biển miền Trung. Có nơi, Maddox vào gần tới 5-6 hải lý khiến cho các đài quan sát có thể nhìn rõ số hiệu 731 qua ống nhòm. Sáng 1-8, Maddox bắn vào Hòn Mê, Đèo Ngang.
Nhận lệnh của Bộ tư lệnh Hải quân nhân dân Việt Nam, phân đội 3 của tiểu đoàn phóng lôi 135 gồm ba tàu T333, T336 và T339 được lệnh rời quân cảng Vạn Hoa ở Hòn Gai chuẩn bị đánh đuổi tàu chiến Mỹ. Đây là ba con tàu loại 123K do Liên Xô chế tạo, tốc độ cao nhất của tàu đạt 52 hải lý nhưng chỉ có thể khai thác trong 20 phút. 123K được trang bị hai quả ngư lôi. Ngoài ra, tàu chỉ có súng máy 14,5mm và súng bộ binh. Theo đại tá Nguyễn Xuân Bột, nguyên thuyền trưởng tàu 333 thì loại tàu phóng lôi này chỉ để đánh tàu vận tải hoặc các mục tiêu cố định trên biển, nếu đánh tàu khu trục có tốc độ cao, phải dùng đến 12 chiếc 123K, xếp theo hình nan quạt và... đồng loạt phóng 24 quả ngư lôi! Trong khi đó, Maddox có tốc độ 38 hải lý, trang bị rất mạnh với sáu đại bác 127mm, 12 pháo 40mm, năm giàn ngư lôi, bom chìm, bom phóng và sự yểm trợ của không quân.

Từ Hòn Mê, Thanh Hóa, 13 giờ 50 ngày 2-8, phân đội 3 xuất kích, 14 giờ 52, phân đội phát hiện tàu Maddox ở phía đông nam Hòn Nẹ, Thanh Hóa. Thấy tàu Hải quân Việt Nam xuất hiện, Maddox bắn dồn dập. 15 giờ 26, tàu 339 tiếp cận mạn phải Maddox ở cự ly 6 liên (khoảng 1 km), phóng ngư lôi và rời khu vực tác chiến song ngay sau đó bị máy bay Mỹ bắn trúng máy trái, tàu ngừng hoạt động. Một phút sau, đến lượt tàu 336 tiếp cận Maddox và phóng lôi. Tàu địch thả bom chìm chặn lôi và máy bay phóng tên lửa làm thuyền trưởng Nguyễn Văn Tự hy sinh trên đài chỉ huy, chiến sĩ Nguyễn Văn Hường tiếp tục lái tàu và cùng tàu 339 đánh trả máy bay Mỹ bằng súng máy 14,5mm.

15giờ 28, tàu 333 tiếp tục phóng ngư lôi và bị tàu địch chặn lôi bằng bom chìm. Không còn vũ khí mạnh, các tàu phóng lôi của ta tiếp cận tàu địch khiến pháo lớn của tàu địch mất tác dụng và dùng súng máy 14,5mm quét mặt boong khiến cho lính Mỹ chạy trốn tán loạn, các loại hỏa lực mặt boong câm bặt. Cuộc chiến kết thúc lúc 17giờ, kết quả ta đã đánh đuổi được tàu Maddox, bắn rơi một máy bay, bắn cháy một chiếc khác, về phía ta, bốn đồng chí hy sinh, sáu người bị thương, hai tàu 336 và 339 hư hỏng.

Gặp lại những người anh hùng
Sau sự kiện tàu khu trục Maddox bị đánh đuổi ra khỏi hải phận Việt Nam ngày 2-8, ngày 5-8-1964, 40 máy bay Mỹ từ các tàu sân bay thuộc hạm đội 7 đã hơn 100 lần xuất phát tấn công các vị trí của Hải quân Việt Nam từ Quảng Ninh đến Quảng Bình.

Tại Cửa Hội và TP Vinh, tám máy bay Mỹ vào ném bom đã bị phân đội 7 và 5 Hải quân đánh trả; tàu 187 bắn rơi một máy bay Mỹ. Tại cửa Ròn, cảng Gianh, các tàu 183, 181, 173, 175, 177 đánh trả một tốp tám máy bay khác, bắn cháy một chiếc, bắn bị thương một chiếc khác. Tại Lạch Trường, Thanh Hóa, hai tàu 333, 336 vừa đánh tàu Maddox trở về đã cùng các tàu tuần tiễu 130, 132, 146 bắn rơi hai máy bay Mỹ. Trong trận này, pháo thủ Đặng Đình Lống bị thương cả hai chân đã buộc thân mình vào súng máy 14,5 mm và chiến đấu đến lúc hy sinh, chính anh đã bắn rơi một máy bay AD6 khi nó bổ nhào. Anh đã trở thành một tấm gương bất tử của Hải quân nhân dân Việt Nam. Khẩu pháo 14,5 mm thấm máu người chiến sĩ quê Thanh Hóa nay được trưng bày trong Bảo tàng Hải quân ở TP Hải Phòng.

Tại vùng biển Hòn Gai, Cẩm Phả, các tàu 144, 134, 122, 124 và căn cứ hải quân Bãi Cháy cùng các lực lượng phòng không bắn rơi hai máy bay Mỹ. Trung úy E.Alvarez là phi công Mỹ đầu tiên bị bắt sống trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Viên phi công này bị bắt bởi ba người dân chài trên đảo Cô Tô đang dong thuyền buồm vào thăm bà con ở Hòn Gai nhân một ngày đẹp trời ! "Chủ trì" cuộc bắt tù binh nhảy dù rơi xuống biển 40 năm trước là ông Nguyễn Kim Bảo, nay 75 tuổi đang sống ở Ngã ba Cọc 6 thị xã Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.

Theo sáng kiến của Bộ Tư lệnh Hải quân, một cuộc gặp gỡ cảm động giữa những người đã tham gia vào trận thắng đầu tiên của quân chủng vừa được tổ chức. Nói về trận đầu 2-8-1964, đại tá Nguyễn Xuân Bột kể lại: "Thường thì tàu chiến sơn màu xám, nhưng Maddox cao to như cái nhà tây lại sơn trên trắng dưới xanh như tàu buôn. Pháo nó bắn lên không nghe tiếng, chỉ thấy khói phun lên vàng khè, đến khi đạn nổ bên cạnh mình mới biết". Đại úy Nguyễn Văn Giản, nguyên thuyền trưởng tàu 339 nhớ lại: "Maddox bắn ta trước, từ 80 liên (8 hải lý) nó đã bắn ghê gớm lắm rồi, đạn pháo khiến tàu tôi chòng chành và làm chúng tôi không thể đi theo đội hình tấn công được, cứ lao vào mà phóng ngư lôi thôi".

Ông Đinh Xuân Tòng, máy trưởng tàu 139 kể lại: "Tàu tôi bị bắn cháy máy bên trái, tôi đập hai thùng khói mù, máy bay địch tưởng tàu tôi cháy, lảng ra. Thế là tôi nạp lại khí nén, nổ máy chạy về". Chiến sĩ ra-đa Nguyễn Văn Luyện trên tàu 336, nay là một ông già đã rụng hết răng thì nói: "Lúc vào gần tàu Maddox quá, ra-đa hết việc, tôi ôm trung liên lên boong bắn máy bay. Nhưng tôi tiếc là chưa có dịp kể cho con cháu nghe chuyện này!".

Đại tá Hoàng Kim Nông, người từng chiến đấu ở Cửa Hội ngày 5-8-1964 trên tàu 187 kể lại: "Tôi nhớ rõ thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiếu; anh ấy trúng đạn, tay trái gần đứt lìa đến vai, liền bảo mọi người cắt đi cho đỡ vướng và tiếp tục chỉ huy chiến đấu". Gần 80 tuổi, ông Tiếu (nay sống ở Xuân Tân, Thọ Xuân, Thanh Hóa) đáp lại: "Cánh tay gần đứt rơi, lủng lẳng vướng víu quá, tôi bảo anh Liêm cơ điện cắt giúp, nhưng cậu ấy không dám, thế là tôi phải giắt nó vào cạp quần rồi dùng tay phải lái tàu. Tôi cũng có một đứa con đi hải quân, bốn mươi tuổi cũng vợ muộn, giống tôi". Trận ấy tàu 187 có 30 người, chỉ năm còn nguyên vẹn!

Ấn tượng lớn nhất khi tham gia trận đánh ngày 2-8 là gì? Ông Nguyễn Văn Ngồng, chiến sĩ thông tin trên tàu 339, nay sống ở thị trấn Mạo Khê, Quảng Ninh đáp ngắn gọn: "Tôi sướng nhất là khi thấy tàu Maddox rút chạy, có thế thôi !"

Ghi chú của baoleo: Maddox là tàu khu trục đa năng, đóng năm 1942 và hạ thủy năm 1944. Tàu dài 114,75 mét, rộng 12,44 mét, lượng giãn nước 2.200 tấn. Công suất 60.000 mã lực, tốc độ 38 hải lý/giờ. Trang bị hai ụ pháo 127mm x 2 nòng, 12 pháo 40mm, ngư lôi 5 giàn x 2 quả... Quân số 350 người. Đã tham gia chiến tranh thế giới thứ 2, tham gia hạm đội 7 trong chiến tranh Việt Nam. Sau đó được bán cho hải quân Đài Loan

Bản hùng ca trên biển
Nguồn: báo QDND ngày 02 tháng 08 năm 2004
40 năm sau "Sự kiện vịnh Bắc Bộ", chúng tôi đã gặp gỡ các nhân chứng của sự kiện này để trả lời cho câu hỏi: Vì sao hải quân nhân dân Việt Nam với trang bị còn thô sơ, nhưng đã đánh thắng chiến hạm và máy bay Mỹ hiện đại gấp nhiều lần?
Còn một tàu vẫn tiến công
(Hỏi chuyện Đại tá Nguyễn Xuân Bột, nguyên Phân đội trưởng phân đội 3 kiêm thuyền trưởng tàu 333, tiểu đoàn tàu phóng ngư lôi 135. Ông Bột nay đã 74 tuổi, về hưu ở xã Yên Bằng-Ý Yên- Nam Định).

PV: - Thưa ông, phân đội 3 hồi ấy có bị bất ngờ trước "Sự kiện vịnh Bắc Bộ"?

Ông Nguyễn Xuân Bột: Hoàn toàn không! Sự thật thì từ đêm 31-7-1964, tàu khu trục Maddox đã xâm phạm vùng biển Quảng Bình, sau đó tiến ra phía bắc, điều tra các mạng lưới bố phòng của ta ở khu vực Đèo Ngang, Hòn Mê, Lạch Trường... Tất cả các hoạt động đó đều bị các đơn vị ra-đa, quan sát của ta theo dõi chặt chẽ và báo về cấp trên kịp thời.

Trước đó nữa, tháng 6-1964, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra chỉ thị: "Các lực lượng vũ trang trên miền bắc phải sẵn sàng chiến đấu, kiên quyết tiêu diệt địch nếu chúng xâm phạm miền bắc". Thực hiện chỉ thị đó, quân chủng Hải quân chuyển sang trạng thái thời chiến từ ngày 6-7-1964. Riêng các tàu phóng lôi luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao.

- Và khi có lệnh, phân đội 3 lên đường ngay?

- 10 giờ đêm ngày 1-8, phân đội tôi lắp ngư lôi xong, gần 1 giờ sáng ngày 2-8 được lệnh rời cảng Vạn Hoa hành quân vào Hòn Nẹ (Thanh Hóa), sau đó tiếp tục tiến vào Hòn Mê. Đêm ấy động giời, gió rất to nên mãi 12 giờ 30 phút ngày 2-8, phân đội mới đến được Hòn Mê và thả neo, ngụy trang tàu ở khu tây bắc đảo, đợi lệnh. 14 giờ,chúng tôi phát hiện một tàu mầu trắng rất to ở nam Hòn Mê. Anh Dương Quang Công, kỹ thuật viên ra-đa báo cáo đó chính là tàu Maddox mang số hiệu 731. Ít phút sau, Sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh Hải quân (đóng ở sông Gianh - Quảng Bình) lệnh cho phân đội 3 xuất kích.

- Thưa ông, theo nguyên tắc chiến thuật, muốn đánh khu trục hạm như Maddox, tàu phóng lôi phải nằm trong đội hình của nhiều loại tàu khác như tàu tên lửa, tàu pháo...

- Đúng thế, hoặc phải có ít nhất 12 chiếc phóng lôi. Tàu phóng lôi của chúng tôi hồi đó còn thô sơ, dài 20m, rộng 3,4m và lắp 2 quả ngư lôi nặng 1 tấn, có 1 bệ pháo 14,5mm hai nòng. Trong khi đó, tàu Maddox hiện đại. (1)

Thế nhưng đất nước mình lúc đó còn nghèo nên không thể đòi hỏi gì hơn. Chúng tôi là người lính, điều quan trọng là phải dám đánh, quyết đánh và đánh thắng địch.

- Vì thế cuộc chiến đấu diễn ra rất ác liệt?

- Khi phát hiện ba tàu phóng lôi của ta, tàu Maddox tháo chạy về cửa Ba Lạt (Nam Định). Tôi ra lệnh: bám tàu địch, ép nó vào bờ, ra-đa mở sóng bắt mục tiêu. Khi chúng tôi cách Maddox chừng 6 hải lý, pháo trên tàu địch bắn dữ dội vào đội hình phân đội. Cùng lúc, trên bầu trời 5 máy bay địch liên tục quần thảo và bắn rốc-két. Tàu 339 bị vỡ ống thoát hơi máy trái, tàu 336 cũng bị trúng đạn, thuyền trưởng Phạm Văn Tự hy sinh. Hai tàu đó buộc phải thả trôi, vừa tập trung dập lửa, sửa chữa hỏng hóc trên tàu vừa ngoan cường đánh trả máy bay địch bằng súng 14,5mm và trung liên.

Đội hình bị chia cắt, mũ công tác của tôi bị đứt dây nên không liên lạc được với trên và đội hình chiến đấu. Pháo địch vẫn bắn dữ dội, tàu 333 bị chúng bắn vỡ quả ngư lôi trái, khói bốc lên mù mịt. Tôi ra lệnh giật nó xuống biển, đồng thời nghiến răng đè lái (lúc này tàu bị lệch do chỉ còn một quả ngư lôi bên phải), đồng thời tăng tốc độ 52 hải lý/giờ. Khi cách tàu Maddox đốc 6 liên (1 liên bằng 0,1 hải lý), tiếp cận được mạn phải tàu địch ở góc 80 độ chúng tôi xông vào vừa bắn quét mạn tàu vừa phóng ngư lôi. Quả ngư lôi rẽ sóng chạy trên mặt nước như con cá kình rồi phát nổ ngay mũi tàu ếch, khói bốc lên mù mịt. Đồng chí Đạt, chiến sĩ ngư lôi hô to: "Nó trúng ngư lôi của tôi rồi". Toàn bộ cán bộ, chiến sĩ trên tàu đều nhảy lên reo mừng.

Sau khi ra khỏi tầm bắn của Maddox chúng tôi đang thay nòng pháo 14,5mm thì bị máy bay địch tấn công. Tàu bị một loạt rốc-két trúng vào mạn trái. Mặc, cán bộ, chiến sĩ trên tàu vừa sửa chữa vừa đánh trả cho đến khi chúng rút chạy. Nhá nhem tối, chúng tôi đi tìm hai tàu còn lại. Gặp được tàu 336 lúc này bị thủng và vỡ ba két dầu, chúng tôi kéo về Sầm Sơn lúc 12 giờ đêm. Con tàu 339 tự về Hòn Nẹ.
(Tài liệu của BTL Hải quân: Trong trận này, phân đội 3 đã bắn cháy 1 máy bay, bắn bị thương một chiếc khác. Tàu Maddox bị trúng đạn buộc phải rút chạy ra xa).

Cho tôi nhìn Tổ quốc lần cuối
(Chuyện kể của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Kim Nông, nguyên chiến sĩ tàu 187, phân đội 7, khu tuần phòng 2)

- Như bác Bột đã nói, hải quân ta lúc đó còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn. Cái thiếu nhất là kinh nghiệm đánh

máy bay Mỹ. Song chúng tôi không bị bất ngờ. Anh em chuẩn bị rất khẩn trương, miệt mài huấn luyện bắn máy bay, đánh tàu chiến Mỹ. Có thể nói, tất cả đã sẵn sàng, chờ địch tới là đánh. Lúc này, tôi nhập ngũ mới được một năm, là chiến sĩ tiếp đạn của tàu 187.

Trong những ngày đầu tháng 8-1964, tàu chúng tôi được lệnh tuần tiễu trên biển từ Quảng Bình ra Cồn Cỏ. Ngày 5-8, tàu được lệnh về nam Hòn Ngư và neo tại đó ăn cơm trưa xong, đang thiu thiu ngủ thì có lệnh báo động. Khi chúng tôi ra đến vị trí thì vừa lúc máy bay địch bổ nhào. Cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt không cân sức đã diễn ra: Một chiếc tàu lẻ loi trên biển chống chọi với sáu máy bay địch suốt mấy tiếng đồng hồ liền. Nhưng không những tàu của chúng ta vẫn tồn tại, mà còn bắn cháy một máy bay, làm bị thương một chiếc khác.

40 năm đã trôi qua, đến bây giờ mỗi khi nhớ lại tôi vẫn rất xúc động trước những gương chiến đấu dũng cảm, ngoan cường của đồng đội tôi. Họ hiến dâng cả đời mình cho Tổ quốc không chút do dự. Thiếu úy thuyền trưởng Lê Văn Tiếu điều khiển tàu rất cơ động và linh hoạt để tránh bom đạn địch. Một quả rốc-két nổ trúng đài chỉ huy, một số đồng chí hy sinh, riêng anh Tiếu bị một mảnh bom cắt gần đứt cánh tay. Rất bình tĩnh, anh lệnh cho đồng chí Miền báo vụ cắt phần còn lại cho khỏi vướng để tiếp tục chỉ huy tàu chiến đấu.

Tôi nhớ mãi hình ảnh thiếu úy, chính trị viên Đoàn Bá Ký. Anh chạy như con thoi đến từng vị trí dưới làn đạn 20mm từ máy bay địch xả xuống để động viên bộ đội, băng bó cho anh em bị thương. Một viên đạn găm vào người anh, anh đổ ụp xuống. Tôi vội chạy lại ôm chầm lấy anh. Anh cố gượng dậy, ghé vào tai tôi thều thào: "Hãy bình tĩnh chiến đấu" rồi tắt thở. Anh Ký người miền nam, đẹp trai, hát hay, vui tính, gần gũi và cởi mở, chúng tôi xem anh như người anh cả của tàu.

Chính trị viên hy sinh, thuyền trưởng bị thương nặng, nhưng cán bộ, chiến sĩ trên tàu vẫn gan góc bám vị trí chiến đấu đánh máy bay địch. Một loạt đạn trúng khoang máy, đường ống dầu bị vỡ bốc cháy mù mịt. Bất chấp nguy hiểm, thượng sĩ Cao Viết Thảo nhảy vào giữa khoang máy dùng bình cứu hỏa dập lửa, bịt rò đường ống bị vỡ, mặc cho quần áo bốc cháy như bó đuốc. Tiếp đó, tôi chỉ kịp nhìn thấy một tia chớp sáng chói và một tiếng nổ rất đanh hất tôi vào bệ pháo. Tôi ngất lịm, lúc tỉnh dậy thấy quần áo rách tả tơi, khắp người chỗ nào cũng có máu. Trước mặt tôi anh Bằng, anh Thuật đã hy sinh, anh Bê và Hy bị thương nặng, máu ra đầm đìa. Anh Thiệp, pháo thủ 20mm đang ôm ghì lấy súng, một tay bóp cò, một tay bịt trán mà máu vẫn trào ra đầm đìa. Trên đài chỉ huy, đồng chí lái tàu cũng bị thương ngã xuống, tàu tròng trành. Băng bó vết thương cho các anh xong, tôi cố leo lên nắm tay lái. Mặc dù máu ra nhiều, mắt hoa lên nhưng tôi vẫn ghì chặt tay lái, điều khiển tàu tránh đạn theo lệnh của thuyền trưởng...

Anh hỏi, hình ảnh nào in đậm nhất trong tôi ư? Tôi nhớ đồng chí Nguyễn Thanh Hải, chiến sĩ ra-đa quê ở Thanh Hóa, cùng với tôi tiếp đạn cho vị trí pháo số 3. Lúc quả rốc-két nổ trên bệ pháo, anh bị một mảnh cắm vào đầu. Khi tôi băng bó cho anh, anh cầm tay tôi hỏi: "Nông ơi, mày có việc gì không?". Khi tàu cập cảng, anh gọi anh em tôi lại nói: "Dựng tôi dậy để cho tôi nhìn Tổ quốc lần cuối". Anh em tôi xúm lại, dựng anh lên. Anh nhìn chúng tôi khắp lượt, nhìn trời nhìn đất rồi từ từ khép mắt. Không ai trong chúng tôi có thể cầm được nước mắt.

Sau này, tôi chuyển sang trung đoàn 126 đặc công Hải quân và được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tại chiến trường Cửa Việt. Hiện nay tôi đã về hưu và là Ủy viên BCH Hội cựu chiến binh TP Hồ Chí Minh. Mãi mãi những tấm gương chiến đấu hy sinh của đồng đội luôn ở bên tôi, giúp tôi vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao.

"Nếu tàu cụ Bột được trang bị như hiện nay, Maddox đã đi đời rồi"
(Phỏng vấn thiếu tá Trần Đức Cảnh, hải đội trưởng Hải đội 135, đoàn M70 Hải quân)
- Anh Cảnh này, lớp cán bộ, chiến sĩ hiện nay kế thừa như thế nào truyền thống hào hùng của cha anh ta?

- Chúng tôi luôn giáo dục truyền thống cho bộ đội bằng nhiều phương pháp: diễn đàn, mạn đàm, mời các cựu chiến binh của đoàn về nói chuyện. Tháng 4 vừa rồi, cụ Bột có đến đơn vị kể chuyện đánh tàu Maddox. Anh em rất tự hào vì lịch sử 135 được viết bởi những con người mưu trí, dũng cảm như cụ Bột.

- So với tàu cụ Bột, tàu của các anh hiện nay được trang bị như thế nào?

- Tàu cụ Bột ngày xưa nhỏ, chỉ có hai ống, ngư lôi phải trúng thân tàu mới tiêu diệt được mục tiêu. Tàu chúng tôi bây giờ hiện đại hơn nhiều, ngư lôi đánh dưới ngầm, cách thân tàu 5m đã nổ, tạo ra sóng xung kích lớn làm gãy đôi thân tàu. Hơn nữa, ngư lôi ngày xưa bắn thẳng, còn hiện nay ngư lôi tự dẫn thụ động âm thanh. Nếu tàu cụ Bột được trang bị như hiện nay, Maddox đã bị tiêu diệt!

- Vậy anh thấy các cụ ngày xưa có "liều" không?

- Về nguyên tắc chiến thuật, để đánh được khu trục hạm như Maddox, phải có một nhóm tiến công quy mô lớn hơn hải đội: biên đội tàu tên lửa, biên đội tàu phóng lôi, biên đội tàu pháo. Về chức năng, tàu ngư lôi chỉ có nhiệm vụ đánh bồi tiêu diệt khi tàu đối phương đã bị trọng thương.

Nhưng trong điều kiện hồi đó chúng ta chưa có tàu tên lửa nên buộc phải chọn cách đánh như vậy. Một điểm nữa trong nguyên tắc đánh của tàu phóng lôi là phải tấn công nhiều hướng, nhiều mặt, nhưng do đặc điểm của địa hình Việt Nam nên đôi lúc chỉ cần hai tàu là tiêu diệt được địch.

Chính vì thế, bài học đánh tàu Maddox và máy bay Mỹ cũng là bài học chung của Hải quân nhân dân Việt Nam: Lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch nhiều, là dám đánh, quyết đánh và đánh thắng kẻ địch, kể cả trong chiến tranh công nghệ cao.

- Với những tàu được trang bị vũ khí hiện đại như hiện nay, chắc có lẽ chiến sĩ nghĩa vụ quân sự vừa mới nắm được tính năng tác dụng của nó thì đã ra quân?

- Chiến sĩ của chúng tôi trước khi về đơn vị được học sơ cấp chuyên môn kỹ thuật 6 tháng theo từng chuyên ngành. Sau đó về tàu được huấn luyện ban đầu (K0), huấn luyện chuyên ngành (K1), huấn luyện hiệp đồng chiến đấu (K2). Khoảng 5 tháng như vậy rồi họ mới được biên chế chính thức và làm được việc. Chính được huấn luyện kỹ nên hải đội tôi chưa có xảy ra sự cố gì trong tập luyện thực hành, vừa rồi bắn đạn thật đạt loại giỏi.

- Nếu bây giờ có lệnh, bao nhiêu tàu của anh lên đường được?

- Tất cả xuất phát ngay theo đúng thời gian quy định!

- Xin cảm ơn cụ Bột, bác Nông, anh Hải đã trả lời phỏng vấn.

Họ đã chiến đấu thật tuyệt vời
Nguồn: Báo QDND Ngày 19 tháng 08 năm 2004

Hôm đó, đại úy Trịnh Tuần làm nhiệm vụ trực ban tại cơ quan Cục Chính trị Quân chủng Hải quân và đã được theo dõi sát cuộc chiến đấu của phân đội tàu phóng lôi với tàu Ma-đốc của hải quân Mỹ. Từ khi được giao nhiệm vụ về tham gia xây dựng rồi dự ngày thành lập Quân chủng (7-5-1955) đến ngày 2-8-1964, đồng chí Trịnh Tuần coi đánh đuổi tàu Ma-đốc là sự kiện quan trọng nhất của bộ đội Hải quân nhân dân Việt Nam giai đoạn đó. Về hưu sau nhiều năm làm Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng, nay đã sang tuổi 75, trong trí nhớ của Đại tá Trịnh Tuần, những kỷ niệm về ngày 2-8-1964 vẫn còn in đậm nét:
Trước khi nói lại chuyện phân đội 3 tàu phóng lôi đánh đuổi tàu Ma-đốc của Mỹ, tôi muốn nhấn mạnh rằng: 10 năm xây dựng lực lượng của Hải quân nhân dân trong điều kiện miền Bắc hòa bình là vô cùng quan trọng. Nhiệm vụ phải đi liền với trang bị, cách đánh và tinh thần của cán bộ, chiến sĩ. Đúng một năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, bộ đội hải quân ra đời. Lúc đầu chỉ có 20 chiếc tàu vỏ gỗ, trang bị bằng các loại vũ khí ta thu được của địch trong chống Pháp. Đến năm 1964, ta mới có tàu tuần tiễu, tàu phóng lôi, tàu săn ngầm vỏ thép. Từ trang bị thấp đến cao, anh em bộ đội hải quân cũng được nâng dần trình độ tham mưu, tác chiến lên qua nhiều đợt huấn luyện, từ nhà trường đến đơn vị. Các mặt công tác xây dựng, huấn luyện nền nếp chính quy, công tác đảng, công tác chính trị, nếp sống kỷ luật được tiến hành thường xuyên.
Từ tháng 6-1963, toàn Quân chủng hải quân đi vào chuẩn bị thực sự. Nhưng chuẩn bị thiết thực nhất là từ tháng 7-1964, khi tình hình miền Nam có những chuyển biến tích cực, nguy cơ phá sản của chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ đã rõ, Mỹ tìm cách đánh ra miền Bắc. Lúc này, Trung ương Đảng đã có Nghị quyết 9 (khóa III) về nhiệm vụ của cách mạng miền Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã triệu tập Hội nghị chính trị đặc biệt, biểu thị quyết tâm của nhân dân cả nước bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam. Bộ Chính trị đã có chỉ thị nêu rõ: “Các lực lượng vũ trang trên miền Bắc phải sẵn sàng chiến đấu, kiên quyết tiêu diệt địch nếu chúng xâm phạm miền Bắc”. Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh đã ra lệnh cho toàn quân sẵn sàng chiến đấu. Với Quân chủng Hải quân, khả năng “địch sẽ đánh” được trên xác định rõ.
Mùa xuân năm 1964, lần đầu tiên, Quân chủng Hải quân tiến hành đại hội Đảng cấp quân chủng. Tại đại hội, việc nhận định tình hình, xác định nhiệm vụ được tiến hành rất nghiêm túc. Trong đại hội, đã có một cuộc đấu tranh gay gắt, phê phán tư tưởng chủ quan, hiểu âm mưu địch đơn giản, lơ là phòng bị, tư tưởng sợ địch, không dám đánh, không tin là vũ khí, trang bị của hải quân ta có thể đối chọi lại được với vũ khí, trang bị của hải quân Mỹ, phê phán tư tưởng “hoà bình chủ nghĩa” sau 10 năm đã in sâu vào nếp nghĩ, nếp sống của nhiều cán bộ, chiến sĩ. Sau đại hội, toàn Quân chủng dấy lên phong trào “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Từ cơ quan Quân chủng đến các căn cứ, tiểu đoàn, phân đội, hạm tàu... đã tiến hành một đợt huấn luyện thiết thực, sôi nổi mà đối tượng tác chiến đã được xác định rõ. Ngày 6-7-1964, toàn quân chủng bước vào nếp sống thời chiến. Bộ tư lệnh quân chủng quyết định thành lập Sở chỉ huy tiền phương ở sông Gianh, do đồng chí Đại tá Nguyễn Bá Phát, Phó tư lệnh quân chủng, phụ trách. Một số tàu tuần tiễu được tăng cường vào khu 4. Các tàu phóng lôi ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao. Các đơn vị pháo bờ biển chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu cấp 2. Cán bộ, chiến sĩ đang nghỉ phép được gọi về đơn vị. Đến cuối tháng 7-1964, mọi công việc chuẩn bị chiến đấu của quân chủng đã hoàn thành. Lúc này, trong toàn quân chủng, ý chí chiến đấu, quyết tâm đánh thắng đế quốc Mỹ, khả năng cơ động, kỹ thuật, chiến thuật... đã được nâng cao hơn năm trước gấp bội.
Rạng sáng ngày 1-8, tàu Ma-đốc xâm phạm vùng biển Quảng Bình, sau đó tiến lên phía bắc điều tra mạng lưới phòng thủ bờ biển của ta ở đèo Ngang, Hòn Mát, Hòn Mê, Lạch Trường... Các hoạt động của tàu Ma-đốc đều bị ta theo dõi chặt chẽ. Theo mệnh lệnh của Bộ Tổng tham mưu, Bộ tư lệnh Quân chủng giao nhiệm vụ cho tiểu đoàn 135 tiến hành lắp ngư lôi cho phân đội 3 và bảo đảm mọi mặt để đưa toàn phân đội vào chiến đấu. Phân đội 3 gồm ba tàu phóng lôi số 333, 336 và 339, do đại úy Lê Duy Khoái, đoàn trưởng đoàn 135 trực tiếp chỉ huy, đồng chí trung úy Nguyễn Xuân Bột là phân đội trưởng, đồng chí Mai Bá Xây là chính trị viên, lúc đó đang ở Vạn Hoa (Quảng Ninh). 0 giờ 15 phút ngày 2-8, phân đội được lệnh hành quân vào Hòn Nẹ (Thanh Hóa). Trên khu vực biển Hòn Nẹ, biên đội tàu tuần tiễu gồm hai chiếc mang số hiệu 140 và 146 đang làm nhiệm vụ. Cả 5 tàu cùng thả neo ở tây bắc đảo, sẵn sàng chờ lệnh vào chiến đấu.
Chiều 2-8, lúc 13 giờ 30 phút, Sở chỉ huy tiền phương lệnh cho biên đội tàu tuần tiễu xuất kích trước, đến khu vực tàu Ma-đốc đang hoạt động. 20 phút sau, phân đội 3 cũng được lệnh xuất kích. Chỉ 30 phút sau, phân đội tàu phóng lôi đã đuổi kịp biên đội tàu tuần tiễu, rồi tăng tốc vượt lên trước. Cách 13,7 hải lý, tàu ta phát hiện ra tàu Ma-đốc và tiếp cận mục tiêu. Khi phát hiện có 3 tàu tốc độ cao đang lao vào thì tàu địch cũng tăng tốc bỏ chạy. Cách nhau 6 hải lý, quân địch dùng pháo lớn bắn vào đội hình phân đội 3. Chỉ huy trưởng phân đội lệnh cho tàu 333 tăng tốc độ để chặn tàu địch để tàu 339 và 336 phóng thủy lôi. Khi tàu 339 tiếp cận được góc mạn tàu địch, thuyền trưởng hạ lệnh phóng thủy lôi. 5 chiếc máy bay của địch lao tới bắn xối xả vào tàu 339 làm tàu trúng đạn. Tàu 339 phải thả trôi để dập lửa và sửa chữa hỏng hóc, đồng thời đánh trả máy bay địch. Tàu 336 tiếp cận được mục tiêu cũng tiến hành phóng thủy lôi, sau đó chuyển hướng rời khỏi khu vực tác chiến, nhưng lại bị máy bay địch vây đánh. Thuyền trưởng Phạm Văn Tự hy sinh, thuyền phó Nguyễn Văn Chuẩn dù bị thương vẫn chỉ huy tàu vừa đánh địch vừa quay về. Ở một góc khác, tàu 333 cũng tiếp cận được tàu Ma-đốc, phóng thủy lôi rồi rút. Máy bay địch lại đánh vào tàu 333. Tàu vừa cơ động vừa đánh máy bay địch.
Chiều 2-8-1964, ra quân đánh Mỹ trận đầu, phân đội 3 đã bắn rơi 1 máy bay, bắn bị thương 1 chiếc khác của không quân Mỹ. Tàu Ma-đốc đã phải rút chạy khi bị trúng đạn. Một số trang thiết bị, máy móc của tàu Ma-đốc bị hư hỏng. Về phía ta, hai tàu 336 và 339 bị hư hỏng một số máy móc, thiết bị trên boong và trong khoang, 4 cán bộ chiến sĩ hy sinh, 6 đồng chí khác bị thương.
Trong trận chiến đấu đó, tinh thần chiến đấu của tất cả cán bộ, chiến sĩ trên cả ba con tàu thật tuyệt vời. Dùng tàu phóng lôi, một phương tiện chiến đấu làm nhiệm vụ phục kích là chính, để đánh trực diện với tàu khu trục cỡ lớn, được trang bị mạnh, lại đánh giữa ban ngày, không có quân yểm trợ, thế mà anh em ta đã quyết đánh cả tàu chiến và không quân của địch, đánh với tinh thần dũng cảm, kiên cường, sáng tạo. Sau cuộc đụng độ này, hải quân Mỹ đã đặt ra câu hỏi: “Vì sao phân đội tàu phóng lôi của hải quân miền Bắc Việt Nam cũ kỹ, tốc độ ngư lôi chậm mà đuổi được tàu Ma-đốc?”. Chúng đã đưa ra nhiều lời giải khác nhau. Nhưng có một điều chúng không bao giờ hiểu nổi, đó là sức mạnh của lòng yêu nước, quyết tâm đánh thắng quân xâm lược cao độ, khả năng làm chủ phương tiện được trang bị, sáng tạo trong cách đánh, tinh thần hợp đồng tác chiến chặt chẽ khi đối đầu với tàu của chúng đến xâm phạm vùng biển Tổ quốc của Hải quân nhân dân Việt Nam
Ghi chú: baoleo đã nhiều lần hỏi chuyện đại tá Trịnh Tuần khi ông ra đoàn 22 làm việc thời 8x. Bây giờ ông Tuần về hưu ở Thái Văn Lung-HCM. Trái đất xoay vần, bây giờ baoleo vẫn thỉnh thoảng gập ổng đi bộ qua văn phòng 2 của baoleo ở HCM.

Cám ơn các tư liệu của Tunguska đã làm phong phú thêm trận 2/8/1964 của HQNDVN.
Tiếp trận 05/08/1964.
Viên phi công Mỹ bị bắn rơi đầu tiên ở miền Bắc
Nguồn: Báo CCB ngày 04/08/2004

Vào một ngày đầu xuân năm 1993, một người đàn ông ngoại quốc chừng 60 tuổi, nước da ngăm tìm đến Bảo tàng Quân đội. Với vẻ mặt đăm chiêu, ông lướt nhanh qua các phòng trưng bày về cuộc kháng chiến chống Pháp. Khi tới phòng trưng bày về cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ đối với miền Bắc Việt Nam, người ta thấy ông đứng sững lại trước bức ảnh đen trắng được phóng rất to.
Trong ảnh là một viên phi công mặc đồ bay tuổi khoảng 25-26 đang bị áp giải. Mặt cúi gằm, ánh mắt hoảng hốt, gương mặt viên phi công còn vẻ bàng hoàng như chưa tin vào những gì đang diễn ra trước mắt. Phía dưới bức ảnh là những đồ dùng cá nhân, trang bị của phi công chiến đấu như kính, gương phản chiếu, mũ bay, găng tay... Ngay bên cạnh là chềnh ềnh một mảnh xác chiếc máy bay A-4, Skyhawk (con ó nhà trời) của Mỹ.
Người đàn ông cứ bần thần, nhìn không chớp mắt những bức ảnh và hiện vật. Ông không biết ở phía sau, một cán bộ thuyết minh trong bảo tàng cũng đang lặng lẽ quan sát ông. Người cán bộ nhẹ nhàng đến gần hỏi: "Xin lỗi, ông có phải là Everett Alvarez, người phi công trong tấm ảnh này?". Bị bất ngờ, vị khách luống cuống trả lời: "Yes, it's me" (Vâng chính là tôi)...
Người đàn ông đó đúng là Everett Alvarez - viên phi công Mỹ đầu tiên bị bắn rơi trên bầu trời miền Bắc Việt Nam, là vị khách không mời đầu tiên, cũng là người có thâm niên "mặc áo ngủ" (áo sọc tù nhân) cao nhất trong số các tù binh Mỹ ở Việt Nam. Tính từ ngày 5/8/1964 đến ngày 12/2/1973 - ngày được Chính phủ Việt Nam trao trả cho Chính phủ Mỹ, Everett Alvarez đã ở trong Hoả Lò, còn được gọi là "khách sạn Hilton" Hà Nội hơn 8 năm rưỡi trời...
Hai mươi năm sau khi được trao trả về Mỹ, ông quay trở lại Việt Nam với tư cách một nhà kinh doanh, tìm hiểu thị trường, tham gia trong đoàn làm phim "Tết hoà giải". Trong chương trình làm việc khá bận rộn của mình tại Hà Nội, ông không quên dành một khoảng thời gian để đến Bảo tàng Quân đội, những mong thấy lại một vài dấu vết về những ký ức không thể quên. Và rồi, những tấm ảnh, hiện vật trong Bảo tàng làm lại một lần nữa làm ông bàng hoàng...
Đêm 31/7, rạng sáng 1/8/1964, tàu khu trục Maddox thuộc biên đội xung kích 77, hạm đội 7 của Mỹ xuất hiện cách bờ biển miền Bắc Việt Nam 8 dặm. Tàu Maddox được coi là tai, mắt của Bộ Tư lệnh quân Mỹ ở Thái Bình Dương. Cũng vào rạng sáng hôm đó, một số tàu biệt kích của chế độ Sài Gòn xâm phạm vùng biển Thanh Hoá miền Bắc, tiến hành bắn phá ác liệt vào đảo Hòn Mê và Hòn Miêu. Máy bay T-28 của Mỹ ném bom xuống đồn biên phòng Nậm Cắn và Noọng Dẻ thuộc miền tây tỉnh Nghệ An. Ngày 2/8/1964, tàu khu trục Maddox khi tiến sâu vào vùng biển miền Bắc Việt Nam, gần đảo Hòn Mê và cửa Lạch Trường (tỉnh Thanh Hoá ) đã bị Đoàn 135 Hải quân nhân dân Việt Nam đánh đuổi. Tuy nhiên, phía nhà cầm quyền Mỹ lại cho rằng, tàu chiến của Việt Nam dân chủ cộng hoà khiêu khích tàu khu trục Maddox và tàu Turnejoy ngoài vùng biển quốc tế. Đó chính là "Sự kiện vịnh Bắc Bộ" được cả thế giới biết đến.
Tại Washington, Hội đồng An ninh Mỹ nhóm họp, thông qua kế hoạch Pierce Arrow (Mũi tên xuyên) với nội dung thực hiện đòn trả đũa Bắc Việt Nam bằng một cuộc tiến công đường không vào các mục tiêu được lựa chọn sẵn. Chiến dịch được ấn định vào lúc 10h30 phút ngày 5/8/1964. Mỹ chính thức mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân quy mô lớn và vô cùng tàn bạo đối với miền Bắc Việt Nam. Trong cuộc công kích đầu tiên, 64 máy bay của Hải quân Mỹ tiến hành bắn phá nhiều đợt xuống vùng phụ cận Vinh- Bến Thuỷ (Nghệ An), vùng phụ cận thị xã Hòn Gai (Quảng Ninh), cửa Lạch Trường (Thanh Hoá) và cửa Gianh (Quảng Bình).

Chiếc máy bay của trung uý Everett Alvarez cùng 7 chiếc khác cất cánh từ tàu sân bay Constellation được lệnh đến bắn phá căn cứ Hải quân Việt Nam tại Bãi Cháy, thị xã Hòn Gai. Alvarez tham gia đợt công kích thứ 3. Cũng như hầu hết các phi công Mỹ tham gia trận này, lúc đầu Everett Alvarez cảm thấy rất tự tin vì cấp trên nhiều lần nói rằng hệ thống phòng không của Bắc Việt chỉ gồm các loại pháo có từ chiến tranh thế giới lần thứ hai, không thể sánh với những chiếc máy bay siêu hiện đại của Hoa Kỳ.
Nhưng chỉ ít phút sau khi bay vào vùng trời Hòn Gai, Alvarez đã không còn tự tin nữa. Đằng trước, đằng sau, phía trên, phía dưới, khắp nơi, Everett Alvarez đều nhìn thấy tia lửa sáng rực phóng lên nhằng nhịt. Viên phi công bèn bay lên độ cao 3.000m, chọn góc 30 độ bổ nhào xuống, phóng rốc két rồi định bay về phía Hà Tu để kịp thoát thân. Nhưng chỉ sau đó vài giây, Everett Alvarez bỗng thấy khói đen xộc vào mũi đến ngạt thở. Một ý nghĩ thoáng qua về cái chết của chàng trai 26 tuổi mới cưới vợ được 6 tháng làm anh thấy lạnh dọc sống lưng.
Phải tìm lấy đường sống. Everett Alvarez cố trấn tĩnh, bỏ cần lái, gạt chiếc hãm màu đỏ, chiếc ghế ngồi hất tung ra khỏi cabin, trong khi "con chim ó nhà trời" như một phoi lửa quằn quại trong đám khói đen kịt, lao nhanh xuống biển.
Chiếc dù trắng bật ra, bay dần về phía xa rồi biến mất sau những dãy núi đá trên vịnh Hạ Long. Chưa kịp hoàn hồn để gọi máy bay cấp cứu, vừa ngoi khỏi mặt nước, Everett Alvarez đã thấy trước mặt một tốp thuyền đánh cá với những người súng tay cầm súng, từ sau những hòn núi lao vút ra quây chặt.
Ba tiếng súng nổ ròn vang, âm thanh đập mạnh vào núi đá nghe chát chúa làm anh ta giật nảy người, vội giơ tay lên trời xin hàng, mặc cho chiếc phao cao su màu da cam tròng trành. Một cụ già với gương mặt hiền hậu có chòm râu bạc kéo Everett Alvarez lên sạp thuyền.
Nghĩ lại, Everett Alvarez vẫn thấy mình thật may mắn khi còn sống sót trở về nước Mỹ. Người bạn cùng phi đội với anh, trung uý Richard Christan cùng nhiều phi công khác tham gia trận đánh này đã thiệt mạng.
Từ Hòn Gai (Quảng Ninh), Everett Alvarez được đưa về Hà Nội bằng ô tô. Bộ đồ bay, những trang bị của phi công và mảnh xác chiếc máy bay A- 4 giờ đã trở thành những hiện vật của Bảo tàng Quân đội mang ký hiệu BTQĐ - P 2671, BTQĐ-2857/K1-155, 2683/K1-16. Trong thời gian Alvarez nằm trong khách sạn Hilton Hanoi, người vợ đầu của anh đã không thể chờ đợi được đã bỏ đi lấy chồng.
Sau khi về Mỹ, Everett Alvarez lấy vợ mới, vẫn tiếp tục phục vụ trong lực lượng Hải quân Mỹ. Năm 1980 được nghỉ hưu với quân hàm trung tá. Hiện ông sống tại Rockvill bang Maryland. Ông đã viết cuốn sách "Chim ưng bị xiềng", được xuất bản tại Mỹ năm 1978. Cuốn sách kể về cuộc sống trong những ngày bị giam tại Hoả Lò, trong đó có cả những dòng nói về sự hận thù đối với những người đã bắt giam ông...

Cô thuyết minh của Bảo tàng Quân đội kể lại câu chuyện xảy ra 29 năm trước bằng một giọng tiếng Anh khá chuẩn và ấm áp. Qua câu chuyện, Everett Alvarez mới biết, máy bay của mình bị bắn rơi không phải bởi loại tên lửa siêu hạng nào hết mà chỉ bởi những viên đạn súng máy phòng không 14,5mm của Đại đội 141 do Trung đội phó Trương Thanh Luyện chỉ huy bắn rơi lúc 14h43 ngày 5/8/1964. Ngày đó bây giờ được kỷ niệm như "ngày đánh thắng trận đầu" của Hải quân nhân dân và Bộ đội Phòng không Việt Nam.
Alvarez đề nghị cô thuyết minh xin lãnh đạo Bảo tàng Quân đội cho đội lại chiếc mũ bay. Chiều lòng vị khách đặc biệt, Bảo tàng đã đặc cách cho phép ông được thoả ước nguyện của mình.

Câu chuyện về chiếc Skyhawk và "chim ưng bị xiềng" năm xưa giờ đã thuộc về dĩ vãng. Ba tiếng đồng hồ thăm Bảo tàng Quân đội đã trở thành một thời khắc đáng nhớ nhất trong những năm tháng còn lại của cuộc đời đối với vị khách đặc biệt Everett Alvarez.
Khác hẳn với những điều được nghe trước khi sang Việt Nam, ông không thấy sự thù hận nào, những người lính Quân đội Nhân dân Việt Nam đã đối xử với ông với sự thân thiện và hữu hảo như đối với tất cả những người muốn đến mảnh đất này để kết bạn.
Everett Alvarez vẫn đứng lặng. Chốc chốc, ông lại lấy chiếc khăn chấm lau những giọt nước rơi từ hai hốc mắt đã nhăn nheo. Giọng nói của cô thuyết minh vẫn đều đều, ấm áp bên tai ông...

Người bắt giặc lái Mỹ đầu tiên trên miền bắc

Cựu chiến binh Nguyễn Kim Bảo, người bắt tên giặc lái Mỹ đầu tiên trên vùng biển Hạ Long, năm nay tròn 75 tuổi. Trong ngôi nhà đơn sơ ở số 544, tổ 123, phường Cẩm Phú, thị xã Cẩm Phả (Quảng Ninh), ông bộc bạch về cuộc đời binh nghiệp của mình.

Ðáp lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ!", tôi cùng thanh niên xã Văn Lang, huyện Hưng Hà (Thái Bình) tham gia lực lượng du kích chống địch càn quét, bảo vệ quê hương. Chuẩn bị lực lượng đánh quân Pháp xâm lược ở Ðiện Biên Phủ, tôi được điều làm chiến sĩ Trung đoàn 98 của Ðại đoàn 316 (nay là Sư đoàn 316).

Như để chứng minh điều mình nói, Cựu chiến binh Kim Bảo đưa cho chúng tôi xem chứng minh thư quân nhân số 2675QL do Quân đội quốc gia Việt Nam cấp ngày 20-1-1953.

Ông Bảo kể tiếp: Ở chiến dịch Ðiện Biên Phủ, lực lượng và vũ khí của quân Pháp mạnh hơn quân ta nhiều lần. Tuy có bị tổn thất nhưng sau 55 ngày đêm chiến đấu dũng cảm kiên cường, giành giật từng mỏm đồi, từng con suối, cuối cùng quân ta đã đập tan cứ điểm hùng mạnh của thực dân Pháp ở Ðiện Biên Phủ. Chiến dịch Ðiện Biên Phủ toàn thắng.

Trong đoàn quân chiến thắng trở về, tôi vinh dự được tham gia làm nhiệm vụ tiếp quản thủ đô Hà Nội, rồi thành phố Hải Phòng. Ðã hơn 50 năm, nhưng trong tôi còn giữ mãi niềm phấn khởi tự hào về chiến thắng lịch sử Ðiện Biên Phủ. Ðó là chiến thắng của đường lối chính trị, đường lối quân sự đúng đắn, sáng tạo và sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Ðảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là thắng lợi của sức mạnh quân với dân một ý chí, của lòng quả cảm của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ LLVT và dân công hỏa tuyến đã không quản hy sinh, chiến đấu quên mình, trong đó có sự đóng góp quan trọng của Ðại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp.

Miền bắc được hoàn toàn giải phóng bước vào công cuộc lao động xây dựng hòa bình. Quân đội thực hiện xây dựng chính quy, tiến lên hiện đại. Tháng 4-1959, tôi được cấp trên cử đi học cơ yếu, làm nhiệm vụ dịch mật mã. Sau thời gian học tập tôi được điều về làm Tổ trưởng cơ yếu của Ðại đội 17 ở đảo Cô Tô, thuộc Quân khu Ðông Bắc.

Ngày 5-8-1964, sau khi kết thúc hội nghị chuyên ngành cơ yếu tại quân khu và chuẩn bị đủ 3 tấn lương thực, thực phẩm đưa xuống thuyền, tôi cùng các chiến sĩ Lê Văn Lộc và Phạm Ðình Giang căng buồm cho thuyền rời Hòn Gai, vượt vịnh Hạ Long về đảo Cô Tô.

Biển lặng, buồm không đủ gió, chúng tôi phải thay nhau chèo tay đưa thuyền ra khơi. Khoảng 14 giờ 30 phút bầu trời rung chuyển bởi tiếng gầm của máy bay phản lực và tiếng nổ của pháo cao xạ, súng 12,7 ly và các loại súng bộ binh. Bỗng một vệt khói đen kéo dài trên đầu chúng tôi rồi lao xuống biển làm nước biển khu vực Cửa Dứa sôi ùng ục. Màn khói loãng dần, phát hiện một chiếc dù đang rơi xuống biển, chúng tôi chèo nhanh thuyền và thấy một tên giặc lái Mỹ đang bám vào chiếc phao cứu sinh. Chúng tôi cho thuyền áp sát, chĩa súng AK uy hiếp. Tên giặc lái hoảng sợ, chúng tôi túm lấy hắn kéo lên thuyền, trói chặt, hạ buồm phủ kín lên người hắn. Có tàu hải quân lướt tới, chúng tôi trao tên giặc lái Mỹ cho bộ đội hải quân đem về Hòn Gai.
Hai ngày sau (7-8), tôi được lãnh đạo đảo Cô Tô mời lên nhận bằng khen, các anh Giang và Lộc được nhận giấy khen của Bộ Tư lệnh Quân khu Ðông Bắc khen tặng do thành tích bắt được giặc lái Mỹ. Tại buổi nhận bằng khen, tôi biết giặc lái đó là trung úy Anvaret, điều khiển loại máy bay A4D có tên Skyhawk, có nghĩa là "chim ưng nhà trời". Ðây là loại cường kích phản lực của hải quân Mỹ. Nó có thể trang bị rốc-két, tên lửa đối không và đối đất, pháo 20 ly hoặc 2.000 kg bom. Lần đầu loại máy bay hiện đại này leo thang đánh phá miền bắc đã bị trừng phạt và số phận của kẻ cuồng chiến, trung úy

Anvaret, tên giặc lái Mỹ đầu tiên bị bắt sống trên vùng biển Hạ Long.

Cuối năm 1964, tôi được cấp trên cử vào nam chiến đấu. Suốt 20 năm là bộ đội Cụ Hồ, tôi trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trên khắp các chiến trường ở miền bắc, miền nam. Năm 1973, tôi rời quân ngũ về hưu với quân hàm thiếu úy.

Về với đời thường, vào những ngày lễ, những dịp kỷ niệm, tôi luôn được các cấp ở địa phương tổ chức mời dự. Nhớ những đồng chí, đồng đội đã khuất, tôi thấy mình là người hạnh phúc. Bởi vì tôi được cống hiến, được chứng kiến thành quả cách mạng, được Ðảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân chăm sóc đời sống vật chất, tinh thần.

2) Mỹ đưa 4 (chứ không phải 5) máy bay F8 Crusader (Thập tự quân) đánh 3 tàu phóng lôi của ta. Và lý do phía Việt nam tưởng nhầm một máy bay bị rơi như sau: (trích đoạn một tài liệu nước ngoài)
"Ngay khi các tàu phóng lôi Bắc VN bỏ chạy, 4 máy bay F-8 Crusader (Thập tự quân) thuộc tầu sân bay Ticonderoga do trung tá James Stockdale chỉ huy nhập trận. Để tránh trở ngại và ngộ nhận, khu trục hạm Maddox rời khỏi chiến trường, đổi đường xả hết tốc lực đi về hướng nam, nhường mục tiêu lại cho các máy bay thanh toán.
Lúc đó 3 tàu chiến Bắc VN chia làm 2 toán: hai chiếc T-333 và T-336 chạy trước, còn T-339 tụt lại phía sau. Máy bay Hoa Kỳ do dó cũng chia làm hai toán. Hai máy bay của trung tá Stockdale và trung uý Richard Hastings tấn công 2 tàu chiến đi đầu; hai chiếc còn lại do trung tá R. F. Mohrhardt và thiếu tá C. E. Southwick tấn công chiếc T-339 chạy sau.
Các máy bay bắn tên lửa Zuni trước nhưng đều không trúng mục tiêu. Zuni là loại tên lửa khá lớn, đường kính chừng 4 inches, nặng khoảng 50 kg. Ngay trong đợt tấn công đầu tiên, trung uý phi công Hastings, người kém thâm niên nhất thấy súng phòng không từ tàu chiến bắn lên và cánh trái của mình bị bay mất một mảng, anh báo cáo máy bay mình bị trúng hoả lực phòng không của các tàu chiến Bắc Việt. Thật ra, máy bay của phi công Hastings không bị hư hại vì đạn phòng không mà vì sau khi nhào xuống để bắn rocket, anh đã hoảng hốt bay lên quá mau khiến cánh máy bay không chịu nổi sức cản của không khí nên bị bể mất một miếng. Đây là nhược điểm thường thấy của loại máy bay Crusader. Trung tá Stockdale phải hộ tống phi công Hastings tới gần chiến hạm Maddox để được cấp cứu nếu cần rồi bay trở lại mục tiêu. Tưởng lầm đây là một máy bay mới tới nên sau này phía Bắc VN cho rằng có 5 máy bay tấn công các tàu chiến, đợt đầu 4 chiếc trong số này có 2 chiếc bị hư hại bỏ chạy; đợt sau chỉ có 1 chiếc.
Sau khi bắn hết tên lửa Zuni nhưng tất cả đều không trúng đích, các máy bay bắt đầu nã đạn đại bác 20 ly Oerlikon. Lần này, cả 3 tàu chiến đều bị trúng đạn. Chiếc T-339 bị hư hại nặng nhất không còn chạy được và bị bốc khói. Phía Bắc VN nói là chiếc tàu phóng lôi cố tình thả khói để che dấu và cũng để đánh lừa các phi công Hoa Kỳ lầm tưởng rằng mục tiêu đã bị hư hại nên không bắn nữa. Thật ra, bình khói của chiếc T-339 bị trúng đạn nên phun khói ra. Phần lớn các ổ phòng không chính 14,5 ly trên các tàu chiến cũng bị trở ngại tác xạ. Súng trên chiếc T-339 bị kẹt đạn. Súng trên chiếc T-333 không quay được nên không thể nhắm vào mục tiêu.
Sau khi bắn hết hỏa tiễn Zuni nhưng tất cả đều không trúng đích, các phi cơ bắt đầu nã đạn đại bác 20 ly Oerlikon. Lần này, cả ba tiểu đĩnh đều bị trúng đạn. Chiếc T-339 bị hư hại nặng nhất không còn chạy được và bị bốc khói. Phía Bắc Việt nói là chiếc tiểu cố tình đĩnh thả khói để che dấu và cũng để đánh lừa các phi công Hoa Kỳ lầm tưởng rằng mục tiêu đã bị hư hại nên không bắn nữa.
Thật ra, bình khói của chiếc T-339 bị trúng đạn nên phun khói ra. Phần lớn các ổ phòng không chính 14.5 ly trên các tiểu đĩnh cũng bị trở ngại tác xạ. Súng trên chiếc T-339 bị kẹt đạn. Súng trên chiếc T-333 không quay được nên không thể nhắm vào mục tiêu.

Trong trận này ta không bắn rơi hoặc bị thương một máy bay nào của Mỹ.
Mong tác giả cuốn sách tìm hiểu kỹ và cho biết chi tiết về chuyện này.
Tôi được biết sau này phi công Stockdale cũng từng được xếp vào liên danh tranh cử chức vụ phó tổng thống Mỹ.

Trích dẫn từ: baoleo trong 14 Tháng Tám, 2007, 08:33:55 am

(Hỏi chuyện Đại tá Nguyễn Xuân Bột, nguyên Phân đội trưởng phân đội 3 kiêm thuyền trưởng tàu 333, tiểu đoàn tàu phóng ngư lôi 135. Ông Bột nay đã 74 tuổi, về hưu ở xã Yên Bằng-Ý Yên- Nam Định).

Đội hình bị chia cắt, mũ công tác của tôi bị đứt dây nên không liên lạc được với trên và đội hình chiến đấu. Pháo địch vẫn bắn dữ dội, tàu 333 bị chúng bắn vỡ quả ngư lôi trái, khói bốc lên mù mịt. Tôi ra lệnh giật nó xuống biển, đồng thời nghiến răng đè lái (lúc này tàu bị lệch do chỉ còn một quả ngư lôi bên phải), đồng thời tăng tốc độ 52 hải lý/giờ. Khi cách tàu Maddox đốc 6 liên (1 liên bằng 0,1 hải lý), tiếp cận được mạn phải tàu địch ở góc 80 độ chúng tôi xông vào vừa bắn quét mạn tàu vừa phóng ngư lôi. Quả ngư lôi rẽ sóng chạy trên mặt nước như con cá kình rồi phát nổ ngay mũi tàu ếch, khói bốc lên mù mịt. Đồng chí Đạt, chiến sĩ ngư lôi hô to: "Nó trúng ngư lôi của tôi rồi". Toàn bộ cán bộ, chiến sĩ trên tàu đều nhảy lên reo mừng.

Tháng 8-2004 tôi đã gửi một bức thư đến BTL hải quân Việt nam để hỏi việc "bắn trúng mũi tàu Maddox". Sau đó được một sĩ quan phụ trách lịch sử hải quân Việt nam gọi điện trả lời rồi không có chuyện ngư lôi của ông Bột bắn trúng mũi tàu Maddox, "là người biết về ngư lôi, ông Bột phải hiểu rằng đã trúng mũi tàu thì phải có vết thương và tàu phải đem đi sửa chữa" – người sĩ quan nói với tôi như vậy.
Thực tế thì một viên đạn 14,5 ly của tàu ông Bột bắn trúng cột anten của tàu Maddox, phía Mỹ cũng xác nhận như vậy.
2) Mỹ đưa 4 (chứ không phải 5) máy bay F8 Crusader (Thập tự quân) đánh 3 tàu phóng lôi của ta. Và lý do phía Việt nam tưởng nhầm một máy bay bị rơi như sau: (trích đoạn một tài liệu nước ngoài)
"Ngay khi các tàu phóng lôi Bắc VN bỏ chạy, 4 máy bay F-8 Crusader (Thập tự quân) thuộc tầu sân bay Ticonderoga do trung tá James Stockdale chỉ huy nhập trận. Để tránh trở ngại và ngộ nhận, khu trục hạm Maddox rời khỏi chiến trường, đổi đường xả hết tốc lực đi về hướng nam, nhường mục tiêu lại cho các máy bay thanh toán.
Lúc đó 3 tàu chiến Bắc VN chia làm 2 toán: hai chiếc T-333 và T-336 chạy trước, còn T-339 tụt lại phía sau. Máy bay Hoa Kỳ do dó cũng chia làm hai toán. Hai máy bay của trung tá Stockdale và trung uý Richard Hastings tấn công 2 tàu chiến đi đầu; hai chiếc còn lại do trung tá R. F. Mohrhardt và thiếu tá C. E. Southwick tấn công chiếc T-339 chạy sau.
Các máy bay bắn tên lửa Zuni trước nhưng đều không trúng mục tiêu. Zuni là loại tên lửa khá lớn, đường kính chừng 4 inches, nặng khoảng 50 kg. Ngay trong đợt tấn công đầu tiên, trung uý phi công Hastings, người kém thâm niên nhất thấy súng phòng không từ tàu chiến bắn lên và cánh trái của mình bị bay mất một mảng, anh báo cáo máy bay mình bị trúng hoả lực phòng không của các tàu chiến Bắc Việt. Thật ra, máy bay của phi công Hastings không bị hư hại vì đạn phòng không mà vì sau khi nhào xuống để bắn rocket, anh đã hoảng hốt bay lên quá mau khiến cánh máy bay không chịu nổi sức cản của không khí nên bị bể mất một miếng. Đây là nhược điểm thường thấy của loại máy bay Crusader. Trung tá Stockdale phải hộ tống phi công Hastings tới gần chiến hạm Maddox để được cấp cứu nếu cần rồi bay trở lại mục tiêu. Tưởng lầm đây là một máy bay mới tới nên sau này phía Bắc VN cho rằng có 5 máy bay tấn công các tàu chiến, đợt đầu 4 chiếc trong số này có 2 chiếc bị hư hại bỏ chạy; đợt sau chỉ có 1 chiếc.
Sau khi bắn hết tên lửa Zuni nhưng tất cả đều không trúng đích, các máy bay bắt đầu nã đạn đại bác 20 ly Oerlikon. Lần này, cả 3 tàu chiến đều bị trúng đạn. Chiếc T-339 bị hư hại nặng nhất không còn chạy được và bị bốc khói. Phía Bắc VN nói là chiếc tàu phóng lôi cố tình thả khói để che dấu và cũng để đánh lừa các phi công Hoa Kỳ lầm tưởng rằng mục tiêu đã bị hư hại nên không bắn nữa. Thật ra, bình khói của chiếc T-339 bị trúng đạn nên phun khói ra. Phần lớn các ổ phòng không chính 14,5 ly trên các tàu chiến cũng bị trở ngại tác xạ. Súng trên chiếc T-339 bị kẹt đạn. Súng trên chiếc T-333 không quay được nên không thể nhắm vào mục tiêu.
Sau khi bắn hết hỏa tiễn Zuni nhưng tất cả đều không trúng đích, các phi cơ bắt đầu nã đạn đại bác 20 ly Oerlikon. Lần này, cả ba tiểu đĩnh đều bị trúng đạn. Chiếc T-339 bị hư hại nặng nhất không còn chạy được và bị bốc khói. Phía Bắc Việt nói là chiếc tiểu cố tình đĩnh thả khói để che dấu và cũng để đánh lừa các phi công Hoa Kỳ lầm tưởng rằng mục tiêu đã bị hư hại nên không bắn nữa.
Thật ra, bình khói của chiếc T-339 bị trúng đạn nên phun khói ra. Phần lớn các ổ phòng không chính 14.5 ly trên các tiểu đĩnh cũng bị trở ngại tác xạ. Súng trên chiếc T-339 bị kẹt đạn. Súng trên chiếc T-333 không quay được nên không thể nhắm vào mục tiêu.

Trong trận này ta không bắn rơi hoặc bị thương một máy bay nào của Mỹ. Mong tác giả cuốn sách tìm hiểu kỹ và cho biết chi tiết về chuyện này.
Tôi được biết sau này phi công Stockdale cũng từng được xếp vào liên danh tranh cử chức vụ phó tổng thống Mỹ.[/size]

Bạn Changsian viết
Một số tài liệu cho rằng tàu Maddox dùng bom chìm để chặn ngư lôi, khiến HQNDVN tưởng lầm là đã bắn trúng.

Mời bạn đến Bảo tàng hải quân Việt nam ở Cầu Rào Hải Phòng (gần nhà tôi) mà xem quả ngư lôi của 3 tàu phóng lôi sử dụng năm 1964. Nó được ra đời khoảng 60-70 năm trước, tốc độ "chạy" dưới nước chậm lắm. Theo thiết kế của Liên Xô thì 3 tầu phóng lôi trên thường quanh quẩn quanh tầu mẹ để bảo vệ, do ngốn dầu, tầu chỉ hoạt động chừng 40 phút với tốc độ cao. Mỗi tàu mang hai ống phóng ngư lôi.
Quả ngư lôi này có tầm hoạt động chừng 900 mét, nhưng nếu mới bắn hiệu quả phải vào sát 100 mét. Thực tế trong chiến đấu việc áp sát này rất khó, chưa kể phải bắn vuông góc, chứ bắn xiên từ xa thì quả lôi này đến gần tầu cũng chạy lờ đờ, tàu tránh được.
Tôi nói vậy không phải hạ thấp chiến công của các chiến sĩ ta đâu, nhưng nó là thực tế, nhất là trong chiến đấu bị pháo của Maddox và máy bay đánh dữ dội.
Theo tài liệu mà tôi đọc, thì tàu Maddox có nhiệm vụ trinh sát điện tử, từ chiều 1-8-64 nó đã giải mã được bức điện của ta ra lệnh tàu chiến tấn công đánh đuổi tàu Maddox, vì thế tàu Maddox đã chủ động rời ra khỏi hải phận Việt nam. Theo kế hoạch, trận chiến phải xảy ra đêm 1-8 rạng 2-8, do biển động, tàu ta lại phải kéo 3 chiếc tàu phóng lôi đến nấp ở Hòn Mê để tiến công bị chậm trễ, nên đến trưa 2-8 hai bên mới giáp chiến.
Nhìn thấy 3 tàu ta, tàu Maddox cứ lùi dần ra xa, 3 tầu ta do radar kém (radar skin head của Nga lúc đó rất tồi, chẳng hơn mắt thường là bao) nên cả ba tàu ta không định hướng được, cứ chạy song song với Maddox, mà không chạy khoá đầu khoá đuôi. Maddox nghĩ rằng họ đã khỏi hải phận Việt nam thì không lo bị tấn công nữa, nên cũng lơi là. Khi 3 tầu ta tiến công Maddox thì họ cũng hoảng và yêu cầu máy bay giúp đỡ. Sau này họ nói rằng nếu hôm đó thâm nhập vào Việt nam mà họ chủ động ngay từ đầu, thì dàn pháo của họ không để 3 tàu của ta thoát.
Trong 4 máy bay tấn công (đợt một) thì hai chiếc F8 tấn công T-333, T-336. Riêng chiếc T-339 của ông Nguyễn Văn Giản bị 2 máy bay tấn công.
Sau khi tàu T-336, T-333 bỏ chạy vào Lạch Trường để ẩn náu, thì tàu ông Giản hỏng máy và bị cháy vẫn phơi mình giữa biển. Còn ông Bột khi chạy về báo cáo rằng tàu ông Giản "bị chìm". (Sau này người quen của tôi trong hải quân kể lại rằng vì chuyện này mà ông Bột bị phê bình vì bỏ đồng đội giữa biển).
Phía ta, cả ba tầu đều bị hư hại. Chiếc T-339 không còn chạy được, đúng ra đã bị bắn chìm nếu không có sự hiểu lầm trong nội bộ lực lượng Hoa Kỳ. Lúc đó, Đô đốc Robert Moore, Chỉ Huy tàu sân bay Ticonderoga đã ra lệnh cho một phi đội thứ nhì cất cánh để đánh chìm các tàu ta.
Đây là chính điều Đô đốc Johnson, Tư Lệnh Hạm Đội 7 mong muốn. Nhưng khi nghe thấy Đô đốc Johnson ra lệnh cho Khu Trục Hạm Maddox không được đuổi theo, ý muốn để cho phi cơ thanh toán tàu ta, Đô đốc Moore lại lầm tưởng rằng toàn lực lượng không được phép đuổi theo. Vì vậy, khi phi đội thứ nhì tới vùng mục tiêu, Đô đốc Moore ra lệnh không được tác xạ.
Sau trận đánh, hai tàu T-333 và T-336 không còn nhìn thấy chiếc T-339 và cũng không liên lạc được nên báo cáo về Bộ Chỉ Huy chiếc T-339 đã bị chìm rồi dìu nhau về cửa Lạch Chao (cửa sông Mã) và ủi vào bãi Sầm Sơn để khỏi bị chìm. Riêng chiếc T-339 bị hư hại nặng, sau này sửa được máy và chạy về được tới đảo Hòn Nê ngoài khơi gần cửa sông Mã.
Về phía Hoa Kỳ, việc báo cáo chiếc T-339 đã bị chìm cũng có nhiều sai lạc. Vì các phi cơ tấn công thấy rõ chiếc T-339 bi bốc khói và hư hại nặng. Vả lại, các liên lạc truyền tin bắt được từ các tàu T-333 và T-336 cũng báo cáo chiếc T-339 đã bị chìm. Hơn nữa, không ảnh chụp mấy ngày sau tại vùng Sầm Sơn cũng chỉ thấy hai chiếc T-333 và T-336, nên nghĩ rằng T-339 bị chìm.
Thật ra lúc này chiếc T-339 không nằm tại Sầm Sơn mà tại bãi Hòn Nê. Nguồn tin khác của Mỹ lại cho rằng có tới hai tàu ta bị chìm. Thật ra, tin này căn cứ vào báo cáo của phi cơ thám sát một giờ sau trận đánh, chỉ còn thấy chiếc T-339 ngoài biển (hai chiếc kia đã chạy vào Sầm Sơn)

VÌ SAO CÓ CUỘC TẤN CÔNG CỦA MÁY BAY MỸ VÀO BẮC VIỆT NAM CHIỀU 5-8-1964
(Tài liệu nước ngoài)

CUỘC TẤN CÔNG CỦA CÁC CHIẾN ĐỈNH LỰC LƯỢNG HẢI TUẦN
Trong lúc đó, vào trưa ngày 3 tháng 8, các PTF 1, 2, 5 và 6 thuộc Lực Lượng Hải Tuần rời Đà Nẵng với nhiệm vụ đánh phá các mục tiêu tại Mũi Vinh Sơn và Cửa Ron nằm về phía Bắc Vùng Phi Quân Sự chừng 70 hải lý, khoảng vĩ tuyến 18 Bắc.
Trên đường công tác, PTF 2 vì bị trục trặc máy móc nên phải quay về Đà Nẵng. Ba chiến đĩnh còn lại tiếp tục công tác. Tới khoảng 11 giờ đêm, các PTF 2 và 5 tới mục tiêu, bắn phá đài radar Vinh Sơn trong vòng 45 phút. PTF 6 còn lại hoạt động một mình, bắn phá đài quan sát và cầu tầu tại Cửa Ron. Theo báo cáo, một chiếc Swatow của Bắc Việt rời bến nghênh chiến nhưng vì vận tốc chậm hơn nên không theo kịp PTF 6.
Vì có các chiến đĩnh của Lực Lượng Hải Tuần cùng hoạt động trong vùng, hai Khu Trục Hạm Hoa Kỳ được lệnh tuần tiễu xa hơn về phía Bắc, phía trên vĩ tuyến 19 độ 20 Bắc cho tới ngày 6 để tránh gây trở ngại hoặc ngộ nhận đối với các PTF. Phía với Bắc Việt la cho rằng đây là kế “dương đông kích tây,” các chiến hạm Hoa Kỳ cố tình “cầm chân” lực lượng phòng duyên ở mặt Bắc để trợ giúp các PTF hoạt động xa hơn về phía Nam.
Trong suốt ngày 3 tháng 8, Bắc Việt không theo dõi được các hoạt động của các chiến hạm Hoa Kỳ. Tuy nhiên, chiếm hạm Maddox ghi nhận vào lúc 2030H, có một tiểu đĩnh di chuyển về hướng Đông Nam dùng radar loại “skinhead” theo dõi. Tiểu đĩnh này sau đó mất hút về hướng đảo Hải Nam.
Căn cứ vào các dữ kiện thâu thập được như vị trí, hướng đi, nơi đến, đây có thể là một tiểu đĩnh của Trung Cộng. Với liên hệ chặt chẽ giữa Trung Cộng và Việt Cộng lúc đó, rất có thể Trung Cộng đã thông báo cho Việt Cộng biết những hoạt động của chiến hạm Hoa Kỳ trong vịnh Bắc Việt.
Sau khi các PTF bắn phá đài radar Vinh Sơn và Cửa Ron vào đêm 3 rạng ngày 4 tháng 8, Bắc Việt la hoảng là đã bị pháo kích bằng hải pháo cỡ lớn vì tìm thấy mảnh đạn cỡ 125 ly. Các PTF xử dụng hải pháo cỡ 40 ly, súng cối 80 ly và đại bác không giật 57 ly, chỉ có các Khu Trục Hạm Hoa Kỳ trang bị súng 127 ly.
Trước đây, Bắc Việt cho rằng Khu Trục Hạm Maddox không dính dáng tới vụ Lực Lượng Hải Tuần đánh phá vùng Hòn Mê vào đêm 30 rạng ngày 31 tháng 7, nhưng nay họ cho rằng lực lượng hải quân bắn phá Vinh Sơn và Cửa Ron gồm 4 PTF xuất phát từ Đà Nẵng và cả hai Khu Trục Hạm Hoa Kỳ.
KHU TRỤC HẠM HOA KỲ ĐƯỢC DÙNG LÀM MỒI NHỬ
Phía Bắc Việt cho rằng Hoa Kỳ đã dùng các Khu Trục Hạm trong công tác DeSoto để cố ý khiêu khích cũng như tìm lý do chính đáng để gây hấn. Khi chiến tranh Việt Nam đã kết thúc, lúc gặp cựu Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ McNamara, Võ Nguyên Giáp cũng vẫn giữ lập luận này. Một số chính khách Hoa Kỳ cũng tỏ ý nghi ngờ. Sau này, ngay thủy thủ đoàn Khu Trục Hạm Maddox cũng cho rằng cấp chỉ huy muốn dùng họ làm “mồi,” tìm cách cho chiến hạm bị hư hại nặng hoặc bắn chìm để Hoa Kỳ có cớ tấn công Bắc Việt. Bằng cớ là có một tầu dòng chuyên dùng để tiếp cứu các chiến hạm lâm nạn đã túc trực sẵn sàng ngoài khơi vịnh Bắc Việt.
VỤ ĐỤNG ĐỘ LẦN THỨ NHÌ (NGÀY 4 THÁNG 8/1964)
Qua sáng ngày 4 tháng 8, các ghe đánh cá ngày hôm trước không còn nữa nhưng có một tầu dầu nhỏ xuất hiện gần Hòn Mê. Khi thấy bóng các chiến hạm Hoa Kỳ, chiếc tầu này vội lẩn trốn vào sau hải đảo.
Hai Khu Trục Hạm tiếp tục tuần tiễu dọc bờ biển Bắc Việt như ngày hôm trước, giữ khoảng cách trên 16 hải lý và thường trong nhiệm sở tác chiến. Vào khoảng 10 giờ sáng, một tiểu đĩnh gần bờ bắt đầu theo dõi hai chiến hạm bằng radar “skinhead”
THỜI TIẾT
Tới chiều, hai chiến hạm hướng ra ngoài biển khơi. Tin khí tượng cho biết thời tiết xấu, trời không trăng sao và rất tối với tầm nhìn xa chừng 300 thước, sóng từ năm đến sáu feet, gió chừng 17 knots. Theo kinh nghiệm, trong điều kiện thời tiết như vậy, nhiều hồi-ba giả (false radar echo) thường xuất hiện trên màn ảnh radar. Các hồi ba này lúc ẩn lúc hiện, khi rõ khi mờ hoặc đột nhiên biến mất.
RADAR TRÊN CÁC CHIẾN HẠM HOA KỲ
Trên các Khu Trục Hạm, thường có ba loại radar: radar phòng không (air defense radar), radar hải hành (navigation radar) hay kiểm thám trên biển và radar hải pháo (gunfire-control radar).
Radar phòng không dùng để phát hiện các phi cơ bạn cũng như địch. Hải Quân Hoa Kỳ dùng tiếng lóng “Bogey” để chỉ các phi cơ lạ rất có thể là phi cơ địch, không phải là “Friendlies” là những phi cơ đã được nhận dạng là phi cơ bạn.
Radar hải hành phát hiện các đối vật và tầu bè trên mặt biển. Để phân biệt, hồi ba của các tầu bè bạn cũng được gọi là được gọi là “Friendly” còn tầu bè địch gọi là “Skunk.”
Radar hải pháo dùng để hướng dẫn các ụ súng tự động nhắm vào mục tiêu. Khi thời tiết xấu, các hồi ba giả xuất hiện trên màn ảnh khi tỏ khi mờ chỉ những chuyên viên có kinh nghiệm mới có thể phân biệt được.
Đối với radar hải pháo, vì phải liên tục theo dõi và dóng súng nên hồi ba cần phải được phân biệt rõ ràng để radar lúc nào cũng có thể nhìn thấy hầu “khóa” được mục tiêu. Bộ phận điều khiển radar hải pháo loại MK-5 trông như một cái bàn nhỏ (console) trong đó có một màn ảnh radar và bốn cần điều khiển ở bốn góc. Nhân viên phụ trách dùng cần điểu khiển điều chỉnh cho vòng tròn “hồng tâm” của máy nhắm nằm chồng lên hình của mục tiêu trên màn ảnh radar; kể từ lúc đó máy nhắm sẽ tự động theo dõi và dóng súng theo mọi di chuyển của mục tiêu.
Sau khi đổi hướng ra biển, cảm thấy không còn bị đe dọa, các Khu Trục Hạm cho giải tán nhiệm sở tác chiến đã được ban hành liên tục trên sáu tiếng đồng hồ khi tuần tiễu gần bờ biển. Tuy nhiên, để đề phòng mọi bất trắc, các hạm trưởng đã bàn tính trước đội hình cũng như kế hoạch tác chiến khi hữu sự.
KẾ HOẠCH TÁC CHIẾN
Theo kế hoạch, hai chiến hạm di chuyển theo đội hình hàng dọc với Khu Trục Hạm Turney Joy có nhiệm vụ quan sát để hai chiến hạm không đụng nhau, giữ vị trí phía sau, cách Khu Trục Hạm Maddox chừng 1,000 yards. Như vậy, radar hải hành của Turney Joy thường phải để ở tầm ngắn để ban đêm dễ dàng quan sát vị trí cả hai chiến hạm. Khu Trục Hạm Maddox vì radar mạnh hơn nên được dùng để phát hiện các hồi-ba tầm xa.
Về hải pháo, Maddox sẽ bắn đạn chiếu sáng để soi sáng mục tiêu, còn Turner Joy có súng bắn nhanh hơn sẽ bắn tiêu diệt. Nếu cả hai chiến hạm đồng loạt bị phi cơ và tiểu đĩnh tấn công, Maddox sẽ tập trung hỏa lực vào các mục tiêu trên biển, còn Turner Joy với súng bắn nhanh sẽ đảm nhận trách nhiệm phòng không.
Khu Trục Hạm Turney Joy tuy cũng có ba ụ súng 127 ly, nhưng đây là những ụ súng đơn không giống Maddox gồm những ụ súng đôi. Như vậy, kể về hỏa lực hải pháo 127 ly, Maddox có sáu khẩu, Turney Joy chỉ có ba khẩu trong khi, nhưng lại bắn nhanh hơn nhiều.
Theo đúng thông lệ, các ụ súng 127 ly của Turney Joy cũng được đánh số 51 (đàng mũi) và 52, 53 sau lái. Ngoài ra, Khu Trục Hạm Turner Joy cũng có hai đài kiểm xạ: 51 trước mũi và 52 sau lái.
Về tình trạng khiển dụng, ụ súng 51 bị hư hỏng hoàn toàn không xử dụng được nên phía trước chỉ có hải pháo 76 ly do đài kiểm xạ 51 điều khiển. Đài kiểm xạ này cũng bị trục trặc vì radar hải pháo tuy khiển dụng nhưng không chính xác. Trong đêm 4 tháng 8, ụ súng 52 nạp đạn nổ mạnh và ụ 53 nạp đạn thời chỉnh nổ cách mục tiêu 50 feet để bắn phi cơ cũng như ngư lôi đĩnh.

BẮC VIỆT TẤN CÔNG?
Theo tài liệu của Hải Quân Hoa Kỳ, ngay từ lúc 5 giờ chiều, Bộ Tư Lệnh Hải Quân Bắc Việt tại Hải Phòng đã gửi công điện cho Swatow T-142 để thông báo vị trí của các chiến hạm Hoa Kỳ lúc 1445H.
Một công điện thứ nhì vào khoảng 2000H ra lệnh cho các tiểu đĩnh T-142, T-333 và có thể cả T-333 nếu được sửa chữa kịp thời “sẵn sàng hành động” nhưng không xác định mục tiêu. Tuy Hoa Kỳ đoán rằng mục tiêu là các chiến hạm Hoa Kỳ, nhưng cũng rất có thể là các PTF của Lực Lượng Hải Tuần.
Tới khoảng 8 giờ 30 tối, các Khu Trục Hạm Hoa Kỳ tăng tốc độ từ 12 knots lên 20 knots. Đồng thời Hải Đội Trưởng Herrick thông báo mẫu hạm Ticonderoga ông đã nhận được nguồn tin các tiểu đĩnh Bắc Việt sắp sửa tấn công nên đổi đường về hướng Đông Nam với vận tốc tối đa để rời xa vùng bờ biển Bắc Việt.
Theo nhật ký Trung Tâm Chiến Báo (CIC - Combat Information Center) của Khu Trục Hạm Maddox và báo cáo hậu hành quân của Khu Trục Hạm Turney Joy, hồi 8 giờ 46 tối, radar của Khu Trục Hạm Maddox phát hiện một tiểu đĩnh cách xa 36.4 miles, vận tốc 33 knots, hướng đi 170 độ (Nam Tây Nam). Tiểu đĩnh này được đặt tên là Skunk N (November - Skunk phát hiện đầu tiên trong ngày được đặt tên là Alpha, sau đó là Bravo v.v…).
Sau đó, radar phát hiện thêm hai tiểu đĩnh nữa. Hồi 8 giờ 48 tối, phát hiện Skunk O (Oscar) cách xa 34 miles, ở hướng 044 độ, vận tốc 28 knots. Hồi 8 giờ 50 tối phát hiện Skunk P (Papa) cách xa 36.6 miles ở hướng 060 độ, vận tốc 40 knots.
Chiến hạm Maddox vào nhiệm sở tác chiến lúc 8 giờ 58 tối. Hồi 9 giờ 04 tối, Hải Đội Trưởng Herrick thông báo Khu Trục Hạm Turner Joy vị trí của các “Skunks” và ra lệnh vào nhiệm sở tác chiến.
Radar trên chiến hạm Tuner Joy tạm thời đổi qua tầm xa trong một thời gian ngắn để theo dõi và cũng phát hiện các Skunks này. Tiếp theo đó, chiến hạm Maddox còn phát hiện thêm các Skunks R (Roméo) và S (Sierra) nhưng sau khi theo dõi một thời gian mới biết là các hồi-ba giả do thời tiết xấu gây ra.
Hồi 9 giờ 15 tối, radar phát hiện ba phi cơ lạ (bogeys), hướng 287 độ, khoảng cách 28 hải lý. Hải Đội Trưởng Herrick báo cho mẫu hạm Ticonderoga biết ông đang bị các tiểu đĩnh và phi cơ lạ theo dõi.
Mẫu hạm Ticonderoga lập tức phản ứng bằng cách cho sáu phi cơ cất cánh gồm hai chiếc loại Skyraiders, hai F-8 Crudaders và hai AD-4 Skyhawks để yểm trợ. Trong lúc này, vị trí của các Skunks N, O và P vẫn còn ở bắc và di chuyển về hướng Tây trong khi các chiến hạm Hoa Kỳ di chuyển hết tốc độ về hướng Nam nên khoảng cách đôi bên ngày càng xa. Tới khoảng 9 giờ 45, radar mất hồi ba của các Skunks.
Hồi 10 giờ 08 tối, radar trên chiến hạm Maddox phát hiện thêm một Skunk mới, đặt tên là U (Uniform) ở hướng 90 độ (3 giờ), khoảng cách 15 miles, đường đi 214 độ. Sau một thời gian theo dõi kỹ càng, cả 2 chiến hạm Maddox và Turner Joy đều phát giác đây không phải là một mà là một nhóm gồm ba hay bốn tiểu đĩnh chạy rất gần nhau.
Lúc này, các phi cơ của mẫu hạm Ticonderoga đã đến bao vùng. Trung Tá phi công James Stockđale nhìn thấy các lượn sóng sau chiến hạm Hoa Kỳ vào lúc 10 giờ 08 tối. Trong vòng một tiếng rưỡi đồng hồ, phi cơ của ông bay thấp dưới 1,000 feet và lúc nào cũng nhìn thấy rõ các Khu Trục Hạm vì nước biển có nhiều lân tinh nên các lượng sóng sau chiến hạm rất sáng.
Hồi 10 giờ 17 tối, ngay sau khi phát hiện Skunk U, các chiến hạm hướng dẫn phi cơ tới để tìm kiếm. Tuy phi công không nhìn thấy bằng mằt thường, nhưng Skunk U vẫn hiện rõ trên màn ảnh radar của các chiến hạm. Tới khoảng 10 giờ 33 tối, Skunk U chỉ còn cách chừng 11.5 miles rồi đột nhiên biến mất.
Hồi 10 giờ 31 tối, hai chiến hạm phát hiện nhiều hồi-ba mới ngay trước mũi, khoảng cách trên 30 hải lý nhưng khám phá ra đây chỉ là những hồi-ba giả do thới tiết xấu.
Hồi 10 giờ 34 tối, radar trên Khu Trục Hạm Maddox phát hiện thêm một hồi-ba mới ở hướng 93 độ (3 giờ), khoảng cách 9,800 yards, vận tốc từ 35 đến 40 knots, đặt tên là Skunk V (Victor). Radar hải pháo lập tức khóa vào mục tiêu nhưng chỉ một lát sau chưa kịp bắn thì mục tiêu đã biến mất.
Skunk V, sau khi hướng về Khu Trục Hạm Maddox, hồi 10 giờ 37 tối, đột ngột quẹo trái khi còn cách chiến hạm 6,200 yards giống như khi vừa phóng xong ngư lôi. Giàn hải pháo 76 ly trên Khu Trục Hạm Maddox lập tức khai hỏa.
Cùng lúc đó vào lúc 10 giờ tối, radar trên chiến hạm Turney Joy phát hiện một hồi ba khác ở hướng 86 độ (khoảng 3 giờ), khoảng cách 8,000 yards, đường đi 210 độ, đặt tên là Skunk V-1.
Hồi 10 giờ 39 tối, ụ súng phía sau lái khai hỏa và nhưng bắn sau hai phút vì radar hải pháo không còn phát hiện mục tiêu. Nhân viên phụ trách radar cho biết họ quan sát thấy ba quả đạn 127 nổ ngay trên mục tiêu và sau đó Skunk V-1 biến mất trên màn ảnh.
Bên chiến hạm Maddox, ngay khi Skunk V quẹo gắt, chuyên viên Sonar báo cáo nghe thấy tiếng động của chân vịt khả nghi. Hải Đội Trưởng Herrick cho rằng đây là tiếng chân vịt của ngư lôi do Skunk V vừa phóng ra ở hướng 051 độ nên cả hai chiến hạm cùng quẹo gắt qua phải để tránh.
Ba thủy thủ trên chiến hạm Turner Joy xác nhận trông thấy sóng của ngư lôi lướt qua bên tả hạm từ sau lái đến trước mũi. Vì nhân viên radar trên chiến hạm Maddox phát hiện nhiều tiếng động khả nghi giống tiếng chân vịt của ngư lôi nên hai chiến hạm phải quẹo gắt nhiều lần để tránh.
Theo báo cáo, Khu Trục Hạm Maddox vận chuyển tránh ngư lôi tổng cộng 26 lần. Dần dần, vì có quá nhiều báo cáo về tiếng ngư lôi, Hạm Trưởng Ogier cho rằng đây chỉ là những tiếng động giả vì may ra chỉ có vài ba tiểu đĩnh Bắc Việt với vài quả ngư lôi, làm gì có nhiều tiếng ngư lôi như vậy. Do đó, ông không vận chuyển lẩn tránh nữa.
Có điều khá lạ là trong khi Sonar của Khu Trục Hạm Maddox phát hiện rất nhiều tiếng động ngư lôi thì Turner Joy lại không nghe thấy gì. Ngược lại, radar của Turner Joy phát hiện nhiều hồi ba trên mặt biển nhưng Maddox lại không thấy. Sau này Hạm Trưởng Ogier ước đoán có thể vì tần số cũng như sự khác biệt về đặc tính của máy móc điện tử trên hai chiến hạm nên các hồi ba giả hiện ra hay không.
Trong khi đó, các phi cơ được hướng dẫn đến các vị trí của Skunks do radar phát hiện nhưng vẫn không tìm thấy một tiểu đĩnh Bắc Việt nào. Các phi cơ không thám và bao vùng cũng không nhìn thấy đạn nổ trên mục tiêu.
Hồi 10 giờ 42 tối, Hải Đội Trưởng Herrick báo cáo ông bắt đầu khai hỏa và hồi 10 giờ 52, các chiến hạm bị tấn công bằng ngư lôi. Tổng cộng, hai chiến hạn bắn chừng 300 quả đạn, đa số là đạn 127 từ Khu Trục Hạm Turner Joy. Turner Joy cũng thả nhiều thủy lựu đạn (depth charge) điều chỉnh ở tầm nông để phá các ngư lôi.
Căn cứ vào các tin tức trái ngược, số Skunks và mục tiêu phát hiện và nhất là việc phi cơ không tìm thấy một tiểu đĩnh nào, Hải Đội Trưởng Herrick là người đầu tiên nghi ngờ các chiến hạm Hoa Kỳ đã chỉ bắn vào các mục tiêu tưởng tượng. Khoảng 1 giờ 27 sáng, ông báo cáo rất có thể vì thời tiết xấu đã khiến cho các chiến hạm phát hiện nhiều mục tiêu cũng như ngư lôi giả.
Sáng ngày hôm sau, 5 tháng 8, hai Khu Trục Hạm và nhiều phi cơ Hoa Kỳ trở lại vùng hoạt động đêm trước nhưng không tìm thấy vết dầu loang hay bất cứ dấu vết nào của tiểu đĩnh Bắc Việt bị bắn chìm.
Sau này, khi cả ba ngư lôi đĩnh T-333, T-336 và T339 bị phi cơ Hoa Kỳ đánh chìm vào ngày 1 tháng 7 năm 1966, có 19 thủy thủ Bắc Việt bị bắt sống. Các tù binh này đều khai rằng Bắc Việt chỉ có 12 ngư lôi đĩnh do Nga viện trợ và không có chiếc nào tham chiến vào đêm 4 tháng 8.
Trong báo cáo của tướng Việt Cộng Hoàng Văn Thái cũng cho biết trong đêm 4 tháng 8 khi các chiến hạm Hoa Kỳ bắn trái sáng và đạn nổ ngoài khơi vịnh Bắc Việt, phía Việt Cộng gửi công điện thượng khẩn hỏi các đồng chí Trung Cộng xem có phải họ đang đánh nhau với đế quốc Mỹ không. Phía Trung Cộng cũng gửi cho Việt Công một công điện tương tự. Cả đôi bên đều trả lời “không”.
PHẢN ỨNG CỦA HOA KỲ: XÁC NHẬN ĐÃ BỊ TẤN CÔNG
Các công điện không rõ ràng của Đại tá Herrick và những tin tức trái ngược từ vùng hành quân làm cho các giới chức thẩm quyền ở Bộ Tư Lệnh Quân Đội Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương (Hạ Uy Di) và Tòa Bạch ốc rất phân vân.
Công điện từ các nơi gửi đi tới tấp để hỏi thêm chi tiết và yêu cầu Đại tá Herrick xác nhận các chiến hạm Hoa Kỳ đã thực sự bị tấn công. Tổng Trưởng Quốc Phòng McNamara ra chỉ thị trực tiếp cho Đại tá Herrick: “Hãy kiểm chứng và báo cáo rõ ràng.”
Lúc đầu, Đại tá Herrick tỏ ý hoài nghi đã bị tấn công vì không có một bằng cớ nào rõ rệt. Nhưng về sau, dưới áp lực của thượng cấp, ông đành phải thay đổi ý kiến, từ “nghi ngờ bị tiểu đĩnh địch tấn cống” thành “chắc chắn bị địch tấn công.”
Tuy Đại tá Herrick, sĩ quan thâm niên hiện diện tại chiến trường đã nhiều lần nhấn mạnh “có nhiều điểm đáng nghi ngờ” nhưng Đô đốc Ulysses S. Grant Sharp, Tư Lệnh Quân Lực Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương đã xác nhận với Tổng Trưởng Quốc Phòng McNamara rằng các chiến hạm Hoa Kỳ đã thực sự bị ngư lôi đĩnh Bắc Việt tấn công vào đêm 4 tháng 8.
Đối với McNamara, việc có nhìn thấy các tiểu đĩnh Bắc Việt hay không chẳng còn là điều cần thiết vì các công điện bắt được của Bắc Việt cộng với sự hư hại tuy nhẹ về phía chiến hạm Hoa Kỳ mấy ngày trước cũng đã đủ để làm bằng chứng.
Sau khi tham khảo ý kiến các chuyên viên tại Tòa Bạch Ốc, McNamara điện thoại cho Đô đốc Sharp để thảo luận về các biện pháp trả đũa quân sự thích ứng. Cuộc điện đàm chấm dứt lúc 6 giờ chiều ngày 4 tháng 8 (lưu ý: vì giờ Hoa Thịnh Đốn chậm hơn giờ Việt Nam 12 tiếng đồng hồ, lúc đó đã là 6 giờ sáng ngày 5 tháng 8 tại Việt Nam).
Liền sau đó, lệnh báo động cho các mẫu hạm ngoài khơi Việt Nam được ban hành. Vào khoảng 7 giờ tối giờ Hoa Thịnh Đốn (tức 7 giờ sáng ngày 5 tháng 8 giờ Việt Nam), Tổng Thống Johnson thông báo cùng các lãnh tụ quốc hội việc chiến hạm Hoa Kỳ bị ngư lôi đĩnh Bắc Việt tấn công lần thứ nhì và cho biết Hoa Kỳ sẽ oanh tạc trả đũa. Sau đó, Tổng Thống Johnson chuẩn bị viết bài diễn văn để đọc trên đài truyền hình vào buổi tối.
TỔNG THỐNG JOHNSON GẤP RÚT HÀNH ĐỘNG
Một trong những lý do khiến Tổng Thống Johnson muốn hành động gấp rút mặc dù tin tức từ vịnh Bắc Việt chưa được phối kiểm chính xác vì lúc đó đã gần tới ngày bầu cử. Tổng Thống Johnson cần chứng tỏ uy tín trước quốc dân rằng ông là người biết đưa ra những quyết định đúng mức và đúng lúc. Đây cũng là một dịp tốt để ông Johnson gián tiếp trả lời những thách thức của đối thủ là Thượng Nghị Sĩ diều hâu Barry Goldwater và phe cực hữu của đảng Cộng Hòa.
Trước đây, vào sáng ngày 4 tháng 8, giới chức ngoại giao Hoa Kỳ đã thông báo cùng các đại sứ ngoại quốc về các biến chuyển tại vịnh Bắc Việt và yêu cầu họ chuẩn bị để tiếp nhận thêm những tin tức mới.
Đúng 10 giờ 43 tối (giờ Hoa Thịnh Đốn tức 10 giờ 43 sáng ngày 5 tháng 8 tại vịnh Bắc Việt), các phản lực cơ đầu tiên được phóng đi từ mẫu hạm Ticonderoga lên đường oanh tạc Bắc Việt. Mẫu hạm Constellation lúc đó đang trên đường từ Hồng Kông tới vị trí Yankee sẽ cho phi cơ cất cánh phi sau.
Vào lúc 11 giờ 37 tối, Tổng Thống Johnson lên đài truyền hình toàn quốc để thông báo cùng dân chúng Hoa Kỳ việc “Các chiến hạm Hoa Kỳ đã vô cớ bị ngư lôi đĩnh Bắc Việt tấn công” và “Lực lượng Hoa Kỳ không những sẽ tự bảo vệ chống lại các cuộc tấn công mà còn trả đũa đích đáng. Cuộc trả đũa này đã bắt đầu, vì vậy tôi cần thông báo với toàn thể quốc dân đồng bào đêm nay.”
CUỘC OANH TẠC TRẢ ĐỦA “PIERCE ARROW”
Tuy Tổng Thống Johnson tuyên bố chỉ trả đũa giới hạn, nhưng cuộc oanh tạc được mệnh danh là Pierce Arrow đã bắt đầu bằng một đợt 64 phi xuất nhắm vào các căn cứ tiểu đĩnh và cơ sở tiếp vận của Bắc Việt.
Dưới bầu trời u ám và trần mây thấp, sáu phản lực cơ F-8 Crusader từ mẫu hạm Ticonderoga đã oanh tạc căn cứ hải quân Quảng Khê là mục tiêu xa nhất về phía Nam --ngay phía trên vùng phi quân sự-- vào lúc 1 giờ 15 chiều ngày 5 tháng 8 giờ Việt Nam (lúc đó là 1 giờ 15 sáng giờ Hoa Thịnh Đốn).
Mười phút sau, một toán phi cơ khác cũng thuộc mẫu hạm Ticonderoga tấn công căn cứ hải quân Phúc Lợi xa hơn về phía Bắc. Toán phi cơ này cũng bắn phá kho nhiên liệu tại thành phố Vinh, phá hủy tám bồn dầu và gây nhiều đám cháy với khói đen bốc cao nhiều ngàn bộ. Ba tiếng đồng hồ sau, 14 phi cơ trở lại oanh tạc cùng mục tiêu, phá hủy thêm hai bồn dầu nữa.
Trong khi đó, các phi cơ từ mẫu hạm Constellation cũng bắt đầu tham chiến. Vào hồi 3 giờ 45 chiều, 10 phi cơ A-4 Skyhawk, hai phi cơ F-4 Phantom và bốn phi cơ A-1 Skyraider thả bom, bắn phá cầu tầu và các tiểu đĩnh Bắc Việt tại căn cứ Hòn Gay nằm về phía Bắc Hải Phòng.
Toán phi cơ này gặp phải hỏa lực phòng không dữ dội. Các ổ đại bác 37 ly và 57 ly đặt bố trí trên một ngọn đồi trông xuống cảng Hòn Gay. Xa hơn về phía Nam, một đợt phi cơ nữa cũng thuộc mẫu hạm Constellation tấn công căn cứ tiểu đĩnh tại vùng cửa Lạch Chao (Sầm Sơn).

EVERETT AVAREZ, PHI CÔNG ĐẦU TIÊN CỦA HOA KỲ BỊ CỘNG SẢN BẮC VIỆT BẮT GIỮ
Tổng cộng, các phi cơ trong cuộc oanh tạc Pierce Arrow đã đánh chìm hơn phân nửa (25 chiếc) số tiểu đĩnh và tiêu hủy khoảng 10% số nhiên liệu dự trữ của Bắc Việt. Về phía Hoa Kỳ, có hai phi cơ bị bắn hạ và hai chiếc khác bị hư hại.
Chiếc phi cơ Skyraider của Đại uý Richard Sathr (Pamona, CA) trúng đạn phòng không tại vùng Lạch Chao, phi công bị chết khi rơi xuống biển. Một phi cơ khác loại Skyhawk bị bắn hạ tại Hòn Gay, phi công là Trung Úy Everett Alvarez (San Jose, CA) nhẩy dù thoát hiểm nhưng bị Cộng sản Bắc Việt bắt làm tù binh. Như vậy, Trung Úy Alvarez là phi công Hoa Kỳ đầu tiên bị cầm giữ trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Sau đây là lời tường thuật của Trung Úy Alvarez về chuyến công tác của mình:
“Tôi là một trong những phi công đầu tiên được phóng đi từ mẫu hạm Constellation. Mục tiêu của tôi đã được chỉ định sẵn: đó là căn cứ tiểu đĩnh thuộc vùng mỏ than Hòn Gay nằm về hướng đông bắc của Hà Nội và bắc của cảng Hải Phòng.”
“Phi đội chúng tôi gồm 10 phi cơ hướng về mục tiêu cách xa chừng 400 dậm. Chúng tôi hiện đang thực sự tham chiến! Đây là điều khó tin nhưng có thật. Mọi chuyện xảy ra quá đột ngột như một giấc mơ (Ghi chú: lúc đó mẫu hạm Constellation đang nghỉ bến ở Hồng Kông để thủy thủ đoàn tiêu khiển thì đột ngột có lệnh lập tức tơi vịnh Bắc Việt).”
“Tôi cảm thấy hơi run. Khi tới mục tiêu, phi cơ của chúng tôi bay qua để nhận dạng mục tiêu trước (identification pass), sau đó vòng trở lại để bắt đầu oanh kích. Tôi bay rất thấp là là ngọn cây với vận tốc chừng 500 knots. Đột nhiên, tôi cảm thấy phi cơ không còn điều khiển được nữa: phi cơ đã bị trúng đạn phòng không, bắt đầu bị cháy và rơi xuống đất. Biết chắc rằng nếu còn ở lại trên phi cơ sẽ không thể nào sống được nên tôi bấm dù đào thoát. May mắn thay, dù mở và tôi không bị vướng vào những mỏm đá lởm chởm phía dưới.”
Cánh dù của Trung Úy Everett rơi xuống vùng biển tương đối cạn. Sau đó, anh bị bắt giữ và đưa tới gặp Phạm Văn Đồng lúc đó đang kinh lý vùng này. Trung Úy Alvarez bất đắc dĩ trở thành nổi tiếng vì là người đầu tiên trong số gần 600 phi công Hoa Kỳ bị Cộng sản Bắc Việt cầm tù. Trung Úy Alvarez sau đó bị giam tại Hỏa Lò Hà Nội, nơi các tù binh Mỹ gọi là Hanoi Hilton. Mãi tới khi thỏa ước ngưng bắn Paris được ký kết hơn tám năm sau đó, ông mới được phóng thích.
QUỐC HỘI HOA KỲ CHẤP THUẬN KẾ HOẠCH JOHNSON
Sau khi ra lệnh oanh tạc trả đũa, Tổng Thống Johnson lập tức yêu cầu Quốc Hội Hoa Kỳ chấp thuận kế hoạch “Đông Nam Á.” Thượng Nghị Sĩ Williams Fullbright là người bảo trợ cho kế hoạch. Mặc dầu kế hoạch này cho phép Tổng Thống Johnson hầu như toàn quyền quyết định việc Hoa Kỳ tham chiến tại Đông Nam Á, nhưng đại đa số Dân Biểu và Nghị Sĩ Hoa Kỳ vẫn tán đồng. Chỉ có Nghị Sĩ Wayne Morse của tiểu bang Oregon, người đã từng thuộc đảng Dân Chủ cũng như Cộng Hòa, yêu cầu được biết thêm chi tiết.
Trước đây, khi nghe phong phanh về các cuộc hành quân biệt hải trong kế hoạch OPLAN 34-A, Nghị Sĩ Morse đã chất vấn ngoại Trưởng Dean Rusk và Tổng Trưởng Quốc Phòng McNamara về sự liên hệ giữa các chiến hạm Hoa Kỳ và các cuộc hành quân Biệt Hải này. Ông McNamara trả lời rõ ràng: “Nếu thực sự đã có những cuộc hành quân biệt hải của Nam Việt Nam thì Hải Quân Hoa Kỳ hoàn toàn không tham dự, dính liếu hoặc hay biết gì về các hoạt động đó. Và đây là sự thực.”
Ủy Ban Ngoại Giao Thượng Viện tranh luận khoảng 1 giờ 40 phút tranh luận rồi bỏ phiếu với kết quả hầu như mọi người đều chấp thuận, chỉ có Nghị Sĩ Morse phản đối.
Tuy kế hoạch “Đông Nam Á” đã được Ủy Ban Ngoại Giao thông qua, nhưng sáng hôm sau, cuộc tranh luận còn tiếp tục. Nghị Sĩ Morse vẫn muốn biết sự thật về kế hoạch OPLAN-34A và Nghị Sĩ Daniel Brewster của tiểu bang Maryland chất vấn Nghị Sĩ Fullbright xem Tổng Thống Johnson có được quyền “đổ bộ một số lớn quân Mỹ lên Việt Nam và Trung Hoa” hay không. Nghị Sĩ Fullbright trả lới: “Tôi không thấy điều này được ghi rõ nhưng bản kế hoạch không ngăn cấm chuyện đó”.
Khi cuộc tranh luận kết thúc, Nghị Sĩ Ernest Gruening của tiểu bang Alaska phản đối bản kế hoạch, cho rằng: “Đây là một bản tuyên chiến được ký sẵn.” Còn Nghị Sĩ Morse tuyên bố: “Tôi tin rằng lịch sử sẽ phê phán chúng ta đang phạm một lỗi lầm trọng đại, vì chúng ta đã vi hiến khi cho phép Tổng Thống Johnson được quyền tham chiến tại Đông Nam Á mà không cần tuyên chiến. Đây là một sai lầm lịch sử.”
Vào ngày 7 tháng 8 năm 1965, chỉ có Nghị Sĩ Morse và Gruening phản đối, Thượng Viện Hoa Kỳ bỏ phiếu với tỉ số 88-2 chấp thuận cho “Tổng Thống, với quyền lực của Tổng Tư Lệnh quân đội, được toàn quyền quyết định để bẻ gẫy mọi cuộc tấn công vào quân lực Hoa Kỳ và ngăn chận những hành động thù nghịch trong tương lai.” Sau đó không lâu, Hạ Viện Hoa Kỳ cũng chấp thuận kế hoạch của Tổng Thống Johnson với tỉ số 416-0.

NHẬN XÉT VÀ BÌNH LUẬN
1. KHẢ NĂNG TÁC CHIẾN CỦA HẢI QUÂN HOA KỲ
Trong trận đánh “thật” vào ngày 2 tháng 8, lực lượng Hoa Kỳ gồm Khu Trục Hạm Maddox và sáu phi cơ thuộc mẫu hạm Ticonderoga. Phía Bắc Việt gồm 3 ngư lôi đĩnh loại P-4 thuộc Phân Đội 3.
Kể riêng về hỏa lực chiến hạm, Khu Trục Hạm Maddox có 6 đại bác 127 ly với tầm xa khoảng 20 cây số, do radar điều khiển, đó là chưa kể một số hải pháo cỡ nhỏ hơn như 76 ly, 40 ly và 20 ly đa số được dùng trong việc phòng không nhưng cũng rất hữu hiệu đối với những mục tiêu ngắn tầm trên mặt biển.
Các ngư lôi đĩnh Bắc Việt chỉ được trang bị đại liên 14.5 ly tầm xa không quá 2 cây số và ngư lôi. Sau khi các ngư lôi đã được phóng đi, hỏa lực của tiểu đĩnh Bắc Việt không thấm thía gì so với các khẩu hải pháo trên chiến hạm Maddox.
Ngoài ra, với ưu thế tuyệt đối về radar, Khu Trục Hạm Maddox có thể “nhìn thấy” các tiểu đĩnh Bắc Việt từ lâu trước khi vào tầm hải pháo. Hơn nữa, các radar hải pháo của Khu Trục Hạm Maddox với khả năng tự động “khóa” vào mục tiêu nên có thể tác xạ rất chính xác. Vì vậy, nếu khả năng tác chiến của Khu Trục Hạm Maddox chỉ ở mức trung bình, cả ba ngư lôi đĩnh của Bắc Việt đã bị bắn chìm từ lâu trước khi chúng tới gần để phóng ngư lôi hay bắn trúng một viên đại liên vào chiến hạm Maddox.
Trong trận hải chiến, chiến hạm Maddox không bắn chìm được mục tiêu vì không có một viên đạn 127 ly nào bắn trúng đích. Cả ba tiểu đĩnh Bắc Việt đều bị hư hại vì miểng của những viên đạn nổ gần dưới nước.
Trận đánh xảy ra giữa ban ngày, có lúc trong tầm ngắn, đôi bên chỉ cách nhau chừng một vài cây số. Do đó, chúng ta có thể nói khả năng tác chiến của Khu Trục Hạm Maddox dưới mức trung bình. Hải quân Hoa Kỳ viện lý do thủy thủ đoàn thiếu hụt, nhưng với trang cụ và vũ khí tối tân, đúng ra ba tiểu đĩnh Bắc Việt phải bị bắn chìm.
Kể về phi cơ, Hoa Kỳ có ưu thế tuyệt đối. Bốn phi cơ tự do oanh tạc ba tiểu đĩnh đã bị hư hại vận chuyển khó khăn, hỏa lực lại coi như không còn gì. Lẽ ra, các tiểu đĩnh Bắc Việt không thể sống sót. Nhưng trong đợt oanh tạc đầu tiên, một phi cơ Hoa Kỳ vì hoảng hốt bốc lên quá mau tự làm hư hại cánh trái. Tất cả các hỏa tiễn Zuni của ba phi cơ còn lại đều bắn trật mục tiêu. Chỉ cần một hỏa tiễn Zuni bắn trúng đích cũng đủ làm chìm tiểu đĩnh Bắc Việt. Tuy đạn đại bác 20 ly có làm hư hại nhưng vẫn không làm chìm được mục tiêu.
Ngoài sự yếu kém về khả năng tác chiến, lực lượng Hoa Kỳ còn phạm phải lầm lẫn quan trọng trong vấn đề liên lạc truyền tin khiến các tiểu đĩnh địch có cơ hội thoát thân. Đô đốc Robert Moore, Tư Lệnh Hải Đội Ticonderoga đã gửi thên một phi đội thứ nhì đuổi theo để đánh chìm các tiểu đĩnh các tiểu đĩnh Bắc Việt đang chạy trốn vào bờ. Nhưng trong lúc đó, Đô đốc Johnson, Tư Lệnh Đệ Thất Hạm Đội, ra lệnh cho chiến Hạm Maddox không được đuổi theo, để mục tiêu cho phi cơ thanh toán. Nghe được tin này, Đô đốc Moore lầm tưởng Đô đốc Johnson ra lệnh không được đánh chìm các tiểu đĩnh Bắc Việt, vì vậy, các phi cơ được lệnh quay về! Một lần nữa, việc “hiểu lầm” giữa hai vị Đô đốc khiến các tiểu đĩnh Bắc Việt có cơ hội thoát thân.
Nói tóm lại, trong trận hải chiến ngày 2 tháng 8, lực lượng Hoa Kỳ tham chiến, vì lý do này hay lý do khác, đã chiến đấu tầm thường, dưới mức trung bình. Rất có thể đây là phần đầu của “chiến thuật” đánh không cần thắng của Hoa Kỳ, nhưng phần nhiều vì lúc đó Hải Quân Hoa Kỳ lần đầu tham chiến tại Việt Nam nên còn nhiều “trục trặc.” Sau này, khi đã hoạt động thường xuyên hơn tại vịnh Bắc Việt, các phi cơ và chiến hạm Hải Quân Hoa Kỳ đã đánh chìm hầu hết các tiểu đĩnh của Hải Quân Việt Cộng, kể cả ba tiểu đĩnh đã tấn công chiến hạm Maddox.

2. TRẬN HẢI CHIẾN TƯỞNG TƯỢNG
Tới trận hải chiến “tưởng tượng” vào ngày 4 tháng 8, có rất nhiều điều khó hiểu. Các chiến hạm Hoa Kỳ đã hoảng hốt báo cáo nhiều “Bogeys” và “Skunks” không có thật. Nhiều “contacts” lúc ẩn, lúc đột nhiên hiện ngay sát các chiến hạm như ma. Rồi các chiến hạm vận chuyển hết tốc độ để tránh trên 20 trái ngư lôi không biết từ đâu phóng ra.
Các báo cáo “ngư lôi” nhiều không thể tưởng tượng nổi, đến nỗi Hạm Trưởng Ogier cuối cùng phát giận không vận chuyển chiến hạm lẩn tránh nữa! Ngoài ra, còn có những tin tức trái ngược, người nói trông thấy tầu địch, người nói thấy đạn nổ khiến mục tiêu bị chìm, kẻ nói thấy tầu địch rọi đèn… Nhưng những cuộc điều tra sau này đều cho thấy đây chỉ là những điều tưởng tượng.
Sau này vào năm 1965, khi nói về trận đánh ma ngày 4 tháng 8, chính Tổng Thống Johnson xác nhận: “Theo tôi biết, Hải Quân của chúng ta đã bắn vào… cá voi tại Biển Đông!” Còn Trung Tá James Stockdale, người phi công đã bay yểm trợ cho chiến hạm Maddox trong cả hai ngày 2 tháng 8 và 4 tháng 8, sau này là ứng cử viên Phó Tổng Thống trong liên danh Ross Perot, tuyên bố: “Tôi là người nhìn thấy rõ nhất những điều đã xảy ra. Vào đêm 4 tháng 8, các Khu Trục Hạm của ta đã bắn vào các mục tiêu ma! Không có ngư lôi đĩnh Bắc Việt… chẳng có gì hết ngoài nước đen và hỏa lực của Hoa Kỳ.”
Vì vậy, khi Bộ Trưởng McNamara còn ngây thơ hỏi Võ Nguyên Giáp về trận hải chiến dêm 4 tháng 8 có thật sự xảy ra hay không, họ Võ ung dung trả lời: “Không có, hoàn toàn không có,” làm McNamara Bộ Trưởng ngượng ngùng muốn biến khỏi trái đất!
3. Ý ĐỒ CỦA HOA KỲ
Cho tới nay, mặc dù đã trên 30 năm trôi qua kể từ khi có những cuộc “đụng độ” giữa các chiến hạm Maddox và Turner Joy và các tiểu đĩnh phòng duyên Cộng sản Bắc Việt tại vịnh Bắc Việt, nhiều nghi vấn vẫn còn được đặt ra. Chúng ta không còn nghi ngờ gì về cuộc đụng độ ngày 2 tháng 8 năm 1964 vì có đầy đủ bằng cớ về thiệt hại đôi bên và cả hai phía đề xác nhận.
Riêng cuộc đụng độ vào đêm 4 rạng ngày 5 tháng 8 vẫn còn đưa đến nhiều tranh luận. Giới chức thẩm quyền, kể cả Hải Quân Hoa Kỳ cho rằng các ngư lôi đĩnh Cộng sản Bắc Việt đã thật sự tấn công các Khu Trục Hạm Maddox và Turner Joy trong khi các chuyên gia nghiên cứu về chiến tranh Việt Nam tỏ vẻ hoài nghi.
Vậy thật ra Hoa Kỳ đã oanh tạc Bắc Việt vào tháng 8 năm 1964 để trả đũa các hành động thù nghịch hay cố tình gây hấn? Hoa Kỳ có gây hấn không? Vì lý do gì? Để tìm hiểu sự thực, chúng ta cần duyệt lại bối cảnh lịch sử tại Việt Nam cũng như Hoa Kỳ lúc bấy giờ.
4. BỐI CẢNH LỊCH SỬ
Tại Việt Nam Tổng Thống Ngô Đình Diệm đã bị ám sát với sự tiếp tay gián tiếp của Hoa Kỳ. Lý do vì Tổng Thống Diệm đã không đồng ý để Hoa Kỳ can thiệp quá sâu vào nội tình Việt Nam. Lúc đó tướng Nguyễn Khánh đang cầm quyền sau cuộc chỉnh lý ngày 29 tháng 1 năm 1964. Tuy tướng Dương Văn Minh (Big Minh) vẫn ngồi ghế Quốc Trưởng nhưng đây chỉ là chức vụ bù nhìn vì quyền hành đếu nằm trong tay tướng Khánh, tướng Khiêm và Đỗ Mậu. Các tướng đã từng tham gia cuộc đảo chánh lật đổ Tổng Thống Ngô Đình Diệm như tướng Kim, tướng Đôn, tướng Xuân v.v… đều bị quản thúc tại gia vì tội muốn bắt tay với chính phủ De Gaule của Pháp để trung lập hóa miền Nam.
Vào tháng 6 năm 1964, bốn “tướng Đà Lạt” là Kim, Đôn, Xuân, Đính đều bị ra tòa án quân sự. Tình hình quân sự tại miền Nam càng thêm suy thoái vì sau mỗi lần đảo chánh, chỉnh lý, biểu dương lực lượng. Cộng quân lại có thêm cơ hội dành dân, lấn đất.
Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Henry Cabot Lodge, Tổng Thống Hoa Kỳ Johnson và giới chức quân sự Hoa Kỳ tin rằng muốn dẹp hẳn Cộng sản tại miền Nam, cần phải đập tan đầu não của chúng tại miền Bắc. Ngoài ra, nếu giải pháp trung lập do chính phủ Pháp khởi xướng được thành tựu, có lẽ ảnh hưởng của ngưới Pháp sẽ dần dần thay thế quyền lực của Hoa Kỳ tại Việt Nam.
Vì vậy, Hoa Kỳ không còn cách nào hơn phải ủng hộ tướng Khánh lúc đó cũng đang hô hào “Bắc Tiến.” Muốn đánh vào Bắc Việt, Hoa Kỳ cần tìm lý do “chính đáng” để thuyết phục Quốc Hội, dễ ăn nói với dân chúng cũng như dư luận quốc tế. Và lý do đó là biến cố vịnh Bắc Việt.
Tại Hoa Kỳ trước đó không lâu cũng đã xảy ra một biến cố chính trị lớn, đó là vụ Tổng Thống Kennedy bị ám sát tại Dallas đưa đến việc Phó Tổng Thống Johnson kế vị chức Tổng Thống. Tân Tổng Thống Johnson muốn chứng tỏ là vị nguyên thủ xứng đáng nên có ý định “làm mạnh” tại Việt Nam để lấy uy tín.
Tổng Thống Johnson cho rằng việc lật đổ Tổng Thống Diệm là một điều thất sách, nhưng đây là chuyện đã rồi, chỉ còn cách gia tăng áp lực với Bắc Việt để đạt được các mục tiêu quân sự và chính trị tại miền Nam. Việc “gia tăng áp lực” này cũng cần có một lý do để giải thích với quan thầy của Việt Cộng là Nga Sô và Trung Cộng.
5. CÁC NGHI VẤN
Trở lại các cuộc “đụng độ” ngoài khơi vịnh Bắc Việt, chúng ta còn nhớ, theo báo cáo của Hải Quân Hoa Kỳ, các ngư lôi đĩnh Cộng sản Bắc Việt lần đầu tiên tấn công Khu Trục Hạm Maddox ngoài khơi Thanh Hóa vào ngày 2/8/64.
Sau đó, vào ngày 4 tháng 8, hai chiến hạm Maddox và Turner Joy lại bị tấn công xa hơn về phía Nam, ngoài khơi thành phố Vinh. Các cuộc tấn công này cũng trùng hợp với những cuộc hành quân biệt hải mang bí danh OPLAN 34-A của Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa vào các hải đảo và vùng duyên hải Bắc Việt. Vậy hoạt động của chiến hạm Hoa Kỳ có liên quan tới các cuộc hành quân biệt hải không?
Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ McNamara từng tuyên bố: “Các chiến hạm Hoa Kỳ không hề dính líu gì đến các cuộc hành quân biệt hải cũng như hoạt động mật của Hải Quân VNCH.”
Đây chỉ là một xảo thuật chính trị nếu không muốn gọi là “nói dối.” Thật ra OPLAN 34-A là con đẻ của CIA và Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ nên chắc chắn McNamara không những biết rõ mà còn là một trong những nhân vật quyết định.
Tuy thủy thủ đoàn được tuyển lựa từ Hải Quân Việt Nam nhưng các chiến đĩnh PTF thuộc Lực Lượng Hải Tuần (Lực Lượng Hải Tuần) đều do Hoa Kỳ cung cấp và hệ thống yểm trợ, tiếp vận cũng do Hoa Kỳ đảm trách. Về phương diện hành quân, mỗi chuyến công tác vượt Vĩ Tuyến 17 đều hoàn toàn do thủy thủ đoàn Việt Nam đảm trách, không hề có nhân viên Hoa Kỳ đi theo.
Việc hoạt động phối hợp với các chiến hạm Hoa Kỳ ngoài khơi vịnh Bắc Việt tuy không trực tiếp nhưng đôi bên đều biết các hoạt động của nhau để tránh ngộ nhận và hỗ tương yểm trợ khi cần. Tác giả đã phục vụ trên các PTF trong thới gian 5 năm nên biết rất rõ điều này.
Theo kế hoạch OPLAN 34-A được soạn thảo từ năm 1964, Lực Lượng Hải Tuần được thành lập tại Đà Nẵng để đảm nhiệm những công tác biệt hải trong vùng vịnh Bắc Việt. Các chiến đĩnh và chiến cụ đều do Hoa Kỳ cung cấp nhưng thủy thủ đoàn hoàn toàn là Việt Nam được tuyển lựa trong số những nhân viên ưu tú thuộc Hải Quân VNCH với tư cách tình nguyện và phải ký giao kèo mỗi sáu tháng.
Các chiến đĩnh thuộc Lực Lượng Hải Tuần đều là những loại đặc biệt như PTF đóng tại Na Uy có vận tốc tối đa trên 50 knots hay Swift với vận tốc chừng 30 knots. Lực Lượng Hải Tuần thường xâm nhập hải phận miền Bắc vào ban đêm để thả các toán Biệt Hải xâm nhập, phá hoại, bắn phá các cơ sở phòng thủ duyên hải, bắt cóc các công an duyên phòng, thả truyền đơn hoặc tiếp xúc với dân chúng để thu thập tin tức tình bào. Chúng tôi sẽ có bài viết riêng về Lực Lượng Hải Tuần và các toán Biệt Hải khi hoàn cảnh cho phép.
Như trên đã nói, các hoạt động của Lực Lượng Hải Tuần đều nằm trong kế hoạch OPLAN 34-A của Hoa Kỳ nên dĩ nhiên các chiến đĩnh Biệt Hải phối hợp chặt chẽ với các chiến hạm Hoa Kỳ có mặt trong vùng.
Nhiều cuộc thực tập vận chuyển ban đêm thường được tổ chức để làm quen và nhận dạng. Trong nhiều chuyến công tác, các chiến đĩnh Lực Lượng Hải Tuần đóng vai chim mồi, giả bộ tiến gần vào bờ biển Bắc Việt khiến các giàn radar và hải pháo phòng duyên địch bắt buộc phải lộ diện để phi cơ Hoa Kỳ oanh kích.
Cũng có lúc các chiến đĩnh Lực Lượng Hải Tuần chạy thật chậm trước các căn cứ hải quân Bắc Việt để dụ các tiểu đĩnh Cộng sản rời nơi ẩn núp đuổi theo. Lúc đó, các chiến đĩnh của ta tăng tốc độ giữ một khoảng cách an toàn ngoài tầm hải pháo địch. Khi các tiểu đĩnh Cộng sản bị dụ xa ra ngoài khơi, ngoài tầm hoạt động của những ổ súng phòng không, các phi cơ Hải Quân Hoa Kỳ phục sẵn trên mây sẽ bất thần nhào xuống làm thịt các con mồi.
Nhưng ngoại trừ trong các cuộc hành quân phối hợp đặc biệt, các chiến đĩnh Lực Lượng Hải Tuần thường hoạt động biệt lập, không trực tiếp liên quan với các chiến hạm Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vì cùng hoạt động trong vùng Vịnh Bắc Việt, đôi bên đều có thể nhận dạng nhau bằng radar hải thám và liên lạc âm thoại để yểm trợ nhau khi cần. Thí dụ như đôi khi Lực Lượng Hải Tuần đảm nhiệm thêm công tác tìm kiếm phi công Hoa Kỳ bị bắn rơi hay mất tích ngoài biển, trong khi các chiến hạm Hoa Kỳ trợ giúp các PTF hay Swift bị hỏng máy hay bị hư hại.
Vì những liên hệ trực tiếp hay gián tiếp nêu trên, sự có mặt của Khu Trục Hạm Maddox ngoài khơi Thanh Hóa vào ngày 2 tháng 8 năm 1964 không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên như Hoa Kỳ đã công bố.
Trước đó 2 ngày, vào rạng sáng 31 tháng 7, các chiến đĩnh của Lực Lượng Hải Tuần đã bắn phá hải đảo Hòn Mê chỉ cách bờ biển Thanh Hóa chừng 30 hải lý về phía Đông Nam. Sau khi bị tấn công, đương nhiên Cộng sản Bắc Việt phải gia tăng phòng thủ bằng cách phái các tiểu đĩnh tuần tiễu vùng ven biển và các hải đảo.
Các công điện điều động tiểu đĩnh phòng quyên của địch do toán kiểm thính trên chiến hạm Maddox bắt được chứng tỏ điều này. Đến chiều ngày 2 tháng 8, khi Khu Trục Hạm Maddox bị các tiểu đĩnh Cộng sản tấn công gần bờ biển Thanh Hóa, điều này cũng dễ hiểu vì lực lượng duyên phòng lầm tưởng chiến hạm này là một thành phần của lực lượng tấn công cùng với Lực Lượng Hải Tuần đã bắn phá Hòn Mê mấy đêm về trước.
Cuộc tấn công này thực sự đã xảy ra bị đôi bên tham chiến giữa ban ngày và chiến hạm Maddox bị trúng một viên đạn dưới chân đài kiểm xạ. Hơn nữa, các phi cơ từ mẫu hạm Ticonderoga tới trợ chiến cũng đã tìm thấy mục tiêu và dùng hỏa tiễn Zuni cùng với đại bác 20 ly bắn hư hại nhiều tiểu đĩnh Cộng sản. Mới đây nhất, chính Cộng sản Bắc Việt cũng xác nhận chúng đã tấn công. Tuy nhiên, chúng ta có thể thấy phía Cộng sản Bắc Việt cũng đã lầm lẫn vì họ tưởng mục tiêu chỉ là những chiến đĩnh của Lực Lượng Hải Tuần với hỏa lực tương đương.
Vào năm 1964, hệ thống radar phòng duyên của Bắc Việt hãy còn thô sơ và không đủ vị trí để có thể theo dõi bao trùm vùng duyên hải. Đa số các phát hiện đều do sự quan sát bằng mắt thường. Bằng cớ là lúc đó, các chiến đĩnh Lực Lượng Hải Tuần hoạt động ban đêm như vào chỗ không người, chỉ khi nào vào sát bờ bắn phá hay hoạt động giữa ban ngày mới bị phát hiện. Vì vậy, nếu biết chắc mục tiêu là một Khu Trục Hạm Hoa Kỳ với phi cơ yểm trợ, chắc chắn mấy tiểu đĩnh lỗi thời thuộc loại phế thải của Bắc Việt đã không giám mở cuộc tấn công, nhất là giữa thanh thiên bạch nhật, không có hải pháo phòng duyên và phi cơ yểm trợ. Khi đã ra tới biển, chạm trán với đối thủ có hỏa lực mạnh hơn thì chuyện đã rồi, không thể bỏ chạy.
Tuy các tiểu đĩnh Cộng sản có lợi thế hơn về tốc độ, nhưng tầm hải pháo lớn nhất 37 ly (trên tiểu đĩnh loại Swatow) và 14.5 ly của họ chỉ bằng một phần năm so với tầm đại bác 127 ly trên chiến hạm Maddox. Hơn nữa, giàn radar của chiến hạm Hoa Kỳ cũng nhìn được xa hơn rất nhiều nên trước khi các tiểu đĩnh Cộng sản vào được tầm phóng ngư lôi hoặc đại bác 37 ly, chúng đã bị sáu khẩu hải pháo có radar điều khiển trên chiến hạm Maddox bắn hư hại từ lâu rồi.
Ngoài ra, phía Hoa Kỳ còn có phi cơ yểm trợ, phần bất lợi lại càng nghiêng về phía Cộng sản Bắc Việt. Hơn nữa, chiến thuật của các tầu phóng ngư lôi thường dùng là “bất ngờ đánh trộm” nên chỉ có lợi thế khi phục kích và tấn công vào ban đêm. Thông thường, các như lôi đĩnh ẩn trốn gần các đảo nhỏ khiến radar của chiến hạm không dò thấy. Khi con mồi tới gần, các tiểu đĩnh mở hết tốc độ lao thẳng vào mục tiêu và phóng ngư lôi từ nhiều hướng rồi bỏ chạy. Chúng ta có thể đoan quyết rằng, nếu cần phải đụng độ với chiến hạm Hoa Kỳ, chắc chắn các tiểu đĩnh Cộng sản sẽ tấn công vào ban đêm thay vì lúc ban ngày.

6. TRẬN ĐÁNH MA
Nhưng nếu càng chắc chắn bao nhiêu về trận đánh ngày 2 tháng 8 thì mọi người lại càng hoài nghi về cuộc đụng độ hai hôm sau đó, vào ngày 4 tháng 8.
Lúc đó, chiến hạm Maddox đã được Khu Trục Hạm Turner Joy tăng cường, nghĩa là lực lượng Hoa Kỳ mạnh gấp đôi và dĩ nhiên đề phòng cẩn thận hơn. Trận hải chiến “ma” này được phía Hoa Kỳ mô tả như một cuộc “dạ chiến” dưới bầu trời đen kịt đày mưa giông và gió lớn.
Đại tá Herrick, Chỉ Huy Trưởng Phân Đoàn Đặc Nhiệm 72.1 (Phân đội 1 “Maddock và Turner Joy” thuộc Hải Đội 2 “mẫu hạm Ticonderoga” nằm trong Hạm Đội 7) sau này cho biết về tình trạng thời tiết đêm đó như sau: “Trời tối đen không trăng sao, thỉnh thoảng có vài tia chớp.” Vì thời tiết xấu và trần mây thấp, radar thường phát hiện những hồi-ba giả vì luồng sóng điện từ phát ra dội vào lớp mây trở về máy thu. Ngoài ra, vì biển động, các chiến hạm lại vận chuyển với vận tốc cao nên những luồng siêu âm do máy sonar (dùng để dò tầu ngầm hay nghe tiếng động của tầu ngầm hoặc thủy lôi) phát ra cũng dễ bị nhiễu loạn.
Sau đây là tóm tắt các nghi vấn chính ghi nhận được trong trận “dạ chiến”:
a. Các hồi-ba trên màn ảnh radar lúc ẩn lúc hiện, không rõ ràng. Có lúc đột nhiên “hiện” ra sát chiến hạm rồi lại biến mất. Radar hải pháo cũng không “khóa” được mục tiêu vì hồi ba không rõ.
b. Chuyên viên sonar của chiến hạm Maddox báo cáo phát hiện tiếng chân vịt xoáy nước của tổng cộng 26 quả ngư lôi, trong lúc Khu Trục Hạm Turner Joy không phát hiện được gì. Chúng ta cũng nên nhớ, mỗi tiểu đĩnh Cộng sản chỉ mang được hai quả thủy lôi. Như vậy nếu báo cáo của Khu Trục Hạm Maddox là chính xác, lực lượng tấn công của Bắc Việt phải có ít nhất 11 tiểu đĩnh và tất cả đã phóng hết ngư lôi.
c. Không có người nào trên các chiến hạm Hoa Kỳ đã thực sự nhìn thấy các tiểu đĩnh Bắc Việt bằng mắt thường hay ống nhòm. Nên nhớ, khi phóng ngư lôi, các tiểu đĩnh phải vào rất gần mục tiêu.
d. Phi cơ bao vùng từ mẫu hạm Ticonderoga bay cách mặt biển chừng 1,000 feet cũng không tìm ra các tiểu đĩnh, mặc dù khi vận chuyển với vận tốc cao, các tiểu đĩnh này để lại những luồng sóng rất lớn và sáng như lân tinh phía sau lái, rất dễ nhận từ trên cao.
Chúng ta không lấy làm lạ nếu thủy thủ đoàn chiến hạm Maddox luôn luôn ở trong trạng thái lo âu và hồi hộp vì đã thật sự bị tấn công mấy ngày truớc. Chính Hải Đội Trưởng Herrick lúc nào cũng “yên trí” sẽ bị tấn công lần nữa. Vì vậy, khi nghe trung tâm chiến báo (CIC - Combat Information Center) loan tin radar ghi nhận nhiều hồi-ba lạ cách 36 hải lý, tinh thần mọi người đều căng thẳng nên đưa đến ngộ nhận. Qua các sự kiện nêu trên, nhất là việc nghe thấy tiếng chân vịt của trên 20 quả ngư lôi, chắc chắn đây chỉ là một trận đánh ma, không có địch thủ.
7. KẾT LUẬN
Tóm lại, trận đánh ngày 4 tháng 8 đã không xảy ra hay chỉ xảy ra trong “kế hoạch” hay trí tưởng tượng của các giới chức quân sự Hoa Kỳ. Rất có thể, đây là một sự sắp đặt để Hoa Kỳ có thêm lý do tấn công “trả đũa” Bắc Việt, vì tuy là một trận đánh ma nhưng Bắc Việt đã bị oanh tạc thật. Tổng Thống Hoa Kỳ Johnson đã ra lệnh cho Hải Không Quân Hoa Kỳ oanh tạc Bắc Việt qua chiến dịch Pierce Arrow.
Daniel Ellsberg, một nhân viên cao cấp trong chính phủ Johnson sau này khi được hỏi về việc chính phủ có dụng tâm lừa dối Quốc Hội hay không, cũng tuyên bố: “McNamara có nói dối trước Quốc Hội vào năm 1964 không? Tôi có thể trả lời câu hỏi này. Có, tôi biết ông ta đã nói dối. Lúc đó tôi làm việc cho John McNaughton là Thứ Trưởng Quốc Phòng đặc tráng An Ninh Nội Vụ. McNaughton biết McNamara đã nói dối. McNamara biết ông ta đã nói dối và tới bây giờ vẫn tiếp tục nói dối. Ngoại Trưởng Dean Rusk và McNamara tường trình trước Quốc Hội trước khi biểu quyết. Họ đã lừa dối trước Quốc Hội. Tôi biết rõ như vậy. Bây giờ nhìn lại những sự kiện đó, tôi không hãnh diện chút nào.”
Phụ tá Ngoại Trưởng George Ball cũng trả lời trong cuộc phỏng vấn của đài BBC vào năm 1977 như sau: “Nhiều người liên quan tới cuộc chiến lúc đó tìm lý do để oanh tạc. Mục đích của cuộc tuần tiễu DeSoto là để khiêu khích Bắc Việt. Mọi người tin rằng nếu bị tấn công, chiến hạm Hoa Kỳ đã hoàn thành nhiệm vụ khiêu khích.”
Riêng Daniel Ellsberg trong cuộc hội thảo do Hội Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ tham chiến tại Việt Nam tổ chức vào tháng 11 năm 1995 cũng chỉ trích thêm: “Vào mùa hè năm 1964 đã có kế hoạch sắp sẵn để hướng dư luận quần chúng ủng hộ chiến tranh và giúp Tổng Thống Johnson đắc cử bằng thủ đoạn lừa bịp… Vào năm 1971, Nghị Sĩ Morse, một trong 2 người phản đối Nghị Quyết Vịnh Bắc Việt bảo tôi: Nếu tôi cung cấp cho ông ta đầy đủ tin tức, chắc chắn không có nghị quyết này, và nếu có cũng không được Quốc Hội chấp thuận.”
Do dó, nếu nói rằng biến cố vịnh Bắc Việt là đầu mối đưa đến việc quân đội Hoa Kỳ phải tham chiến tại Việt Nam cũng chưa hẳn đúng. Vì nếu không có biến cố này, sớm muộn Hoa Kỳ cũng sẽ tìm một lý do khác --rất có thể là biến cố vịnh Thái Lan chẳng hạn-- để đạt được mục đích. Nhiều nhân viên chính phủ cho biết “Nghị Quyết Vịnh Bắc Việt” là một bản văn đã soạn sẵn từ mấy năm trước!
Nhưng không hẳn chỉ vì sự sống còn của miền Nam Việt Nam mà Hoa Kỳ đã gây hấn với Bắc Việt. Ngoài những lý do liên quan tới sách lược toàn cầu và quyền lợi của siêu cường quốc tế, Tổng Thống Johnson mới nhậm chức của Hoa Kỳ cũng cần tạo thêm uy tín. Khi Tổng Thống Kennedy bị ám sát vào ngày 22 tháng 11 năm 1963, Phó Tổng Thống Johnson kế nhiệm theo hiến pháp. Tuy đã làm Tổng Thống, nhưng Johnson còn nặng mang hai mặc cảm lớn: một là mới được “thừa kế” chứ chưa phải do dân bầu lên. Hai là dân chúng Hoa Kỳ, nhất là tại các tiểu bang “Yankee” miền Bắc thường coi nhẹ Johnson như một anh cowboy ít học, nóng nảy và không lịch lãm như Kennedy.
Do đó, dù không thực lòng muốn mở rộng chiến tranh tại Việt Nam vì ngại đụng chạm với Trung Cộng, nhưng với quyết định nhanh chóng trả đũa Bắc Việt, Johnson đã chận đứng được những chỉ trích của hai đối thủ lợi hại đang lăm le tranh chức Tổng Thống nhiệm kỳ tới là George McGovern và con diều hâu mạnh miệng Barry Goldwater. Ngoài ra, Johnson cũng được tiếng là người cứng rắn nhưng sáng suốt biết đưa ra những quyết định đúng mức và đúng lúc.
Kết quả là chỉ ít lâu sau khi ra lệnh oanh tạc Bắc Việt, uy tín của Tổng Thống Johnson vọt cao khi tuyệt đại đa số lưỡng viện Quốc Hội và 85% dân chúng Hoa Kỳ nồng nhiệt ủng hộ quyết định trả đũa của Tổng Thống. Chỉ ít lâu sau đó, đảng Dân Chủ đề cử Johnson làm ứng cử viên Tổng Thống và ông đã đắc cử với số phiếu rất cao.
Một điểm đặc biệt đáng ghi là chỉ gần đây, Việt Cộng mới lên tiếng xác nhận đã tấn công chiến hạm Hoa Kỳ vào ngày 2 tháng 8, nhưng trận đánh trong đêm 4 rạng ngày 5 tháng 8 chỉ do Hoa Kỳ bịa đặt để lấy cớ oanh tạc Bắc Việt vào ngày 5 tháng 8.

Website Chính phủ Việt Nam đăng trang trọng thông tin về kỷ niệm 45 năm trận đầu đánh thắng của Hải quân Việt Nam.

http://www.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=33,128127&_dad=portal&_schema=PORTAL&pers_id=134916&item_id=32485243&p_details=1

Kỷ niệm 45 năm chiến thắng đầu tiên của Hải quân Việt Nam
(01/08/2009-10:10:00 AM)

(Chinhphu.vn) - Lịch sử đã ghi nhận chiến thắng oanh liệt trận đầu của quân và dân miền Bắc (ngày 2 và 5/8/1964) là chiến thắng của sức mạnh chính trị và tinh thần của toàn dân tộc. Trong đó, Hải quân Việt Nam lần đầu xuất trận ghi công vẻ vang.

45 năm trước, với ý đồ tấn công phá hoại miền Bắc Việt Nam, giới quân sự Mỹ đã dựng ra “sự kiện vịnh Bắc bộ”. Trong trận chiến không cân sức ấy, Hải quân Việt Nam đã đáp trả hành động khiêu khích của đối phương bằng tình yêu Tổ quốc và lòng quả cảm vô biên...

Đêm 31/7 rạng sáng 1/8/1964, tàu khu trục Maddox đã xâm phạm vùng biển Quảng Bình, sau đó tiến lên phía bắc ở khu vực đèo Ngang, Hòn Mát, Hòn Mê, Lạch Trường.

Phân đội 3 bấy giờ gồm ba tàu 333, 336, 339 do đại úy Lê Duy Khoái - Đoàn trưởng Đoàn tàu phóng lôi 135 và trung úy Nguyễn Xuân Bột, phân đội trưởng kiêm thuyền trưởng tàu 333 được lệnh sẵn sàng xuất kích.

Rạng sáng 2/8, mọi công tác chuẩn bị hoàn tất nhưng thật không may, khi ấy trời động. Gió mùa đông bắc, sóng cấp 4, cấp 5 đã khiến cả đoàn phải mất hơn 8 giờ mới hoàn thành chặng đường 100 hải lý, gấp đôi thời gian so với dự kiến. Tới Hòn Nẹ, Phân đội 3 lại nhận lệnh hành quân ngay vào Hòn Mê.

Nhận thấy có 3 tàu tốc độ cao đang tiếp cận, tàu Maddox cũng tăng tốc và chạy ra xa hướng về cửa Ba Lạt và dùng pháo lớn bắn dữ dội.

Với tinh thần dũng cảm, táo bạo, vượt qua lưới lửa dày đặc của địch, cán bộ, chiến sĩ trong Phân đội đã đánh đuổi tàu khu trục Maddox ra khỏi vùng biển nước ta. Trên đường về căn cứ, Phân đội đã anh dũng chiến đấu đánh trả máy bay địch, bắn rơi 1 chiếc và bắn bị thương 1 chiếc khác, ghi chiến công đầu đánh thắng hải quân và không quân Mỹ.

Ngay sau khi tàu Maddox bị đánh đuổi khỏi vùng biển của Việt Nam, đêm mồng 4 rạng sáng 5/8/1964, chính quyền Mỹ đã dựng lên “sự kiện vịnh Bắc bộ” vu khống hải quân ta tấn công tàu Mỹ trên vùng biển quốc tế.

Lấy cớ thực hiện kế hoạch “mũi tên xuyên” đã được vạch ra từ trước, Mỹ sử dụng tối đa lực lượng không quân của hai biên đội tàu sân bay hòng tiêu diệt lực lượng hải quân ta trong ngày 5/8. Lực lượng Hải quân đã phối hợp với bộ đội địa phương, dân quân du kích, lực lượng tự vệ, công an vũ trang đánh trả quyết liệt, bắn rơi 7 máy bay Mỹ, bắt sống trung úy phi công Everett Alvarez .

Cùng với thành tích đánh đuổi tàu khu trục Maddox ngày 2/8/1964, chiến thắng ngày 5/8/1964 đã mở đầu trang lịch sử chiến đấu và chiến thắng của Hải quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964 là thắng lợi của đường lối chiến tranh nhân dân: "Lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch nhiều", đánh địch bằng vũ khí trang bị kỹ thuật hiện có, chiến thắng của trí thông minh và lòng dũng cảm của quân và dân ta chống chiến tranh phá hoại của kẻ thù với vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại.

Đây là chiến thắng mở đầu có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo tiền đề, thuận lợi, động viên khí thế tiến công, để quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc leo thang chiến tranh phá hoại của Mỹ trong suốt những năm 1965-1972, bảo vệ vững chắc hậu phương lớn miền Bắc, cùng với miền Nam tạo nên sức mạnh tổng hợp đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc mùa xuân năm 1975.

Những tấm gương sáng về lòng quả cảm, đức hy sinh vì nghĩa lớn

Tại vùng biển Cửa Hội, Thuyền trưởng tàu 187 Lê Văn Tiếu trong bom đạn của địch đã bình tĩnh điều khiển tàu và chỉ huy bộ đội đánh trả máy bay địch, khi bị thương một cánh tay phải dùng băng treo ngang ngực, tay còn lại vẫn nắm giữ điều khiển cho tàu cơ động và chỉ huy chiến đấu đánh trả nhiều đợt công kích của máy bay địch, đưa tàu trở về bến an toàn.

Tại Hòn La, tàu 175 chưa kịp cơ động, nhưng phát hiện máy bay địch bổ nhào ném bom, Thuyền trưởng Huỳnh Long Sơn đã lệnh cho các khẩu đội nổ súng, chủ động đánh địch trước. Tàu bị trúng đạn bốc cháy, nước biển tràn vào, một số đồng chí bị hy sinh, bị thương, người này ngã xuống, người khác thay thế, vừa đánh trả địch, vừa bịt rò, chống cháy. Thuyền trưởng Huỳnh Long Sơn bị thương nặng nhưng vẫn vững vàng ở vị trí chỉ huy, động viên cán bộ, chiến sỹ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Binh nhì Nguyễn Văn Vinh chưa đầy một tuổi quân, đã băng mình dưới làn lửa đạn của địch để cấp cứu thương binh, tiếp đạn cho đồng đội, tàu bị trúng đạn, Nguyễn Văn Vinh đã khẳng khái nói với thuyền trưởng: "Tàu còn thì tôi còn, thuyền trưởng cho tôi ở lại chiến đấu đến cùng".

Đặng Đình Lống, pháo thủ 14,5 mm của tàu 146, trong trận chiến đấu ngày 5/8/1964 đánh máy bay Mỹ ở Lạch Trường bị thương dập 1 chân đã dùng đai cột mình vào giá súng tạo thế đứng vững tiếp tục bắn máy bay địch, chân còn lại bị thương tiếp, nhưng vẫn chiến đấu và anh dũng hy sinh.

Binh nhất Đồng Quốc Bình trong khi đi công tác, thấy báo động đã chèo vội về tàu cùng đồng đội chiến đấu, 3 lần bị thương vào bụng, nén đau, tiếp đạn cho đồng đội bắn máy bay Mỹ... Chỉ có Bộ đội Cụ Hồ, nắm vũng điều lệnh tàu và tinh thần tất cả vì con tàu thân yêu mới có ý chí và hành động cao cả như vậy.

http://www.dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30071&cn_id=353594

Phát huy tinh thần chiến thắng 5-8 trong công cuộc xây dựng, bảo vệ vùng trời, biển đảo Tổ quốc

(ĐCSVN) - Ngày 5-8 năm nay, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta tự hào kỷ niệm 45 năm đánh thắng trận đầu đối với máy bay Mỹ xâm phạm vùng trời, và biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Chiến thắng trận đầu 5-8-1964, là một trong những mốc son mở đầu cho quyết tâm của quân và dân ta bảo vệ vững chắc miền bắc XHCN, chi viện cho cuộc chiến đấu giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất đất nước.

Sau gần 10 năm (từ năm 1954-1964), Mỹ hất cẳng pháp khỏi Miền Nam nước ta và Đông Dương lập nên các chính quyền tay sai thay thế Chủ nghĩa Thực dân Pháp. Với những tiềm lực kinh tế và quân sự to lớn, Mỹ tham vọng, chỉ trong một thời gian ngắn là có thể lập được bộ máy cai trị theo ý muốn của Mỹ ở Miền Nam, ổn định được tình hình, rồi từ đó thực hiện “lấp sông Bến Hải” tiến ra xâm chiếm Miền Bắc. Nhưng tất cả những gì diễn ra sau gần 10 năm Mỹ chính thức can thiệp vào Chiến trường Miền Nam là ngoài ý muốn của chúng. Chúng liên tiếp phải gánh chịu hết thất bại này đến thất bại khác về chính trị và quân sự trên khắp các chiến trường ở Đông Dương, đặc biệt là ở Miền Nam nước ta.

Nhằm cứu vãn tình thế, chính đích danh Tổng thống Mỹ thời đó đã chỉ đạo dựng lên “sự kiện vịnh Bắc Bộ”. Đêm 1 rạng sáng 2 tháng 8, Mỹ cho tàu chiến Ma-Đốc từ Hạm đội 7 vào khiêu khích và xâm phạm vùng biển Tổ quốc ta. Tuy với lực lượng còn nhỏ bé và mức độ hiện đại so với hải quân Mỹ thì là “một trời, một vực”, nhưng với tinh thần dũng cảm kiên cường, ý trí và quyết tâm cao, các chiến sĩ Hải quân ta đã đánh trả chúng những đòn quyết liệt, buộc chúng phải tháo chạy khỏi vùng biển nước ta. Nhưng không cam chịu thất bại, với cái gọi là “trả đũa” “phản ứng linh hoạt”, ngày 5-8-1964, Tổng thống Mỹ thời đó đã ra lệnh cho nhiều lần chiếc máy bay hiện đại vào loại bậc nhất của chúng từ Hạm đội 7, và một số căn cư không quân trong vùng xâm phạm vùng trời nước ta, ồ ạt ném bom, bắn phá nhiều cơ sở kinh tế nước ta từ Quảng Ninh, Vinh, Đồng Hới, Vĩnh Linh...Quân và dân các địa phương trên mà nòng cốt là các chiến sĩ Hải quân, Bộ đội Phòng không đã giáng trả chúng những đòn đích đáng. Tám máy bay vào loại hiện đại bậc nhất của chúng bị bắn rơi, nhiều chiếc rơi tại chỗ, một số giặc lái bị bắt sống. Đây là thất bại nặng nề nhất, đau đớn nhất của đế quốc Mỹ thời điểm đó. Nhưng đó cũng là chiến thắng vẻ vang của quân và dân ta thể hiện được đường lối đúng đắn, sáng tạo, ý chí quyết tâm và sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Bác Hồ kính yêu. Sự kiện đánh thắng trận đầu của Hải quân nhân dân, bộ đội Phòng không Việt Nam, quân và dân miền Bắc là niềm tự hào về tinh thần chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển đảo, thềm lục địa của Tổ quốc chúng ta.

Chiến thắng trận đầu 5-8-1964, đã cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta trên mọi chiến trường, mọi miền Tổ quốc bước vào cuộc chiến tranh phá hoại toàn diện của đế quốc Mỹ cùng với một số thế lực phản động thân Mỹ và tay sai đối với miền Bắc nước ta kéo dài hơn mười năm từ 1964 đến 1975. Thắng lợi của trận chiến đấu đầu tiên 5-8 nói riêng và cuộc chống chiến tranh phá hoại của Mỹ đối với miền Bắc nói chung mãi mãi là một trong những mốc son chói lọi nhất trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Đó là biểu tượng sáng ngời, sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, trí tuệ của người Việt Nam.

Với chiến thắng trận đầu 5-8, cách đây 45 năm, các chiến sĩ Hải quân nhân dân, bộ đội Phòng không và các lực lượng vũ trang nhân dân đã nối tiếp truyền thống vẻ vang của dân tộc là một trong những chiến công chói lọi nhất trong lịch sử chống ngoại xâm như Bạch Đằng, Chi Lăng hay Đống Đa trong thế kỷ 20, là bản hùng ca bất hủ về cuộc chiến tranh nhân dân thần kỳ. Chiến thắng này làm sáng chói một chân lý: Một đất nước đất không rộng, người không đông, kinh tế đang còn nghèo nàn và lạc hậu, quân đội chưa được trang bị những vũ khí tối tân, hiện đại như đối phương nhưng biết đoàn kết chặt chẽ có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân, kết hợp với sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại thì hoàn toàn có thể đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, dù chúng mạnh hơn gấp bội .

45 năm qua, kế thừa truyền thống anh hùng, tinh thần quyết chiến thắng và vận dụng, phát triển sáng tạo những bài học kinh nghiệm phong phú, quý báu của chiến thắng trận đầu 5-8, Lực lượng Hải quân nhân dân cùng với các lực lượng vũ trang và nhân dân trên các vùng biển, hải đảo Tổ quốc luôn luôn nêu cao tinh thần, ý thức trách nhiệm, tinh thần yêu nước, tự lực tự cường sẵn sàng chịu đựng mọi hy sinh gian khổ quyết tâm phát huy truyền thống nỗ lực đến mức cao nhất trong việc bảo vệ vùng trời, vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=168144&ChannelID=19

Họ đã chiến đấu

TP- Chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964 đã mở đầu trang sử chiến đấu và chiến thắng hào hùng của Hải quân Nhân dân Việt Nam.

Họ là những binh nhất, binh nhì, mười tám, mười chín tuổi, vừa tròn một tuổi quân hay mới sáu tháng trong quân ngũ…

Vậy mà trận đầu ra quân, ta đã bắn rơi tám máy bay, bắn bị thương nhiều chiếc khác, bắt sống giặc lái đầu tiên, trung úy Everett Alvarez.

Trong chiến công hào hùng ấy có biết bao gương mặt, những tấm gương sáng ngời về tinh thần chiến đấu dũng cảm của các chiến sĩ trẻ. Đó là binh nhất Đinh Trong Mua, bị thương vào trán, máu chảy lênh láng xuống mặt. Để nhìn rõ kẻ thù, Mua vừa lấy tay vuốt máu vừa ngắm bắn máy bay địch.

Là khẩu đội trưởng, Lê Sĩ Hằng bị thương, gãy một chân. Hằng lấy dây buộc chân bị thương vào thành pháo để đứng vững ở vị trí chỉ huy khẩu đội chiến đấu.

Binh nhất Đậu Xuân Thơ - tàu 167, khi đồng đội hy sinh, còn một mình bị thương, Thơ kiêm luôn cả ba vị trí chiến đấu. Máy bay bổ nhào hướng nào, Thơ dùng súng hướng ấy đón bắn địch.

Hạ sĩ Hoàng Thanh Sơn - tàu 175, bị mảnh đạn xuyên thủng bụng, ruột thòi ra ngoài. Sơn lấy tay nhét ruột vào và tiếp tục chiến đấu. Một quả bom nổ hất Sơn xuống biển. Anh bơi vào, bám lấy thành tàu, leo lên tiếp tục vào vị trí chiến đấu cho đến phút cuối cùng.

Binh nhì Nguyễn Văn Vinh, chưa đầy tuổi quân, lúc tiếp đạn, lúc cấp cứu thương binh. Khi tàu trúng đạn, thuyền trưởng cho phép rời tàu, Vinh khảng khái: “Tàu còn thì tôi còn. Đề nghị thuyền trưởng cho tôi ở lại chiến đấu tới cùng”.

Binh nhất Nguyễn Sĩ Tiến bị thương nặng, lấy máu mình viết lên vách đài chỉ huy: “Tiến chết, bảo anh đi bộ đội trả thù”.

Pháo thủ số 5 Đặng Đình Lống - tàu 146, bị thương gãy một chân, tự mình băng bó và tiếp tục chiến đấu. Mấy phút sau, chân còn lại bị trúng đạn gãy nốt. Lống tự lấy dây lưng cột chặt người vào giá súng và tiếp tục chiến đấu cho đến khi anh trút hơi thở cuối cùng.

Thợ máy Cao Viết Thao, trong lúc tàu bốc cháy, ống dẫn dầu bị vỡ, không chút do dự nhảy vào giữa đống lửa dùng các phương tiện dập lửa cứu tàu mặc cho quần áo bị cháy, toàn thân bị bỏng.

Binh nhất Nguyễn Quốc Chủng - tàu 124, bị hỏng nặng, cán bộ chiến sĩ trên tàu bị thương gần hết, còn lại một mình với hai khẩu 14,5 ly, vẫn kiên trì chiến đấu. Binh nhất Đồng Quốc Bình, tàu 122, được đơn vị thưởng phép.

Đang trên đường về thăm gia đình, được tin máy bay Mỹ bắn phá căn cứ hải quân ta ở Bãi Cháy, Bình vội vàng quay lại đơn vị. Tàu đã cơ động ra xa, Bình dùng thuyền đánh cá của dân bơi theo tàu trong tiếng bom đạn nổ. Bị thương hai lần, Bình vẫn tiếp tục tiếp đạn cho các vị trí chiến đấu.

Bị thương lần thứ ba vào bên sườn làm ruột buột ra ngoài, Bình dùng tay nhét ruột vào, giữ chặt lấy vết thương, còn một tay tiếp tục chuyển những băng đạn đến các vị trí chiến đấu cho đồng đội. Trận đấu kết thúc cũng là lúc Bình trút hơi thở cuối cùng.

Còn có bao nhiêu tấm gương chiến đấu dũng cảm, hy sinh anh dũng của các chiến sĩ trẻ khác trong cuộc chiến đấu với máy bay Mỹ ngày 5/8/1964, mà chúng ta chưa nêu tên, kể chưa hết về họ.

Họ đã chiến đấu, hy sinh cho khát vọng cao cả của dân tộc, khát vọng “không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Đó là bài học sâu sắc nhất, ý nghĩa nhất đối với thế hệ trẻ và các chiến sĩ trẻ hôm nay.

5/8/1964 những cột mốc quan trọng:

+Lần đầu tiên phòng không-không quân nhân dân Việt Nam bắn rơi máy bay phản lực bằng súng phòng không, cùng sự phối hợp với đơn vị thông tin liên lạc của bưu điện Bãi Cháy Quảng Ninh :)
+Tại Việt Nam ngày nay, ngày 5 tháng 8 năm 1964 được kỷ niệm như "ngày đánh thắng trận đầu" của Hải quân nhân dân và Bộ đội Phòng không Việt Nam, và được chọn làm ngày truyền thống của Hải quân Nhân dân Việt Nam
-phi vụ chiến đấu đầu tiên của Phantom trong Chiến tranh Việt Nam vào ngày 5 tháng 8 năm 1964, bay hộ tống máy bay ném bom trong Chiến dịch Pierce Arrow.

Đồng thời: em xin đăng một bài tóm lược, để tôn vinh bà ngoại em là bà Nguyễn Thu Thủy (hiện ảnh của bà và bà Mến được đặt tại bảo tàng bưu chính viễn thông Hà Nội) sau năm 1975 bà em theo ông ngoại vào Miền Trung sinh sống tới nay :)

Cũng xin được bổ sung, tuy bà em đã góp phần trong trận đánh năm 1964 này và những lần đảm bảo tín hiệu liên lạc khác dưới làn bom đạn, nhưng vì gia đình ngoại em có ông cố ngoại vốn là thành phần cựu địa chủ tuy sau năm 1954 cũng ở lại miền bắc cống hiến cho chủ nghĩa xã hội, nên sau này bà em không được vào đảng cũng như công nhận một vài thành quả trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ . Dù sao cũng là một thời đã qua đấu tranh tư tưởng ý thức hệ, không tránh khỏi những xung khắc về quan điểm.

05/8/1964 – Trận chiến hào hùng

Ngày 05/8 năm nay, kỷ niệm 48 năm quân và dân ta đánh bại cuộc tập kích chiến lược đầu tiên bằng không quân và hải quân hiện đại của đế quốc Mỹ với tên gọi “hành quân Pierce Arrow” (Mũi tên xuyên). Năm tháng đã đi qua, nhưng lịch sử mãi vẫn ghi dấu son về lòng quả cảm, sự hy sinh của đồng bào và chiến sỹ cả nước, trong đó có đội ngũ cán bộ, công nhân viên ngành Bưu Điện.Bằng sự dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, ngành Bưu Điện đã xây dựng được hệ thống thông tin liên lạc thông suốt, linh họat trong điều kiện của chiến tranh; công văn, tài liệu được đội ngũ giao bưu như những con thoi, băng qua lửa đạn chuyển mệnh lệnh của cấp trên phục vụ cho công tác chỉ huy trên khắp các mặt trận. Trong bom đạn của chiến tranh, nhiều CBCNV của ngành đã anh dũng hy sinh vì mạch máu thông tin của đất nước.

Trong không khí hào hùng của những ngày tháng tám lịch sử, Bản tin Bưu chính xin trân trọng gửi tới bạn đọc bài viết về ngày 05/8/1964 - Chiến thắng trận đầu của quân và dân ta đánh bại cuộc tập kích chiến lược của không quân Mỹ mở đầu cho cuộc chiến tranh, phá hoại miền Bắc.

Giữa năm 1964, Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn có những hoạt động khiêu khích, phá hoại và chuẩn bị cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân chống phá miền Bắc ngày càng trắng trợn. Ngày 18 tháng 6 năm 1964, đại diện mới của Ca-na-đa trong Ủy ban quốc tế đến gặp Thủ tướng Phạm Văn Đồng, chuyển “ý kiến của Mỹ” về việc đánh phá miền Bắc của không quân Mỹ sẽ dẫn đến “cảnh tàn phá hết sức ghê gớm”.

Trước những mưu đồ, những lời đe dọa và hành động chuẩn bị mở rộng chiến tranh của Mỹ, tháng 6 năm 1964, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra chỉ thị “Tăng cường sẵn sàng chiến đấu, đập tan âm mưu khiêu khích, đánh phá miền Bắc của không quân Mỹ”. Bộ Chính trị nhận định: do thất bại liên tiếp ở miền Nam và ở Lào, đế quốc Mỹ và bè lỹ tay sai đang lúng túng và nhất định chúng sẽ điên cuồng đối phó lại. Chúng đang chuẩn bị và trước sau sẽ tập kích bằng đường biển và đường không vào miền Bắc nước ta. Vì vậy, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân cần nâng cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, kịp thời đạp tan âm mưu của địch, kịp thời giáng cho chúng những đòn đích đáng nếu chúng dám liều lĩnh khiêu khích và phá hoại miền Bắc.

Bộ Chính trị chỉ thị cho các cấp bộ Đảng và chính quyền tăng cường công tác phòng không nhân dân, coi đó là một nhiệm vụ cấp bách trước mắt. Việc chuẩn bị phải chu đáo, toàn diện và tích cực. Trước mắt, cần chấn chỉnh và tăng cường hệ thống phòng không bảo vệ những khu vực quan trọng, lấy bộ đội phòng không, hải quân làm nòng cốt, kết hợp với việc phát động phong trào rộng rãi bắn máy bay địch bằng mọi thứ súng của bộ binh và của lực lượng dân quân tự vệ.

Đến giữa năm 1964, các mặt công tác chuẩn bị chiến đấu của Quân chủng Phòng không - Không quân, Hải quân đã có những chuyển biến quan trọng. Mạng ra-đa thực hiện được việc quản lý vùng trời, vùng biển của Tổ quốc. Các trận địa pháo cao xạ đã sẵn sàng nổ súng. Công tác phòng không nhân dân được triển khai rộng khắp. Hàng trăm trận địa bắn máy bay bằng súng bộ binh của dân quân tự vệ sẵn sàng giăng lưới lửa phối hợp với bộ đội pháo cao xạ bắn máy bay Mỹ. Quân và dân ta trên miền Bắc đã bước đầu được chuẩn bị cả về tinh thần, lực lượng và thế trận, sẵn sàng và trên thế chủ động bước vào cuộc chiến đấu với không quân và hải quân địch. Quân chủng Phòng không - Không quân, hải quân lực lượng nòng cốt của cuộc chiến tranh nhân dân đất đối không đã sẵn sàng bước vào cuộc chiến đấu mới.

Trưa ngày 5/8/1964, tại Sở chỉ huy Quân chủng Phòng không - Không quân, đồng chí Nguyễn Quang Bích, Tham mưu trưởng Quân chủng đang làm nhiệm vụ trực chỉ huy thì nhận được thông báo từ Cục Tác chiến: “Tổng thống Mỹ Giônxơn đã ra lệnh cho bọn không quân của hải quân vào đánh phá miền Bắc nước ta. Quân chủng Không quân sẵn sàng tiêu diệt địch”. Với sự nhạy bén của một cán bộ chỉ huy phòng không dạn dày, Tham mưu trưởng Quân chủng lệnh cho toàn Quân chủng vào trạng thái chiến đấu cấp 1.

Cùng lúc đó, tại TP Vinh, các phương tiện quan sát của Trung đoàn 280 đã phát hiện thấy nhiều tốp máy bay địch đang từ biển bay vào. Chúng bay sát mặt biển từ cửa Sót theo dòng sông Cả rồi đột ngột vọt lên dãy núi Hồng Lĩnh, bổ nhào đánh phá TP Vinh. Mục tiêu của chúng là ném bom vào kho dầu trong thành phố, bắn rốckét xuống các trận địa pháo cao trung 90 ly và các hạm tàu của Hải quân ta tại biển cửa Hội. Ngay từ phút đầu, bom địch đã đánh trúng kho xăng ở trung tâm thành phố làm một số bể nổi bốc cháy. Tiếng súng đánh trả của các đơn vị Trung đoàn pháo cao xạ 280 gầm lên đĩnh đạc. Một chiếc AĐ6 bị trúng đạn, bốc cháy vào lúc 12 giờ 40 phút, lao ra phía biển rơi cách bờ hơn 10km.

Cùng một lúc với cuộc tập kích vào Vinh - Bến Thủy, nhiều tốp máy bay phản lực Mỹ đã bay vào bắn phá cửa sông Gianh, Mũi Ròn (Quảng Bình). Bộ đội phòng không và pháo cao xạ của Hải quân hiệp đồng với lưới lửa phòng không các địa phương đã bắn rơi 1 máy bay địch ở vùng biển Lý Hòa.

Cuộc chiến đấu với máy bay địch ở TP Vinh và Quảng Bình kết thúc lúc 12 giờ 50 phút.

Buổi chiều vào lúc 14 giờ 2 phút, các đài rađa thuộc Trung đoàn 290, 291 phát hiện nhiều tốp máy bay địch bay lên vùng ven biển phía Bắc. Một tốp AĐ5 và F48 bay thẳng tới Lạch Trường, Thanh Hóa. Chúng bay thấp, lợi dụng các vật che khuất để công kích vào một số hạm tàu của Hải quân ta. Nhưng khi vừa bay tới gần Sầm Nưa, chúng đã bị hỏa lực súng máy cao xạ của Đại đội rađa 19 do Khẩu đội trưởng Đinh Trọng Nhưỡng chỉ huy tiêu diệt 1 chiếc, các khẩu đội pháo cao xạ của bộ đội hải quân cùng phối hợp với các cỡ súng trên bờ bắn mãnh liệt, tiêu diệt thêm 1 chiếc. Sau 30 phút chiến đấu, quân và dân Lạch Trường đã bắn rơi 2 máy bay Mỹ, (1 cánh quạt, 1 phản lực) , tiêu diệt 2 giặc lái.

Cùng thời gian này, các phương tiện quan sát của Tiểu đoàn pháo cao xạ 217 bảo vệ Hòn Gai phát hiện địch ở ngoài khơi cách bờ hơn 10 km đang bay vào. Lực lượng địch có 8 chiếc gồm các loại AĐ4 (Skyhawk), AĐ6 (Skyraider) và F4H (Fantom) của tàu sân bay CVA64 Constelation. Mục tiêu của chúng là đánh phá các tàu Hải quân ta đậu trong vịnh và vùng mỏ Hà Tu (Bãi Cháy, Hòn Gai).

Hai đợt đầu do hiệp đồng thiếu chặt chẽ, bắn không tập trung nên toàn tiểu đoàn không bắn rơi được chiếc nào. Tuy nhiên, lưới lửa phòng không của ta đã làm địch hoang mang, thả bom trượt mục tiêu.

Địch mở đợt công kích lần thứ 3. Do phán đoán đúng đường bay của chúng, khẩu đội súng máy 14ly 5 do Trung đội phó Trương Thanh Luyện chỉ huy đã đón lõng ở khe núi khi địch từ biển bay vào, 2 chiếc A4Đ cùng 2 chiếc F4H đã bay vào tầm bắn có hiệu quả. Trương Thanh Luyện cho khẩu đội nổ súng. Đường đạn thẳng căng găm đúng 1 chiếc AĐ4. Nó bốc cháy dữ dội rồi đâm sầm xuống cửa Giữa cách bờ hơn 1 cây số. Tên giặc lái Mỹ Anvarez nhảy dù xuống biển đã bị quân và dân Hòn Gai bắt giữ. Đó là tên giặc lái đầu tiên bị bắt sống trên miền Bắc.

Đợt công kích cuối cùng vào vùng mỏ Hòn Gai kết thúc lúc 15 giờ 5 phút. Thêm 1 chiếc máy bay nữa đền tội. Trận chiến đấu vừa kết thúc, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã có mặt ở trận địa, nhiệt liệt biểu dương quân và dân khu mỏ và chiến sĩ Tiểu đoàn 217. Đồng chí Vương Đình Nạp, Chính trị viên tiểu đoàn đã báo cáo với Thủ tướng diễn biến trận chiến đấu. Thủ tướng căn dặn CBCS: “Thắng lợi của chúng ta rất lớn nhưng mới chỉ là trận đầu. Địch có thể quay trở lại với lực lượng lớn hơn. Các đồng chí cần nhanh chóng rút kinh nghiệm, luôn luôn đề cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu để giành thắng lợi to lớn hơn nữa”.

16 giờ 30 phút cùng ngày 5 tháng 8, máy bay địch đánh phá khu vực Vinh - Bến Thủy và cảng Gianh lần thứ hai. Đợt này, địch sử dụng tám chiếc A.4D cất cánh từ tàu sân bay Ticonderoga tiếp tục đánh vào kho dầu Vinh, các căn cứ hải quân và đánh “trả đũa” các trận địa pháo cao xạ của ta. Rút kinh nghiệm trận đánh lúc trưa và được Bộ tư lệnh Quân chủng thông báo kịp thời diễn biến trận đánh ở Lạch Trường và Bãi Cháy, lại tranh thủ được thời gian củng cố trận địa, chuẩn bị pháo đạn... trung đoàn 280 cùng quân và dân thành phố Vinh đã phát hiện được địch từ sớm, chủ động nổ súng đánh địch khi chúng bay vào vùng thời thành phố. Ngay từ những phút đầu, hỏa lực tập trung và mãnh liệt của đại đội 138 pháo cao xạ 90 mi-li-mét, đại đội 71 pháo cao xạ 57 mi-li-mét và các đơn vị khác đã bắn rơi một máy bay địch. Trận đánh kéo dài ác liệt vì máy bay địch đánh thẳng vào trận địa của các đơn vị pháo cao xạ. Trận địa đại đội 138 bị trúng gần 100 quả rốc-két. Trận địa đại đội 71 bị trúng hai quả bom. Khẩu đội trưởng Phan Đăng Cát bị thương đến lần thứ ba vẫn tiếp tục chiến đấu và đã hy sinh anh dũng trên trận địa.

Trận chiến đấu của quân và dân ta ở khu vực Vinh - Bến Thủy cũng là trận chiến đấu cuối cùng trong ngày 5 tháng 8 năm 1964, kết thúc lúc 17 giờ.

Trong ngày 5 tháng 8 năm 1964, đế quốc Mỹ huy động 64 lần chiếc máy bay của hải quân, đánh phá ba đợt vào bốn khu vực với ý đồ dùng sức mạnh của hải quân và không quân đánh đòn bất ngờ, gây cho ta một số thiệt hại, uy hiếp và làm lung lạc ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam của quân và dân ta, nâng đỡ tinh thần đang suy sụp của ngụy quân, ngụy quyền. Nhưng đế quốc Mỹ đã bị một thất bại lớn, vô cùng bất ngờ và choáng váng. Mặc dù đã chuẩn bị kỹ, sử dụng nhiều biện pháp trinh sát và nghi binh, kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại với các thủ đoạn chiến thuật như tạo thế bất ngờ, công kích từ nhiều hướng... nhưng 8 trong số 64 lần chiếc máy bay cất cánh, tức trên 12% số máy bay được huy động vào một trận đánh đã bị bắn rơi, một số chiếc khác bị trúng đạn, một giặc lái bị bắt sống. Đây là tỉ lệ bắn rơi cao nhất trong lịch sử chiến tranh kể từ sau Đại chiến thế giới thứ II tới thời điểm đó. Các mục tiêu mà Mỹ đặt ra cho cuộc tiến công đều không đạt được. Cuộc tập kích đường không đầu tiên của đế quốc Mỹ vào một số vùng ven biển miền Bắc ngày 5/8/1964 mang mật danh “hành quân Pierce Arrow” (mũi tên xuyên) đã bị quân và dân ta trừng trị đích đáng. Lần đầu tiên kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai và chiến tranh Triều Tiên, không quân Mỹ nếm mùi thất bại.

Trích dẫn

Trong sự kiện ngày 05/8/1964, CBCNV ngành Bưu Điện tự hào đã có đóng góp không nhỏ vào chiến thắng lịch sử. Chấp hành chỉ thị của Bộ Chính trị về tăng cường công tác phòng không, chuẩn bị sẵn sáng chiến đấu, Tổng Cục Bưu Điện đã cử nhiều cán bộ kỹ thuật để giúp các Sở, Ty hoàn chỉnh kế hoạch đảm bảo thông tin liên lạc, sẵn sàng chiến đấu, đề phòng địch tập kích phá hoại bằng không quân và hải quân. Mạng lưới thông tin dự phòng được tiến hành khẩn trương, tổ chức dịch chuyển đường dây ra xa những nơi xung yếu như cầu phà, chuẩn bị địa điểm để di chuyển các đầu mối mạng lưới đường thư khi cần thiết. Xây dựng cơ sở dự bị đặt máy phát. Các tỉnh, thành phố tổ chức thêm đài VTĐ dự phòng ngoài việc bổ sung, cải tạo thiết bị ở các trạm thu, trạm phát đã có từ trước; tiến hành xây hầm, gia cố buồng đặt máy thông tin, máy tăng âm phục vụ cho việc chỉ đạo phòng không.

Lãnh đạo Ngành chỉ đạo các Sở, Ty Bưu Điện thành phố Hà Nội, Hải Phòng, thị xã Hòn Gai, các thành phố Nam Định, Thái Nguyên, Vinh cùng Cục Thông tin liên lạc quân đội, Bộ Tư lệnh Thủ đô và các quân khu Tả ngạn, Đông Bắc, Hữu ngạn, Việt Bắc, Quân khu IV, quân chủng Phòng không không quân tiến hành triển khai gấp hệ thống truyền thanh thông báo, báo động máy bay và luyện tập các phương án khi địch còn ở xa, vào gần. Ngành Bưu Điện cùng với Thông tin quân đội, Văn phòng Trung ương Đảng lập kế hoạch tổ chức đảm bảo liên lạc phục vụ Bộ Chính trị, Trung ương Đảng trong tình huống trụ sở chính tại Hà Nội di dời về khu căn cứ dự bị.

Với tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao, được chuẩn bị tốt về mọi mặt, có sự hiệp đồng chặt chẽ với thông tin quân sự, cán bộ công nhân viên ngành Bưu Điện và Truyền thanh đã tỏ rõ phẩm chất ngoan cường, gan dạ, mưu trí, bám tổng đài, bám đường dây quyết tâm giữ vững liên lạc dưới bom địch, phục vụ tốt các đơn vị hải quân, bộ đội phòng không và các đơn vị vũ trang địa phương đánh trả máy bay địch, giành thắng lợi lớn, đánh bại ngay từ đầu đợt tập kích ồ ạt, bất ngờ của không quân Mỹ ngày 05/8/1964.

Đây là một chiến thắng có ý nghĩa quan trọng về quân sự và chính trị của quân và dân ta, một chiến thắng có tiếng vang lớn trên thế giới. Diễn ra vào lúc đế quốc Mỹ đang tăng cường và mở rộng chiến tranh xâm lược trên cả hai miền Nam, Bắc. Trận thắng không quân Mỹ ngày 5 tháng 8 năm 1964 cổ vũ mạnh mẽ khí thế đánh Mỹ, củng cố niềm tin đánh thắng đế quốc Mỹ của quân và dân cả nước. Đây là chiến thắng mở đầu, khẳng định những thành tựu xây dựng kinh tế kết hợp với củng cố quốc phòng, thành tựu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, hiện đại trong 10 năm (1954 – 1964) và những thành công bước đầu trong công cuộc xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân trên miền Bắc. Nó chỉ rõ khả năng quân và dân ta hoàn toàn có thể đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ, bảo vệ vững chắc miền Bắc, đẩy mạnh cuộc chiến đấu ở miền Nam.

Ngày 7/8/1964, tại thủ đô Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức lễ tuyên dương công trạng các lực lượng vũ trang nhân dân đã lập thành tích vẻ vang trong các cuộc chiến đấu chống những hành động khiêu khích và gây chiến của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc nước ta. Hồ Chủ tịch, vị Tổng tư lệnh tối cao của dân tộc đến dự buổi lễ long trọng này. Người rất vui mừng thay mặt Đảng và Chính phủ khen ngợi các đơn vị, cá nhân đã lập được thành tích lớn trong các cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ vừa qua. Người nhấn mạnh: “Chúng ta đã cho đế quốc Mỹ một bài học đích đáng. Đồng thời chúng ta đã thấy rõ hơn những ưu điểm và nhược điểm của ta. Các đơn vị bộ đội, công an nhân dân vũ trang, dân quân tự vệ và các địa phương cần rút kinh nghiệm để sửa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm. Các chú phải tiếp tục đẩy mạnh mọi mặt công tác và luôn luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc”.

Trước khi buổi lễ kết thúc, Hồ Chủ Tịch còn căn dặn: “Vừa rồi, các cô, các chú làm nhiệm vụ như vậy là rất tốt, nhưng không được chủ quan khinh địch, phải đoàn kết cảnh giác, giặc đến là phải đánh được ngay, mà đã đánh là phải thắng. Thi đua một người làm việc bằng hai, vừa qua ta bắn rơi 8 chiếc phản lực, lần sau hai tám mười sáu, rồi ba tám hai mươi bốn”.

Thực hiện lời dặn của Bác, quân và dân miền Bắc trong 8 năm chiến đấu chống chiến tranh phá hoại đã bắn rơi 4.181 chiếc của địch, bắt sống không chỉ một Anvarez mà là hơn 400 tên phi công Mỹ, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của toàn dân tộc, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

http://www.vnpost.vn/Tint%E1%BB%A9c/ArticleDetail/tabid/70/CateId/4/ItemId/948/Default.aspx

(http://baotang.vnpt.vn/Image/159/320/380/False/artifact/museumartifact.gvh)

Tổng đài từ thạch 100 số

Mã số 01031010004-126/K1-83
Chủ sở hữu BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN
Nguồn gốc Việt Nam
Số lượng 1 (một)
Thời gian đăng ký 05/09/2003
Hội đồng giám định

Ngày giám định
Ban Thi đua Truyền thống - Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam

05/09/2003

Niên đại Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
Danh mục hiện vật Hiện vật
Tên chất liệu, màu sắc chính Kim loại
Kích thước, trọng lượng Dài: 83 cm; rộng: 60 cm; cao: 1300 cm
Tình trạng hiện vật

Dấu tích đặc biệt
Cũ
Nơi sưu tầm Bưu điện tỉnh Quảng Ninh
Thời gian sưu tầm 05/02/2003
Người giao hiện vật Đinh Văn Tuế
Người nhận hiện vật Lê Học Minh
Nơi lưu trữ hiện tại Bảo tàng Bưu điện
Chế độ bảo mật Phổ biến

Tổng đài từ thạch 100 số (Việt Nam sản xuất) do đồng chí Vi Thị Mến và Nguyễn Thu Thủy, điện thoại viên Bưu điện Bãi Cháy – Quảng Ninh phục vụ liên lạc cho quân dân Quảng Ninh đánh bại trận khiêu chiến bằng không quân của Mỹ ngày 5/8/1964.

Tổng đài từ thạch 100 số (Việt Nam sản xuất) do đồng chí Vi Thị Mến và Nguyễn Thu Thủy, điện thoại viên Bưu điện Bãi Cháy – Quảng Ninh phục vụ liên lạc cho quân dân Quảng Ninh đánh trả máy bay Mỹ ngày 5/8/1964.

Trước âm của Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, tháng 6/1964, Bộ chính trị TW Đảng ra chỉ thị về công tác phòng không, chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu. Chấp hành chỉ thị của Bộ chính trị, Tổng cục Bưu điện đã chuẩn bị kế hoạch đảm bảo TTLL, sẵn sàng chiến đấu. Các tỉnh được bổ sung và lắp đặt thêm máy móc thiết bị để có thể hoạt động trong trường hợp có chiến tranh lớn xảy ra.

Ngày 5/8/1964, sau hàng loạt hành động khiêu khích, phá hoại có hệ thống, đế quốc Mỹ chính thức dùng không quân đánh phá miền Bắc, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân quy mô lớn, chúng cho máy bay đánh phá Hòn Gai, Bãi Cháy (Quảng Ninh), Lạch Trường (Thanh Hóa), Vinh, Cửa Hội (Nghệ An), sông Gianh (Quảng Bình).

Tại Quảng Bình hàng loạt máy bay Mỹ ném bom xuống các nhà máy, hầm mỏ, cầu phà… Mặc cho bom đạn cán bộ nhân viên Bưu điện mưu trí dũng cảm, bám tổng đài, bám đường dây quyết tâm giữ vững liên lạc phục vụ tốt cho các đơn vị hải quân, bộ đội phòng không và các lực lượng vũ trang địa phương đánh trả máy bay địch, đánh bật ngay từ đầu đợt tập kích ồ ạt bất ngờ của không quân Mỹ.

Tại tổng đài Bưu điện Bãi Cháy, đồng chí Vi Thị Mến (người dân tộc Tày quê ở huyện Ôn Châu – Lạng Sơn) trực bên tổng đài và đồng chí Nguyễn Thu Thủy tiếp dây. Cả 2 đều là thực tập sinh ở Bưu điện Bãi Cháy. Trong ca trực từ 11h30-17h ngày 5/8/1964, hai đồng chí đã dũng cảm bình tĩnh tiếp dây nối thông liên lạc phục vụ chiến đấu dưới làn bom đạn của máy bay Mỹ trong khi mới vào nghề được 3 tháng. Hai nữ đoàn viên đã phục vụ chiến đấu 45 phút căng thẳng liên tục góp phần vào thắng lợi chung của quân và dân Quảng Ninh, 8 máy bay bị bắn rơi, 3 chiếc bị thương, 1 phi công bị bắt sống.

Với thành tích trên đồng chí Vi Thị Mến điện thoại viên Bưu điện Bãi Cháy đã được Hồ Chủ Tịch tặng Huy hiệu của Người, Ban thư ký công đoàn tặng bằng khen.

Bài 6: Âm vang chiến thắng trận đầu 5-8-1964

Cập nhật lúc 04:11, Chủ Nhật, 09/06/2013 (GMT+7)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, một trong những sự kiện đã trở thành mốc son chói lọi, thể hiện tinh thần “Quyết đánh -Quyết thắng” của dân tộc ta, có Chiến thắng trận đầu 5-8-1964. Đây là một chiến thắng hết sức quan trọng, bởi như Bác Hồ đã nói tại Lễ mừng công ở Thủ đô Hà Nội sau đó 2 ngày, ngày 7-8-1964: “Trong trận này, chúng ta đã cho Đế quốc Mỹ một bài học đích đáng; đồng thời chúng ta đã thấy rõ hơn những ưu điểm và nhược điểm của ta…”.

(http://baoquangninh.com.vn/dataimages/201306/original/images678224_image00145.jpg)
Khẩu đội pháo cao xạ đóng trên đồi cao ở thị xã Hồng Gai đã bắn rơi máy bay Mỹ trong trận đầu 5-8-1964. (Ảnh Tư liệu tại Bảo tàng Quân đội Nhân dân Việt Nam).
Với cả nước là như vậy, với Quảng Ninh, Chiến thắng trận đầu 5-8 càng có một ý nghĩa đặc biệt hơn! Tỉnh mới Quảng Ninh vừa thành lập chưa được bao lâu, chính quyền, cơ quan, đoàn thể v.v. đang trong giai đoạn củng cố ổn định về mặt tổ chức để triển khai nhiệm vụ công tác thì đã phải đối mặt với cuộc chiến tranh phá hoại của Đế quốc Mỹ, mà trận chiến 5-8-1964 là thử thách đầu tiên. Trong trận chiến này, lực lượng dân quân, tự vệ ở thị xã Hồng Gai nói riêng, Quảng Ninh nói chung, đã “nhập cuộc” rất nhanh, phối hợp với các đơn vị bộ đội hải quân, pháo cao xạ v.v. đánh trả máy bay Mỹ và đã lập nên những chiến công đặc biệt xuất sắc, cả trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu, cả trong bảo vệ nhà máy, hầm mỏ, xí nghiệp v.v. cũng như trong việc đảm bảo an toàn, tránh thương vong cho người dân…

Nhiều tấm gương dũng cảm đã xuất hiện ngay trong trận đầu này, như Trung đội phó súng máy cao xạ 14,5mm Trương Thanh Luyện, tự vệ Nguyễn Văn Bút của phố Bạch Đằng (thị xã Hồng Gai), Kíp trưởng Trần Xuân Tuấn của Nhà máy điện Cột 5, nhân viên bưu điện Hồng Gai Nguyễn Thị Thu Thuỷ và Vi Thị Mến v.v. và rất nhiều những tấm gương khác nữa. Tất cả cho thấy mặc dù đây là trận “thử lửa” đầu tiên, nhưng quân, dân Quảng Ninh không hề bị bất ngờ mà rất tự tin, sẵn sàng đánh trả kẻ thù xâm lược. Nhà báo Công Vượng, nguyên phóng viên Báo Quảng Ninh, người đã trực tiếp tham gia tác nghiệp trong trận đầu 5-8-1964 và là tác giả bức ảnh nổi tiếng chụp tên giặc lái Everett bị bắn rơi trên Vịnh Hạ Long trong trận chiến này, hồi tưởng: “- Chính bản thân tôi cũng không ngờ trong cuộc chiến đấu đầu tiên với hàng chục máy bay của Mỹ mà không một ai sợ hãi cả; cái đó làm cho khí thế chiến đấu càng ngày càng hăng lên. Là một phóng viên, tiếp xúc với mọi người, tôi thấy được một tinh thần rất lạc quan. Nhân dân ta vừa hăng hái chiến đấu mà vẫn đảm bảo sản xuất. Điều này đã trở thành truyền thống của Vùng Mỏ nói riêng và Việt Nam nói chung…”.

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, người đã có mặt tại Hồng Gai ngày 5-8-1964, sau 30 năm, năm 1994, khi nhớ lại sự kiện này, đã viết: “Tôi đã tận mắt chứng kiến trận chiến đấu oanh liệt của các đơn vị pháo cao xạ, tàu hải quân, dân quân, tự vệ, công an vũ trang và nhân dân Hồng Gai chiều ngày 5-8-1964 giáng trả không quân Mỹ đến gây tội ác tại đây. Ba máy bay phản lực bị bắn rơi. Một giặc lái Mỹ bị bắt sống. Đó là chiến công tuyệt vời của quân và dân Quảng Ninh, là kết quả 10 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, là biểu hiện tính ưu việt của chế độ XHCN do Đảng và Bác Hồ vạch đường chỉ lối, là sự mở đầu cho những thành tựu to lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của Quảng Ninh…”.

Trong giai đoạn hiện nay, âm vang của Chiến thắng trận đầu 5-8-1964 nhắc nhở chúng ta về lòng tự hào dân tộc, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp của cách mạng, không ngại khó khăn gian khổ, luôn luôn nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch, giữ vững vùng trời, biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Tay giặc lái Everett Alvarez

(http://www.soft-vision.com/hanoi/alvarez.gif)

http://baotang.vnpt.vn/tabid/113/Artifact/159/language/vi-VN/Default.gvh

http://baoquangninh.com.vn/chinh-tri/201306/huong-toi-ky-niem-50-nam-thanh-lap-tinh-quang-ninh-30-10-1963-2013-bai-6-am-vang-chien-thang-tran-dau-5-8-1964-2198257/

Trích dẫn từ: ngao5 trong 14 Tháng Tám, 2008, 11:03:43 am

Lịch sử Quân sự Việt Nam

Thảo luận Lịch sử bảo vệ Tổ quốc => Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước... => Tác giả chủ đề:: baoleo trong 13 Tháng Tám, 2007, 05:40:47 pm