Lịch sử Quân sự Việt Nam

Cụ thân sinh ra tôi năm nay 81 tuổi, đã già yếu lắm, nhưng được cái vẫn minh mẫn. Cụ có bệnh  ho từ khi bị thương khi chiến đấu, nói không được dài, cứ một đoạn lại phải nghỉ để dứt cơn ho. Cụ tôi nguyên là chiến sĩ tiểu đội 1, trung đội 16, đại đội 211, tiểu đoàn 23, trung đoàn 88 (Tu vũ), Sư đoàn 308 (Quân tiên phong), cụ nhập ngũ 1/1/1950, thương binh 4/4 trong trận phản kích lần 2 chia cắt sân bay Mường Thanh ngày 23/4/1954. Sau một thời gian thuyết phục Cụ làm công việc Hồi tưởng lại những ký ức về thời trai trẻ tham gia chiến đấu kháng chiến chống Pháp để tôi ghi chép lại, Cụ đã đồng ý. Nhưng với điều kiện, mỗi tối chỉ nói khoảng 30 phút. Tôi tự nhận thấy đây là một cơ hội hiếm có để con cháu biết về người Ông của mình đã sống và chiến đấu như thế nào, bởi vì trước đó Cụ nhà tôi không bao giờ kể về mình trong KCCP cả mặc dù Cụ rất thích treo Huân, Huy chương, giấy khen thời đánh Điện Biên Phủ đầy nhà. Nhân có trang QSVN mà tôi đã tham gia , tôi xin được mạn phép BQT mở thêm một topic mới với chủ đề “Hồi ức của người CCB già”. Trong topic này, tôi sẽ viết lại đầy đủ chân thực những lời kể của Cụ, vì Cụ đã già, rất có thể dòng hồi ức bị gián đoạn, lộn xộn hoặc lời kể có phần thô thiển…Mong các bạn thông cảm.

-   Bố à, Bố kể lại cái thời Bố đi bộ đội đánh Pháp đi.
-   Kể làm gì, ai mà nghe nữa, bây giờ bọn trẻ nghe kể xong nó lại chửi mấy thằng già ngu, làm sao phải chui đầu vào vất vả, khổ sở để làm gì..
-   Có phải ai cũng thế đâu, còn rất nhiều người quan tâm đến lịch sử, đến những vấn đề chiến thắng Pháp, thắng Mỹ của thế hệ Bố đấy chứ…
-   Thì tao cũng như mọi người thời đấy, trốn nhà đi bộ đội, đánh các chiến dịch, bị thương rồi về…
-   Bố kể từ đầu khi trốn nhà đi bộ đội như thế nào, ở đâu, ngày nào..cụ thể vào chứ.
-   Cái ngày ấy, giờ tao mới nhớ ra. Vào lúc ăn Đông chí xong ( khoảng cuối tháng 12 ), tao cùng chú Việt ở Bản Phia Đán, chơi thân với nhau lắm, rủ nhau trốn lên Sóc Giang ( thị trấn của huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) đăng ký đi lính, trước khi đi, hai thằng lẻn vào rẫy mía của nhà người ta ăn trộm vài cây no bụng rồi cứ thế chạy bộ lên huyện, cách nhà khoảng 18km, đến nơi lúc 3 giờ chiều, hỏi vào cơ quan quân sự huyện, gặp một anh đeo băng đỏ, hỏi ra thì nó nói “ cũng đang thiếu quân đấy, nhưng về đi, cuối năm rồi, đầu năm đến sẽ nhận”, Tao cùng chú Việt lại về, cả nhà chẳng ai biết, bố mẹ cũng chả hay…đến đúng tối 31/12/1949 hai thằng lại làm ám hiệu gọi nhau
-   Ám hiệu như thế nào hả Bố ?
-   Thì lấy tay thổi như con quốc kêu, cứ ba tiếng một, ở vùng núi ban đêm tiếng vang xa lắm. Chú Việt nghe thấy liền chạy về , trên tay đã lại cầm sẵn vài cây mía lấy trộm, hai thằng lại ăn một bữa mía và cứ thế đêm tối mịt mùng đi lên huyện để đăng ký đi bộ đội. Đến tờ mờ sáng thì đến nơi. Chưa ai làm việc cả, người đi chợ sớm cũng còn chưa thấy, hai thằng nằm ở hiên nhà đánh một giấc thì thấy gọi dậy, vẫn cái anh hôm trước, nhưng lần này thì nó gọi vào nhà và ghi tên vào một quyển sổ, thế là thành bộ đội. Khi ấy tao được điều về đại đội 711, bộ đội huyện Hà Quảng đúng ngày 1/1/1950…Thôi mai kể tiếp.

Hoan hô bác Ngan.
QUÂN SỬ nhà mình đã có hồi ức của các bác, các chú, các anh từ chống Mỹ, đánh Polpot đến chống Tàu mà nhưng vẫn thiếu các cụ các ông đánh Pháp. Em vẫn thích những mẩu chuyện ít ỏi về thời kháng chiến chống pháp mặc dù thường đã qua ngòi bút nhà văn, nhà báo nên tính chân thực cũng giảm đi một phần.
Chúc cụ nhà bác mạnh khỏe và duy trì tiết mục kể chuyện này cho con cháu.
Chúc bác vững tay phím để lưu giữ những câu chuyện này cho con cháu anh em.

Mong bài của CCB lão thành do chú Mr.Ngan ghi chép, chúc đại gia đình chú sức khỏe

-   Ta tiếp tục Bố nhé, hôm qua Bố đã được nhận vào Đại đội 711 bộ đội địa phương Hà Quảng rồi.
-   Ừ, Đại đội trưởng là Anh Tô Vũ Nghiệp, người ở Chợ Háng Tháng, Thông Nông, có lẽ hơn tao năm sáu tuổi gì đấy. Gọi là đại đội nhưng thực tế cũng chưa được trăm người, kể cả anh nuôi, liên lạc..tất tật.
-   Thế khi nhận người họ có cấp quần áo và súng ống gì không ạ.
-   Làm gì có, hôm sau tao cùng chú Việt lại phải mò về vào ban đêm lẻn vào nhà lấy thêm một bộ quần áo và hai cái quần đùi, mọi người trong nhà không hề hay biết gì. Hàng ngày đại đội cũng cho lính tập đội ngũ, tập thao tác bắn súng, ném lựu đạn gỗ, đào công sự…tất tật do một mình anh Nghiệp chỉ bảo. Cả đại đội có một khẩu đại liên Bren nô, nòng loe trắng sáng, còn lại anh thì súng trường của Nhật, Anh thì súng trường mút cơ tông của Pháp, có anh vẫn dùng súng Kíp đem đi từ nhà, có anh lấy được tiền của bố mẹ thì sang chợ bên Trung Quốc ( Phủ Bình Mãng ) mua súng Pạc Hoọc về dùng..
-   Thế không cấp quần áo thì cũng phải có tiêu chuẩn ăn chứ.
-   Không có, tất cả đại đội ăn nhờ dân, do dân quanh vùng đóng góp, mỗi xã vài gánh gạo, vài gánh ngô, xã thì cho trâu, cho lợn…được bao nhiêu cho vào kho quân lương dùng dần. Còn gần một tháng nữa là đến tết Nguyên Đán ( 1950 ) thì có tin của quân báo và cả của người dân ở sát biên giới báo về có một đoàn quân khổng lồ hơn một vạn tên tàn quân quân Tưởng bị Giải Phóng quân Trung quốc truy kích chạy sang Việt nam qua đường Bình Mãng – Sóc Giang do tướng Bạch Sùng Hy cầm đầu. Anh Nghiệp vừa đi họp về hô cả đại đội tập trung để phổ biến tình hình và phân công các tổ chuẩn bị trận địa chặn đánh bọn này. Tinh thần là càng làm chậm chân của chúng càng tốt. Ai dà, hơn một vạn quân mà chỉ có một đại đội chưa đến trăm thằng chặn đánh thì mày bảo có ghê không.
-   Thế có ai sợ mà chống đối hay bỏ ngũ không ạ
-   Toàn là bọn trai tráng mới lớn, 17 18 tuổi biết gì mà sợ, vừa được làm bộ đội mấy ngày, được tập bắn súng, lăn lê bò toài…đang hăng máu. Chỉ có điều là chưa được bắn đạn thật như thế nào. Anh Nghiệp biết chuyện, hôm sau cho cả đại đội ra chỗ núi đá, chỉ vào cái mỏm của một hòn đá trên núi bảo : mỗi thằng bắn một phát, nhằm vào hòn đá ấy. Lúc đầu không biết tỳ khẩu súng không chặt, bóp cò nổ đoành một cái giật vào xương vai đau điếng, đạn bay đi đâu mất, hết lượt bắn mà viên đá không bị mẻ chút nào. Nhưng cũng sướng, thế là trở thành anh bộ đội thật sự rồi nhé. Trận ấy, đại đội bố trí trận địa ngay gần cửa khẩu Sóc giàng, Anh Nghiệp cho người đi đào hầm khắp mọi nơi và ngụy trang qua quýt cốt cho nhìn thấy để nghi binh. Sáng hôm sau, cơ man nào là lính Tưởng kéo nhau vượt cửa khẩu sang đất ta, bọn này dắt theo rất nhiều lừa, ngựa, thỉnh thoảng có một cái kiệu do tám thằng lính khiêng, một thằng chỉ huy ngồi chỗm trệ thét lính nó hành quân gấp. Tới trận địa của đại đội, Anh Nghiệp cầm khẩu Pạc Hoọc bắn ra lệnh nổ súng, cả đại đội cứ chĩa súng xuống đường mà bóp cò, chẳng chúng thằng nào, chỉ có khẩu đại liên là bắn trúng, tao nhìn thấy phải đến hơn chục thằng đi đầu ngã gục giãy đành đạch, một thằng chỉ huy sợ quá nhảy từ kiệu xuống chắc là bị trẹo xương không chạy được la oai oái cũng bị khẩu đại liên bắn gục. Bọn Tưởng rối loạn ùn lại, vì không biết lực lượng của ta như thế nào nên cũng không dám tiến, khoảng nửa tiếng sau, đạn cối từ bọn Tưởng bắn sang, trời ơi, lần đầu tiên nghe tiếng nổ to như sấm, đất đá bay bụi mù tung tóe, cả bọn lính mới sợ quá, nhiều thằng người Mèo vứt cả súng, mặt tái ngắt chạy thẳng lên núi, Bọn người Tày tao cũng sợ, răng đánh vào nhau lập cập, nhưng không dám chạy, Anh Nghiệp hô tất cả nằm xuống, không được chạy, súng cối đấy. Một lúc sau thấy đỡ sợ hơn…Mày bảo từ bé đến giờ chỉ biết cày ruộng, chăn trâu bò, bắt ong, bắt rắn, thỉnh thoảng cùng Ông nội mày đem khẩu súng kíp vào rừng săn, cả ngày cùng lắm là bắn một phát, đằng này súng nổ ầm ầm như sấm làm gì chẳng sợ, chẳng run…Thế mà cả ngày hôm ấy, bọn Tưởng cũng chỉ bắn cối và cho dừng quân không dám tiến sang, ái chà, nó mà biết được ta chỉ có một đại đội thì nó tràn sang chỉ cần mỗi thằng dẫm một cái, một đại đội chứ một tiểu đoàn cũng bị nát bét, hơn một vạn quân chứ tưởng.
-   Mình có bị chết nhiều không ạ
-   Không chết, à mà hình như cái thằng người Mèo chạy đầu tiên bị đạn cối găm vào vai thấy gục xuống, máu chảy phun ra, thằng ấy không biết có chết không. Sáng hôm sau, hình như cả chiều và tối qua chúng nó cho quân thám thính, dò hỏi biết được ta chỉ có một nhúm quân nên từ mờ sáng nó đã thổi kèn thúc quân ùn ùn kéo sang, ta cũng chỉ bắn loạn xạ một lúc thì Anh Nghiệp ra lệnh rút lui, thực ra thì mạnh anh nào anh ấy chạy tản vào đồi núi rừng rú để ẩn nấp, mà bọn tưởng cũng chả đuổi theo, thế là nó chiếm được Sóc Giang, kéo quân về hướng Thị Xã Cao Bằng, đến Nà Giàng thì gặp Trung đoàn 174 Cao Bắc Lạng cũng vừa kéo lên đến đấy.
-   Hai bên đánh nhau chứ ?
-   Đánh chứ…

Cảm ơn ông cụ và bác!

Thật hiếm được nghe chuyện các cụ thời chống Pháp mà không qua gọt rũa, cảm ơn và chúc gia đình mạnh giỏi!

Ký ức một thời chinh chiến luôn luôn tươi mới , hấp dẫn và nhiều ý nghĩa.Cám ơn bác ,kính chúc bác luôn luôn mạnh khoẻ để đồng hành cùng con cháu .

Cảm ơn các bạn Doduonghien1980, trevn,fddinh, vmt đã có lời chúc sức khỏe tới Cụ nhà tôi và có lời động viên tôi viết bài. Thú thực với các bạn, Cụ tôi đã già rồi, khó tính lắm, phải nịnh Cụ như nịnh trẻ con Cụ mới đồng ý kể đấy, đúng là "Một già một trẻ bằng nhau" ;D. Cụ tôi người dân tộc thiểu số gốc ở xã Đào Ngạn, Huyện Hòa Quảng, Tỉnh Cao BẰng, đúng như Cụ kể, thời ấy dân cư thưa thớt, nhà nào biết nhà ấy, đời sống lạc hậu...Cụ trốn nhà đi lên Huyện đăng lính mà Bố mẹ, anh chị không hề biết, mà cũng chẳng đi tìm...mãi đến khi có người ở xã lên huyện đi chợ nhìn thấy Cụ trong doanh trại của bộ đội mới về nhà báo cho thì mọi người mới biết là Cụ trốn đi lính. Chuyện về Cụ và chuyện của Cụ sẽ kể rất dài và nhiều, tôi sẽ cố gắng khai thác triệt để mọi khía cạnh và viết lại cho anh em trong QSVN , kể cả những gì khác với những điều mà từ trước đến nay sách vở, báo chí đã nói và viết. Các bạn cũng có thể nêu những vấn đề mà các bạn thắc mắc hay cần biết về các chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống Pháp, nhất là về trận Điện Biên Phủ..tôi sẽ chuyển tải xem Cụ trả lời như thế nào nhé. Một lần nữa cảm ơn mọi người.

-   Trung đoàn 174 của Ông Việt và Ông Mân, có lẽ là được Trên điều về để chặn bọn Tưởng này
-   Nhưng Bọn Tưởng chỉ là tàn quân chạy sang Việt Nam chứ có mưu đồ gì đâu
-   Vấy, Tướng Bạch Sùng Hy liên hệ với bọn Pháp ở Thị Xã Cao Bằng là, một là nó sang trú quân nhờ Pháp, hai là nó sang kết hợp với Pháp cướp bóc dân ta rồi mượn đường đi qua Cao Bằng, Lạng Sơn để về Quảng Tây hợp với đại quân nó ở đấy. Chủ trương của ta là chặn đánh để nó không liên kết được với Pháp, nếu nó bị tan rã thì được việc a là.
-   Khi Trung đoàn 174 đánh Tưởng ở Nà Giàng thì Bố đang ở đâu.
-   Lúc ấy mỗi thằng chạy một ngả, khi nó đi qua thì lại tìm đường về với nhau và tập hợp quân số lại thành Đại đội, phải mất gần hai ngày đoàn quân Tưởng mới đi hết, bọn này vừa đi vừa vào các bản dọc đường cướp thóc gạo và trâu bò, lợn gà, nghe dân nói nó chỉ cướp thôi chứ không bắn giết. Đại đội 711 của tao được lệnh đánh tập hậu, gây rối tạo điều kiện cho 174 chặn đánh lực lượng chính của nó. Tao được Anh Nghiệp giao cho nhiệm vụ cùng một số anh nữa vào các bản vận động dân góp thóc gạo và thực phẩm để Đại đội vừa đuổi truy kích Tưởng vừa có cái ăn, ở dọc đường từ Sóc Giang về Nà Giàng, tao thuộc hết các làng bản nên vận động quyên góp được rất nhiều lương thực và thực phẩm, dùng không hết còn đem cho bộ đội 174 nữa, việc này tao được Anh Nghiệp khen trước đại đội mà.
-   Thế Bố vận động như thế thì biết được ai cho nhiều ai cho ít, dân cũng chịu cho không bộ đội à.
-   Cho không là thế nào, cho không chỉ là buồng chuối, vác mía thôi, còn thóc gạo trâu bò lợn là vào sổ sách và giấy biên nhận cả đấy.
-   Giấy biên nhận để làm gì.
-   Vấy, họ đem giấy biên nhận này lên Xã, lên huyện thanh toán lấy tiền chứ, nhưng có lẽ xã và huyện trả rẻ hơn là đem ra chợ bán.
-   Vậy trung đoàn 174 có đánh được bọn Tưởng không ạ
-   Ái chà, lính 174 toàn là lính thiện chiến, hình như nó được thành lập từ những năm 1947, 48 gì đấy, đa số là người dân tộc mình (dân tộc Tày) ở Cao Bằng, Lạng sơn và Bắc Cạn. 174 đánh cho bọn Tưởng tan rã gần như hoàn toàn, lúc tao đánh năm con trâu về đến Nà Giàng thì thấy hai bên đường xác Tưởng xếp thành đống, 174 đang thu dọn chiến trường thu được rất nhiều súng đạn, lừa ngựa… lính ta tranh thủ hôi của, chủ yếu là lục lấy quần áo, tiền.
-   Có bắt được nhiều tù binh không ạ
-   Không bắt, đánh và đuổi chúng đi về bên kia biên giới là được rồi. Bọn này bị đánh chạy bán sống bán chết vượt qua đường núi sang Trà Lĩnh, Phục Hòa và chuồn thẳng sang Long Châu, Quảng Tây. Ui chà, sau khi ăn mừng chiến thắng cùng với 174, đại đội 711 Hà Quảng được chia mấy chục con ngựa chiến lợi phẩm, Tao cùng mấy anh lính trẻ tuổi sàn sàn cưỡi ngựa phi về Sóc Giang oai ghê lắm, ngựa của nó phi nước đại mà êm như ru, không sóc, không dồn..Toàn Đại đội về đến Sóc Giang lại mổ mấy con trâu khao quân…
-   Thế trong lúc 174 đánh bọn Tưởng ở Nà Giàng thì bọn Pháp không đả động gì à.
-   Có chứ, nó cũng định lên cứu, nhưng có lẽ bị quân ta chặn ở đèo Kéo Ka, Kéo Pựt ( thuộc xã Nam Tuấn, Hòa An ) rồi, nó còn cho tàu bay thả tiếp tế xuống Nà Giàng cho bọn Tưởng cơ mà, khi Tưởng chạy ta còn thu được vô số nào là quân lương, gạo, muối, cả thuốc phiện…Bọn Tưởng bị 174 vây ở Nà Giàng mấy ngày mà nó vẫn mở Sòng Bạc, Nhà Thổ để các sĩ quan của nó ăn chơi
-   Đánh Tưởng xong thì Đại đội của Bố làm gì, Bố kể tiếp đi.
-   Đánh xong thì chuẩn bị ăn tết Nguyên đán thôi.
-   Tết thì bộ đội ăn tết như thế nào.
-   Cũng chẳng có gì, dân cho thứ gì thì dùng thứ đấy, tết lạnh lắm, cả bọn nằm co ro ở lán trại, lúc ấy chưa có áo trấn thủ phát , bộ đội lấy rơm tết thành đệm, thành ổ rồi chui vào tránh rét. Có mấy thằng láu cá, lúc đi thu chiến lợi phẩm ở Nà Giàng được không nộp cho trên mà dấu đi, lúc ấy mới giở ra để ăn tết chung, có gì đâu, vài túi quân lương của Pháp, bao thuốc lá của Tưởng..nhưng thế là vui lắm rồi. Ăn tết xong, nghe người dân ở trên Lục Khu về kể chuyện có một bọn Thổ Phỉ thi thoảng kéo nhau đi cướp bóc ở các làng xã xung quanh, nghe nói chính quyền ở xã mà bọn Phỉ nổi loạn bị  giết hết…ta không thể đưa người đến để nắm chính quyền được, bọn Phỉ này lấy tiền của cướp được đem mua vũ khí đạn dược trang bị khá mạnh. Một tháng sau thì Đại đội được lệnh hành quân lên vùng Lục Khu đánh Phỉ, bọn này nổi loạn ở Làng Pác Có, xã Vân An…

Chuyện đánh tàn quân Tưởng sang cướp phá nước ta được ông cụ thân sinh của Mr Ngan kể rất sinh động. Chuyện xưa đã 60 năm, nay nghe các bô lão nhắc lại mình thấy toát lên khí thế hào hùng toàn dân đánh giặc cứu nước.

Súng Pạc Hoọc tôi vẫn thường được nghe tên nhưng chưa từng biết mặt. Không biết trong quân sử nhà mình bác nào biết hoặc có hình ảnh post lên cho anh em xem với.

Rất hoan nghênh bài viết của Mr Ngan đã làm rõ hơn khí thế hào hùng toàn dân đánh giặc thời 9 năm kháng chiến chống Pháp.

Khổ thân lão thượng sỹ già, thức khuya thế thì lấy sức đâu ngày sau đi cày, lại còn thích Poọc họoc nữa cơ chứ. Em có 1 cây đang tính bán, nếu bác thích thì Bom này biếu luôn .
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/sungPoocHooc.jpg)

(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/poochooc.jpg)

Cậu Bom phải giải thích cái báng gỗ ấy bình thường là cái bao đeo súng, chứ không phải khẩu súng ấy nó cứ nguyên như thế. Thường người ta dùng như súng ngắn có băng đạn ở trước thôi.

Em nghĩ là cái bao súng có thêm chức năng liên kết với tay cầm vì nó liên quan đến cái thước ngắm này đấy cụ "tinh vi" ợ  ;D :D ;)
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/Poochooc-1000m.jpg)

Cái nhà Bác Ong Bướm siêu thật >:( , Loại súng Pạc hoọc này rất thông dụng vào những năm trước 1945, các Cụ nhà ta hoạt động cách mạng vùng núi giáp biên Cụ nào cũng có một khẩu dắt lưng, thường thì mua của bọn tàu tưởng hoặc đổi bằng Bạc trắng hoa xòe. Theo người Bác của Nhà Em là một trong những 34 chiến sĩ khi thành lập Đội "Việt nam tuyên truyền giải phóng quân" tại khu rừng Trần Hưng Đạo thì có đến 1/3 quân số đeo Pạc Hoọc kể cả Cụ Giáp nhà ta cũng dắt lưng một khẩu. Chỉ có điều là súng này do hãng nào sản xuất thì nhà Em chịu, Bác Ong Bướm cho biết luôn được không ?

hehe hồi bé em cũng có 1 cây này để chơi đánh trận giả với mấy thằng bạn trong xóm . Cây của em là do Tàu Chợ Lớn sản xuát  ;D

Pạc-Hoọc thì tôi vẫn thường đọc thấy trong các tác phẩm văn học (trước 30/4/75 tôi đọc tiểu thuyết dã sử xuất bản trong Nam đã nghe nhắc tới súng Pạc Hoọc), nay mới tận mắt nhìn thấy qua ảnh chụp. Cám ơn bạn ống_bơm nhe, chắc ngày xưa bạn là cán bộ quân khí. ;D

Súng Pạc Hoọc thời xưa cũng lợi hại thật: Thước ngắm tới 1000m :-\.

Vâng có em đây thưa bác. Khách vô chơi thì phải chiều ý chủ nhà chứ bác nhẩy. Có điều là em dốt ngoại ngữ lẫn nội ngũ nên nói không thể thoát hết nghĩa, kính mong quý bác chỉ giáo thêm. ;)

(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/xuatxuPachooc.jpg)

(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/xuatxuPacHooc.jpg)

Có điều  em thấy lăn tăn ở chỗ thước ngắm tới cả km !? chả lẽ hàng cổ loại này mà dữ vậy ta.

Gì chứ súng ống thì có lẽ nên mơì Phúc giáo sư vào nói chuyện, Phúc đang làm topic súng cổ, có lẽ cũng tiện khi nói tới PacHooc.

Ngày xưa xem phim, chuyện TQ chỉ biết người ta "vẩy" pạc hoọc chứ lắp báng để "ôm" như thế này thì mới thấy ở đây thật  ::)

Theo hình mà Bác Ong pot lên, nhà Em gúc ra thì Súng này được sản xuất ở hai nhà máy của Tây Ban Nha  và xuất hiện trên các chiến trường ở thế chiến I ( 1916-1918 ), thị trường tiêu thụ nhiều nhất là Trung Quốc. Địa chỉ :http://www.1896mauser.com/spanish.htm

Xem các chuyện LX về thời Hồng quân đánh Bạch vệ, nội chiến 1917-1921, hay nói nhân vật chính ủy hoặc chỉ huy Hồng quân có khẩu súng Mô de, nhìn lại thì đây chính là nó (Mauser), hãng Mauser của Đức thời 191x.

Huyphuc cũng có 1 topic dài về khẩu "pạc khoọc" này rồi.
Đúng là nguyên bản của Đức, nhưng Tưởng mua (hoặc không) cái "li xa" của nó, rồi đem về tự chế. Thời đấy, nhiều nơi bên TQ đều sản xuất được (kiểu như phích con Công-đâu cũng sản xuất ;D) Thế nên,  "pạc khoọc" mới phổ biến và có giá bình dân như thế (các cụ nông dân Tầy Nùng đều có thể sắm được).
Biến thể của "pạc khoọc" nhiều vô kể. Cái vụ bao gỗ kiêm báng súng này chỉ là 1. Loại này cánh lính bảo vệ, vv là dùng. Chứ sỹ quan thì đời nào cũng thích oai như nhau. Tin chắc 1 nghìn phần trăm răng: chẳng có tay sỹ quan cóc nào cầm cái báng gỗ ấy cả. Mà chỉ là: vẩy x phát "pạc khọoc" rồi đi  ;D

       Chuyện của cụ nhà bác Mr.Ngan hay lắm. Hai cụ ông và cụ bà nhà tôi cũng là lính đánh Pháp. Các cụ đã mất cả rồi. Năm 1945 cụ ông làm đại trưởng, mặc áo dạ kiểu bộ đồ lớn, mắt thì đeo kính dâm, tay thì chống ba toong. Một chú khỉ con trên vai, lại còn chú becgiê chạy theo sau nữa. Trông có ra bộ đội không? Bộ đội lúc đó có gì dùng nấy mà. Ai có súng, dùng súng, ai có gươm, dùng gươm mà . . .

       Bác Ngan kể tiếp chuyện đi. Ae hóng chuyện bác đấy !

[quote author=TichTuongNhuLe link=topic=18209.msg255401#msg255401 date=1284111892
       Chuyện của cụ nhà bác Mr.Ngan hay lắm. Hai cụ ông và cụ bà nhà tôi cũng là lính đánh Pháp. Các cụ đã mất cả rồi. Năm 1945 cụ ông làm đại trưởng, mặc áo dạ kiểu bộ đồ lớn, mắt thì đeo kính dâm, tay thì chống ba toong. Một chú khỉ con trên vai, lại còn chú becgiê chạy theo sau nữa. Trông có ra bộ đội không? Bộ đội lúc đó có gì dùng nấy mà. Ai có súng, dùng súng, ai có gươm, dùng gươm mà . . .
       Bác Ngan kể tiếp chuyện đi. Ae hóng chuyện bác đấy !
[/quote]

Các Cụ lần lượt về với Tiên tổ để lại cho con cháu bao điều thương tiếc và bao điều chưa kể, chưa nói...phải không Bác Tichtuongnhule ! Cụ nhà Bác rất đúng với hình ảnh người chỉ huy Vệ Quốc Đoàn những năm 1945-1946 : Oai vệ, phớt đời, pha chút Găng sờ tơ nữa...Cảm ơn Bác đã động viên, Nhà Em cũng tranh thủ những lúc Cụ còn khoẻ để "khai thác" và viết bài tuy mỗi tối cũng chỉ "khai thác" vừa đủ để phù hợp sức khoẻ của Cụ.

Em minh họa cho "Hồi ức của người CCB già" vài hình ảnh về đội quân của Bạch Sùng Hy và chiến công của e174 năm 1949:

(http://i614.photobucket.com/albums/tt226/trandoan/e174-1.jpg)

(http://i614.photobucket.com/albums/tt226/trandoan/e174-2.jpg)

-   Hôm nay Bố thấy trong người khỏe không ? Mỗi tối nói chuyện như vậy có mệt không ạ
-   Nói chuyện, hay không nói chuyện cũng thế, già rồi, lúc nào mà chả thấy mệt.
-   Vậy thì Bố cứ từ từ mà kể nhé, chẳng đi đâu mà vội. Hôm qua kể đến đi đánh Phỉ ở Lục Khu rồi.
-   Ừ, Lục Khu cách thị trấn Sóc Giang khoảng hơn một ngày đường, đường đi khó khăn, lởm chởm toàn đá tai mèo. Gọi là Lục Khu vì vùng này có sáu xã vùng cực cao gồm : Thượng Thôn, Hạ Thôn, Nội Thôn, Nội Trung, Lũng Nặm và Tổng Cọt, xã Vân An cũng nằm ở vùng này nhưng không được tính vào Lục Khu, vùng này đa số dân Mèo và Nùng ở, quanh năm thiếu nước, không có con sông , suối nào, đi lấy nước xa lắm, dậy từ gà gáy, gùi hai ống bương sau lưng bắt đầu đi thì mãi đến tối mịt mới đem được hai ống bương nước ấy về đến nhà. Tao kể hơi dài về chỗ này để chúng mày biết thêm thôi. Nước đem về ưu tiên dành một bát cho người già, người ốm, sau đó để nấu rượu, sau đó để nấu cơm, đồ ngô, còn lại mới để rửa rau, nước rửa rau xong để rửa bát đũa, cuối cùng mới để cho gia súc uống.
-   Thế họ không bao giờ tắm gội à.
-   Thường thì đi làm rẫy, đi núi về đang mồ hôi mồ kê chảy ra thì kỳ cho gét nó ra từng mảng sau đó chạy ra đầu nhà có gió thổi cho khô, phủi đi là sạch, không cần dùng đến nước. Trước khi đến đánh Phỉ, Anh Nghiệp gọi Tao cùng một thằng tên là Phử, người Mèo ra bảo : Hai thằng mày là dân vùng này, quen với phong tục tập quán ở đây, tao giao cho đi thám thính nắm tình hình trước, những cái cần nắm cần biết là bọn Phỉ có bao nhiêu thằng, thằng cầm đầu nằm ở đâu, trong rừng hay ở trong dân bản, có nhiều súng ống không, có bố trí lực lượng canh phòng không rồi xem dân ở đấy có gét bọn phỉ này không hay ủng hộ nó để kiếm lợi…Ba anh em bàn nhau làm sao vào được cái bản Pác Có để nắm tình hình, nghĩ mãi mới ra một cách, giả làm người đi buôn thuốc Phiện, hồi ấy thuốc Phiện được sử dụng rất nhiều trong các thôn bản miền núi. Nhưng lấy đâu ra thuốc phiện, đang suy tính thì Anh liên lạc đại đội nói chõ vào : sao không vào kho của Huyện lấy, lần trước thu được của bọn Tưởng mấy bọc đấy thôi, thế là đem theo một bọc thuốc phiện vào cái túi dết, hai thằng lên đường, mặc quần áo của dân tộc đem theo từ khi đi lính.
-   Đi vào chỗ Phỉ như thế có sợ không Bố.
-   Sợ chứ, nhưng được cái là bọn Phỉ nó chỉ nổi loạn ở khu vực ấy thôi, nó ít khi ra ngoài cho nên việc theo dõi các hoạt động của ta nó hầu như không có nên cũng an tâm chút ít, chứ nó mà có mạng lưới theo dõi biết mình là Bộ đội trá hình thì nó sẵn sàng đòm ngay. Khoảng gần trưa thì Tao đến bản Pác Có, hai thằng dừng lại một lúc để lấy lại tinh thần và nhớ lại nhiệm vụ được giao, cũng sợ và run, nhưng khi vào bản thì chẳng thấy lính canh cũng như chẳng thấy đồn bốt gì, nhà cửa chống vắng, hỏi mấy ông già đang nằm bên bàn đèn hút thuốc phiện, thanh niên bản đâu hết rồi, trả lời : chúng nó đi làm hết rồi. Tao thấy lạ quá, vậy thì Thổ Phỉ ở đâu, phải hỏi cho ra nhẽ mới được. Tao bèn nháy thằng Phử lấy ra bọc thuốc phiện, véo một viên bằng đầu ngón tay đưa cho Ông già nhất nói là biếu các Ké (Ông già), bọn này thấy thuốc phiện mắt sáng lên, viên bi lại và đốt để hút luôn, vừa hút một hơi, lão già nói ngay “chúng mày mua lại của bọn quân Tưởng phải không, loại này bây giờ hiếm lắm” Thế là chiếm được cảm tình rồi mới lân la hỏi hết chuyện nọ sang chuyện kia, mấy ông già cứ thế tồng tộc kể ra hết, hóa ra chuyện Thổ Phỉ ở làng này là có thật, nhưng không như người ta đồn đại, thanh niên trong làng tụ tập lại, bầu ra một trưởng nhóm, lúc đầu thì tự trang bị để bảo vệ bản phòng khi có cướp, sau có tiền thì mua súng, có súng thì bắt đầu sang các bản khác bắt nạt đám thanh niên ở bản ấy để tranh gái, thấy đi đến đâu ai cũng sợ thế là phởn chí rủ nhau làm những vụ lớn hơn, chẳng biết tự lúc nào nữa thành ra một tổ chức lúc nhàn rỗi tập trung lại, lấy vũ khí đi cướp ở các bản và sau này rộng ra là các xã trong vùng Lục Khu, cán bộ chính quyền có đến khuyến cáo thì máu anh hùng nổi lên cãi lại, đánh lại, nói nhiều thì điên lên lấy súng ra bắn, việc bắn chết người thời đấy tại các vùng rừng núi giáp biên là chuyện thường, lâu dần thành quen và thành Thổ Phỉ từ lúc nào cũng không biết nữa. Ban ngày thổ phỉ cũng đi làm các việc nương rẫy, săn bắn, củi đuốc..như một người dân bình thường, chỉ đến đêm là tu tập lại đi nổi loạn cướp bóc. Có một thông tin quan trọng là ngày tết 3/3 thanh minh tới đây bọn này sẽ lại tụ tập đi cướp bóc. Nắm xong tình hình, bọn tao vội quay về Sóc Giang ngay trong đêm ấy để báo cáo cho Anh Nghiệp biết kịp chuẩn bị đến bao vây và giải tán bọn Phỉ này.
-   Thế đánh nó có khó lắm không Bố ?
-   Trước hôm 3/3 một ngày, Cả đại đội kéo nhau đi, đem theo cả khẩu đại liên Bren-nô, Tao cùng thằng Phử dẫn đường, vì biết là bọn Phỉ này không canh phòng cẩn mật lắm cho nên cứ đi ào ào càng nhanh càng tốt. Đến nơi, anh Nghiệp dàn đại đội Bao vây bản, khẩu đại liên được kê ngay đầu vào bản sẵn sàng bắn bọn chạy ra hay chống cự lại. Đúng là bọn Phỉ này đang tập trung để đi cướp thật, một tổ sáu người do anh Nghiệp dẫn đầu nối thành một hàng bí mật tiến vào bản chỗ sân rộng nơi bọn Phỉ nấp.
-   Bố có ở trong đội ấy không ?
-   Không, tao được phân công ở ngoài, thằng Phử đi theo Anh Nghiệp, một lúc sau thấy tiếng chó sủa loạn xị lên, rồi tiếng ngựa hí, tiếng người hốt hoảng la lên, tiếng thằng Phử nói bằng tiếng Mèo rất to, đại loại Chúng tao là bộ đội chủ lực của huyện đây, chúng mày đã bị bao vây, chống cự lại bọn tao sẽ giết hết cả làng…
-   Thế chúng nó có dám chống cự lại không ?
-   Đa số bị bất ngờ, khi nghe nói là Bộ đội chủ lực thì chạy hết, mà chạy về nhà trốn, cả thằng trưởng nhóm.Thằng này cũng to gan, nó vừa chạy vừa chĩa súng lại phía sau bắn , Bọn tao ở ngoài này nghe tiếng hô của thằng Phử biết là đã thắng thế nên cũng ào vào trợ giúp. Chỉ một loáng bọn Phỉ đã chạy trốn sạch. Bộ đội đi đến từng nhà, đốt đuốc soi tìm từng thằng một.
-   Thế người nhà của nó cũng cho khám à.
-   Người nhà của nó cả già lẫn trẻ con bắt ngồi một hàng ngoài sân, bắt một người dẫn vào nhà gọi ra đầu hàng. Bọn này nhát lắm, gọi ra hết, nộp súng, giơ tay để mình trói lại.
-   Bắt được bao nhiêu thằng ạ
-   Khoảng chừng gần hai chục thằng, khi khám nhà thằng trưởng nhóm, cả nhà nó không chịu khai ra chỗ nó nấp, anh Đại đội phó, hình như tên là Nông Quốc Tuấn, gọi bố nó ra rồi nói to lên : Thằng nào bẻ cho tao cành cây thật to để tao đánh lão già này xem nó có khai không, vừa nói xong thì đã thấy thằng con quẳng súng ra và lóp ngóp bò xin hàng. Thế là chẳng tốn một viên đạn, bắt gọn bọn Phỉ giải về Huyện.
-   Ta đối xử với bọn này như thế nào ?
-   Thì cũng giảng giải, giáo dục bắt nó thề không được làm Thổ Phỉ nữa rồi thả, thực ra chúng nó cũng là dân cả mà. Nhưng nghe đâu đến năm sau lại có bọn khác nổi lên làm Phỉ, cũng ở vùng Lục Khu…

Ồ, rất cám ơn bác Mr.Ngan. Đến tuổi này mà cụ nhà bác còn nhớ như vậy quả là siêu. Xin gửi lời chúc sức khỏe tới người lính già-cụ thân sinh ra bác.

Cảm ơn bác Mr Ngan! Lối dẫn chuyện phục hiện rất thú vị. Bác nên ghi âm trước khi viết lại đề phòng quên mất chi tiết.

Mình khoái các từ địa phương như thế này nữa  :D:

-   Vấy, Tướng Bạch Sùng Hy liên hệ với bọn Pháp ở Thị Xã Cao Bằng là, một là nó sang trú quân nhờ Pháp, hai là nó sang kết hợp với Pháp cướp bóc dân ta rồi mượn đường đi qua Cao Bằng, Lạng Sơn để về Quảng Tây hợp với đại quân nó ở đấy. Chủ trương của ta là chặn đánh để nó không liên kết được với Pháp, nếu nó bị tan rã thì được việc a là.

Cho cháu chen ngang 1 chút về khẩu súng Pạc hoọc trong ký ức của các cụ ông CCB thời KCCP
Waffenfabrik : Tên ( Chủng loại ) vũ khí (cụ thể ở đây là súng)  Mauser : Mau dờ
Oberndorf am Neckar : Nơi sản xuất - Địa Phương ( Thành phố bên dòng Neckar )
D.R.P : Deutscher Reichtpartein : Đảng Hoàng Gia Đức hay gần gần như thế vì từ Deutscher Reicht bây giờ bị hạn chế dùng (dễ gợi nhớ Hitler)
u.A.P : Cái này cháu chưa tra ra hoặc tìm hiểu được

Cháu tìm được rồi, khó mỗi chữ A.P thôi mà dò mãi chưa ra. Cháu cám ơn chú Hùng E1F2

Waffenfabrik Mauser: nhà máy vũ khí (hãng) Mauser
Oberndoft a Neckar: thành phố Oberndorf trên sông Neckar
O R.P u A.P : xưởng sx mang tên của R.P và/und A.P

thành phố Oberndorf trên sông Neckar

Bên này chỗ nào cũng là Stadt,lớn thì Großer Stadt,nhỏ thì Kleinner Stadt.Như chỗ nhà em ở thì kleiner hoặc mini sờ  ;D ;D

Oberdorf am Neckar là làng Oberdorf bên dòng sông Neckar,cách chỗ nhà em một hòn sỏi rơi tức là ném thì nó bay qua xa mất,ném trượt rơi thì trúng. ;D ;D
Thời 1919 hoặc trước 193x thì không thể là Reichstag Patei được,lúc đó Hít..hít...có lẽ chưa ra tù,bị tù sau vụ đảo chính bằng vũ lực hụt tại Bayern München.
Weimarer Republik 1919 bis 1933

 (Deutsches Reichspatent (D.R.P.)  
Nước Đức
AP
và quân đội.
Dịch cho chọn gói phải là;
1- nhà sản xuất vũ khí Mauser- tại Oberndorf thuộc Neckar
 " bởi có nhiều địa danh trùng tên,nên Neckar là để phân biệt địa danh chính xác của Oberndorf này là nằm bên dòng sông Neckar.Khác với Oberndorf am Rhein hoặc am Donau..v..v.."
2- D.R.P u A.P chỉ là ký hiệu xác nhận được phép sản xuất của quân đội Đức.

D.R.P  là Deutsches Reichspatent  và AP là Armyspatent. Nếu dịch đúng từng chữ thì cực kỳ lủng củng.
          
 Wehrmachtsabnahmestempel
Nói nôm na nó giống như là.
Tổng cục Công chứng quốc gia. "là bao quát chung"
Cục Công chứng quân đội." là một nhánh,của cả nước"

-   Con nghe và đọc sách báo nói về Phỉ là ghê lắm, nào là lập căn cứ địa, nào là xây dựng lực lượng thiện chiến, nào là vũ khí hiện đại được các thế lực nước ngoài hậu thuẫn…
-   Ây dà, sách báo nói là một chuyện, nhà văn nhà báo có bao giờ theo sát được anh bộ binh đánh trận để tả sát thực đánh nhau ác liệt như thế nào đâu, đấy, như cái ảnh Ông Hồ ngồi quan sát trận địa ở trận đánh Đồn Đông khê trong Biên giới 1950 ấy, thằng Nhật ( cháu của Cụ, người Đông Khê ) nói : Cháu lên đúng vị trí đấy thì không thể nhìn thấy đồn được, làm sao mà quan sát trận đánh được, chỉ là chụp ảnh thôi..
-   Thế cái chiến dịch Biên giới này Bố có tham gia không ?
-   Vấy, sau khi ở Lục Khu về thì thấy có thêm mấy anh cán bộ trông lạ lắm, hình như ở trên điều về thì phải, mấy ngày ấy anh Nghiệp đại đội trưởng suốt ngày họp với họ, được vài hôm sau thì đại đội được lệnh chuẩn bị hành quân xa, nghe anh liên lạc nghe lỏm được nói là về thị xã, tăng cường cho lực lượng chủ lực của Tỉnh, tham gia cùng với Quân chủ lực của Trên đánh giải phóng Thị Xã.
-   Thế có nghĩa là Bố được tham gia rồi còn gì.
-   Nói là được tham gia thì cũng phải, nhưng đại đội hành quân đến thị xã thì Pháp đã rút khỏi thị xã được ba ngày rồi.
-   Tất cả đại đội đều đi ạ
-   Ừ, nhưng khi đến Án Lại ( địa danh cách thị xã 14km, trên đường vào Trà Lĩnh, Quảng Yên ), Anh Nghiệp bàn giao đại đội cho đơn vị mới rồi cùng với cả bộ khung của đại đội lại quay trở về Sóc Giang. Sau này tao mới biết việc của Anh Nghiệp là đặc phái của Trên đóng ở Huyện Hà Quảng để tuyển quân, nuôi và huấn luyện, sau đó bổ xung cho các đơn vị chủ lực tuyến trên.
-   Thế đơn vị mới là đơn vị nào.
-   Lúc ấy thì không biết, chỉ biết là nhập quân xong là được lệnh cùng với trung đội mới, theo anh trung đội trưởng khẩn trương tiến về thị xã, chiếm lĩnh trận địa trên các mỏm núi ở bên này sông Bằng Giang, bây giờ là khu Tam Trung ấy, ái chà chà, khi bắt đầu đến đoạn đường nhà máy điện Suối Củn ( Cách thị xã 4km) thì đã thấy quần áo tây, đồ đạc, súng lớn súng bé vứt đầy đường từ đấy vào đến thị xã, trong thị xã càng nhiều hơn.
-   Lính ta có lấy không.
-   Không vớ, không được phép của chỉ huy thì không ai được lấy cái gì hết, trừ quân lương như đồ hộp, bích quy…những cái nhỏ thì lén lấy dấu vào áo để đến chỗ nghỉ mới đem ra ăn.
-   Hồi ấy Lính tráng tự giác nhỉ, nhưng cứ để ngoài đường cho hỏng à.
-   Nó có một ban gọi là Ban “ Chiếm Thành »  làm công việc này, ban này có lính canh gác các cửa ngõ của thị xã cả ngày lẫn đêm, có nhiệm vụ thu dọn chiến lợi phẩm và sử lý các công việc sau khi thị xã được giải phóng, gần như ban tiếp quản. Trung đội tao được giao nhiệm vụ chiếm giữ khu Tam Trung, có một tiểu đội “Đui sết” (súng 12ly7) đặt ngay trên mỏm đồi bây giờ là Sở Lương Thực ấy, phòng bắn máy bay đến phá Cầu Bằng Giang. Tao cùng với Bác Quý nhà ở Pháo đài, bố con Mai bạn mày ấy, Bác ấy quen mấy anh bên “Chiếm Thành” lẻn được vào thị xã chơi, cũng chỉ là thích thì đi thôi chứ vào làm gì đâu, lấy được hai thùng bột mỳ, đem về dán ăn với nhau. Mãi đến lúc này mới biết là mình được điều về Tiểu đoàn chủ lực tỉnh Cao Bằng. Hôm ấy, Tao với Bác Quý và một anh nữa, chủ quan như mọi ngày, bỏ đơn vị đi sang bên Thanh Sơn chơi, vì bên ấy cũng có một trung đội có mấy thằng cùng ở đại đội 711 Hà quảng đóng ở đấy. Khi quay về, khoảng 3 giờ chiều, thì máy bay nó đến, bỏ mẹ không cơ chứ, ba thằng vắt chân lên cổ mà chạy, chạy qua được cầu Bằng Giang thì nó bắt đầu bổ nhào thả bom và bắn cầu, khẩu “Đui Sết” của trung đội cũng bắn từng tràng, thằng đi theo Tao và Bác Quý bị một  hòn đá to bằng nắm tay văng trúng vào bắp đùi ngã trẹo gân, cả ba dùi nhau lết mãi mới về đến trung đội. Tối hôm ấy, trung đội trưởng gọi ba thằng lên sạc cho một mẻ, bắt viết kiểm điểm và bắt lao động ba ngày. Bị một phen hết hồn.
-   Bố đóng ở Tam Trung bao lâu.
-   Cũng khoảng nửa tháng, sau đó đơn vị  lại được lệnh hành quân vào Phục Hòa để nhận bàn giao tù binh Pháp của hai binh đoàn Lơ-Pa-giơ và Sác -Tông  mình bắt được ở Đông Khê và Thất Khê. Cơ man nào là lính, trắng có, đen có, đa số là lính Ma rốc da đen, bàn giao xong tại Phục hòa, đơn vị tao giải bọn này vào tận gần Trùng Khánh, qua Thông Hòe.
-   Trong bọn này có sĩ quan không.
-   Không, toàn lính, sĩ quan bị giải đi riêng và không theo đoàn này.
-   Thế mình phải cung cấp mọi thứ nuôi nó à
-   Chỉ cho nó gạo và thực phẩm, nó tự nấu lấy, ban ngày giải nó vào rừng để chặt cây, cắt gianh làm trại.
-   Thế nó không trốn à
-   Có thả nó ra nó cũng không biết đường nào mà về.
-   Thế cứ giam giữ nó mãi.
-   Khoảng hai tháng thôi, sau đó trao trả nó cho Pháp, nghe đâu là giải về Bắc Ninh để trao trả.
-   Chắc chỉ trao trả lính thôi chứ, Sĩ quan chắc không.
-   Phải a nè, phải giữ nó lại để khai thác chứ.
-   Bố cứ kể tiếp đi
-   Sau khi đơn vị hoàn thành việc giải giáp và trông coi tù binh quay ra thị xã thì cũng là cuối năm rồi, còn đúng năm ngày nữa thì tết ( tức 25 tháng chạp năm 1950 ) đơn vị nhận được lệnh hành quân về Hòa Bình để bổ xung cho Đại đoàn 308.
-   Tết cũng phải đi ạ
-   Hừ, tết cũng đi,đúng mùng một tết thì đến thị xã Bắc Cạn, mỗi người được một cái bánh trưng gói dài bằng bắp tay…

...
-   Cả ngày mùng một tết được nghỉ, thị xã miền núi thời chiến tiêu điều và hoang tàn lắm, cả thị xã có mỗi một dãy phố là đông người, cũng có cảnh bán mua, trò chơi…Cả tiểu đoàn dừng chân ở bờ Sông cạnh thị xã, thằng nào có tiền thì vào phố mua quà, cũng chỉ là cái bánh chưng, nắm xôi, bao thuốc.., đến chiều thì có một đoàn cả phụ nữ, người già đem đến mấy gánh quà cho bộ đội, chia đều cho các đại đội, lại bánh chưng, bánh khảo, và thuốc lá, thuốc lào. Mỗi thằng hai điếu thuốc phì phèo, anh thì rít thuốc lào, anh thì thổi kèn ác mô ni ca rồi đánh đàn măng đô lin..cũng vui đáo để, đỡ nhớ nhà.
-   Thế thị xã Bác Cạn lúc ấy không có Pháp à Bố.
-   Không có, hình như sau chiến dịch Biên giới nó cũng rút quân khỏi Bắc Cạn thì phải, à mà tao cũng không biết vì tiểu đoàn đóng quân bên cạnh thị xã, có được vào đâu mà biết.
-   Lúc nãy Bố vừa kể là có phố đông người, mua bán..
-   Thì lúc ấy cũng chỉ nghe chúng nó kể lại thế. Nhớ thế nào Tao kể thế ấy.
-   Vâng, sau đó thì sao ạ
-   Sáng hôm sau, mùng hai tết, tiểu đoàn tiếp tục hành quân về Thái Nguyên để vượt đèo khế sang Tuyên Quang.
-   Đi như thế thì quân tư trang của lính ta như thế nào, được trang bị gì, phải mang theo gì ?
-   Chẳng được trang bị gì, Có gì mà mang ngoài một bộ quần áo đang mặc và một bộ nữa trong cái túi dết, mà quần áo vẫn là hai bộ đem đi từ nhà, gần mủn cả ra rồi.
-   Còn súng ống ?
-   Không có, lính bổ xung thì đem súng đi làm gì. Vượt đèo khế sang Tuyên Quang, qua Đoan Hùng Phú Thọ , vượt Thanh Ba sang Hòa Bình đến nơi tập kết. Tính từ lúc xuất phát từ bản Na Lữ, Cao Bình đến Hòa Bình cả thảy hết đúng 15 ngày, toàn đi bộ, về đến chỗ tập kết anh nào chân cũng phồng rộp, chai dày cộp cắt ra từng mảng.
-   Bố có nhớ địa danh tập kết ở Hòa bình không.
-   Không, trong rừng bạt ngàn, không có dân ở, chỉ có một trạm đón tiếp, mà tao cũng chỉ ở đó hai ngày rồi tiếp tục đi đến bổ xung cho đơn vị mới, có người dẫn đi, trên đường đi lại gặp rất nhiều đoàn người đi về trạm đón tiếp ấy, chắc cũng là lính bổ xung như bọn Tao. Đêm hôm sau thì đến đơn vị mới, đấy, trung đội 16, đại đội 211, tiểu đoàn 23, trung đoàn 88, đại đoàn 308, Tao ở đấy đến tận lúc bị thương chuyển về ty thương binh Bắc Ninh năm 1954.
-   Tức là chính thức trở thành lính chủ lực của Bộ rồi ạ, thế có được trang bị cấp phát gì không hay vẫn phải mặc cái quần áo sắp mủn ra ạ
-   Lần đầu tiên được phát một bộ quần áo Thu Đông, vải màu xanh lá cây, một đôi dày ba ta của Trung quốc với lời nhắn của quân nhu “đôi dày này cứ ba năm mới được phát một lần”, nó tốt thật, tao đi đến tận đánh Điện Biên Phủ.
-   Bố được phát súng gì
-   Súng trường thôi, tiểu đội trưởng trở lên mới được cầm tiểu liên xít ten, tôm-xông, cạc bin..Về sau nghe anh trung đội trưởng nói chính ra là đợt bổ xung quân này là kịp để e 88,f308 đi đánh trận diệt đồn Tu Vũ đấy, nhưng do hành quân đến chậm mất hơn chục ngày nên trung đoàn 88 đã đánh xong Tu Vũ và đang quay về, chỉ một hai ngày nữa là về đến đây, nhận bổ xung bọn này và kéo về Phù Ninh, Phú thọ để chỉnh quân và chỉnh huấn.
-   Hình như sau trận Tu Vũ thì trung đoàn được mang tên là Trung đoàn Tu Vũ đúng không ạ
-   Chính phủ hay Nhà nước gì đấy thưởng cho cái tên ấy, vì trong trận đó lính 88 đánh liều chết lắm, lấy thịt đè người mày bảo, chết khá đấy. Mà cũng không liều không được, không tiến đánh xông lên thì đằng sau chỉ huy thúc, mà quay cổ chạy cũng chết…thế là nhắm mắt mà bắn mà xông lên, chạy càng nhanh càng tốt. Về đến E88, tao được đưa về bổ xung cho tiểu đội 1 của trung đội 16, thế là ở cùng với Ông Cần, Ông Quyển từ đấy lớ.( hai ông này, một ông ở Nghĩa Đô, một ông ở Trấn Vũ là hai đồng đội thân thiết của Cụ từ ngày ấy đến tận bây giờ). Chuyển quân trú ở Phù ninh, Phú thọ hai tháng, một tháng học chính trị (chỉnh huấn), học tài liệu Hai Phe, phe ta và phe nó, phe ta có Trung quốc, các nước XHCN…phe nó có Mỹ, Pháp và các thế lực khác. Bây giờ nghe thấy buồn cười, nhưng ngày đó, lính toàn là dân cày, mù chữ, lạc hậu có biết gì là Xã hội chủ nghĩa, là đế quốc thực dân…nghe cán bộ chỉnh huấn nói cứ nghếch tai nghe quên cả đói. Tháng còn lại học tập quân sự ( Chỉnh quân ), cả tháng chỉ học cách đánh đồn , tức là đánh Công kiên đấy.
-   A, đánh công kiên, đã có lần con hỏi về vấn đề này, Bố kể kỹ kỹ một chút.
-   Thì cũng được học trên sa bàn, nghe cán bộ giảng và chỉ trên sa bàn, sau đó ra đồi thực địa tập. Đánh công kiên tức là đánh một đồn hay một vài đồn liên kết với nhau mà ta thường gọi là cứ điểm. Thường thì cứ điểm ngoài cùng nó quay rất nhiều lớp dây thép gai, lớp dàn mướp, lớp mái nhà, lớp rọ lợn, lớp lò xo..vv.. giữa các lớp có gài mìn, treo ống bơ, mõ..sau lớp dây thép gai trong cùng là một hào sâu và rộng, dưới có thể cắm chông, mảnh chai mảnh sành.. sau đó mới đến một loạt lô cốt hàng ngoài, một hoặc vài chiếc lô cốt mẹ ở giữa, ngoài ra còn có hầm ngầm, công sự, chiến hào nối giữa các lô cốt…Thôi, mai kể tiếp, kể trận đánh đầu tiên mà tao tham dự, trận đánh Nghĩa Lộ Phố, chiến dịch Tây Bắc…

 Mấy cụ thời KCCP kể thật lắm bác Mr.Ngân ạ, rất chân thực! Nhưng khi hầu chuyện các cụ, em hay hỏi lòng vòng thì các cụ mới nhớ, thậm chí các cụ còn...nổi cáu. Muốn khai thác ký ức của các bố, chẳng còn cách nào ngoài kiểu "gạch đầu dòng" kia: Con hỏi-bố trả lời, cháu hỏi-ông(bác)trả lời?

 Ngày xưa em hay có kiểu hỏi chuyện kiểu như bác lắm, khối bác ghét, thậm chí còn ném đá, bảo là em dốt văn(Văn làm gì có gạch đầu dòng), thậm chí dốt cả sử(Em thì chỉ tin vào sử làng-sử của các cựu ấy)? Không biết kiểu khai thác chuyện của bác, hiện tại có ai khó chịu không? Với em, như vậy là quá tuyệt vời, chân thực bằng vạn lần sử sách.

Mong cụ nhà bác tiếp tục trận Nghĩa lộ qua các địa danh Ngòi thia(cụ Tố hữu đã nhắc tới), Dốc đỏ...

Hay quá, đây đúng là phần mà em quan tâm ;D Bác Ngan cho em hỏi ké cụ mấy chuyện:
- Đơn vị (trung đội, đại đội) của cụ lúc đó có khoảng bao nhiêu người, đã được trang bị súng 100% chưa?
- Cụ được phát súng trường của nước nào?
- Trong đơn vị (trung đội, đại đội) của cụ lúc đó súng trường, tiểu liên của nước nào là nhiều nhất? Có bao nhiêu trung liên, đại liên?
- Khi hành quân cụ thường phải mang theo người khoảng bao nhiêu đạn và lựu đạn?
- Sau này có đợt nào các cụ được đổi súng mới không?
- Có quy định nào về vũ khí cá nhân không, ví dụ khi chiến đấu mà súng hỏng phải lấy súng địch thì sau đó có được tiếp tục giữ súng mới không?

Em cám ơn bác :D

Chào Bác GiangHN, đúng là chỉ có cách "gạch đầu dòng" thôi, bây giờ mà bảo Cụ tự viết ra những hồi ức về cái thời trai trẻ ấy của Cụ thì có mà "đánh đó" Cụ, hơn tám chục tuổi rồi, cầm cái bút còn run tay nữa là. Tôi cũng động viên Cụ nhiều, hỏi nhiều, nhiều khi phải một lúc nhớ lại Cụ mới nhớ được, cũng khó khăn gian khổ lắm chớ ;D, nhưng những gì Cụ kể đúng là "thật" 100%, không văn vẻ, không liên tưởng, không ca ngợi cũng như đả kích...Cảm ơn nhà Bác đã có lời động viên Cụ và nhà Em ;D.
Bác Chiangshan : Nhà Em sẽ hỏi kỹ những vấn đề mà nhà Bác quan tâm, chỉ có điều, có những vấn đề chỉ Cấp lãnh đạo hay sĩ quan mới nắm được chứ "lính" như Cụ thì không biết Cụ có nắm được không. Nhà Em sẽ cố gắng "khai thác" Cụ tối đa, nếu không đáp ứng được nhà Bác cũng mong Bác thông cảm. ;D

Cám ơn bác Ngan, em cũng xác định trước là khó, nhưng được đến đâu hay đến đấy ;D

Mà hình như cụ nhớ nhầm 1 chút, vì nếu cụ vào bổ sung cho e88 sau trận Tu Vũ thì đấy đã là cuối 1951 đầu 1952 rồi.

bác Ngân hỏi hộ em một chuyện là hồi đó các Cụ dùng khẩu lệnh chiến đấu như thế nào ạ, một số ví dụ cụ thể.  :D

-   Tiếp tục Bố nhé, có nhiều anh em muốn biết trận đánh này nên Bố cứ từ từ mà kể, càng nhớ nhiều chi tiết càng tốt Bố ạ
-   Nhớ đến đâu tao kể đến đấy, gần năm chục năm rồi chứ có phải năm ngoái năm kia đâu. Trung đoàn 88 và một trung đoàn nữa của 308 được lệnh đánh hai cứ điểm trong chiến dịch này là Nghĩa Lộ Phố và Nghĩa Lộ Đồi ( Pù Chạng), 88 đánh Nghĩa Lộ Phố. Khi hành quân từ Phù Ninh lên đến Nghĩa Lộ, E88 tập kết ở khu đồi Pù Long, phía dưới là đèo Khau Vát, xa hơn chút nữa có một con suối chảy ngang qua khá rộng, tên nó là gì chẳng nhớ được nữa. Từ chỗ tập kết dùng ống nhòm có thể nhìn thấy Nghĩa Lộ Phố, đấy là một cứ điểm nằm trong phạm vi thị xã Nghĩa Lộ cho nên gọi là như vậy, còn cứ điểm kia nằm trên những quả đồi cách xa thị xã nên gọi là Nghĩa Lộ Đồi. Đấy là đã bước vào tháng tám (âm) trời vùng núi đã se lạnh, sương mù bắt đầu xuống, hôm ấy, khoảng 5 giờ chiều, từ phía Nghĩa Lộ Đồi súng nổ dữ dội, lửa cháy sáng rực cả một góc trời, một lúc sau thì có tin chuyền nhau là ta đã chiếm được cứ điểm này, ây dà, lính tráng lúc ấy phấn chấn lắm, lại được mấy anh chính trị viên khích lệ càng muốn xuất phát sớm để ăn tươi nuốt sống Nghĩa Lộ Phố. Đúng 5h30, đại đội được lệnh xuất kích tiến ra chiếm lĩnh trận địa, trời đã nhá nhem, sương mù quyện với khói chiều hạn chế tầm nhìn nên anh nào cũng phải khẩn trương bám đuôi áo anh kia để giữ đội hình. Tiểu đoàn D23 tao trong trận này được giao nhiệm vụ ở mũi dương công còn D29 là mũi chủ công.
-   Thế nào là dương công và chủ công ạ
-   Dương công tức là cái anh có nhiệm vụ khuếch trương thanh thế ở một hướng nào đó của cứ điểm địch mà ta đã xác định trước khi đánh, khuếch trương bằng cách bắn lên trời, đốt lửa, hô hào…cốt làm sao cho địch tưởng ta đánh vào cứ điểm ở hướng ấy, nó sẽ tập trung hỏa lực vào bọn dương công này, trong khi đó mũi chủ công tranh thủ lúc địch tập trung vào mũi dương công thì nhanh chóng áp sát vào khu vực đánh cửa mở để đánh bộc phá cắt hàng rào và mở đột phá khẩu. Hướng dương công càng làm lộ và thu hút càng nhiều thì chủ công càng rảnh tay đánh mở đột phá khẩu càng nhanh và đỡ tổn thương.
-   Nhưng khi chủ công đánh bộc phá, nghe bộc phá nổ thì nó biết ngay chứ
-   Vẩy, biết thì cũng đã chậm chân một lúc rồi còn gì, lính chủ công nhanh lắm, tranh thủ lúc đầu chưa có hỏa lực địch đã đánh được mấy lớp rào rồi ấy chứ.
-   Thế lính ta đi theo đội hình a, hay b, hay c
-   Theo tiểu đội chứ, 12 anh đi theo hàng dọc, anh tiểu đội trưởng đi đầu tiên và sau cùng là anh Phó.
-   Cứ một trung đội có 3 tiểu đội ạ, có đủ người để biên chế không ạ
-   Đủ chứ, đánh nhau là phải đủ a nè, riêng thằng chủ công thì một trung đội được biên chế 4 tiểu đội
-   Lúc ấy lính trong tiểu đội Bố mang súng gì.
-   Lính thì toàn súng trường Trung Chính của Trung Quốc.
-   Thế không có loại khác à
-   Không , một loại hết để còn tương hỗ nhau chứ. Loại khác thì trung đoàn khác, như trung đoàn Chú Việt thì toàn súng trường Pháp.
-   Có trang bị gì nữa không
-   Một bao xe với 200 viên đạn, Bốn quả lựu đạn chuôi gỗ, loại này mà đã giật nụ xòe thì chỉ có ném đi thôi lố, không như lựu đạn của Pháp, Mỹ rút chốt mà không ném thì lại cài chốt lại vẫn được. Đeo thêm một cái xẻng nữa để đào công sự, tổ ba người thì một anh xẻng còn hai anh cuốc.
-   Chỉ huy thì sao ạ
-   Cán bộ tiểu đội phó trở lên thì được mang tiểu liên, tiểu liên thì không đồng loại, anh thì Tuyn, anh thì Gits, anh thì siten…Còn cán bộ tiểu đoàn thì có súng ngắn, cũng nhiều loại súng ngắn, hình như đến trước khi đánh Điện Biên Phủ mới có K54.
-   Thế còn hỏa lực thì sao ạ.
-   Mỗi một trung đội có một tiểu đội hỏa lực, hai khẩu trung liên Breno, hai anh bắn còn lại thì vác đạn phục vụ. Hình như bọn chủ công thì được trang bị đại liên mác xim.
-   Thế khi chiến đấu lấy được súng của địch thì có được thay không.
-   Chắc là cũng được, nhưng súng của mình thì để đâu, vứt đi à, tài sản quốc gia chứ, vả lại có lấy được súng thì sau cũng phải nộp lại. Sau khi đi qua Bản Hẻo thì đến con suối, cứ thế lội qua, mặc kệ quần áo ướt sũng, đi thêm độ chừng non cây số nữa thì đến vị trí và chiếm lĩnh trận địa, anh nào anh ấy khẩn trương đào công sự, được học cả rồi mà. Cố đào thật sâu để trú ẩn và phải đào thật nhanh vì đến giờ bắt đầu dương công là tất cả hỏa lực địch sẽ bắn vào chỗ ta nấp. Đào xong công sự đâu đấy là khoảng 9 giờ, trời tối mịt, cũng chẳng rõ đồn địch ở phía nào nữa, mấy anh tranh thủ chụm vào sâu dưới công sự rít hơi thuốc lào, nói là rít chứ thực ra thì hít vào và nuốt vào để khỏi có mùi , một điếu chia làm bốn góc, mỗi anh một góc, anh sau cùng rít nốt sái. Ái chà, vào trận địa, đào xong công sự, chờ đến giờ nổ súng mà được mấy hơi thuốc lào thì hay lắm, vừa tỉnh ngủ, vừa phấn chấn tinh thần, vừa thấy người cứ nhẹ bẫng. Một lúc sau thì  anh tiểu đội trưởng đến chỉ hướng bắn và ra lệnh dương công, cả một đại đội bắn nhất loạt về một hướng, lúc ấy mới biết đồn địch ở đấy, mấy anh cầm đuốc thắp sáng chạy đi chạy lại dưới giao thông hào…Bọn Pháp như bừng tỉnh, từ các lô cốt bắn như vãi đạn về hướng dương công này, đêm thì tối, chẳng biết ta tấn công vào đâu cho nên cứ chỗ nào có động là nó bắn vào, cả cối cũng câu ra, đúng là hào không sâu thì chết hết. Đúng lúc ấy thì phía Đông của đồn ánh chớp của bộc phá lóe sáng rực cùng với tiếng nổ chói tai, thế là chủ công đã đánh rồi, địch lại dồn hết hỏa lực sang hướng chủ công của ta, bên này, lính dương công tiếp tục nổ súng và cũng tiến sát vào đồn bắn mạnh và cũng thấy có tiếng nổ như bộc phá. Sau đó thì các loại súng, cối, bộc phá nổ loạn xạ, khoảng gần một tiếng sau thì được lệnh ngừng dương công, chắc là hướng chủ công lính ta đã vượt qua được đầu cầu và đánh vào tung thâm rồi.
-   Khi ngừng bắn thì Bố làm gì
-   Ở  im một chỗ, sẵn sàng chờ lệnh mới, thế mà nhiều anh còn đánh được một giấc đấy, khỏe, tuổi ăn tuổi ngủ, mười tám đôi mươi. Đến mờ sáng thì im hẳn tiếng súng, tin truyền về là ta đã hạ được đồn và có lệnh rút quân về vị trí tập kết…

 Có 2 đường chính vào Nghĩa lộ: 1 đường từ trung tâm Yên bái, qua huyện Văn chấn và 1 đường khác từ Trung hà sang, qua Thu cúc.

 Từ thị xã(bây giờ hình như là thành phố) Yên bái vào thị xã Nghĩa lộ, qua ít nhất 2 địa danh mà văn thơ Việt nam hay nhắc đến:
-Ngòi thia, thực ra là 1 con suối khá rộng, lòng suối trơ trọi đá. Cụ Tố hữu có câu "Ngòi thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy"
-Đồng bằng Nghĩa lộ, nói cho oai chứ thực ra nó "be bé" thôi, chỉ là 1 cánh đồng nằm trong cái thung lũng mờ ảo xen lẫn những ngôi nhà sàn của người Thái trắng. Có câu "Nghĩa lộ gạo trắng nước trong", em không nhớ ở bài văn nào nữa(vốn dĩ em văn thấp)

Con suối mà ông cụ nhà bác Ngân hành quân qua, có lẽ là Ngòi thia?

Xin được hỏi chen 2 câu, ae mình gỡ được thì tốt, khó thì nhờ MrNgan hỏi cụ nhà, kẻo qua xa mất phần này:

- Khái niệm Phỉ qua câu chuyện của cụ thấy rất cụ thể và dễ hiểu. Nhưng ta hay nói Thổ Phỉ, có phải là Phỉ gốc dân tộc Thổ không? Thế có Thái Phỉ, Mèo Phỉ không?

- Tôi có 2 người anh ruột đã quá cố, năm nay còn thì trên dưới 80, cũng là vệ quốc đoàn.Ngày còn bé, tôi thấy mỗi bác có một cái "ba lô", màu xanh đã bạc nhạt, chỉ là một tấm bạt hình chữ thập, xếp quấn áo vào giữa, gấp 4 cánh lại rồi buộc dây, có 2 quai để đeo sau lưng. Kiểu như cái cặp hồ sơ "ba dây" thời bao cấp ấy. Không biết sự chuyển "đời" từ version Túi dết sang balô gấp rồi balô cóc diễn ra như thế nào nhỉ? Và "version" mới nhất bây giờ là gì hay vẫn là Ba lô cóc?  

Rất hay khi bạn Mr  Ngan@ làm được một việc hiếm có này,cám ơn cụ CCB già và bạn Mr Ngan@.Chuyện thật hay,xúc tích lại rất lính.

 Bạn 6971@ thân mến,về phỉ thì bạn  Mr Ngan@ hỏi cụ cho rõ còn theo mình hiểu,phỉ là chỉ những nhóm người dân tộc hoạt động trong rừng hoặc bản ở miền núi chống lại chính quyền.Tiếng Hán người ta gọi là Thổ phỉ.Thổ phỉ hoạt động như dánh du kích mà ta hay gọi trong chiến tranh nhân dân.Vì vậy người đứng đầu là dân tộc này nhưng lính tráng có thể là dân tộc khác chứ không phân biệt phỉ Thái ,phỉ Mèo...
 Còn cái ba lô thì khi mình mới nhập ngũ năm 1967 vẫn được phát cái ba lô là một miếng bạt có giây buộc như thời KCCP,nhưng chỉ một thời gian sau là phát ba lô con cóc,lúc đầu quen dùng ba lô kia xếp quần áo chăn màn phẳng phiu,khi phát ba lô con cóc nhét đồ lung tung tiện nhưng khó chịu vì nhàu nát.

Năm 64 Mỹ bắt đầu ném bom miền Bắc. Sang đến năm 65 thì ở nhà tôi bắt đầu may ba-lô cho trẻ con đi sơ tán. Chả là bà cụ nhà tôi làm ngành đường sắt. Bạt che tầu hàng bị hỏng không che được cái toa tầu to đùng nhưng thanh lý thì vẫn dùng vào nhiều việc được. Chọn lấy miếng nào không bị rách mủn để may ba lô. Tôi cũng tự may lấy ba lô, loại như bác 6971 mô tả, có thêm ít vải góc để gấp 4 cánh lại không lòi "hàng" ở trong ra. May lấy cả màn. Rồi tháng 9/65 rời gia đình đi sống tập thể với cái hành trang ấy. Cho đến 69 nhập ngũ thì đã được phát ba lô cóc rồi.

Theo thiển ý thì "Thổ" ở đây không có nghĩa là "dân tộc Thổ", mà nghĩa là người địa phương, trong "thổ địa", người Thái, Mèo, Tày, Nùng, Dao, Kinh v.v đều có thể là phỉ cả, khi mà tụ tập làm mất trật tự trị an, cướp bóc làm loạn taị điạ phương.

Thượng tướng Nguyễn Hữu An kể : Cuối 1964 khi sư 325 đi B, việc bảo đảm hậu cần do QK4 lo nên có nhiều khó khăn, một số đơn vị vẫn phải dùng ba lô gấp kiểu thời Pháp. Có nghĩa ba lô con cóc đã bắt đầu xuất hiện.

Vâng, để tối nay nhà Em sẽ "tham vấn" Cụ kỹ về vấn đề mà các Bác quan tâm, nhưng về vấn đề "Thổ Phỉ" thì có lẽ lời giải thích của Chị hatuyenha và bác fddinh là chính xác đấy, từ "Thổ" ở đây mang nghĩa bản địa chứ không mang nghĩa "dân tộc", còn Phỉ thì "Chịu". Các Bác thử guc xem sao.. ;D ;D ;D

Tôi đã hỏi lại Cụ, đúng là chỗ Cụ tham chiến chỉ có mỗi con suối ấy chảy qua, vì đã lâu nên Cụ không nhớ, vả lại thời đấy, các Cụ hành quân đến , đánh, đi đều bí mật, không tiếp xúc với dân nên có thể các Cụ không biết thật. Nhưng theo nhà Em nghĩ thì con suối đó chính là "Ngòi Thia" mà Bác đã trích dẫn từ thơ của Cụ Tố Hữu.

-   Trong trận này bên ta có hy sinh nhiều không Bố ?
-   Chẳng biết lớ, chỉ biết là sau khi trở về nơi tập kết, có nhiều tiểu đoàn liên quân chỉ còn khoảng vài chục anh trở về, đại đội tao không chết thằng nào, hai thằng bị thương nặng do bị cối rót trúng hào.
-   Tiểu đoàn liên quân là như thế nào ạ
-   Vẩy, khi đánh nhau, đại đội này hy sinh gần hết còn hơn chục người, đại đội kia hy sinh còn hơn hai chục người, tiểu đoàn của trung đoàn khác cũng chỉ còn hơn một đại đội…thế nên phải gộp lại để đủ quân số để tiếp tục đánh, những đơn vị như thế gọi là đại đội liên quân, tiểu đoàn liên quân.
-   Thế có nghĩa là chết khá nhiều phải không ạ, một tiểu đoàn đủ biên chế cỡ gần nghìn người mà khi chở về chỉ còn vài chục thì ta bị hy sinh nhiều quá Bố nhỉ.
-   Phải a nè.
-   Thế trong khi đánh nhau với địch bên ta có hò hét xung phong hay có những khẩu lệnh gì không ạ.
-   Không. Tao chưa bao giờ được học cái đó, chẳng có khẩu lệnh cũng chẳng bao giờ hô xung phong cả, mày bảo, tiến vào chiếm lĩnh trận địa cũng phải giữ bí mật, tiến vào sát đồn để đánh bộc phá mở đột phá khẩu cũng phải bí mật, khi đánh vào tung thâm thì đa số là chạy dưới hào, mạnh anh nào anh  ấy chạy lên phía trước và tìm chỗ nấp cho mau rồi bắn không cần nhắm, lại tiếp tục chạy, lại tìm chỗ nấp, lại bắn…cứ thế thì lấy sức đâu mà hô xung phong, vả lại toàn đánh vào ban đêm, chủ yếu là nhìn bóng của nhau mà chạy, càng kín tiếng càng tốt, không bị phát hiện , hô lên chỉ tổ cho đại liên nó bắn vào mình chứ ích gì. Chỉ có trên phim ảnh mới có cảnh xông lên ồ ạt và hô xung phong thôi. Nhưng mật khẩu thì có, mà phải nhớ không thì chết như chơi ngay ấy chứ. Mỗi ngày một mật khẩu, toàn quân như nhau, cứ 6 giờ tối là mật khẩu được phát ra, từ đại đoàn xuống đến các trung đoàn rồi xuống tiểu đoàn..cuối cùng đến tiểu đội, tiểu đội trưởng xếp hàng tiểu đội lại và đến gần anh đầu hàng gí mồm vào tai nói rất khẽ mật khẩu, anh đầu hàng lại gí mồm vào tai anh thứ hai nói, anh thư ba, anh thứ tư..cứ như vậy đến hết. Người ngoài ở cách 1m không nghe thấy tiếng chuyền mật khẩu, bí mật lắm. Ví dụ : Mật khẩu tối nay là : hỏi Ba, đáp Đình. Đang gác mà thấy tiếng động,  hỏi ngay : Ba, đáp là Đình thì thôi, chứ đáp là Hàng hay từ khác thì a lê hấp một phát súng ngay, hoặc chỉ cần trả lời ngắc ngứ sau tiếng hỏi mật khẩu lần 2 là cũng Pằng ngay. Ban đêm có thể quên mọi thứ nhưng mật khẩu thì phải nhớ, khối anh chết oan về cái mật khẩu này đấy.
-   Lệnh rút quân về vị trí tập kết là vị trí mà lúc đại đội bố xuất quân à, ở khu đồi Pù Loong í ạ.
-   Thì còn rút đi đâu nữa, nhưng khi có lệnh rút thì khối tiểu đội cả tiểu đội trưởng nhiều khi cũng chưa rút ngay mà còn nán lại tranh thủ lẻn vào đồn để tìm chiến lợi phẩm, chủ yếu là tìm đồ ăn, đồ mặc như mũ mão, giầy…mà phải lục thật nhanh, đảo qua đảo lại một vòng là phải rút ra trước khi bộ phận thu dọn chiến trường của đại đoàn đến. Hôm ấy tiểu đội Tao do anh Trực chỉ huy cũng nháy nhau ở lại để vào đồn kiếm chác, khi vào thì chiến trường vẫn còn nguyên như thế, xác ta, xác tây ngồn ngộn đè lên nhau, chui vào lô cốt nhìn thấy hai thằng tây nằm ngửa chết lòi cả mắt ra ngoài do sức ép của thủ pháo ta tọng vào rợn cả người, vẫn còn mấy thằng bị thương đang rên rỉ…Tao nhặt được hai quả lựu đạn khói, thấy hay hay thì nhặt thôi vì nó nhẹ lắm, lục thêm được một tút thuốc lá Cô táp ở trong ngách hầm ngầm., chắc là của thằng chỉ huy lô cốt ấy, lấy được tút thuốc lá này là nhất, vì Cô táp là thuốc của quan Ba trở lên, thơm và đậm, tao hô lên là lấy được cây Cô táp thế là cả bọn hò nhau rút về, vì với cây Cô Táp này cả tiểu đội tối nay sẽ được một bữa vui vẻ. Anh Trực lục thế nào vớ ngay được một hộp nhỏ, đẹp cứ tưởng là thể nào cũng là cái đồng hồ quả quýt, khi mở ra thì là lọ nước hoa, Anh trực lấy nước hoa vẩy khắp cả tiểu đội, anh nào anh ấy thơm phức, được một trận cười vỡ bụng.
-   Thế tiểu đội Bố rút về sau cùng mà không bị cấp trên khiển trách à.
-   Chẳng cấp nào khiển trách cả, rút về thì cứ ào ào, ai về trước về sau cũng được, giả dụ có thằng nào trốn về thì cũng không ai biết mà tìm, thiếu quân thì đến hết chiến dịch lại bổ xung. Thế mới có chuyện, nhiều anh trên đường rút về, vì đêm trước phải thức trắng để đánh nhau, buồn ngủ thế là rủ nhau vào bụi ngả lưng, ngủ quên đến tận tối mịt mới trở về thì đơn vị đã hành quân đi rồi.
-   Về đến vị trí tập kết thì lính tráng có được nghỉ ngơi không ạ.
-   Được nghỉ một ngày để củng cố lực lượng và bổ xung đạn, lựu đạn. Tối hôm sau tiểu đoàn lại nhận lệnh lên đường. Nhiệm vụ của tiểu đoàn 23 lần này là truy kích một toán lính Pháp do một tên quan 3 dẫn đầu, toán này bỏ chạy sau khi Nghĩa Lộ Phố và Nghĩa Lộ Đồi bị hạ. Tinh thần quán triệt là phải đi thật nhanh, bao vây bắt gọn, không để chúng vượt núi thoát ra được Mộc Châu. Theo tin tức ta nắm được thì ngày mai toán này sẽ qua khu vực các bản người dân tộc Mèo ở cho nên tiểu đoàn lấy luôn trận này là trận truy kích Làng Mèo…

Hay quá...?...Mr.Ngan .Cụ thân sinh kể mộc ,và trân thật quá,qua bạn tôi chúc Cụ mạnh khỏe ,sống lâu...để hưởng PHÚC...cùng con cháu,cảm ơn bạn đã chấp bút viết lên những ký ức của một thời hào hùng đã qua....cố gắng lên bạn nhé.

-   Toán lính pháp này có đông không ạ
-   Nào có biết đâu è, lệnh đi là đi, thấy cán bộ bảo đi truy kích thì biết đấy là đi truy kích, cuộc đời anh lính là thế mà, hành quân và truy kích, vận động và chiến đấu lúc nào chả như thế, trên người luôn luôn có đủ thứ để đủ cho sinh hoạt và đánh địch, súng nè, lựu đạn nè, cuốc xẻng nè, bao ruột tượng gạo nè…chẳng thiếu thứ gì, gặp địch là nổ súng, hành quân lấy rừng núi làm nhà, lúc nghỉ đã có gạo nấu ăn, có xẻng cuốc đào chỗ trú ẩn…nghĩ lại thấy khổ cực lắm a.
-   Thế Tiểu đoàn Bố đi mấy ngày thì bắt kịp nó.
-   Khoảng hai ngày một đêm, bọn này là tàn quân của Nghĩa Lộ đồn và Phố, chạy trốn tắt qua rừng để về Nà Sản, Sơn La. Nó toàn chọn đường rừng, qua các bản người Mèo, úi giá, bọn người Mèo vùng ấy đa số là ủng hộ nó, các làng Mèo này đều có nhà thờ cả đấy, cha xứ thì toàn người Pháp, nếu là dân bản xứ thì cũng là người của nó cài vào, cho nên không đùa được với bọn này đâu, trước khi xuất phát, cán bộ đã quán triệt và nói rõ tình hình cho bộ đội nghe. Tiểu đoàn đi đến làng bản nào cũng phải dừng lại dò hỏi về toán Pháp này, nhiều người Mèo không trả lời đấu vớ ! Ta lại phải làm chính sách dân vận, cho một số anh lính dân tộc Mèo, nói được tiếng Mèo đêm muối, gạo cho nó thì nó mới nói. Trưa hôm ấy, đến một bản, vì bộ binh phải khẩn trương đuổi nên đi nhanh hơn, anh nuôi không kịp theo sát, không nấu kịp cho anh em, không có gì ăn, đói, lính mệt mỏi, muối thì anh nuôi hậu cần chưa tới không có để đổi, Anh Quyển, chính trị viên phó, bảo Tao cùng mấy thằng dân tộc Mèo đem Ký ninh vào bản để đổi Ngô, khoai, sắn..cái gì cũng được miễn là giải quyết no bụng, Tao vào đến bản, thấy nhà cửa, quần áo phơi không giống người Mèo mà giống như ở quê mình, hóa ra là bản người Tày mày ạ. Ây dà dà, trúng tủ rồi nhớ, Tao mới nói tiếng Tày với họ, đem ký ninh ra bảo đổi cái ăn, họ chẳng biết Ký ninh là gì, giải thích mãi họ cũng không hiểu, nói đúng ra là họ không cần, bí quá, Tao đành nói là bộ đội đi qua đây, anh nuôi bị địch phục kích, Bộ đội không có cái ăn, Bộ đội xin ăn của bà con vậy, nó nói : Sao mày không nói từ đầu, thế là nó gọi mọi người trong bản góp gạo, ngô và cả rau cải ra cho bộ đội, cho mượn cả chảo nấu cháo lợn để bộ đội có cái nấu cơm. Tao được cái giấy khen của đại đội về việc này, giấy do Anh Quyển viết bằng tay, chẳng sổ sách gì hết, nhưng cũng vinh dự lắm.
-   Thế anh nuôi đến tối có đuổi kịp không ạ
-   Một anh chính trị phó nữa phải quay lại động viên và thúc giục tổ anh nuôi phải cố gắng phục vụ cho kịp với bộ đội, tối ấy thì có cơm ăn á. Đến sáng hôm sau thì ta đuổi kịp bọn Pháp, nó đang nghỉ chân và đóng quân tại làng Pình Hồ, làng này có cái nhà thờ rất to, bọn Pháp đóng quân ở cả đấy. Khi tiền trạm báo về, lập tức cả tiểu đoàn tỏa ra tổ chức bao vây bốn hướng, bọn này chắc chạy mệt mỏi, không quen chạy đường rừng như ta, nên mấy thằng lính gác ở cổng làng cũng như xung quanh làng chểnh mảng, ngủ gà ngủ gật đến khi quân ta tiến sát và luồn sâu vào làng, chó sủa thì mới giật mình tỉnh và bắn súng ra bìa làng, thường thì bản Mèo ít khi nuôi chó, ta chủ quan, làng này nó lại có chó nên bị lộ, lính ta không tiến công vào làng, chỉ bao vây gọi hàng và chốt giữ các ngả để phòng chúng mở đường máu chạy, lúc đầu, chúng cũng bắn trả ác liệt, ta không xông vào bản được, mà chúng cũng không ra được, không thoát được. Đến khi ta dùng cối câu vào thì sau vài loạt đã thấy có thằng cầm cờ trắng vẫy ra hiệu xin hàng.
-   Bắn thế nhỡ vào cả dân thì sao.
-   Bắn là bắn vào khu vực nhà thờ chứ, bắn vào nhà dân trong bản thì nói làm gì. Bọn này sau khi bị thua chạy ở Nghĩa Lộ, tinh thần bạc nhược lắm rồi, thấy ta câu cối vào, biết là chủ lực Việt minh nên ra hàng ngay. Anh Quyển trực tiếp ra nói chuyện với thằng quan ba bằng tiếng Pháp, lúc này bọn lính Pháp đã tự giác nộp súng thành một đống và giơ tay lên trời, nghe Anh Quyển kể lại là thằng quan ba xin bộ đội mình đối sử với nó và lính nó theo đúng luật tù binh của quốc tế. Cuộc truy kích thành công ngoài sức tưởng tượng của lính, ta chẳng thiệt hại gì về quân số, bắt được hơn một trăm thằng, quan trọng nhất là tóm được thằng quan ba.
-   Sao lại quan trọng a
-   Vì sau khi được tin tiểu đoàn 23 đã bắt được thằng này thì Trung đoàn lệnh phải giải gấp thằng này về Nghĩa Lộ giao cho Trên ngay lập tức. Tiểu đội tao được anh Quyển tin tưởng giao cho đặc nhiệm giải thằng quan ba này về Nghĩa Lộ giao cho Trung đoàn.
-   Cả tiểu đội chỉ giải mỗi thằng này thôi ạ
-   Mỗi thằng, có thể là do tính cấp bách để khai thác nó hoặc để ăn chắc về độ an toàn trên đường đi, vì trước khi đi, tiểu đội được ưu tiên mang theo mấy túi quân lương thu được của bọn Pháp để không phải lo cái ăn trên đường đi cho nhanh. Anh Quyển còn dặn trong mọi trường hợp phải bảo vệ tính mạng của nó, nó không đi được thì phải cáng nó đấy.
-   Thế mọi việc suôn sẻ cả chứ ạ.
-   Được cái nó là sĩ quan nên cũng tự giác và biết điều không đòi hỏi gì, trên đường về cũng gặp một rắc rối, gần về đến Nghĩa Lộ thì bất chợt có một chiếc máy bay Mít sen bay vòng quanh trên đầu như muốn giải cứu thằng quan ba này….

Lại xin một câu hỏi "i tờ" nữa cho nó chắc: Quan ba là cấp gì nhẩy, thượng úy à? Câu này chắc nhiều ae ta biết.

Đây là ảnh của toàn bộ bọn chỉ huy Pháp tại phân khu Nghĩa Lộ bị ta bắt, trong đó có viên quan ba, tay đeo kính, chính là tên mà tiểu đoàn của Cụ nhà tôi bắt và tiểu đội của Cụ giải từ làng Pình Hồ về Nghĩa Lộ. Bên cạnh là viên quan tư.

Ảnh lấy từ "Đại đoàn quân tiên phong - Ký sự hình ảnh"

(http://i936.photobucket.com/albums/ad209/NganNongVan/DSC01010.jpg)

Cám ơn bác LXT đã giải thích: Quan Ba là đại úy.

Xem đâu đó trong QSVN có giải thích: Quan mấy là cách gọi Vietnam-mít, căn cứ số gạch trên quân hàm. Thiếu úy là Q.1, ... Nhưng vẫn có thắc mắc: Đại tá thì thấy ta gọi là Q.5 (Quan 5 Đờ Cát - Lieutenant-colonel Decatries), vì Đại tá là 5 gạch (OK), còn Q.3 là đại úy,chắc Thiếu tá (4 gạch) là Q4, nhưng Trung tá (Năm gạch: 3 vàng, 2 trắng) thì gọi thế nào? Bác nào học Chuyên Pháp dịch luôn ra xem sao: Colonel, commandant, ... colonel. Thế tướng thì gọi thế nào? 

Colonel và lieutenant colonel đều là "quan năm", phân biệt bằng cách gọi "lon vàng," "lon trắng" thôi ạ. Commandant là "quan tư."

Tướng thì các cụ đếm sao, ví dụ "tướng hai sao" như de Castries là chuẩn tướng (général de brigade), "tướng bốn sao" như Navarre là trung tướng (général de corps d'armée), "tướng năm sao" như de Latre de Tassigny là đại tướng (général d'armée).

2-Thiếu, 3-Trung, 4-Đại, 5-Đại.

       Cụ nhà bác Ngan nhớ tốt thật đấy. Trong đời có biết bao nhiêu là chuyện. Phải chăng những chuyện lính là nhớ nhất.
       Bác Ngan cố gắng hỏi chuyện cụ nhe. Bác hãy nói rất nhiều các thế hệ sau đang theo dõi các câu chuyện đánh Pháp của cụ nhé !

-   Cái vụ máy bay như thế nào hả Bố.
-   Khi ấy, tiểu đội đang trên đường giải thằng Quan Ba về Trung đoàn bộ, gần đến Nghĩa Lộ, Tao nhớ là đang đi trên đường mòn qua một quả đồi trọc, địa hình rất trống trải, có tiếng máy bay âm ì vẳng đến, Thằng quan ba bỗng hét lên “ A vi ông” ( Cụ nhà tôi nói đấy là nó hét : Máy Bay, không biết tiếng Pháp có đúng thế không – nếu không phải thì các Bác thông cảm nhé ) và nhớn nhác định chạy xuống chân đồi tìm chỗ ẩn nấp, lúc đó Tao đang đến phiên áp giải và canh chừng nó, luôn phải cặp kè và đi sát với nó.
-   Thế nó có bị trói không ạ
-   Lệnh của Anh Quyển là không được trói, vì nó là sĩ quan, chỉ được áp giải và có quyền chĩa súng vào nó thôi. Nghe nó hét lên như thế và trông bộ dạng của nó, Tao mới hô to “ Mo Phú” ( Tức là : Không Sợ )
-   Bố cũng nói tiếng Pháp à
-   Thì cũng học lẫn nhau và anh Quyển dạy cho, Anh Quyển biết nhiều tiếng tây lắm, nên cũng bập bẹ được vài câu. Nhưng đúng là thằng này nó phân biệt và đọc tình thế giỏi, chỉ vài phút sau, chiếc mít sen đã bay tới, ngoảnh nhìn lên đã thấy nó to bằng con trâu rồi, Bỏ mẹ, nó mà cho một tràng đui sết thì cả tiểu đội lẫn thằng quan ba này chết sạch, nó mà chết thì không hoàn thành nhiệm vụ, kỷ luật như chơi. Tao lại hét lên với nó “A vi ông” , thằng này cũng đáo để, nó quay lại đốp vào mặt mình với cái dạng chế diễu “Mo Phù”, ý nó nói là sao lúc nãy mày bảo là không sợ, vốn dĩ đã căm thù tây nay lại nhìn cái mặt nó chế diễu mình, Tao giơ báng súng định phang cho nó một phát, Anh Trực quát lên “Thằng T. không được đánh tù binh”, lúc đó thấy Tao nóng như vậy, thằng quan ba vội chạy về phía Anh Trực để tránh, Anh Trực vừa lôi nó và hô cả tiểu đội nhảy bừa xuống các lùm cây chân đồi để ẩn nấp, đúng là nó bắn thật, đui sết nó quét một vệt cày tung tóe trên đường, nhưng không biết vì sao mà nó bay thẳng sau khi chỉ bắn một loạt, chắc nó bay đi thám thính ở nơi nào trên đường bay về căn cứ.
-   Sao Bố biết là máy bay mít sen.
-   Vẩy, anh lính nào mà chả thông thuộc các loại máy bay của nó, nhiều anh lính cựu chỉ cần nghe tiếng ở xa xa là biết được loại máy bay gì và cần phải làm gì để đề phòng trú ẩn. Nhớ, Pháp có các loại máy bay này nè : Máy bay Bà Già, loại 4 cánh, động cơ cánh quạt ở đầu, chuyên đi do thám, loại này không có bom, không có hỏa lực mạnh, chỉ có đại liên; Máy bay Bê - vanh – cát và Bê – vanh – sít ( B24 và B25 ), hai loại này là lính ta sợ nhất, vừa thả bom, vừa có pháo, vừa có đui sết, nó bay nhanh, vừa nghe tiếng nó ì ì xa, loáng cái nó đã ở ngay trên đầu để thả bom và bắn mình rồi, nghe thấy tiếng của bọn này xa xa là lính ta lập tức phải nhảy xuống hầm hoặc chỗ thấp để trú ẩn ngay; Máy bay Da – cô – ta, loại này chuyên đi thả bom và vận tải; Máy bay hai thân, loại này chỉ đi thả dù; Máy bay Bích-tôn, loại này gần giống như B-52 của Mỹ, cũng thả bom kiểu dải thảm, to và đen sì trông rất sợ, đến bây giờ thi thoảng Tao vẫn nằm mê thấy nó, chạy chỗ nào cũng thấy nó bắn vào mình, ghê lắm mày bảo. Đấy đời lính của Tao đã từng chứng kiến các loại máy bay đấy của Pháp. Đến tối, tiểu đội giải được nó về đến giao cho Trung đoàn nhanh và an toàn, được đích thân Trung đoàn trưởng khen ngợi.
-   À mà con chưa hỏi Bố, trong khi hành quân và đánh nhau thì việc ăn uống như thế nào
-   Đã có tiểu đội anh nuôi lo cho tất cả, khi hành quân thì được ăn cơm nóng, khi đánh nhau thì ăn cơm nắm, trước khi xuất kích phát mỗi thằng nắm cơm.
-   Thường thức ăn là gì
-   Muối giã nhỏ trộn mắm khô, cá khô, hôm nào tươi thì thịt trâu, một miếng thịt một miếng bì, những hôm có thịt thì anh nào cũng ăn hết hai miếng thịt trước, để nhỡ có chết cũng đã được ăn ngon rồi…

Cụ nhà bác nhớ chuẩn quá, Avion đúng là máy bay rồi," Mo Phú " thì có thể là " M'en fou " dịch là " đếch quan tâm " là chuẩn nhất.
Còn cái vanh- sít là B26.
Chúc cụ sống lâu để hưởng phúc với con cháu, mà em thấy cụ kể với bác thế này chứng tỏ cụ vẫn còn minh mẫn lắm.

-   Sau trận này đơn vị của Bố làm gì.
-   Còn làm gì nữa, đời lính chỉ có hành quân và đánh địch thôi. Chẳng được nghỉ ngơi lấy một ngày, trung đoàn 88 lại được lệnh hành quân vượt Sông Đà qua Cao nguyên Mộc Châu ra đường 41( Quốc lộ 6 bây giờ ) vừa truy kích vừa đánh đồn. Trận đánh đồn Mường Lụm là của tiểu đoàn 29, tiểu đoàn Ông Phúc đấy ( Ông Phúc – là hội viên hội CCB e88 quận Cầu Giấy và Ba Đình – bạn thân của Cụ )
-   Tiểu đoàn của Bố có tham gia đánh không ạ
-   Không, chỉ hỗ trợ thôi, vác đạn này, vác gạo này đem cho nó. Bàn giao cho 29 xong lại tiếp tục hành quân ngay. 29 ở lại để đánh Mường Lụm, về nghe kể là trận Mường Lụm này ta thắng to, hình như nó (29) bắt được đâu một trung đội  lính Thái của đồn Mường Lụm rồi cảm hóa bọn này, lấy nó làm nội ứng nên mới đánh thắng dễ dàng.
-   Trên đường hành quân dài như vậy thì bọn Pháp nó cứ để quân ta đi mà không chặn đánh hay pháo kích gì à.
-   Có chứ, pháo kích thì ít thấy nhưng máy bay oanh kích thì ngày nào chẳng bị nó bắn cho vài lần, nhất là những đoạn đường qua những cánh rừng thưa, trống trải. Tao nhớ có lần đến đoạn đường sắp đổ ra đường 41, cả trung đoàn hành quân dài dằng dặc, các tiểu đoàn giữ khoảng cách vài trăm mét thôi, đại đội của Tao đang vượt qua một quả đồi toàn cỏ tranh thì nghe tiếng máy bay, Anh Quyển hô : tất cả chạy lên cao, tức là chạy lên phía đỉnh đồi. Mọi người còn đang bỡ ngỡ, tại sao lại chạy lên cao, càng trên đỉnh đồi càng trống trải, lấy gì ẩn nấp, sao không chạy xuống chân đồi …thì một chiếc Be vanh sít ầm ầm lao đến, cả đại đội nhốn nháo tán loạn, đại đa số theo lệnh Anh Quyển tản lên đỉnh đồi, cũng có một số theo anh Đại phó chạy xuống chân đồi, chiếc Be vanh sít quay lại và bổ nhào thả bom, kỳ lạ là bom toàn rơi xuống khu vực chân đồi , trận ấy anh đại phó chết cùng với hơn mười anh lính nữa, sau trận ấy, đại đội họp để kiểm điểm, anh Quyển nói thì lính mới hiểu ra : ở vùng đồi núi lô nhô cao thấp khác nhau, máy bay rất khó thả bom ở khu vực cao vì nó sợ bổ nhào xuống đất nên chỉ cắt bom vào khu vực thấp hơn, xuống chỗ trũng. Anh đại phó không chấp hành lệnh của Anh Quyển nên mới thiệt mạng. Hồi ấy lính ta có hiểu biết gì đâu, vẫn được mang tiếng là lính chủ lực kỳ cựu đấy nhưng thực ra cũng chỉ là anh nông dân đi lính qua một hai năm  đánh vài trận không chết là thành lính cựu thôi mà.
-   Thế sau khi ra đường 41 thì đơn vị Bố hành quân đi đâu.
-   Tao nhớ là ra đến đường 41 ở đúng đoạn thị trấn Mộc Châu thì phải, đến đấy lúc chiều chiều, cả tiểu đoàn được nghỉ dừng chân để ăn cơm nắm, ái chà chà, cả tháng hành quân, lăn lộn đánh nhau, chui luồn trong rừng, nay được ra chỗ quang đãng, lại có phố nên lính ta phởn chí lắm, ăn rõ nhanh còn tranh thủ đi dạo phố,  cái ngã ba Mộc Châu thời đấy cũng chỉ có vài cái nhà xây, chắc vừa bị quân ta đánh nên nhiều nhà bị đổ, cháy. Ăn xong lại tiếp tục hành quân lên hướng Yên Châu, Sơn La. Đường 41 từ Mộc Châu đổ lên, hai bên đường bọn Pháp bắt dân phát quang sạch sẽ cây cỏ mỗi bên hơn 100m. Đơn vị hành quân gấp lắm nhưng đến cầu Tà Vài thì bị dừng lại.
-   Vì sao ạ, mệt quá rồi đúng không ạ.
-   Cũng phần lính mệt nhưng bên kia cầu là làng Tà Vài, đang có một toán lính Pháp và Ngụy chiếm giữ, toán này chắc là vừa ở đâu đến thì gặp ta, nó nổ súng trước làm bộ phận đi đầu mấy anh suýt chết. Tiểu đoàn triển khai đánh địch ngay lập tức, Đại đội chủ công của tiểu đoàn được lệnh chiếm đầu cầu Tà Vài, dùng hỏa lực kiềm chế để bộ binh vượt cầu. Nhưng hình như đang chuẩn bị vượt cầu để đánh vào bản thì có trung đội cối 82 đến, lập tức triển khai và bắn vào bản Tà Vài, bọn này chắc cũng đang hoảng loạn tinh thần nên tháo chạy ngay sau loạt cối đầu…

Mr ngan! cho mình in lại loạt bài này của bạn để ông cụ nhà mình xem rồi cho các cụ cùng hồi tưởng nhé! ông cụ nhà mình cùng thời với ông nhà bạn đấy và cũng có mấy đặc điểm như nhau nữa cơ.
(mình in chữ to cho cụ rễ đọc)
Ông có hay về quê không?ông nhà mình tuổi tỵ mà thỉnh thoảng vẫn một mình "biến" lên Cao Bằng chơi lắm ;D

Bác Votmuoi cứ tự nhiên đi. Của nhà trồng được mà  ;D Cụ nhà Em trẻ hơn Cụ nhà bác 01 tuổi (Cụ tuổi con ngựa) nhưng chắc là cùng thời cả. Các Cụ nhà ta tuổi đã cao, nhưng về tinh thần vẫn còn sáng suốt lắm, thấy con cháu quan tâm là các Cụ rất vui. Cụ nhà Em sống ở Cao Bằng là chủ yếu, vừa rồi Cụ về HN thăm con cháu và ở chơi đến tết này mới về CB, chính vì vậy mà Nhà Em mới tranh thủ  "khai thác" Cụ để viết topic này. ;D

 Bài ghi lại  lời kể của cụ thân sinh bác  Mr,Ngan hay quá !
 Cầu Tà vài nằm trên QL 41 cũ, nơi cụ đã chiến đấu còn là một trọng điểm đánh phá ác liệt trong KCCM. Đúng như trí nhớ của cụ. Nó nằm phía Tây Mộc châu đoạn gần thị trấn Thuận châu. Cây cầu này đã được xếp hạng ''di tích lịch sử''. Nếu lấy lại được ảnh, MT gửi lên để cụ nhìn lại  chiến trường một thời.

...
-   Thấy chúng rút chạy, tiểu đoàn lệnh xung kích qua cầu và truy kích sát chúng ngay, cái cầu Tà Vài này cũng ngắn thôi, lính ta chạy một lúc là qua hết, bên kia là bọn Pháp và bọn ngụy rút lui về hướng Yên Châu, được một lúc thì ta bắt được hết bọn ngụy, còn bọn Pháp thì ngoan cố hơn và cũng sợ bị ta bắt nên chúng không chạy theo đường cái mà tản ra và chạy cả vào rừng, lúc ấy trời tối mịt rồi, tiểu đoàn có lệnh chia ra các tổ nhỏ lẻ kiên quyết truy kích không cho chúng thoát. Thế là cứ mươi mười hai anh lập thành một mũi lần theo dấu vết của chúng mà chạy mà đuổi, giờ nhớ lại mới thấy dại, nhỡ nó dừng lại phục kích mình thì cũng bỏ mạng ở cái nơi rừng sâu thẳm ấy rồi.
-   Thế có bắt được thằng nào không ạ
-   Có bắt được thì mình cũng chẳng biết, vì có bao nhiêu mũi truy kích len lỏi trong rừng, riêng tổ truy kích của Tao thì chẳng bắt được thằng nào mà cũng chẳng thấy dấu vết đâu mà lần, thôi thì được lệnh thì cứ ào ào đi gọi là truy kích, cứ anh nọ bám anh kia theo sát nhau và theo sát anh mũi trưởng mà tiến thôi, đi mãi rồi cũng lại ra đến đường 41, lúc ấy đường này tấp nập lính ta lắm, tất cả cùng hướng lên phía Yên Châu, Cò nòi.
-   Thế đi đông thế không sợ lạc đơn vị ạ
-   Lạc làm sao được, cả hướng tấn công ấy chỉ có E88 còn các E khác tiến hướng khác chứ. Hôm sau thì đến Cò Nòi, vừa đến thì đã thấy sân bay Cò nòi cháy nghi ngút, d29 của Ông Phúc đã đến nhanh hơn và đánh xong Cò Nòi rồi.
-   Tiểu đoàn 29 là tiểu đoàn chủ công của E88 phải không ạ
-   Phải nè, Trung đoàn 88 là chủ công của 308, d 29 là chủ công của 88, Đại đội Tô Văn là chủ công của 29, trong Tô Văn lại có một trung đội chủ công, cứ thế và tiểu đội chủ công có một anh tiểu đội trưởng cứng, gan, lỳ trận nào anh này cũng phải là người lên đầu tiên.
-   Dễ chết lắm Bố nhỉ.
-   Thế mà cũng phải chọn đấy, trong mấy chục anh tiểu đội trưởng xung phong làm, có phải anh nào cũng được chọn đâu, thành phần này, phong cách này,..
-   Chắc phải là Đảng viên ạ
-   Không, ít lắm, đại đa số là lính thành thị, nó ranh hơn lính nông dân và nhiều anh có học, anh lính nông dân chỉ biết bắn là bắn, chạy là chạy, đây lính thành thị á, khôn ranh lắm, dẫn cả tiểu đội chủ công đánh mở màn làm sao cho hiệu quả nhất, đỡ thương vong nhất, chọn vị trí địa hình, phán đoán hướng bắn của địch, ôi dào nhiều lắm, nó có kiến thức thì mới nắm được là.
-   Sau khi Cò Nòi bị đánh thì e88 của Bố tiếp tục đánh đâu ạ
-   Được nghỉ vài tiếng, lính lăn quay ra ngủ, ôi chà, lúc ấy thì mặc kệ súng nổ, máy bay, vừa nằm xuống, hất cái bao tượng sang một bên và khẩu súng sang một bên là ngáy ầm ầm. Mày bảo, suốt ngày suốt đêm hành quân, truy kích không lúc nào ngừng, mỗi ngày đêm đi mấy chục cây số, đang tuổi ăn tuổi ngủ. Thế mà chỉ cần anh Chính trị viên hô dậy hành quân tiếp là anh nọ bấu vào anh kia bật dậy ngay lập tức, thắt lại quân trang và lên đường ngay, thường thì hành quân vào ban đêm, nhưng đang chiến dịch nên hành quân bất kể giờ giấc. Tiểu đoàn được lệnh tiếp tục tiến lên hướng Sơn La. Khi đến Hát Lót thì bao vây đánh tan một đại đội Ma rốc. Trận này ta cũng bị thiệt hại khá, tiểu đội của Tao về đến nơi tập kết còn 8 thằng. Sau đó lại tiếp tục truy kích đến Nà Sản thì bị nó đánh bật trở lại.
-   Thế có bổ xung quân thêm không ạ
-   Lấy đâu ra, tiểu đội nào thiếu quân thì gộp vào tiểu đội khác, trung đội thiếu thì cũng thế, nó gọi là liên quân, trước Tao đã giải thích rồi còn gì. Mấy hôm sau được nghỉ, nghe tin chuẩn bị đánh Nà Si, Nà Sản. Ây dà, cái Nà Sản mạnh lắm, nhiều lính, có cả Sân Bay tiếp tế, tiếp viện., địa hình cao, khó đánh lắm vớ. 88 được lệnh đánh bóc Nà Sản trước.
-   Bóc là thế nào?
-   Vẩy, Nà Sản là một tập đoàn cứ điểm a là, xung quanh nó có nhiều cứ điểm như Bản Hời và Đồi Hồng mà ta vẫn gọi là Pú Hồng, tiếng Thái Pú là Đồi, trước khi đánh Cứ điểm chính là Nà Sản thì phải đánh bóc các cứ điểm bên ngoài trước chứ. 88 Đánh Pú Hồng, còn Bản Hời thì thằng khác đánh. Bọn Pháp ở đây không như bọn ở Nghĩa Lộ và Mường Lụm hay Tà Vài, bọn này được trang bị mạnh và nhất là nó không sợ nữa vì nó đông và tập trung, hơn nữa nó toàn đóng trên cao, dốc dựng đứng, ta đánh đột phá khẩu rất khó, cũng có một yếu tố nữa là lính ta đa phần là mệt mỏi. Trận này ta đánh được nhưng sau đó nó phản kích chiếm lại ngay. Ta hy sinh nhiều lắm, nó bao vây phản kích không cho ta lối rút lui, máy bay nó ném bom chùm, bom dải ghê lắm, sát thương cao. Hôm sau thì được lệnh rút lui, không thấy nói đến đánh Nà Sản nữa…

Cảm ơn Bác Muctau, Bác sớm pot ảnh lên nhé, cả những ảnh khác về con đường 41 và các thị trấn như Yên Châu, Mộc Châu, Chiềng đông, Hát lót..Cứ mỗi lần Cụ kể xong, thấy Cụ rất ưu tư, chắc là Cụ cũng muốn biết bây giờ chiến trường xưa nó như thế nào lắm. Cảm ơn nhà Bác trước. ;D

Theo 1 số tài liệu thì cấp hàm của quân đội Pháp được hiểu như sau:
Tướng 7 sao 7/// gọi là Thống  soái (maréchal); 5/// đại tướng (gênẻal d'armée); 4/// tướng quân đoàn (général de corps d'armée); 3/// trung tướng (général de division); 2/// thiếu tướng (général de brigade).
5 vạch vàng: đại tá (colonel); 5 vạch (3 vàng 2 trắng: trung tá (lieutenant-colonel); 4 vạch: thiếu tá (commandant); 3 vạch: đại úy (capitaine)  
  

...
-   Hôm nay Bố con ta chỉ nói chuyện sinh hoạt của Bộ đội thôi nhé.
-   Chuyện sinh hoạt thì có gì để mà kể mà nói đâu.
-   Nhiều chứ Bố, ví dụ như chuyện ăn uống chẳng hạn, khi hành quân, khi nghỉ ngơi bộ đội ta ăn uống như thế nào.
-   Khi nghỉ ngơi, nhưng ít khi được nghỉ lắm, hành quân và đi chiến dịch suốt cả năm ấy chứ, Bộ đội đến bữa thì đến bếp của trung đội ăn tập trung, cứ 6 anh gạt ra một hàng để vào một bàn, bàn làm bằng tre nứa, bát ăn cũng bằng tre nứa đẽo thành, cơm đựng bằng rổ, thức ăn thì bằng máng.
-   Bằng máng ạ ? Như máng lợn ấy à.
-   Chứ sao, làm gì có bát to bát nhỏ như bây giờ, cái máng là lấy hai đốt cây tre đem vát đi là thành hai ngăn, một ngăn đựng thức ăn mặn, thường là muối ớt, cá khô,mắm…một ngăn đựng canh rau, hôm Tao đi xem bảo tàng ở Điện Biên thì chỉ thấy nó trưng bày bát tre chứ không có máng tre. Còn khi hành quân thì đủ loại, cơm nắm, gạo rang, lương khô…Anh nuôi lên nhận ở tiểu đoàn có gì về phát thứ ấy, ví dụ ước chừng hành quân khoảng 5 ngày liên tục thì phát đủ lương trong vòng 5 ngày
-   Đeo luôn vào người ạ
-   Đeo a là, đến chỗ nghỉ được lệnh ăn mới được ăn chứ, có phải là cứ đói là đem ra ăn đâu, lệnh trên ban xuống : Nghỉ 30 phút ăn cơm nắm chẳng hạn, bộ đội nghỉ ngay tại chỗ và chỉ đem cơm nắm ra ăn, còn lương khô hay gạo rang vẫn phải để nguyên cho bữa sau.
-   Thế còn chuyện uống của Bộ đội. Hồi ấy đã phát Bi đông chưa ạ
-   Bi đông thì từ khi vào 308 đến khi ra ngoài Tao chưa bao giờ được phát cả, có mấy thằng có thì một là anh ấy là lính Pháo được sang Trung quốc học và được Trung quốc phát cho, khi về nước đem theo để dùng. Hai là những anh may mắn lấy được của Pháp. Còn lại tất tật là dùng ống tre, ống bương để đựng và đeo theo.
-   Tự làm lấy ạ, như thế thì đi hành quân không bị đổ ra ngoài à.
-   Anh nào cũng tự làm lấy hết, nhìn nhau mà làm, cũng khoét lỗ, tra vòi và đút bằng nút lá khô, chặt lắm không đổ được, kể cả chạy lủng lẳng cũng thế. Mỗi anh một ống dùng cho cả ngày, khát mà hết nước cũng không có nước đổ thêm. Cho nên uống nước cũng phải tính toán sao cho vừa đến tối là hết nước mới được lấy ống khác. Nhiều lúc khát cháy họng ra ấy chứ, nhất là lúc tập luyện ở thao trường hay lúc hành quân.
-   Thế đang lúc hành quân qua sông qua suối không được uống nước lã ạ
-   Tuyệt đối không được vớ, chuẩn bị qua suối là mấy anh “Vệ sinh” đeo băng đứng canh ở hai bờ, anh nào cúi xuống là bị nhắc nhở ngay. Lính ta cũng khôn, chả là anh nào hành quân cũng có một cái gậy , cái gậy này một là để chống đỡ trơn trượt, hai là lúc nghỉ tại chỗ thì lấy làm chỗ chống cái bao tượng gạo hoặc túi cho đỡ mỏi, lính ta mới lấy cây hóp làm gậy, đục thông suốt từ đầu tới cuối, thế là cứ vừa lội vừa hút để uống.
-   Lính Vệ sinh không phát hiện được ạ
-   Lúc đầu thì qua mắt được hết, anh nào anh ấy mặt mày tươi tỉnh vì hết khát, có lần, có anh uống nhiều quá, vừa ăn xong, vừa hành quân gấp mà lại hút để uống nhiều quá nên mới bị “sóc bụng” đếch đi được nữa, phải dừng lại, thế là đoàn quân mới dồn ứ lại, cán bộ đến kiểm tra tình hình đúng lúc anh này vì tức bụng quá mới ọe ra toàn nước là nước, lộ tẩy a là. Về sau trước khi hành quân, cán bộ tiểu đội đi thổi lần lượt các gậy của chiến sĩ, gậy anh nào thổi thông thì bắt ngay. Rồi còn giả vờ trượt ngã để lên bờ vắt quần áo lấy nước uống với nhau, nhiều trò lắm.
-   Thường thì hành quân mỗi đêm bộ đội đi được bao nhiêu cây số.
-   Trước khi hành quân bao giờ anh chính trị viên cũng đứng ra giáo huấn nhiệm vụ và động viên chiến sĩ. Khi nào lính hỏi : đêm nay đi bao nhiêu cây số, cán bộ trả lời một số cụ thể, ví dụ 10 cây, 15 cây…thì đêm ấy lính ta đi nhanh lắm, vì đến nhanh thì được nghỉ và ngủ, thế mà cán bộ trả lời : đi sáng cây số, tức là đi đến sáng, thì y như rằng lính ta đi chậm, dềnh dàng. Chuyện hành quân cũng có nhưng câu chuyện vui đáo để, thường thì những lúc hành quân như vậy, người lính phải bám sát người đi trước, chỉ cần mất hướng là cả đoàn lạc ngay, vì khi đã hành quân là không được nói, không được gây tiếng động, cho nên lính ta tốt nhất là cứ nắm cái dải áo sau hoặc dây ruột tượng của người đằng trước mà đi, cứ anh nọ nắm đuôi anh kia, vừa đi vừa ngủ, đêm ấy cũng vậy, đơn vị hành quân, đi được hơn nửa đường, cán bộ đi cuối thấy đoàn quân ùn lại một lúc khá lâu, tưởng gặp địch phục kích hay bất trắc gì đấy mới chạy lên phía trước xem sao, chạy một đoạn dài thì thấy một anh đang nắm một cái dây rừng thòng lọng xuống giữa lối đi, tay nắm mà vẫn đứng im gáy khò khò, các anh sau đó vẫn nắm giải áo của nhau mà ngủ đứng…Lại có chuyện, đang hành quân thì bị ùn lại, cán bộ hỏi thì anh em truyền khẩu lại là “Phía trước có Hổ”, cán bộ lên kiểm tra chỗ ùn thì hóa ra câu truyền khẩu này là “phía trước có hố”, nhưng đến anh người nghệ tĩnh không nói được từ hố mà nói nghe ra thành từ hổ…
-   Hay nhỉ, chắc là chuyện vui thôi chứ làm gì có thật ạ.
-   Còn nhiều chuyện nữa, toàn những chuyện mà trong lính nói với nhau, để mai kể tiếp…

Thật tiếc ! Chuyến đi Sơn la vừa rồi em chụp không nhiều lại bị mất nữa. '' Vừa cưỡi ngựa vừa bắn cung'' nên chẳng được tấm nào nên hồn. Nay vì tinh thần của '' cụ cựu chiến binh'', xin gửi lên thay  cho lời chúc sức khỏe cụ nhà.

 (http://ca3.upanh.com/13.695.17910931.4JU0/thac1.jpg)

(http://ca4.upanh.com/13.695.17910940.vmx0/thac2.jpg)

(http://ca4.upanh.com/13.695.17910952.tzZ0/thac3.jpg)

 Thác Dải yếm. Thuộc Mường Sang. Huyện Mộc   châu. Cách thị thấn Mộc châu 5km về phía Tây-nam.

(http://ca4.upanh.com/13.695.17910972.2ac0/song.jpg)

 Con ghềnh nay thuộc đoạn sông có cầu Tà Vài bắc qua. Cầu Tà Vài cách đây chừng vài cây số. Nó nằm trên đường số 6 cũ cách đường số 6 mới 100m về phía tay trái (đi lên theo hướng hành quân của d 29 ). Bác Ngan giải thích cho cụ là đường 41 ta gọi QL 6  sau nhiều lần nâng cấp thay đổi, làm mới thì rất rộng.. Độ giốc giảm ít hiểm trở . Có nhiều đoạn dài hơn đường 41 cũ

(http://ca4.upanh.com/13.695.17911728.c070/conoi.jpg)

(http://ca6.upanh.com/13.695.17911770.Rcf0/conoi2.jpg)

(http://ca6.upanh.com/13.695.17911794.UL30/conoi3.jpg)

(http://ca6.upanh.com/13.695.17911822.i0M0/conoi4.jpg)

 Tượng đài tưởng  niệm 100 dân công hỏa tuyến đã hi sinh khi phục vụ chiến dịch ĐBP (1953 ) tại Ngã ba Cò nòi MỚICỦA xà Cò nòi huyện Mai châu Sơn la. Ngã ba Cò nòi cũ cách đây 3km  rẽ bên trái (em đang tìm lại ảnh)

(http://ca6.upanh.com/13.696.17912390.R9i0/deo.jpg)
 
 Con đèo nhỏ này không nằm trên  QL6. Nó mới được làm vào khu hang động Chi đảy thuộc xã Yên sơn Huyện Yên châu.

(http://ca4.upanh.com/13.695.17911832.nGJ0/ngo.jpg)

 Ngô. Một mặt hàng nông sản nổi tiếng của Sơn la

(http://ca5.upanh.com/13.696.17911889.PaF0/thai.jpg)

 Bóng hồng Thái tại chợ Mộc châu.

 (http://ca6.upanh.com/13.696.17911938.acz0/yeu.jpg)

Gốc đào, gốc ban và tình yêu trên đất Sơn La. Bác Ngan mà thấy cái dáng  ngồi của người mặc quân phục ''quen quen'' thì pm cho em nha  ;D ;D ;D

Cảm ơn nhà Bác MUTAU, tối nay Trung Thu nên Nhà Em tổ chức Phá cỗ cho các cháu hơi muộn, bây giờ mới vào Quansu, Thấy ảnh của Bác pot lên nhưng Cụ nhà Em lại ngủ mất rồi, mai sẽ trình Cụ xem, chắc Cụ vui và sẽ nhận ra một vài tấm ảnh cho mà xem. Cảm ơn Bác nhiều nhé.

.

       Mr.Ngan@ Hóa ra từ hồi đó bộ đội đã có khay đựng thức ăn hai ngăn, lại còn có cả ống hút nữa nhảy. Hiện đại quá !

Vâng, chính xác là như vậy, nghe Cụ kể đúng là khó tưởng tượng được thời các Cụ lại khổ quá như vậy, mà thời đấy các Cụ đã là lính Chủ lực của Bộ rồi đấy...thế mà thiếu thốn đủ thứ, Lính chủ lực về sau này đánh Mỹ, Pốt, Tàu...còn sướng gấp vạn lần ấy chứ. Nhà Em cố gắng khai thác Cụ thêm về các vấn đề khác ngoài lĩnh vực uýnh nhau để ae có thể biết thêm về thực chất lính ta sống như thế nào trong cuộc KCC thực dân Pháp.

...
-   Bố tiếp tục kể về những chuyện mà lính ta hay kể truyền miệng vào những lúc rỗi rãi hay trước khi đi ngủ đi.
-   Cũng nhiều chuyện lắm, ví dụ như truyện về Anh Trung đoàn trưởng Thái Dũng, Anh này người Cao Bằng mình đấy, đi theo Bác Hồ từ trước năm 1945, làm cận vệ cho Cụ, Anh Thái Dũng bị cụt cánh tay phải, lính ta kể về cái cánh tay cụt ấy là : mùa đông  năm 1946, ta đánh và cầm chân Pháp ở Hà Nội, khi Cụ Hồ đã rút ra khỏi Bắc Bộ Phủ để ra vùng kháng chiến, khi đến nơi kiểm tra lại thì thấy thiếu mất cái máy chữ, vật bất ly thân của Cụ Hồ, thế là Anh Thái Dũng xung phong quay lại Hà nội để lấy cái máy chữ đem về cho Bác, trong chuyến đi đó Anh bị Pháp bắn bị thương nặng ở cánh tay phải, nhưng Anh vẫn dùng tay trái ôm được cái máy chữ đem về, cái máy này đã giúp Bác cho ra nhiều tài liệu, mật lệnh quan trọng để lãnh đạo cách mạng Việt nam đấy. Khi Anh Thái Dũng làm trung đoàn trưởng 88, bọn Pháp sợ Anh Dũng lắm, cứ chỗ nào có lính 88 của Anh Dũng là lính Pháp phải hết sức đề phòng, chúng thường cho bọn gián điệp bám theo hành tung của 88 để biết ý đồ của ta, chẳng thế mà sau khi đánh Nghĩa Lộ xong, bọn Pháp điều một cánh quân tiến lên Hòa Bình để giải tỏa áp lực của quân ta ở Tây Bắc, nghe nói là chỉ huy của chúng ra lệnh “ chỉ khi nào gặp lính của Thái Dũng thì mới được rút lui”, nhưng trận ấy 88 không quay về đánh mà là thằng 36 quay về đánh một trận tơi bời ở Chân Mộng, Trạm Thản. Anh này gần gũi với lính lắm, nhiều khi đi hành quân, thấy trung đoàn trưởng hút thuốc, anh em xin một hơi, anh ấy cho ngay, cho đúng một hơi rồi lấy lại hút tiếp, anh nào xin tiếp lại cho tiếp, mà toàn thuốc lá ngon loại Cô táp. Về sau hình như Anh ấy hy sinh ở trong nam thời đánh Mỹ.
Chuyện về cái Anh Tạ Định Đề, cũng là cận vệ cho Bác Hồ, trước đấy là gián điệp của Pháp hay Mỹ gì đấy, được phái đi ám sát Cụ Hồ, anh ta theo dõi Cụ mấy ngày đêm, thấy Cụ Hồ tướng mạo phi thường, không giống người thường nên còn chần chừ, quan thầy Pháp, Mỹ giục gấp, anh ta đành phải thực hiện, đến hôm anh ta quyết định ra tay, trèo vào nơi ở của Cụ Hồ, bữa cơm tối hôm ấy, người cần vụ bưng cơm vào cho Cụ, Cụ Hồ bảo người cần vụ : chú lấy thêm một cái bát và một đôi đũa nữa cho Bác, anh cần vụ ớ người không hiểu : thưa Bác, hôm nay không có khách ạ, Bác bảo chú lấy thì chú cứ lấy, khi anh cần vụ mang đến, Cụ ra hiệu cho anh cần vụ đi ra và khép cửa lại, Cụ mới kéo thêm một chiếc ghế và nói to : mời Chú xuống ăn cơm cùng Bác, lúc đó Tạ Định Đề đang nằm ém người trên xà nhà, hoảng hồn nhảy xuống vái lạy Cụ Hồ và kể hết mọi sự tình cho Cụ nghe, nghe xong Cụ đứng dậy dắt tay Tạ Định Đề lại và nói “ Bác giao cả giang sơn này cho Chú, Chú cứ việc ra tay”, Tạ Định Đề hồn siêu phách lạc trước một vị Thánh, sau trận ấy, Cụ nhận làm cận vệ cho Cụ. Lính ta đồn rằng, trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, Tạ Định Đề đã cõng Bác vượt qua 9 con sông lớn ở Việt Bắc trong những lúc nguy hiểm ngàn cân treo sợi tóc, và cũng trong chín năm đó, cứ ba tháng một lần, Tạ Định Đề lại về Hà Thành cắt tóc, ngang nhiên như một tay hảo hán ra vào nội thành đầy rẫy mật vụ và lính Pháp như không. Có lần còn vào tận sở mật thám Pháp lấy xe ô tô để đi đến hiệu cắt tóc, khi về còn trả tận nơi, Mật thám Pháp không dám đuổi theo vì biết tài bắn súng hai tay như một, bách phát bách trúng của Tạ Định Đề…
( Những câu chuyện này, nhà Em cũng cho là đồn đại mà thôi, nhưng vì đã hỏi Cụ, Cụ kể thì nhà Em cứ viết lại y nguyên, nếu có gì không đúng, mong ae thông cảm )

Lớp cháu chắt của cụ, giờ vẫn kể cho nhau những truyện này đấy bác Ngan ạ!

Hồi ức của cụ thân sinh bác Mr.Ngan càng ngày càng hay. Cám ơn cụ và bác nhiều lắm.
Cụ Thái Dũng thì đây:
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=1667.200
Bác Mr. Ngan nói lại cho cụ nhà biết về thủ trưởng cũ của mình nhé. Người Cao Bằng đi nam tiến năm 1946 cũng có nhiều đấy : cụ Vũ Đức, khu trưởng khu 9.
Trận Chân Mộng-Trạm Thản đúng là của 36. Một trận nhớ đời của quân viễn chinh Pháp, trận đánh tiêu diệt GM4. E88 hồi đó đang tiến lên Tây Bắc. Cách đây mấy tháng em có đi qua, mà tiếc không mang máy ảnh chụp cái tượng đài kỷ niệm trận đánh đó. Trong chiến dịch Tây Bắc 1952, có trận đánh đồn Mộc Châu của e 174 do cụ Đặng Văn Việt chỉ huy. Trong hồi ức "Người lính già Đặng Văn Việt, chiến sĩ đường số 4 anh hùng", cụ Việt kể về trận này khá hay. Trong hồi ức của đại tướng VNG thì nói rằng đây là một trận đánh được chuẩn bị rất kỹ. Có lẽ đây là trận đánh cuối cùng trên cương vị chỉ huy trung đoàn của cụ Việt.

Cám ơn Cụ nhà bác Mr.Ngan về đoạn Tạ Đình Đề (không phải Định Đề). Thời "sau hòa bình Năm Tư", choai choai như 6971, đứa nào cũng thuộc và nghiện những giai thoại TĐĐ, chính xác như Cụ kể lại, và còn nhiều nữa. Thì đã bảo là:

"Hoan hô đồng chí Võ Nguyên,
Giáp ta thắng trận Điện Biên trở về;
Hoan hô anh Tạ Đình Đề
Trước là mật thám nay về với ta".

Cứ để TĐĐ thần thoại như vậy thì chẳng sao, nhưng sau "hòa bình Bảy Nhăm" ít lâu, thấy nổi lên Ông TĐĐ thật, sống, ở Ga Hà Nội, TCĐS, lại còn ra tòa hẳn hoi. Rồi báo chí đăng lý lịch ông thẳng tưng, chẳng có đoạn nào Việt gian cả, kèm theo câu trả lời của ông: Ối giời ơi, chúng nó bịa ấy mà. Tôi như người vỡ mộng.

Chỉ thắc mắc, từ cái thời phải "đuốc chạy sáng rừng" mới truyền tin được ấy chứ có phải thời Net và Mobile đâu mà sao câu chuyện TĐĐ, bịa 100%, lại có sức lan tỏa đến như vậy.

Thực ra cái chuyện Cụ TĐĐ ấy lại chính là kể về Cụ Hồ, tài cảm hóa của Cụ. Tôi cũng còn nhớ, thời ấy rất Hót còn có chuyện Cụ Hồ sang Pháp. Đại loại thế này: Lúc đón Cụ, tổng thống Đờ-Gôn bố trí lính gác chặn ở của chính, chỉ cho Cụ đi vào cái cổng phụ. Nhưng Cụ cứ hiên ngang đi vào cổng chính. Đờ-Gôn đúng trên bực cao chìa tay để bắt tay Cụ. Cụ thư thả bước lên ngang rồi mới bắt tay.        

Thì cứ cho là bịa đi. Bịa mà đi vào lòng dân được thì cũng ... đáng bịa, nhỉ.  

Có cái wiki về bác Tạ Định Đề đây: http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%A1_%C4%90%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%81

Hồi xử cụ Đề, cả Hà Nội đi xem. Công nhân xưởng cao su đường sắt ở bên ngoài gõ thùng, gõ chậu ầm ầm: " Anh Đề, tiến lên!" Cái wiki nhầm ở một điểm: Đông Kinh Nghĩa Thục không phải của Hoàng Hoa Thám.

...

-   Có một chuyện về lính ta với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, chuyện vui thôi, chả là lính ta thì một trăm phần trăm đều hút thuốc lá và nhất là thuốc lào, vì thuốc lá thời đấy rất ít, có được điếu thuốc đã là sa sỉ lắm rồi, chủ yếu là thuốc lào, tiện lợi và vui, nhiều người hút cùng lúc được. Có nhiều kiểu hút : thông thường là điếu cày, một nõ có thể đến năm anh hút, rít kêu sòng sọc vui tai tợn, sau đó là loại điếu dùng trong những khi cần giữ bí mật, điếu to chỉ bằng cái bút bi bây giờ, cũng khoét nõ hẳn hoi, mỗi lần hút là chỉ một anh, còn hai anh kia lấy tai che cho khỏi có ánh lửa (tổ ba người), điếu này nằm gọn trong lòng bàn tay, còn loại nữa là khoét ngay nõ trên cây gậy khi đi hành quân, loại này tiện lợi, chỗ nào cũng có thể tra thuốc và rít được ngay…Vì thế thời ấy thuốc lào là một thứ hàng hóa rất được lính thích, thôi thì có đồng nào góp vào chỉ để mua thuốc lào hút với nhau, hút trong khi chờ xuất kích, hút trong khi nghỉ giải lao lúc hành quân, hút trong khi gác cho đỡ buồn ngủ, hút lúc buồn, hút lúc vui…và thuốc lào là thứ không thể thiếu được với anh lính, chỉ có điều là thời chiến thuốc lào hiếm lắm, chỉ trồng được ở miền xuôi thôi, để đem được một bị lên miền núi trao đổi hàng rất là vất vả khó khăn. Hôm ấy, lính 308 đang đào đất làm con đường 20km chiến lược từ Tuần Giáo đến Điện Biên để cho Pháo ta kéo vào, công việc vất vả, nặng nhọc lại phải đối chọi với máy bay địch thả bom bắn phá, lính ta đang hăng say làm việc đào bới thì có một toán cán bộ đi qua, chắc là để kiểm tra về tiến độ làm của lính, đi đến chỗ nào họ đều dừng lại thăm hỏi và động viên lính cố gắng làm để hoàn thành nhiệm vụ, trước khi về có một anh dáng chừng cấp cao lắm mới hỏi to các chiến sĩ có mặt ở đấy “ Các cậu có đánh thắng được Pháp ở Điện Biên Phủ không” tất cả hô to “Quyết tâm”, người cán bộ đó cười rất vui, bỗng có một anh giơ tay xin được nói, cậu cứ nói, Thưa Anh là đánh thắng thì đánh được nhưng không có thuốc lào thì đánh khó thắng ạ, cả quân lẫn tướng đều cười ầm lên, anh cán bộ kia cũng cười và nhanh nhẹn bước tới bắt tay anh lính vừa nói. Khi đoàn cán bộ đi rồi, anh tiểu đoàn trưởng mới nói với lính ta là đấy chính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp đấy, trời ơi, lính sợ quá, anh nào anh ấy tản mất và lao đầu vào làm, cái anh lính nói câu ấy cứ áy náy và không biết mình sẽ bị sử lý thế nào. Sáng hôm sau, trước khi ra công trường làm đường, mỗi tiểu đội được phát một bịch nhỏ thuốc lào. Lính ta sướng quá, hỏi nhau đấy là quà của ai, hóa ra, sau khi về Tướng Giáp đã suy nghĩ về câu nói của anh lính và quyết định cấp thuốc lào cho lính mỗi tháng đều đều từ đó…
- Câu chuyện đúng thế ạ, đơn vị Bố có được phát thuốc lào không ạ
- Được chứ, trước khi đánh Điện Biên Phủ, thuốc lào hút thoải mái,..

       Hồi tôi là lính, tôi không hút thuốc nhưng rất thích xem ae hút, nhất là hút thuốc lào. Còn có hai kiểu hút này nữa:
-   điếu làm bằng lá tươi vấn thành hình sâu kèn. Khi hút phải ngậm nước trong mồm.
-   Anh Nhung b phó của bọn tôi còn làmddieeud bằng tay. Anh ấy nắm bàn tay trái lại thành cái ống, đặt điếu thuốc vào lỗ ở phía ngón tay cái, ngậm nước trong mồm, châm lửa rồi hút ở đầu kia, phía ngón tay út. Sao mà không bị bỏng nhảy ?

Gần quê em vẫn còn thấy nhiều người hút kiểu này, người không quen có thể bị gần bỏng đến bỏng, thật ra rất đơn giản, người ta sẽ kéo hơn sao cho mồi thuốc không kịp cháy hết, nó mới chỉ cháy trong ruột, chưa kịp ra đến vòng ngoài nên không gây bỏng được, kéo cố thì bỏng, hút kiểu này mà vất mồi thuốc đi thì hơi tốn.

       Hồi còn trẻ con, lớp 2 lớp 3 gì đấy, bọn tôi chơi đánh trận giả. có thằng đóng làm Tạ Đình Đề, khẩu Pạc khoọc đẽo bằng gỗ giắt vào cạp quần, những đứa khác thì súng dài cũng bằng gỗ. Đóng Tạ Đình Đề bao giờ cũng là thằng rắn mặt nhất trong bọn, nó chẳng bao giờ cho ai đóng vai đó. Giai thoại Tạ Đình Đề nghe ly kỳ cứ như điệp viên 007 về sau này. Sau vụ án ông Đề, nhiều người mới vỡ lẽ ra, tất cả chỉ là giai thoại.

Ấy, còn người đẹp của James Bond nữa ạ: cô Giang Thanh. Khóa học do CIA tổ chức chỉ có 2 siêu nhân tốt nghiệp: cụ Đề và bà Giang Thanh. He he, con bé đóng Giang Thanh và thằng đóng cụ Đề suốt ngày cãi nhau ỏm tỏi.

       Thời tôi trẻ con, chưa biết Giang Thanh. Sau này cũng nghe vụ đấu súng trong một căn phòng tối đen của thí sinh tốt nghiệp CIA. Cuối cùng chỉ còn lại TĐĐề và GThanh. Lớn rồi không chơi trò này nữa.

Các nhà điện ảnh nước Nam ta mà được như Holiwood hay TQ chỉ khai thác những giai thoại này thôi thì cũng làm được đôi ba film hành động ăn tiền rồi các bác nhỉ !

...
-   Quay lại chủ đề sinh hoạt thường ngày của bộ đội ta Bố nhé, thường thì bộ đội ta khi tóc dài có cắt tóc cho nhau không ạ.
-   Có kéo hay tông đơ gì đâu mà cắt được, mỗi đại đội có một tổ ba người chuyên làm nhiệm vụ cắt tóc cho an hem, mà chỉ tranh thủ lúc nghỉ trong chỉnh quân, chỉnh huấn, cứ xếp hàng lần lượt.
-   Quân đội có quy định cắt tóc kiểu gì không ạ, ví như húi cua chẳng hạn.
-   Cũng không quy định gì về kiểu tóc, nhưng thời đấy hầu hết bộ đội cắt kiểu đờ mi tăng gô.
-   Là kiểu gì ạ
-   Cắt trắng phần dưới, phần trên để xanh, chải hất về một phía.
-   Hành quân và đánh chiến dịch thì có được gội đầu không ạ.
-   Trời ơi, làm gì có thời gian mà tắm giặt gội đầu, đi chiến dịch ròng rã gần hai tháng trời, được tắm hai lần, gội đầu ba lần.
-   Thế có được phát mũ không ạ.
-   Không có, anh em tự đan mũ để đội hết, anh nào có chẳng qua là lấy được của Pháp khi thu chiến lợi phẩm. Thường thì lấy nứa, giang hoặc tre chẻ thành nan và đan lại thành mũ, sau đó kiếm áo cũ, vải dù lấy được của Pháp khâu bọc lại, thế là thành mũ để đội, khối anh rất khéo tay, mỗi ngày đan được vài cái.
-   Thế sao vẫn thấy bộ đội ta quần áo mới gọn gàng, mũ đan lưới, mũ sắt..xung phong tiến công địch trong các phim nói về chiến thắng Điện Biên Phủ ?
-   Ôi dào, đánh Điện Biên Phủ xong thì mới quay phim, cảnh trong phim là giả hết. Bộ đội suốt ngày quần nhau với địch ở dưới giao thông hào ngập ngụa bùn và đất thì làm gì có quần áo mới như thế được, anh nào anh ấy lấm lêm bùn đất như đi cày cả lượt ấy chứ.
-   Trong sinh hoạt thường ngày thì bộ đội ta xưng hô với nhau như thế nào ạ
-   Lính với nhau thì Mày, Tao, Cậu tớ..nhưng đa phần là Cậu và Tớ, ít khi mày tao lắm, chỉ khi nào mâu thuẫn chửi bới nhau thì nói cho bõ tức thôi. Lính xưng hô với cấp trên bằng Anh, xưng Em. Từ cấp tiểu đội phó trở lên đã được gọi bằng Anh rồi., kể cả lính già hơn chỉ huy cũng vẫn xưng anh và em.
-   Thế không xưng hô bằng : Đồng Chí ạ
-   Không, thời đấy chưa có từ Đồng chí, sau năm 1954, quân đội thống nhất chính quy mới gọi nhau là đồng chí.
-   Đến lúc nào thì có tiêu chuẩn phụ cấp.
-   Đã vào chủ lực của Bộ là có phụ cấp, phụ cấp được tính bằng cân thóc quy ra tiền, mỗi tháng lính thường được 3 cân thóc, quy ra tiền được 9 hào, cứ 3 năm thêm một thâm niên là thêm một cân nữa.
-   Trong quân đội cũng dùng tiền a.
-   Có chứ, những lúc hành quân hay tham gia chiến dịch thì không dùng đến tiền, nhưng khi về nơi tập kết để chỉnh huấn, chỉnh quân thì dùng được.
-   Thường thì bộ đội mua những gì ạ
-   Tổ ba người góp tiền lại để mua một tuýp thuốc đánh răng này, mua kim chỉ để khâu vá quần áo này, còn thừa góp vào mua sắn về luộc ăn với nhau và mua thuốc lào.
-   Được ra chợ mua ạ
-   Không ớ, dù có gần chợ cũng không được đi, giữ bí mật mà, gửi Anh nuôi, cấp dưỡng, tiếp phẩm..chỉ có mấy anh này mới được ra chợ mua bán…

Không biết Đờ-mi-tăng-gô là tiếng Pháp hay tiếng "Nôm Pháp", nhưng hồi bé tôi lại thấy mấy ông anh tôi hay nói: Cát tóc kiểu Đờ-mi-cua-đờ-mi-nhông", và thấy giải thích đấy là kiểu tóc "tiền văn minh, hậu như sư" giống như của Trạch Văn Đoành trong Nam Cao. Ai sõi tiếng Pháp xin chỉ giáo.

 

Cái này không phải chỉ cần biết tiếng Pháp, mà còn phải là dân ăn chơi thời đó mới giải thích chuẩn bác ạ. Mà cái tiếng Pháp của nó là từ thời Napo cởi truồng cơ. Em nhớ ảnh các đồng đội của cụ già nhà em hồi xưa đúng là cắt theo kiểu như cụ thân sinh bác Mr.Ngan nói thật. Để hôm nào về Hà nội, em sẽ tìm và post lên cho sinh động.

Kiểu  này thợ  cắt tóc thời trước gọi là '' mai xanh ót (gáy ) trắng ''.
 Bác Ngan hỏi cụ nhà về phong trào '' chỉnh huấn , chỉnh quân '' đi.
 Xin gửi tới cụ vài kiểu tấm ảnh

 Ngã ba Cò nòi trên  đường 41 xưa.

(http://ca6.upanh.com/14.247.18473581.b3u0/sonla078.jpg)

   Cây Khủng nú - Nàng ủ. Loài cây của núi rừng Tây Bắc. Gắn với câu chuyện cổ tích về tình yêu đôi lứa của dân tộc Thái.

(http://ca4.upanh.com/14.247.18473599.cY0/sonla108.jpg)

 Và đây nữa, hoa ban.

(http://ca6.upanh.com/14.247.18473605.Eaz0/sonla112.jpg)

Lúc nào bác vào báo Tuổi trẻ mở phóng sự ngày 6/5/2010 coi bài kỷ vật của người lính đb cho cụ nhà coi có quen cụ nhà tôi không nhá.

Bố vợ tôi khi nhập ngũ (1947)vào Chi đội Đội Cung ( trung đoàn 57 ) khi huấn luyện phải học thuộc 10 điều không được làm ,buổi sáng phải tập hợp hàng ngang để đọc . Có lẽ đó là mười lời thề đầu tiên của quân đội chăng ./Mấy tháng trước khi mất  hai cha con ngồi vui chuyện,tự nhiên ông nhớ và đọc cho tôi chép lại :
    Mười điều cấm :
                    Một là tiết lộ quân cơ
                    hai là chểnh mảng trong giờ gác canh
                    Ba là thông với địch tình
                    Bốn là vô cớ bỏ dinh trốn về
                    Năm là làm trái lời thề
                    sáu là ương ngạnh không nghe lệnh truyền
                    Bảy là ức hiếp nhân dân
                    Tám đem thắng vật làm riêng của mình
                    Chín là chưa đánh đã hàng
                    Mười là lâm trận tìm đường tháo lui
                   

TT - Một ngôi nhà cấp bốn nhỏ nhắn, cũ kỹ nằm sát mé đê ở làng Phương Khê (xã Phương Định, huyện Trực Ninh, Nam Định), bên kia là dòng sông Ninh Cơ. Đó là ngôi nhà của ông Nguyễn Văn Ngưu, một chiến sĩ Điện Biên và vợ Nguyễn Thị Vân. Ông đã bước sang tuổi 90, bà cũng đã 83 nhưng vẫn khỏe mạnh, đi lại như người ở tuổi 60-70.
(http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=416555)
Ông Nguyễn Văn Ngưu và các kỷ vật của mình - Ảnh: NGỌC QUANG

Đứng dậy đi lại phía cái tủ gỗ cũ, ông lôi ra tập báo trong đó có ba tờ giấy được ép nhựa cẩn thận. Đó là ba tấm bằng Huân chương Chiến công, Huân chương Chiến thắng và Huân chương Kháng chiến khá cũ, đã ố vàng đôi chỗ, nhưng quốc huy, dấu đỏ vẫn còn thắm, các hàng chữ “tưởng lệ công trạng với Tổ quốc”, “đã có công lao trong thời kỳ kháng chiến”, tên tuổi, đơn vị, ngày tháng, tên bộ trưởng Bộ Quốc phòng - đại tướng Võ Nguyên Giáp ký phía dưới vẫn đen đậm, rõ nét.

Ông trải ba tấm bằng xuống giường, vuốt ve phẳng phiu rồi nhẹ nhàng nâng lên trước mặt: “Những tấm huân chương này là kỷ vật vô giá, là những gì tôi còn giữ lại sau hơn 12 năm quân ngũ. Một phần máu thịt tôi bỏ lại chiến trường, lâu rồi nhiều thứ chẳng còn gì, nhưng đây là những thứ tôi còn giữ lại được, nhất là trong ba cái này lại có hai cái do đích thân đại tướng Võ Nguyên Giáp ký”.

Nhấp chén nước, ông chậm rãi kể: “Tôi tham gia tự vệ thành ở Hà Giang lúc mới 25 tuổi. Khi đó cuộc sống khó khăn lắm, phải phiêu bạt để kiếm sống, đúng năm Ất Dậu 1945 thì vào tự vệ thành. Thời đó chưa có đơn vị hay phiên hiệu gì, cũng chẳng có huấn luyện, chẳng có súng đạn, chỉ có dao găm, gậy gộc. Vậy mà đầu năm 1946, chúng tôi tham gia đánh bọn Quốc dân đảng phản động và bọn thổ phỉ ở Bắc Hà, Lào Cai, đuổi bọn chúng về bên kia biên giới.

Đến năm 1947, trung đoàn Sông Lô thành lập (tiền thân của sư đoàn 312 sau này), chúng tôi được phân về trung đoàn và trận đầu tiên của đơn vị là trận đánh địch trên sông Lô. Khi đó, tôi cùng một nhóm nữa được phân công đi trinh sát địa hình dọc sông Lô đoạn từ Tuyên Quang đến Phú Thọ xem chỗ nào thuận lợi để chặn đánh tàu giặc. Sau nhiều lần trinh sát, chúng tôi chọn khúc sông Lô ở Đoan Hùng, Phú Thọ...”.

Trung đội 31 trinh sát (thuộc sư đoàn 312) của ông gồm ba tiểu đội hơn 30 người. Các trận đánh Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo... đều được trung đội ông trinh sát tỉ mỉ, cung cấp cho đơn vị khá chính xác thông tin về quân số, phân bố lực lượng, hỏa lực địch có những gì, đặt ở đâu, chỗ nào mạnh, chỗ nào yếu, nên đánh vào chỗ nào làm “cửa mở”, chỗ nào là đường rút...

Chiều 6-5-1954, tham mưu trưởng sư đoàn gọi ông và đại tá Tạ Quốc Luật (đại đội trưởng đại đội 360, trung đoàn 209, sư đoàn 312 - NV) giao nhiệm vụ. Đại đội của ông Tạ Quốc Luật đánh chiếm hầm De Castries. Còn trung đội trinh sát có nhiệm vụ trinh sát trước trận đánh để báo cáo cho đại tá Luật và sau khi chiếm hầm sẽ vào hầm, thu giữ tài liệu.

Trận đánh diễn ra khá cam go, đến sáng 7-5 vẫn chưa tiếp cận được hầm, trung đội trinh sát được lệnh về nghỉ. Đến chiều 7-5, ông trở lại vị trí cũng là lúc từng tốp địch “đông như mối” xin hàng. Ông càng ngỡ ngàng khi từ cửa hầm, tướng De Castries quần soóc, mũ đỏ, chống batông dẫn đầu đoàn hàng binh.

Khi đoàn hàng binh đi qua hết, ông sực nhớ đến nhiệm vụ, liền lao thẳng về phía hầm De Castries, cùng với ông có thêm ba người lính trinh sát nữa. Khi đó vui sướng vô cùng, cả đội lao đi trên chiến trường mà quên rằng quanh khu vực đó có rất nhiều mìn chưa được gỡ.

“Vào hầm, mọi thứ ngổn ngang, có thứ cháy nham nhở, nhưng chúng tôi vẫn gom được một đống giấy tờ, bản đồ toàn tiếng Pháp. Tất cả gói lại mang về nộp cho chỉ huy sư đoàn” - ông kể.

Hết chiến dịch, bộ đội kéo về Mường Phăng, trung đội trưởng Nguyễn Văn Ngưu vẫn phải ở lại chiến trường, đưa một đoàn cố vấn nước ngoài vào lại hầm De Castries. “Ít nhất tôi cũng hơn nhiều anh em chiến sĩ khác là trong hai ngày được vào hầm tướng địch hai lần.Đó là may mắn, là cái duyên hiếm hoi không phải anh lính nào cũng có được đâu” - ông Ngưu nói.

ĐỨC BÌNH

Tôi mạn phép đưa hình của cụ nhà tôi lên.Bác nào có các cụ tham gia trận ĐBP đưa hình của cụ nhà tôi xem có cụ nào nhận ra đồng đội cũ không nhá.

Lâu rồi không thấy Mr. Ngan viết bài. Hy vọng cụ vẫn khỏe và bác Ngân chỉ bận chút thôi.

Em cũng đang dài cổ chờ bài của bác Mr.Ngan.

Sau hơn hai tháng chống chọi với bệnh tật,tuổi cao sức yếu, được sự chăm sóc tận tình chí hiếu của các con cháu, Cụ nhà tôi, người CCB già đã về với tổ tiên và đồng đội của Cụ vào hồi 3h45 ngày 19/12/2010 ( tức 14/11 Canh Dần ). Gia đình đã đưa cụ về nơi an nghỉ cuối cùng tại Phường Tân Giang, Thị xã Cao Bằng.

Kính gửi lời phân ưu tới gia đình bác Mr.Ngan !

Vây là hết được nghe Cụ kể chuyện , xin chia buồn với MrNgan .

Cụ nhà bác đi sau cụ nhà em gần 2 năm.
Không biết các cụ đến cõi âm có nhận ra nhau không nữa?
Nhiều chuyện Điện Biên Phủ không kịp hỏi!

Thành kính phân ưu cùng gia đình bác Mr Ngan

Em tưởng có 1 ngày nào đó, sẽ được trực tiếp gặp và nghe cụ nói thêm về trận Nghĩa lộ? Nhưng không ngờ cụ đã ra đi!

 Chúc cụ thân sinh ra bác Mr Ngan yên nghỉ nơi vĩnh hằng!

Xin được ngã mũ, cúi chào, tiễn đưa "người lính già đầu bạc, kể mãi truyện Nguyên Phong".
Thành kính phân ưu với gia đình bác Mr.Ngân.
Xin cám ơn những thông tin bác đã cung cấp về ban liên lạc F308.

Xin có lời chia buồn cùng gia đình Mr. Ngan. Kính chúc linh hồn người cựu chiến binh 174 đánh Pháp diệt phỉ năm xưa được sớm siêu sanh nơi miền Cực Lạc.

   Xin chia buồn đến cùng gia đình Mr.Ngan !

Thành kính phân ưu cùng gia đình bác Mr. Ngân.

Xin được chia buồn cùng gia đình bác Mr Ngan.cầu mong cho linh hồn Bác nhà được siêu thoát nơi chín suối.

Xin có lời chia buồn với gia đinh bác Mr Ngan ,mong bác sớm vượt qua chặng đường chông gai này nhé.

Cho em gởi lời chia buồn đến gia đình bác Mr Ngân.

  Xin chia buồn cùng bác và gia đình.

Em vừa đọc xong hồi ức của cụ nhà bác, rất cuốn hút và thú vị. Tiếc là nó sẽ không thể được tiếp tục nữa. Xin gửi tới bác cùng toàn thể gia đình lời chia buồn sâu sắc.

Xin chia buồn với Bác cùng toàn thể gia đình .

_Hôm nay mới vào QS được mới hay tin! Xin chia buồn cùng Mr.Ngan bạn thắp cho Ông cụ một nén hương hộ tôi với nhé.

Xin chia buồn cùng gia đình bác Ngan!

Thay mặt gia đình, mr.Ngan tôi xin chân thành cảm ơn các thành viên trong QSVN đã có lời chia buồn chân tình và sâu sắc. Nhân đây, Mr.Ngan tôi cũng có một mong muốn với Ban QT xin đừng xóa topic này, vì đây là một kỷ vật của tôi đối với Cụ, mỗi khi nhớ Cụ tôi lại cùng con cháu dở ra xem. Xin chân thành cảm ơn !

nhiều việc cuối năm, giờ xem thì nhận được cụ đã ra đi, cho lớp con cháu nghiên mình kính cẩn bái kính hương hồn cụ. ( 174 lớp con cháu tây nam tổ quốc )

Về Khẩu súng mà mọi người bàn luận là súng Đức dòng trên là" nhà máy sản xuất vũ khí Mäuser"  dòng dưới là tên thành phố  có nhà máy đó còn chữ Neckar sau cùng là tên dòng sông chảy qua thành phố đó.Đây cũng là một dòng sông nổi tiếng của tiểu bang Baden-Würtemberg tây nam Đức các bác ạ.

Xin chú thích ảnh cho bài viết trên của bác Tr kỹ thuật ;D
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/xuatxuPachooc.jpg)

Cảm ơn bác H3 Hùng đã chú thích rõ hơn cho Phần viết trên.Đa tạ

Khẩu này của Đức xịn, phiên bản của Tầu trông lởm lởm thế nào ấy...? Tầu gọi là Poọc khoọc...trình độ luyện kim,các chi tiết của khẩu súng người Đức làm chuẩn thật...trông trong ảnh qua bao năm tháng mà chất thép của họ cứ lỳ ra...thất đáng nể.

.
      Xin chia buồn cùng gia đình bạn Mr.Ngan !
     
      Cháu TichTuongNhuLe xin kính cẩn nghiêng mình tiễn biệt bác.
     
      Xin chúc bác, người lính Vệ Quốc Đoàn năm xưa bằng an nơi tiên cảnh !